闲情偶寄 · 李渔 · Chapter 11 of 36

演习部·脱套第五

PinyinModern Translation
Size

xì chǎng è tào qíng shì duō duān bù néng méi jì

这句话大意是:戏场恶套,情事多端,不能枚纪。

yǐ jí bǐ jí yù zhī guān mù yī rén zuò zhī qiān wàn rén xiào zhī yǐ zhì yī dìng bù yí shǒu wèi chéng gé shū wèi guài yě

这句话大意是:以极鄙极欲之关目,一人作之,千万人效之,以致一定不移,守为成格,殊为怪也。

xī zǐ pěng xīn shàng bù kě xiào kuàng xiào dōng shī zhī pín hu

这句话大意是:西子捧心,尚不可效,况效东施之颦吗?

qiě xì chǎng guān mù quán zài chū qí biàn xiàng lìng rén bù néng xuán nǐ

这句话大意是:且戏场关目,全在出奇变相,令人不能悬拟。

ruò rén rén rú shì shì shì jiē rán zé bǐ wèi yǎn chū ér wǒ xiān zhī zhī yōu zhě bù jué qí kě yōu kǔ zhě bù jué qí wèi kǔ jí néng lìng rén fā xiào yì xiào qí léi tóng tā jù bù chū fàn wéi fēi yǒu xīn qí mò cè zhī kě xǐ yě

这句话大意是:若人人如是,事事皆然,则彼未演出而我先知之,忧者不觉其可忧,苦者不觉其为苦,即能令人发笑,亦笑其雷同他剧,不出范围,非有新奇莫测之可喜也。

sǎo chú è xí bá qù yǎn dīng yì gāo rén zào fú zhī yī shì ěr

这句话大意是:扫除恶习,拔去眼钉,亦高人造福之一事耳。

yì guān è xí

这句话大意是:○衣冠恶习。

jì yǔ yòu shí guān chǎng fán yù xiù cái gǎn kǎo jí yè jiàn dāng tú guì rén suǒ yī zhī fú jiē qīng sù yuán lǐng wèi yǒu zhe lán shān zhě sān shí nián lái shǐ jiàn cǐ fú

这句话大意是:记予幼时观场,凡遇秀才赶考及谒见当涂贵人,所衣之服,皆青素圆领,未有着蓝衫者,三十年来始见此服。

jìn zé lán shān yǔ qīng shān bìng yòng jí yǐ zhī bié jūn zǐ xiǎo rén

现代白话:近则蓝衫与青衫并用,即以之别有德行的人品行较差的人。

fán yǐ zhèng shēng xiǎo shēng jí wài mò jiǎo sè ér wèi jūn zǐ zhě zhào jiù yī qīng yuán lǐng wéi yǐ jìng chǒu jiǎo sè ér wèi xiǎo rén zhě zé zhe lán shān

现代白话:凡以正生、小生及外末脚色而为有德行的人者,照旧衣青圆领,惟以净丑脚色而为品行较差的人者,则着蓝衫。

cǐ lì shǐ yú hé rén shū bù kě jiě

这句话大意是:此例始于何人,殊不可解。

fu qīng jīn qián tíng zhī míng qì yě

这句话大意是:夫青衿,干廷之名器也。

yǐ xián yú ér lùn zé wèi shèng rén zhī tú zhě shǐ de yī zhī

这句话大意是:以贤愚而论,则为圣人之徒者始得衣之;。

yǐ guì jiàn ér lùn zé bèi jìn shēn zhī xuǎn zhě shǐ de yī zhī

这句话大意是:以贵贱而论,则备缙绅之选者始得衣之。

míng huàn dà xián jǐn yú cǐ chū hé suǒ jiàn ér wèi xiǎo rén zhī fú bì shǐ jìng chǒu yī zhī

现代白话:名宦大贤尽于此出,何所见而为品行较差的人之服,必使净丑衣之?

cǐ xì chǎng è xí suǒ dāng shǒu gé zhě yě

这句话大意是:此戏场恶习所当首革者也。

huò réng zhào jiù lì zhǐ yòng qīng shān ér bù shè lán zǔ

这句话大意是:或仍照旧例,止用青衫而不设蓝祖。

ruò zhào xīn lì zé jūn zǐ xiǎo rén hù yòng wàn wù dú guī huā miàn ér lìng shì zi méng xiū yě

