闲情偶寄 · 李渔 · Chapter 15 of 36

声容部·习技第四

PinyinModern Translation
Size

nǚ zǐ wú cái biàn shì dé

这句话大意是:“女子无才便是德。

yán suī jìn lǐ què fēi wú gù ér yún rán

这句话大意是:”言虽近理,却非无故而云然。

yīn cōng míng nǚ zǐ shī jié zhě duō bù ruò wú cái zhī wèi guì

这句话大意是:因聪明女子失节者多,不若无才之为贵。

gài qián rén fèn jī zhī cí yǔ nán zǐ yīn guān de huò suì yǐ dú shū zuò huàn wèi wèi tú yí yán jiè zǐ sūn shǐ zhī wù dú shū wù zuò huàn zhě děng yě

这句话大意是:盖前人愤激之词,与男子因官得祸,遂以读书作宦为畏途,遗言戒子孙,使之勿读书、勿作宦者等也。

cǐ jiē jiàn yē fèi shí zhī shuō jiū jìng shū kě jìng qì shì kě jǐn fèi hu

这句话大意是:此皆见噎废食之说,究竟书可竟弃,仕可尽废吗?

wú wèi cái dé èr zì yuán bù xiāng fáng

现代白话:我谓才德二字,原不相妨。

yǒu cái zhī nǚ wèi bì rén rén bài xíng

这句话大意是:有才之女,未必人人败行;。

tān yín zhī fù hé cháng lì lì zhī shū

这句话大意是:贪淫之妇,何尝历历知书?

dàn xū wèi zhī fu zhě jì yǒu lián cái zhī xīn jiān yǒu shuāng cái zhī shù ěr

这句话大意是:但须为之夫者,既有怜才之心,兼有双才之术耳。

zhì yú jī qiè bì yìng yòu yǔ zhèng shì bù tóng

这句话大意是:至于姬妾婢媵,又与正室不同。

qǔ qī rú mǎi tián zhuāng fēi wǔ gǔ bù zhí fēi sāng má bù shù shāo shè yóu guān zhī wù jí bá ér qù zhī yǐ qí wèi yī shí suǒ chū dì lì yǒu xiàn bù néng páng jí qí tā yě

这句话大意是:娶妻如买田庄,非五谷不殖,非桑麻不树,稍涉游观之物,即拔而去之,以其为衣食所出,地力有限,不能旁及其他也。

mǎi jī qiè rú zhì yuán pǔ jié zǐ zhī huā yì zhǒng bù jié zi zhī huā yì zhǒng

这句话大意是:买姬妾如治园圃,结子之花亦种,不结子之花亦种;。

chéng yīn zhī shù yì zāi bù chéng yīn zhī shù yì zāi yǐ qí yuán wèi yú qíng ér shè suǒ zhòng zài ěr mù zé kǒu fù yǒu shí ér qīng bù néng gù míng jiān gù shí yě

这句话大意是:成荫之树亦栽,不成荫之树亦栽,以其原为娱情而设,所重在耳目,则口腹有时而轻,不能顾名兼顾实也。

shǐ jī qiè mǎn táng jiē shì chǔn rán yī wù wǒ yù yán ér bǐ mò wǒ sī jìng ér bǐ xuān suǒ dá fēi suǒ wèn suǒ yīng fēi suǒ qiú shì hé yì yú rù hú lí zhī xué shě xuān yín ér wài yī wú shì shì zhě hu

这句话大意是:使姬妾满堂,皆是蠢然一物,我欲言而彼默,我思静而彼喧,所答非所问,所应非所求,是何异于入狐狸之穴,舍宣淫而外,一无事事者吗?

gù xí jì zhī dào bù kě bù yǔ xiū róng zhì fú bìng jiǎng yě

这句话大意是:故习技之道,不可不与修容、治服并讲也。

jì yì yǐ hàn mò wéi shàng sī zhú cì zhī gē wǔ yòu cì zhī nǚ gōng zé qí fèn nèi shì bù bì dào yě

这句话大意是:技艺以翰墨为上,丝竹次之,歌舞又次之,女工则其分内事,不必道也。

rán jǐn yǒu zhuān gōng nán jì bù xiè nǚ gōng bǐ zhī wèi jiàn yì shì zhēn xiàn rú chóu chóu shèn zhì sān cùn gōng xié bù xiè zì zhì yì qiàn lǎo yù pín nǚ wèi zhuō dāo rén zhě yì hé jiè qiǎo cáng zhuō ér shī zào wù shēng rén zhī chū yì zāi

现代白话:然尽有专攻男技,不屑女红,鄙织为贱役,视针线如仇雠,甚至三寸弓鞋不屑自制,亦倩老妪贫女为捉刀人者,亦何借巧藏拙,而失造物生人之初意啊!

yǔ wèi fù rén zhí yè bì jìng yǐ féng rèn wéi zhǔ féng rèn jì shú xú jí qí tā

这句话大意是:予谓妇人职业,毕竟以缝纫为主,缝纫既熟,徐及其他。

yǔ tán xí jì ér bù jí nǚ gōng zhě yǐ miáo luán cì fèng zhī shì guī gé zhōng rén rén jiē xiǎo wú sì yǔ wèi yuè zǔ zhī tán

这句话大意是:予谈习技而不及女工者,以描鸾刺凤之事,闺阁中人人皆晓,无俟予为越俎之谈。

qí bù jí nǚ gōng ér réng zhèng zhòng qí shì bù gǎn jìng yí zhě lǜ kāi hòu shì zhú mò zhī mén zhì fǎng jì cán qiāo yú bù jiǎng yě

这句话大意是:其不及女工,而仍郑重其事,不敢竟遗者,虑开后世逐末之门,置纺绩蚕缲于不讲也。

suī shuō xián qíng wú shāng dà dào shì wèi lì yán zhī chū yì ěr

现代白话:虽说闲情,无伤大道,是为立言之初意你。

wén yì

这句话大意是:○文艺。

xué jì bì xiān xué wén

这句话大意是:学技必先学文。

fēi yuē xiān nán hòu yì zhèng yù xiān yì ér hòu nán yě

这句话大意是:非曰先难后易,正欲先易而后难也。

tiān xià wàn shì wàn wù jǐn yǒu kāi mén zhī suǒ yuè

这句话大意是:天下万事万物,尽有开门之锁钥。

xiāo yào wéi hé

这句话大意是:销钥维何?

wén lǐ èr zì shì yě

这句话大意是:文理二字是也。

xún cháng suǒ yuè yī yào zhǐ kāi yī suǒ yī suǒ zhǐ guǎn yī mén

这句话大意是:寻常锁钥,一钥止开一锁,一锁止管一门;。

ér wén lǐ èr zì zhī wèi suǒ yuè qí suǒ guǎn zhě bù zhǐ qiān mén wàn hù

这句话大意是:而文理二字之为锁钥,其所管者不止千门万户。

gài hé tiān shàng dì xià wàn guó jiǔ zhōu qí dà zhì yú wú wài qí xiǎo zhì yú wú nèi yī qiè dāng háng dāng xué zhī shì wú bù wò qí shū niǔ ér sī qí chū rù zhě yě

这句话大意是:盖合天上地下,万国九州,其大至于无外,其小至于无内,一切当行当学之事,无不握其枢纽,而司其出入者也。

cǐ lùn zhī fā bù dú wèi fù rén nǚ zǐ tōng tiān xià zhī shì nóng gōng gǔ sān jiào jiǔ liú bǎi gōng jì yì jiē dàng zuò rú shì guān

这句话大意是:此论之发,不独为妇人女子,通天下之士农工贾,三教九流,百工技艺,皆当作如是观。

yǐ xǔ dà shì jiè shè rù wén lǐ èr zì zhī zhōng kě wèi yuē yǐ bù zhī èr zì zhī zhōng yòu fēn bīn zhǔ

现代白话:以许大世界,摄入文理二字之中,可谓约了,不知二字之中,又分宾主。

fán xué wén zhě fēi wéi xué wén dàn yù míng cǐ lǐ yě

这句话大意是:凡学文者,非为学文,但欲明此理也。

cǐ lǐ jì míng zé wén zì yòu shǔ qiāo mén zhī zhuān kě yǐ fèi ér bù yòng yǐ

现代白话:此理既明,则文字又属敲门之砖,能够废而不用了。

tiān xià jì yì wú qióng qí yuán tóu zhǐ chū yī lǐ

这句话大意是:天下技艺无穷,其源头止出一理。

míng lǐ zhī rén xué jì yǔ bù míng lǐ zhī rén xué jì qí nán yì pàn ruò tiān yuān

这句话大意是:明理之人学技,与不明理之人学技,其难易判若天渊。

rán bù dú shū bù shí zì hé yóu míng lǐ

这句话大意是:然不读书不识字,何由明理?

gù xué jì bì xiān xué wén

这句话大意是:故学技必先学文。

rán nǚ zǐ suǒ xué zhī wén wú shì qiú quán zé bèi shí de yī zì yǒu yī zì zhī yòng duō duō yì shàn shǎo yì wèi cháng bù shàn

这句话大意是:然女子所学之文,无事求全责备,识得一字,有一字之用,多多益善,少亦未尝不善;。

shì shì néng jīng yī shì zì kě yù jīng

这句话大意是:事事能精,一事自可愈精。

yǔ cháng wèi tǔ mù jiàng gōng dàn yǒu néng shí zì jì zhàng zhě qí suǒ zào zhī fáng wū qì mǐn dìng yǔ zhuō jiang bù tóng qiě yǒu shì bàn gōng bèi zhī yì

这句话大意是:予尝谓土木匠工,但有能识字记帐者,其所造之房屋器皿,定与拙匠不同,且有事半功倍之益。

rén chū bù xìn hòu zé shù rén yàn zhī guǒ rú yǔ yán

这句话大意是:人初不信,后择数人验之,果如予言。

cū jì ruò cǐ jīng zhě kě zhī

这句话大意是:粗技若此,精者可知。

shén yǐ zì zhī bù kě bù shí lǐ zhī bù kě bù míng yě

现代白话:甚了,字之不可不识,理之不可不明也。

fù rén dú shū xí zì suǒ nán zhī zài rù mén

这句话大意是:妇人读书习字,所难只在入门。

rù mén zhī hòu qí cōng míng bì guò yú nán zǐ yǐ nán zǐ niàn fēn ér fù rén xīn yī gù yě

这句话大意是:入门之后,其聪明必过于男子,以男子念纷,而妇人心一故也。

dǎo zhī rù mén guì zài qíng dòu wèi kāi zhī jì kāi zé zhì niàn shāo fēn bù shì cóng qián zhī zhuān yī

这句话大意是:导之入门,贵在情窦未开之际,开则志念稍分,不似从前之专一。

rán mǎi jī zhì qiè duō zài sān wǔ èr bā zhī nián qǔ ér bù yù shǐ zuò méng tóng qiú wǒ zhě níng yǒu jǐ rén

这句话大意是:然买姬置妾,多在三五、二八之年,娶而不御,使作蒙童求我者,宁有几人?

rú bì sì qíng dòu wèi kāi shì zhōng shēn wú kě shòu zhī rén yǐ

现代白话:如必俟情窦未开,是终身无可授之人了。

wéi zài xún xún shàn yòu wù zǔ qí jī pū zuò jiào xíng yī yǔ fēi wéi nǚ tú ér shè yě