现代白话:若照新例,则有德行的人品行较差的人互用,万勿独归花面,而令士子蒙羞也。

jìn lái gē wǔ zhī yī kě wèi qióng shē jí chǐ

这句话大意是:近来歌舞之衣,可谓穷奢极侈。

fù guì yú qíng zhī wù bù dé bù rán shì nán zé yǐ jiǎn pǔ

这句话大意是:富贵娱情之物,不得不然,似难责以俭朴。

dàn yǒu bù kě jiě zhě fù rén zhī fú guì zài qīng róu ér jìn rì wǔ yī qí jiān yìng yǒu rú kuī jiǎ

这句话大意是:但有不可解者:妇人之服,贵在轻柔,而近日舞衣,其坚硬有如盔甲。

yún jiān dà ér qiě hòu miàn jiā liǎng céng zhī wài yòu yǐ xiāo jīn jǐn duàn wéi zhī

这句话大意是:云肩大而且厚,面夹两层之外,又以销金锦缎围之。

qí xià tǐ qián hòu èr fú míng yuē zhē xiū zhě bì yǐ yìng bù biǎo gǔ ér wèi zhī cǐ zhàn chǎng suǒ yòng zhī wù míng wéi zhǐ jiǎ zhě shì yě gē tái wǔ xiè zhī shàng hú wéi hū lái zāi

现代白话:其下体前后二幅,名曰“遮羞”者,必以硬布裱骨而为之,此战场所用之物,名为“纸甲”者是也,歌台舞榭之上,胡为乎来啊?

yì yǐ qīng ruǎn zhī yī shǐ de suí shēn huán rào shì bù róng yǐ

这句话大意是:易以轻软之衣,使得随身环绕,似不容已。

zhì yú yī shàng suǒ xiù zhī wù zhǐ yi liǎng zhǒng wù jí qí tā

这句话大意是:至于衣上所绣之物,止宜两种,勿及其他。

shàng tǐ fèng niǎo xià tǐ yún xiá cǐ wèi dìng zhì

这句话大意是:上体凤鸟,下体云霞,此为定制。

gài ní cháng yǔ yī sì zì yè yǒu chéng xiàn fēi ruò diǎn zhuì tā yī kě yǐ hún shī sè xiàng zhě yě

现代白话:盖“霓裳羽衣”四字,业有成宪,非若点缀他衣,能够浑施色相者也。

yǔ fēi néng chuàng xīn dàn néng fù gǔ

这句话大意是:予非能创新,但能复古。

fāng jīn yǔ yǒu dài piāo jīn tóng wèi rú zhě zhī fú

这句话大意是:方巾与有带飘巾,同为儒者之服。

piāo jīn rú yǎ fēng liú fāng jīn lǎo chéng chí zhòng yǐ zhī fēn bié lǎo shào kě chēng dé yí

这句话大意是:飘巾儒雅风流,方巾老成持重,以之分别老少,可称得宜。

jìn rì lí yuán měi yù qióng chóu huàn nàn zhī shì jí dài fāng jīn bù zhī hé suǒ qǔ yì

这句话大意是:近日梨园,每遇穷愁患难之士,即戴方巾,不知何所取义?

zhì shā mào jīn zhī yǒu piāo dài zhě zhì yuán bù jiā dài yú cū háo gōng zǐ zhī shǒu guǒ jué xiāng chèn

这句话大意是:至纱帽巾之有飘带者,制原不佳,戴于粗豪公子之首,果觉相称。

zhì yú ruǎn chì shā mào jí měi guān zhān nǎng shí zhāng shēng yú qiáng děng jù wǎng wǎng yòng zhī jìn jiē chú qù yì bù dé qí jiě

这句话大意是:至于软翅纱帽,极美观瞻,曩时《张生逾墙》等剧往往用之,近皆除去,亦不得其解。

shēng yīn è xí

这句话大意是:○声音恶习。

huā miàn kǒu zhōng shēng yīn yi zá

这句话大意是:花面口中,声音宜杂。

rú zuò gè chù xiāng yǔ jí yī qiè kě zēng kě yàn zhī shēng wú fēi wèi fā xiào jì ěr rán yì bì xū yǒu gù ér rán