这句话大意是:惟在循循善诱,勿阻其机,“扑作教刑”一语,非为女徒而设也。

xiān lìng shí zì zì shi ér hòu jiào zhī yǐ shū

这句话大意是:先令识字,字识而后教之以书。

shí zì bù guì duō měi rì jǐn kě shǔ zì qǔ qí bǐ huà zuì shǎo yǎn qián yì jiàn zhě xun zhī

这句话大意是:识字不贵多,每日仅可数字,取其笔画最少,眼前易见者训之。

yóu yì ér nán yóu shǎo ér duō rì jī yuè lěi zé yī nián bàn zǎi yǐ hòu bù lìng dú shū ér zì jiě xún zhāng mì jù yǐ

现代白话:由易而难,由少而多,日积月累,则一年半载以后,不令读书而自解寻章觅句了。

chéng qí ài kàn zhī shí jí mì chuán qí zhī yǒu qíng jié xiǎo shuō zhī wú pò zhàn zhě tīng qí fān yuè zé shū fēi shū yě bù nù bù wēi ér yǐn rén dēng táng rù shì zhī míng shī yě

这句话大意是:乘其爱看之时,急觅传奇之有情节、小说之无破绽者,听其翻阅,则书非书也,不怒不威而引人登堂入室之明师也。

qí gù wéi hé

这句话大意是:其故维何?

yǐ chuán qí xiǎo shuō suǒ zài zhī yán jìn shì cháng tán sú yǔ fù rén yuè zhī ruò féng gù wù

这句话大意是:以传奇、小说所载之言,尽是常谈俗语,妇人阅之,若逢故物。

pì rú yī jù zhī zhōng gòng yǒu shí zì cǐ nǚ yǐ shí zhě qī wèi shí zhě sān shùn kǒu niàn qù zì rán bù chà

这句话大意是:譬如一句之中,共有十字,此女已识者七,未识者三,顺口念去,自然不差。

shì yīn yǐ shi zhī qī zì kě wù wèi shi zhī sān zì zé cǐ sān zì yě zhě fēi wǒ jiào zhī chuán qí xiǎo shuō jiào zhī yě

这句话大意是:是因已识之七字,可悟未识之三字,则此三字也者,非我教之,传奇、小说教之也。

yóu cǐ ér jī fēng xiāng chù zì néng qǔ yù páng tōng

这句话大意是:由此而机锋相触,自能曲喻旁通。

zài de nán zi shàn wèi kāi dǎo shǐ zhī yóu qiǎn ér shēn zé gòng zhěn lùn wén jiào zhī dēng tán jiǎng yì qí wéi shí yǔ zhī huà nán yì xī zhǐ shí bèi zāi

现代白话:再得男子善为开导,使之由浅而深,则共枕论文,较之登坛讲艺,其为时雨之化,难易奚止十倍啊?

shí rén zhī zhōng bá qí yī èr zuì cōng huì zhě rì yǔ tán shī shǐ zhī jiàn tōng shēng lǜ dàn yǒu shuō huà kēng qiāng wú chóng fù áo yá zhī zì zhě jí zuò shī néng wén zhī liào yě

这句话大意是:十人之中,拔其一二最聪慧者,日与谈诗,使之渐通声律,但有说话铿锵,无重复聱牙之字者,即作诗能文之料也。

sū fū rén shuō chūn yè yuè shèng yú qiū yè yuè qiū yè yuè lìng rén cǎn qī chūn yè yuè lìng rén hé yuè

这句话大意是:苏夫人说“春夜月胜于秋夜月,秋夜月令人惨凄,春夜月令人和悦。

cǐ fēi zuò shī suí kǒu suǒ shuō zhī huà yě

这句话大意是:”此非作诗,随口所说之话也。

dōng pō yīn qí chū kǒu hé lǜ xǔ yǐ néng shī chuán wéi jiā huà

这句话大意是:东坡因其出口合律,许以能诗,传为佳话。

cǐ jí shuō huà kēng qiāng wú chóng fù áo yá kě yǐ zuò shī zhī míng yàn yě

现代白话:此即说话铿锵,无重复聱牙,能够作诗之明验也。

qí yú nǚ zǐ wèi bì rén rén ruò shì dàn néng shū yì shāo tōng zé rèn xué zhū bān jì yì jiē shì suǒ yuè dào shǒu bù yōu zǔ gé zhī rén yǐ

现代白话:其余女子,未必人人若是,但能书义稍通,则任学诸般技艺,皆是锁钥到手,不忧阻隔之人了。

fù rén dú shū xí zì wú lùn xué chéng zhī hòu shòu yì wú qióng jí qí chū xué zhī shí xiān yǒu bì yú guān zhě zhǐ xū àn tān shū běn shǒu niē róu háo zuò yú lǜ chuāng cuì bó zhī xià biàn shì yī fú huà tú

这句话大意是:妇人读书习字,无论学成之后受益无穷,即其初学之时,先有裨于观者:只须案摊书本,手捏柔毫,坐于绿窗翠箔之下,便是一幅画图。

bān jī xù shǐ zhī róng xiè tíng yǒng xuě zhī tài bù guò rú shì hé bì dǔ qí tí yǒng jiào qí gōng zhuō ér hòu yǒu guī xiù tóng fáng zhī lè zāi

现代白话:班姬续史之容,谢庭咏雪之态,不过如是,何必睹其题咏,较其工拙,而后有闺秀同房之乐啊?

ǎi cǐ děng huà tú rén jiān bù shǎo wú nài shēn chǔ qí de jiē zuò xún cháng shì wù guān shū kě xī ěr

这句话大意是:噫,此等画图,人间不少,无奈身处其地,皆作寻常事物观,殊可惜耳。

yù lìng nǚ zǐ xué shī bì xiān shǐ zhī duō dú duō dú ér néng kǒu bù lí shī yǐ zhī zuò huà zé qí shī yì shī qíng zì néng suí jī chù lù ér wèi tiān lài zì míng yǐ

现代白话:欲令女子学诗,必先使之多读,多读而能口不离诗,以之作话,则其诗意诗情,自能随机触露,而为天籁自鸣了。

zhì qí cōng míng zhī suǒ fā sī lù zhī yóu kāi zé quán zài suǒ dú zhī shī zhī gōng zhuō xuǎn shī yǔ dú zhě wu zài shàn yíng qí jī

这句话大意是:至其聪明之所发,思路之由开,则全在所读之诗之工拙,选诗与读者,务在善迎其机。

rán zé xuǎn zhě wéi hé

这句话大意是:然则选者维何?

yuē zài píng yì jiān yǐng sì zì

这句话大意是:曰:在“平易尖颖”四字。

píng yì zhě shǐ zhī yì míng qiě yì xué

这句话大意是:平易者,使之易明且易学;。

jiān yǐng zhě fù rén zhī cōng míng dà yuē zài xiān qiǎo yí lù dú jiān yǐng zhī shī rú féng gù wǒ zé xǐ ér yuàn xué suǒ wèi yíng qí jī yě

这句话大意是:尖颖者,妇人之聪明,大约在纤巧一路,读尖颖之诗,如逢故我,则喜而愿学,所谓迎其机也。

suǒ xuǎn zhī shī mò miào yú wǎn táng jí sòng rén chū zhōng shèng sān táng jiē suǒ bù qǔ

这句话大意是:所选之诗,莫妙于晚唐及宋人,初中盛三唐,皆所不取;。

zhì hàn wèi jìn zhī shī jiē mì wù yǔ jiàn jiàn jí zǔ sè jī fēng zhōng shēn bù gǎn xué yǐ

现代白话:至汉魏晋之诗,皆秘勿与见,见即阻塞机锋,终身不敢学了。

cǐ yǔ biān jiàn gāo míng zhě yuè zhī shì bì yǎ rán yī xiào

这句话大意是:此予边见,高明者阅之,势必哑然一笑。

rán yǔ cái qiǎn shí ài jǐn zú wèi nǚ zǐ zhī shī zhì gāo jùn cí tán zé shēng píng wèi dào wú guài hū lì lùn zhī bēi yě

这句话大意是:然予才浅识隘,仅足为女子之师,至高峻词坛,则生平未到,无怪乎立论之卑也。

nǚ zǐ zhī shàn gē zhě ruò tōng wén yì jiē kě jiào zuò shī yú

这句话大意是:女子之善歌者,若通文义,皆可教作诗余。

gài cháng duǎn jù fǎ rì rì jiàn yú cí qǔ zhī zhōng rù zhě jì duō chū zhě zì yì jiào zuò shī zhī gōng wèi yóu jié yě

这句话大意是:盖长短句法,日日见于词曲之中,入者既多,出者自易,较作诗之功为尤捷也。

qǔ tǐ zuì zhǎng měi yī tào bì xū shù qū fēi lì shàn zhě bù néng

这句话大意是:曲体最长,每一套必须数曲,非力赡者不能。

shī yú duǎn ér yì jìng rú zhǎng xiàng sī huàn xī shā rú mèng lìng dié liàn huā zhī lèi měi shǒu bù guò yī èr shí zì zuò zhī kě dòu líng jī

这句话大意是:诗余短而易竟,如《长相思》、《浣溪纱》、《如梦令》、《蝶恋花》之类,每首不过一二十字,作之可逗灵机。

dàn guān shī yú xuǎn běn duō guī xiù nǚ láng zhī zuò wèi qí cí lǐ yì míng kǒu wěn yì xiào gù yě

这句话大意是:但观诗余选本,多闺秀女郎之作,为其词理易明,口吻易肖故也。

rán shī yú jì shú jí kě yóu duǎn ér zhǎng kuò wèi cí qǔ qí shì yì yì

这句话大意是:然诗余既熟,即可由短而长,扩为词曲,其势亦易。

guǒ néng rú guǒ tīng qí zì zhì zì gē zé shì míng shì jiā rén hé ér wéi yī qiān gǔ lái yùn shì yùn rén wèi yǒu chū yú cǐ zhě

这句话大意是:果能如果,听其自制自歌,则是名士佳人合而为一,千古来韵事韵人,未有出于此者。

wú kǒng shàng jiè shén xiān zì bǐ qí lè xián yù zhé xiàng rén huán ér jiù zhī yǐ

现代白话:我恐上界神仙,自鄙其乐,咸欲谪向人寰而就之了。

cǐ lùn qián rén wèi dào shí shí chuàng zì lì wēng yǒu yóu cǐ ér de miào jìng zhě qiè hū wàng qí suǒ běn

这句话大意是:此论前人未道,实实创自笠翁,有由此而得妙境者,切忽忘其所本。

yǐ guī xiù zì mìng zhě shū huà qín qí sì yì jūn bù kě shǎo

这句话大意是:以闺秀自命者,书、画、琴、棋四艺,均不可少。

rán xué zhī xū fēn huǎn jí bì bù kě yǐ zhě xiān zhī qí yú zī xìng néng jiān bù fáng cì dì bìng jǔ bù zé yī jì shàn cháng cái nǚ zhī míng zhù yǐ

现代白话:然学之须分缓急,必不可已者先之,其余资性能兼,不妨次第并举,不则一技擅长,才女之名著了。

qín liè sī zhú bié yǒu fēn mén shū zé qián shuō yǐ bèi

这句话大意是:琴列丝竹,别有分门,书则前说已备。

shàn jiào yóu rén shàn xí yóu jǐ qí gōng zhuō qiǎn shēn bù kě qiáng yě

这句话大意是:善教由人,善习由己,其工拙浅深,不可强也。

huà nǎi guī zhōng mò jì xué bù xué tīng zhī

这句话大意是:画乃闺中末技,学不学听之。

zhì shǒu tán yī jié zé duàn bù róng yǐ jiào zhī shǐ xué qí lì yú rén jǐ zhě fēi zhǐ yī duān