这句话大意是:如作各处乡语,及一切可憎可厌之声,无非为发笑计耳,然亦必须有故而然。

rú suǒ yǎn zhī jù rén xì wú rén zé zuò wú yīn rén xì yuè rén zé zuò yuè yīn cǐ cóng rén qǐ jiàn zhě yě

这句话大意是:如所演之剧,人系吴人,则作吴音,人系越人,则作越音,此从人起见者也。

rú yǎn jù zhī de zài wú zé zuò wú yīn zài yuè zé zuò yuè yīn cǐ cóng de qǐ jiàn zhě yě

这句话大意是:如演剧之地在吴则作吴音,在越则作越音,此从地起见者也。

kě guài jìn rì zhī lí yuán wú lùn zài nán zài běi zài xi zài dōng yì wú lùn jù zhōng zhī rén shēng yú hé de cháng yú hé fāng fán xì huā miàn jué sè jí zuò wú yīn qǐ wú rén jǐn shǔ huā miàn hu

这句话大意是:可怪近日之梨园,无论在南在北,在西在东,亦无论剧中之人生于何地,长于何方,凡系花面脚色,即作吴音,岂吴人尽属花面吗?

cǐ yǔ jìng chǒu zhe lán shān tóng yī fù pén zhī shì yě

这句话大意是:此与净丑着蓝衫,同一覆盆之事也。

shǐ fàn wén zhèng hán xiāng yì zhū gōng yǒu líng wén cǐ shēng guān cǐ jù wèi yǒu bù bào hèn jiǔ yuán ér sī tòng gé qí bì zhě yě

这句话大意是:使范文正、韩襄毅诸公有灵,闻此声,观此剧,未有不抱恨九原,而思痛革其弊者也。

jīn sān wú jìn shēn zhī jū yào lù zhě yù yì cǐ sú bù guò qǐ wěn zhī láo

这句话大意是:今三吴缙绅之居要路者,欲易此俗,不过启吻之劳;。

cóng wèi yǒu jì jí cǐ zhě dù liàng yōu róng zhēn bù kě jí

这句话大意是:从未有计及此者,度量优容,真不可及。

qiě lí yuán jǐn shǔ wú rén fán shì jiē néng zì gù dú cǐ yī zhāo bù wéi bù zì zhēng qì piān yù gù xíng qí chǒu qǐ fēi tiān xià gǔ jīn yī jué dà guài shì hu

这句话大意是:且梨园尽属吴人,凡事皆能自顾,独此一着,不惟不自争气,偏欲故形其丑,岂非天下古今一绝大怪事吗?

qiě sān wú zhī yīn zhǐ néng tōng yú sān wú chū jìng yán zhī rén duō bù jiě qiú qí fā xiào ér fǎn shǐ tīng zhě máng rán yì shī jì shén yǐ

现代白话:且三吴之音,止能通于三吴,出境言之,人多不解,求其发笑,而反使听者茫然,亦失计甚了。

wú qǐng wèi cí chǎng yì zhī huā miàn shēng yīn yì rú shēng dàn wài wèi xī zuò guān yīn zhǐ yǐ huà tóu rě xiào bù bì gù zuò fāng yán

现代白话:我请为词场易之:花面声音,亦如生旦外未,悉作官音,止以话头惹笑,不必故作方言。

jí zuò fāng yán yì suí dì zhuǎn

这句话大意是:即作方言,亦随地转。

rú zài háng zhōu jí xué kàng rén zhī huà zài huī zhōu jí xué huī rén zhī huà shǐ fù rén xiǎo ér jiē néng shí biàn

这句话大意是:如在杭州,即学杭人之话,在徽州,即学徽人之话,使妇人小儿皆能识辨。

shí zhě duō zé xiào zhě zhòng yǐ

现代白话:识者多,则笑者众了。

yǔ yán è xí

这句话大意是:○语言恶习。

bái zhōng yǒu ya zì jīng hài zhī shēng yě

这句话大意是:白中有“呀”字,惊骇之声也。

rú yì zhōng bìng wú cǐ shì ér cù rán yù zhī yī xiàng wèi jiàn qí rén ér ǒu ěr féng zhī zé yòng cǐ zì kāi kǒu yǐ shì yì yě