这句话大意是:至手谈一节,则断不容已,教之使学,其利于人己者,非止一端。

fù rén wú shì bì shēng tā xiǎng de cǐ qiǎn rì zé wàng niàn bù shēng yī yě

这句话大意是:妇人无事,必生他想,得此遣日,则妄念不生,一也;。

nǚ zǐ qún jū zhēng duān yì niàng yǐ shǒu dài shé shì xuān zhě jì zhī èr yě

这句话大意是:女子群居,争端易酿,以手代舌,是喧者寂之,二也;。

nán nǚ duì zuò jìng bì sī yín gǔ sè gǔ qín zhī xiá fén xiāng chuò míng zhī yú bù shè yī fān gōng kè zé jìng jí sī dòng qí liǎng bù xiāng xià zhī shì bù zài jī àn zhī qián jí jū chuáng dì zhī shàng yǐ

现代白话:男女对坐,静必思淫,鼓瑟鼓琴之暇,焚香啜茗之余,不设一番功课,则静极思动,其两不相下之势,不在几案之前,即居床第之上了。

yī shè shǒu tán zé zhū xiǎng jiē luò dù wài huǎn bīng jiàng huǒ zhī fǎ mò shàn yú cǐ

这句话大意是:一涉手谈,则诸想皆落度外,缓兵降火之法,莫善于此。

dàn yǔ fù rén duì lěi wú shì jiǎo shèng zhēng xióng níng ráo shù zi ér shū bǐ yī chóu zé yǒu xǐ wú tián xiào róng kě jū

这句话大意是:但与妇人对垒,无事角胜争雄,宁饶数子而输彼一筹,则有喜无嗔,笑容可掬;。

ruò yǒu xīn shǐ bài fēi zhǐ dāng xià nán kān qiě zǔ hòu lái yì xìng yǐ

现代白话:若有心使败,非止当下难堪,且阻后来弈兴了。

xiān zhǐ niān qí chóu chú bù xià jìng guān cǐ tài jìn gōu xiāo hún

这句话大意是:纤指拈棋,踌躇不下,静观此态,尽勾消魂。

bì yù shèng zhī kǒng tiān dì jiān wú cǐ rěn rén yě

这句话大意是:必欲胜之,恐天地间无此忍人也。

shuāng lù tóu zhū jì jiē zài kě huǎn

这句话大意是:双陆投诸技,皆在可缓。

gǔ pái dǔ shèng yì kě xiāo xián qiě yì zhī yì xué shì bù kě yǐ

这句话大意是:骨牌赌胜,亦可消闲,且易知易学,似不可已。

sī zhú

这句话大意是:○丝竹。

sī zhú zhī yīn tuī qín wéi shǒu

这句话大意是:丝竹之音,推琴为首。

gǔ lè xiāng chuán zhì jīn qí yǐ biàn ér wèi jǐn biàn zhě dú cǐ yī zhǒng yú jiē mò shì zhī yīn yě

这句话大意是:古乐相传至今,其已变而未尽变者,独此一种,余皆末世之音也。

fù rén xué cǐ kě yǐ biàn huà xìng xìng yù zhì wēn róu xiāng bù kě wú cǐ táo róng zhī jù

现代白话:妇人学此,能够变化性性,欲置温柔乡,不可无此陶熔之具。

rán cǐ zhǒng shēng yīn xué zhī zuì nán tīng zhī yì zuì bù yì

这句话大意是:然此种声音,学之最难,听之亦最不易。

fán lìng jī qiè xué cǐ zhě dāng xiān zì wèn qí néng dàn yǔ fǒu

这句话大意是:凡令姬妾学此者,当先自问其能弹与否。

zhǔ rén zhī yīn shǐ kě lìng qín sè zài yù bù zé dàn zhě kēng rán tīng zhě máng rán qiáng shù guān hái yǐ sì qí què shì fēi yuè ěr zhī yīn nǎi kǔ rén zhī jù yě xí zhī hé wéi

这句话大意是:主人知音,始可令琴瑟在御,不则弹者铿然,听者茫然,强束官骸以俟其阕,是非悦耳之音,乃苦人之具也,习之何为?

fán rén mǎi jī zhì qiè zǒng wèi zì yú

这句话大意是:凡人买姬置妾,总为自娱。

jǐ suǒ yuè zhě dǎo zhī shǐ xí

这句话大意是:己所悦者,导之使习;。

jǐ suǒ bú yuè jiè lìng wù wèi shì zhēn néng zì yú zhě yě

这句话大意是:己所不悦,戒令勿为,是真能自娱者也。

cháng jiàn fù guì zhī rén tīng guàn yì yáng sì píng děng qiāng jí xián kūn diào zhī lěng rán yīn shì rén yǎ zhòng kūn diào qiáng lìng gē tóng xí zhī měi tīng yī qǔ cuán méi xǔ jiǔ zuò kè yì dài wéi kǔ nàn cǐ jiē bù shàn zì yú zhě yě

这句话大意是:尝见富贵之人,听惯弋阳、四平等腔,极嫌昆调之冷,然因世人雅重昆调,强令歌童习之,每听一曲,攒眉许久,座客亦代为苦难,此皆不善自娱者也。

yǔ wèi rén zhī xìng qíng gè yǒu suǒ shì yì gè yǒu suǒ yàn jí shǐ shì zhī bù dàng yàn zhī bù yí yì bù fáng zì gōng qí miù

这句话大意是:予谓人之性情,各有所嗜,亦各有所厌,即使嗜之不当,厌之不宜,亦不妨自攻其谬。

zì gōng qí miù zé bù miù yǐ

现代白话:自攻其谬,则不谬了。

yǔ shēng píng yǒu sān pǐ jiē shì rén gòng hǎo ér wǒ dú bù hǎo zhě yī wèi guǒ zhōng zhī gǎn lǎn yī wèi zhuàn zhōng zhī hǎi shēn yī wèi yī zhōng zhī jiǎn sī yóu

这句话大意是:予生平有三癖,皆世人共好而我独不好者:一为果中之橄榄,一为馔中之海参,一为衣中之茧纟由。

cǐ sān wù zhě rén yǐ shí wǒ wǒ yì shí zhī

这句话大意是:此三物者,人以食我,我亦食之;。

rén yǐ yī wǒ wǒ yì yī zhī

这句话大意是:人以衣我,我亦衣之;。

rán wèi cháng zì gū ér shí zì gòu ér yī yīn bù zhī qí jīng měi zhī suǒ zài yě

这句话大意是:然未尝自沽而食,自购而衣,因不知其精美之所在也。

yàn yún cūn rén chī gǎn lǎn bù zhī huí wèi

这句话大意是:谚云:“村人吃橄榄,不知回味。

yǔ zhēn hǎi nèi zhī cūn rén yě

这句话大意是:”予真海内之村人也。

yīn lùn xí qín ér miù tán zhì cǐ chéng wèi ráo shé

这句话大意是:因论习琴,而谬谈至此,诚为饶舌。

rén wèn zhǔ rén shàn qín shǐ kě lìng jī qiè xué qín rán zé jiào gē wǔ zhě yì bì zhǔ rén shàn gē shàn wǔ ér hòu jiào píng

这句话大意是:人问:主人善琴,始可令姬妾学琴,然则教歌舞者,亦必主人善歌善舞而后教平?

xū méi zhàng fū zhī gōng cǐ zhě yǒu jǐ rén hu

这句话大意是:须眉丈夫之工此者,有几人吗?

yuē bù rán

这句话大意是:曰:不然。

gē wǔ nán jīng ér yì xiǎo wén qí shēng yīn zhī wǎn zhuǎn dǔ jiàn tǐ tài zhī qīng yíng bù bì zhī yīn shǐ néng lǐng lüè zuò zhōng xí shàng zhǔ kè jiē rán suǒ wèi yǎ sú gòng shǎng zhě shì yě

这句话大意是:歌舞难精而易晓,闻其声音之婉转,睹见体态之轻盈,不必知音,始能领略,座中席上,主客皆然,所谓雅俗共赏者是也。

qín yīn yì xiǎng ér nán míng fēi shēn xí zhě bù zhī wéi shàn dàn zhě néng tīng

这句话大意是:琴音易响而难明,非身习者不知,惟善弹者能听。

bó yá bù yù zǐ qī xiàng rú bù dé wén jūn jìn rì huī xián zǒng chéng xū gǔ

这句话大意是:伯牙不遇子期,相如不得文君,尽日挥弦,总成虚鼓。

wú guān jīn shì zhī wèi qín shàn dàn zhě duō néng tīng zhě shǎo

现代白话:我观今世之为琴,善弹者多,能听者少;。

yán míng shī jiào měi qiè zhě jǐn duō guǒ néng yǐ cǐ xíng lè bù kuì wén jūn xiàng rú zhī míng zhě jué shǎo

这句话大意是:延名师、教美妾者尽多,果能以此行乐,不愧文君、相如之名者绝少。

wù shí bù wu míng cǐ yǔ lì yán zhī yì yě

这句话大意是:务实不务名,此予立言之意也。

ruò shǐ zhǔ rén shàn cāo zé dāng shě zhū jì ér zhuān wù sī tóng

这句话大意是:若使主人善操,则当舍诸技而专务丝桐。

qī zǐ hǎo hé rú gǔ sè qín

这句话大意是:“妻子好合,如鼓瑟琴。

qiè tiǎo shū nǚ qín sè you zhī

这句话大意是:”“窃窕淑女,琴瑟友之。

qín sè fēi tā jiāo qī nán nǚ ér shǐ zhī hé yī

这句话大意是:”琴瑟非他,胶漆男女,而使之合一;。

lián luò qíng yì ér shǐ zhī bù fēn zhě yě

这句话大意是:联络情意,而使之不分者也。

huā qián yuè xià

这句话大意是:花前月下,。

měi jǐng liáng chén

这句话大意是:美景良辰,。

zhí shuǐ gé zhī shēng liáng

这句话大意是:值水阁之生凉,。

yù xiù chuāng zhī wú shì

这句话大意是:遇绣窗之无事,。

huò fu chàng ér qī hé

这句话大意是:或夫唱而妻和,。

huò nǚ cāo ér nán tīng

这句话大意是:或女操而男听,。

huò liǎng shēng qí fā

这句话大意是:或两声齐发,。

yùn bù cēn cī

这句话大意是:韵不参差,。

wú lùn shēn dāng qí jìng zhě yǎn ruò shén xiān

这句话大意是:无论身当其境者俨若神仙,。

jí huà chéng yī fú hé cāo tú

这句话大意是:即画成一幅合操图,。

yì zú lìng guān zhě xiāo hún

这句话大意是:亦足令观者消魂,。

ér zhī yīn nán fù zhī shēng dù yě

这句话大意是:而知音男妇之生妒也。

sī yīn zì jiāo tóng ér wài nǚ zǐ yi xué zhě yòu yǒu pí pá xián suǒ tí qín zhī sān zhǒng

这句话大意是:丝音自蕉桐而外,女子宜学者,又有琵琶、弦索、提琴之三种。

pí pá jí miào xī jīn shí bù shàng shàn dàn zhě shǎo rán xián suǒ zhī yīn shí zú yǐ dài zhī