现代白话:如意中并无此事,而猝然遇之,一向未见其人,而偶你逢之,则用此字开口,以示异也。

jìn rì lí yuán bù míng cǐ yì fán jiàn yī rén fán yù yī shì bù lùn yì zhōng yì wài jiǔ féng zhà féng jí yòng cǐ zì kāi kǒu shén yǒu chà rén qǐng kè ér kè zhì yì yǐ ya zì wèi jiē jiàn zhī shēng yīn cǐ děng mí miù shàng kě yán hu

这句话大意是:近日梨园不明此义,凡见一人,凡遇一事,不论意中意外,久逢乍逢,即用此字开口,甚有差人请客而客至,亦以“呀”字为接见之声音,此等迷谬,尚可言吗?

gù wèi jiē chū shǐ zhī zhēn zhuó yòng zhī

这句话大意是:故为揭出,使知斟酌用之。

xì chǎng guàn yòng zhě yòu yǒu qiě zhù èr zì

这句话大意是:戏场惯用者,又有“且住”二字。

cǐ èr zì yǒu liǎng zhǒng yòng fǎ

这句话大意是:此二字有两种用法。

yī zé xiāng fǎn zhī shì

这句话大意是:一则相反之事,。

yòng zuò guò wén

这句话大意是:用作过文,。

rú zhèng shuō cǐ shì

这句话大意是:如正说此事,。

hū rán xiǎng jí bǐ shì

这句话大意是:忽然想及彼事,。

bǐ shì yǔ cǐ shì shì nán bìng xíng

这句话大意是:彼事与此事势难并行,。

cái xiǎng jí ér wèi zēng chū kǒu

这句话大意是:才想及而未曾出口,。

xiān yǐ cǐ èr zì jié duàn qián yán

这句话大意是:先以此二字截断前言,。

qiě zhù zhě

这句话大意是:“且住”者,。

zhù cǐ shuō zì yǐ wéi shàn

这句话大意是:住此说自以为善,。

kǒng wèi jìn shàn

这句话大意是:恐未尽善,。

wù qī bì tuǒ

这句话大意是:务期必妥,。

dāng yú shì chù xún fēi

这句话大意是:当于是处寻非,。

gù yǐ cǐ dài xīn kǒu xiāng shāng

这句话大意是:故以此代心口相商,。

qiě zhù zhě

这句话大意是:“且住”者,。

shāo chí yǐ dài

这句话大意是:稍迟以待,。

bù kě jìng xíng zhī yì yě

这句话大意是:不可竟行之意也。

ér jīn zhī lí yuán bù wèn shì fēi hǎo dǎi kāi kǒu shuō huà jí yòng cǐ èr zì zuò zhù yǔ cí cháng yǒu yī duàn bīn bái zhī zhōng lián shuō shù shí gè qiě zhù zhě cǐ jiē bù xiáng zì yì zhī gù

这句话大意是:而今之梨园,不问是非好歹,开口说话,即用此二字作助语词,常有一段宾白之中,连说数十个“且住”者,此皆不详字义之故。

yī jīng diǎn pò fàn cǐ bìng zhě xiān yǐ

现代白话:一经点破,犯此病者鲜了。

shàng chǎng yǐn zǐ xià chǎng shī cǐ yì chū xì wén zhī shǒu wěi

这句话大意是:上场引子下场诗,此一出戏文之首尾。

wěi hòu bù kě zēng wěi yóu tóu shàng bù kě jiā tóu yě

这句话大意是:尾后不可增尾,犹头上不可加头也。

kě guài jìn shí xīn lì xià chǎng shī niàn bì réng bù là tái dìng zēng jǐ jù dàn huà yǐ jí jǐn còu zhī wén fān chéng jí kuān huǎn zhī jú

这句话大意是:可怪近时新例,下场诗念毕,仍不落台,定增几句淡话,以极紧凑之文,翻成极宽缓之局。

cǐ yì hé jū lìng rén bù jiě

这句话大意是:此义何居,令人不解。

qū yǒu wěi shēng jí xià chǎng shī zhě yǐ qū yīn sǎn màn bù dé jǐ jù jǐn qiāng rú hé jié de bǎn zhù