这句话大意是:琵琶极妙,惜今时不尚,善弹者少,然弦索之音,实足以代之。

xián suǒ zhī xíng jiào pí pá wèi shòu xiǎo yǔ nǚ láng zhī xiān tǐ zuì yi

这句话大意是:弦索之形较琵琶为瘦小,与女郎之纤体最宜。

jìn rì jiào xí jiā qí yú shēng yīn zhī dào néng bù dà miù yú gōng shāng zhě shǒu tuī xián suǒ shí diǎn cì zhī xì qǔ yòu cì zhī

这句话大意是:近日教习家,其于声音之道,能不大谬于宫商者,首推弦索,时典次之,戏曲又次之。

yǔ xiàng yǒu chǎng nèi wú wén chǎng shàng wú qū zhī shuō fēi guò lùn yě

这句话大意是:予向有场内无文,场上无曲之说,非过论也。

zhǐ wèi chū xué zhī shí biàn yǐ qǔ shě dé shī wèi xīn lǜ qí diào gāo hé guǎ zhǐ qiú wèi xià lǐ bā rén bù yuàn zuò yáng chūn bái xuě gù zào dào wǔ qī fēn jí zhǐ ěr

这句话大意是:止为初学之时,便以取舍得失为心,虑其调高和寡,止求为“下里巴人”,不愿作“阳春白雪”,故造到五七分即止耳。

tí qín jiào zhī xián suǒ xíng yù xiǎo ér shēng yù qīng dù qīng qū zhě bì bù kě shǎo

这句话大意是:提琴较之弦索,形愈小而声愈清,度清曲者必不可少。

tí qín zhī yīn jí jué shǎo měi rén zhī yīn yě

这句话大意是:提琴之音,即绝少美人之音也。

chōng róng róu mèi wǎn zhuǎn duàn xù wú yī bù xiào

这句话大意是:舂容柔媚,婉转断续,无一不肖。

jí shǐ qīng qū bù dù zhǐ lìng shàn gē èr rén yī chuī dòng xiāo yī yè tí qín àn pǔ yōu yáng zhī qū shǐ gé huā jiān liǔ zhě tīng zhī yǎn rán yī jué dài jiā rén bù jué dòng lián xiāng xī yù zhī sī yě

这句话大意是:即使清曲不度,止令善歌二人,一吹洞箫,一拽提琴,暗谱悠扬之曲,使隔花间柳者听之,俨然一绝代佳人,不觉动怜香惜玉之思也。

sī yīn zhī zuì yì xué zhě mò guò yú tí qín shì bàn gōng bèi yuè ěr yú shén

这句话大意是:丝音之最易学者,莫过于提琴,事半功倍,悦耳娱神。

wú bù néng bù dé chuàng shǐ zhī rén lìng ruò bèi shī ér zhù zhī yě

现代白话:我不能不德创始之人,令若辈尸而祝之也。

zhú yīn zhī yí yú guī gé zhě wéi dòng xiāo yī zhǒng

这句话大意是:竹音之宜于闺阁者,惟洞箫一种。

dí kě zàn ér bù kě cháng

这句话大意是:笛可暂而不可常。

dào shēng guǎn èr wù zé yǔ zhū lè bìng chén bù dé yǐ ér ǒu rán yī nòng fēi xiù chuāng suǒ yīng yǒu yě

这句话大意是:到笙、管二物,则与诸乐并陈,不得已而偶然一弄,非绣窗所应有也。

gài fù rén zòu jì yǔ nán zǐ bù tóng nán zǐ suǒ zhòng zài shēng fù rén suǒ zhòng zài róng

这句话大意是:盖妇人奏技,与男子不同,男子所重在声,妇人所重在容。

chuī shēng nuò guǎn zhī shí shēng zé kě tīng ér róng bù nài kàn yǐ qí qì sāi ér sāi zhàng yě huā róng yuè mào wèi zhī gǎi guān shì yǐ bù yīng shǐ xí

这句话大意是:吹笙搦管之时,声则可听,而容不耐看,以其气塞而腮胀也,花容月貌为之改观,是以不应使习。

fù rén chuī xiāo fēi zhǐ róng yán bù gǎi qiě néng yù zēng jiāo mèi

这句话大意是:妇人吹箫,非止容颜不改,且能愈增娇媚。

hé yě

这句话大意是:何也?

àn fēng zuò diào yù sǔn wèi zhī yù jiān

这句话大意是:按风作调,玉笋为之愈尖;。

cù kǒu wèi shēng zhū chún yīn ér yuè xiǎo

这句话大意是:簇口为声,朱唇因而越小。

huà měi rén zhě cháng zuò chuī xiāo tú yǐ qí yì yú jiàn hǎo yě

这句话大意是:画美人者,常作吹箫图,以其易于见好也。

huò xiāo huò dí rú shǐ èr nǚ bìng chuī qí wèi shēng yě bèi qīng qí wèi tài yě gèng xiǎn fén xiāng chuò míng ér lǐng lüè zhī jiē néng shǐ shēn bù zài rén jiān shì yě

这句话大意是:或箫或笛,如使二女并吹,其为声也倍清,其为态也更显,焚香啜茗而领略之,皆能使身不在人间世也。

chuī xiāo pǐn dí zhī rén bì shàng bù kě wú chuàn

这句话大意是:吹箫品笛之人,臂上不可无钏。

chuàn yòu wù shǐ tài kuān kuān zé cáng yú xiù zhōng bù dé jiàn yǐ

现代白话:钏又勿使太宽,宽则藏于袖中,不得见了。

gē wǔ

这句话大意是:○歌舞。

xī rén jiào nǚ zǐ yǐ gē wǔ fēi jiào gē wǔ xí shēng róng yě

这句话大意是:昔人教女子以歌舞,非教歌舞,习声容也。

yù qí shēng yīn wǎn zhuǎn zé bì shǐ zhī xué gē

这句话大意是:欲其声音婉转,则必使之学歌;。

xué gē jì chéng zé suí kǒu fā shēng jiē yǒu yàn yǔ yīng tí zhī zhì bù bì gē ér gē zài qí zhōng yǐ