这句话大意是:曲有尾声及下场诗者,以曲音散漫,不得几句紧腔,如何截得板住?

bái wén rǒng zá bù dé jǐ jù yuē yǔ rú hé jié de huà chéng

这句话大意是:白文冗杂,不得几句约语,如何结得话成?

ruò shǐ jié guò zhī hòu yòu fù shuō qǐ hé rú bù shōu jìng xià zhī wèi yù hu

现代白话:若使结过之后,又复说起,怎么样不收竟下之为愈吗?

qiě shǒu wěi yī lǐ shī hòu jì kě tiān huà zé hé bù yú yǐn zǐ zhī xiān yì jiā jǐ jù shuō bái shuō wán ér hòu chàng hu

这句话大意是:且首尾一理,诗后既可添话,则何不于引子之先,亦加几句说白,说完而后唱吗?

cǐ jī xí zhī zuì wú lǐ zuì kě yàn zhě jí yi gǎi gé rán yòu bù kě jǐn gé

这句话大意是:此积习之最无理最可厌者,急宜改革,然又不可尽革。

rú liǎng rén sān rén zài chǎng èr rén xiān xià yī rén shuō huà wèi liǎo bì yi shāo tíng yǐ jǐn qí shuō cǐ wèi diào chǎng yuán xì gǔ gé

这句话大意是:如两人三人在场,二人先下,一人说话未了,必宜稍停以尽其说,此谓“吊场”,原系古格。

rán xū wàn bù dé yǐ shǎo cǐ shù jù bì tiān chū hòu yì chū xì wén huò shǎo cǐ shù jù jí mái mò cóng qián shuō huà zhī yì zhě fāng kě rú cǐ

这句话大意是:然须万不得已,少此数句,必添出后一出戏文,或少此数句,即埋没从前说话之意者,方可如此。

yì yǒu xià chǎng bù jí gēng yī zhě gù jiè cǐ wèi huǎn bīng jì

这句话大意是:(亦有下场不及更衣者,故借此为缓兵计。

shì lóng zú fēi shé zú yě

这句话大意是:)是龙足,非蛇足也。

rán zhǐ kě ǒu yī wéi zhī ruò chū chū jiē rán zé shì shì diāo jiē kě xù yǐ hé shì jiān gǒu wěi zhī duō hu

现代白话:然只可偶一为之,若出出皆然,则是是貂皆可续了,何世间狗尾之多吗?

kē hùn è xí

这句话大意是:○科诨恶习。

chā kē dǎ hùn chù lòu xí gèng duō gé zhī jiāng bù shèng gé qiě jiàn guò jí wàng bù néng xī jì lüè jǔ shù zé ér yǐ

这句话大意是:插科打诨处,陋习更多,革之将不胜革,且见过即忘,不能悉记,略举数则而已。

rú liǎng rén xiāng ōu yī shèng yī bài yǒu rén lái gōng bì shǐ bèi ōu zhě zǒu tuō ér wù dǎ quàn jiě zhī rén lián huán

这句话大意是:如两人相殴,一胜一败,有人来功,必使被殴者走脱,而误打劝解之人,《连环。

zhì jǐ zhī dǒng zhuó shì yě

这句话大意是:掷戟》之董卓是也。

zhǔ rén tōu xiāng qiè yù guǎn tóng chī cù niān suān wèi xún xīn bù rú shǒu jiù shuō bì bì yǐ tún xiāng xiàng rú yù zān zhī jìn ān xi xiāng zhī qín tóng shì yě

这句话大意是:主人偷香窃玉,馆童吃醋拈酸,谓寻新不如守旧,说毕必以臀相向,如《玉簪》之进安、《西厢》之琴童是也。

xì zhōng chuàn xì shū jué kě yàn ér yōu rén guàn zēng cǐ zhǒng qí qiāng bì xiào yì yáng yōu guī

这句话大意是:戏中串戏,殊觉可厌,而优人惯增此种,其腔必效弋阳,《幽闺。

kuàng yě qí féng zhī jiǔ bǎo shì yě

这句话大意是:旷野奇逢》之酒保是也。

✦ You read 演习部·脱套第五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.