现代白话:学歌既成,则随口发声,皆有燕语莺啼之致,不必歌而歌在其中了。

yù qí tǐ tài qīng yíng zé bì shǐ zhī xué wǔ

这句话大意是:欲其体态轻盈,则必使之学舞;。

xué wǔ jì shú zé huí shēn jǔ bù xī dài liǔ fān huā xiào zhī róng bù bì wǔ ér wǔ zài qí zhōng yǐ

现代白话:学舞既熟,则回身举步,悉带柳翻花笑之容,不必舞而舞在其中了。

gǔ rén lì fǎ cháng yǒu shì zài cǐ ér yì zài bǐ zhě

这句话大意是:古人立法,常有事在此而意在彼者。

rú liáng gōng zhī zǐ xiān xué wèi jī liáng yě zhī zǐ xiān xué wéi qiú

这句话大意是:如良弓之子先学为箕,良冶之子先学为裘。

fù rén zhī xué gē wǔ jí gōng yě zhī xué jī qiú yě

这句话大意是:妇人之学歌舞,即弓冶之学箕裘也。

hòu rén bù zhī jǐn yǐ shēng róng èr zì shǔ zhī gē wǔ shì gē wài bù fù yǒu shēng ér zhēng róng bì xū shì wǔ fán wèi nǚ zǐ zhě jí yǒu fēi yàn zhī qīng yíng yí guāng zhī wǔ mèi shě zuò yuè wú suǒ jiàn zhǎng

这句话大意是:后人不知,尽以声容二字属之歌舞,是歌外不复有声,而征容必须试舞,凡为女子者,即有飞燕之轻盈,夷光之妩媚,舍作乐无所见长。

rán zé yī rì zhī zhōng qí wèi qīng gē miào wǔ zhě yǒu jǐ shí zāi

现代白话:然则一日之中,其为清歌妙舞者有几时啊?

ruò shǐ shēng róng èr zì dān wèi gē wǔ ér shè zé qí jiào xí shēng róng yóu zài kě shū kě mì zhī jiān

这句话大意是:若使声容二字,单为歌舞而设,则其教习声容,犹在可疏可密之间。

ruò zhī gē wǔ èr shì yuán wèi shēng róng ér shè zé qí jiǎng jiū gē wǔ yǒu bù kě gǒu qiě sè zé zhě yǐ

现代白话:若知歌舞二事,原为声容而设,则其讲究歌舞,有不可苟且塞责者了。

dàn guān gē wǔ bù jīng zé qí tiē jìn zhǔ rén zhī shēn ér wèi yǔ yóu yún zhī shì zhě qí wú jiāo yīn mèi tài kě zhī yě

这句话大意是:但观歌舞不精,则其贴近主人之身,而为雨尤云之事者,其无娇音媚态可知也。

sī bù rú zhú zhú bù rú ròu

这句话大意是:“丝不如竹,竹不如肉。

cǐ shēng yuè zhōng sān mèi yǔ wèi qí jiàn jìn zì rán yě

这句话大意是:”此声乐中三昧语,谓其渐近自然也。

yǔ yòu wèi nán yīn zhī wèi ròu zào dào jí jīng chù zhǐ kě yǔ sī zhú bǐ jiān yóu shì ròu zhōng zhī sī ròu zhōng zhī zhú yě

这句话大意是:予又谓男音之为肉,造到极精处,止可与丝竹比肩,犹是肉中之丝,肉中之竹也。

hé yǐ zhī zhī

现代白话:凭什么知之?

dàn guān rén zàn nán yīn zhī měi zhě fēi yuē qí xì rú sī zé yuē qí qīng rú zhú shì kě gài jiàn

这句话大意是:但观人赞男音之美者,非曰“其细如丝”,则曰“其清如竹”,是可概见。

zhì ruò fù rén zhī yīn zé chún hu qí wèi ròu yǐ

现代白话:至若妇人之音,则纯乎其为肉了。

yǔ yún cí chū jiā rén kǒu

这句话大意是:语云:“词出佳人口。

yǔ yuē bù bì jiā rén fán nǚ zǐ zhī shàn gē zhě wú lùn yán chī měi è qí shēng yīn jiē jiǒng bié nán rén

这句话大意是:”予曰:不必佳人,凡女子之善歌者,无论妍媸美恶,其声音皆迥别男人。

mào bù yáng ér shēng yáng zhě yǒu zhī wèi yǒu miàn mù kě guān ér shēng yīn bù zú tīng zhě yě

这句话大意是:貌不扬而声扬者有之,未有面目可观而声音不足听者也。

dàn xū jiào zhī yǒu fāng dǎo zhī yǒu shù yīn cái ér shī wú fú qí tiān rán zhī xìng ér yǐ yǐ

现代白话:但须教之有方,导之有术,因材而施,无拂其天然之性而已了。

gē wǔ èr zì bù zhǐ wèi dēng chǎng yǎn jù rán dēng chǎng yǎn jù yī shì wèi jīn shì suǒ jí shàng qǐng xiān yán qí tóng hào zhě

这句话大意是:歌舞二字,不止谓登场演剧,然登场演剧一事,为今世所极尚,请先言其同好者。

yī yuē qǔ cái

这句话大意是:一曰取材。

qǔ cái wéi hé

这句话大意是:取材维何?

yōu rén suǒ wèi pèi jué sè shì yǐ

这句话大意是:优人所谓“配脚色”是已。

hóu yīn qīng yuè ér qì cháng zhě zhèng shēng xiǎo shēng zhī liào yě

这句话大意是:喉音清越而气长者,正生、小生之料也;。

hóu yīn jiāo wǎn ér qì zú zhě zhēng dàn tiē dàn zhī liào yě shāo cì zé chōng lǎo dàn

这句话大意是:喉音娇婉而气足者,正旦、贴旦之料也,稍次则充老旦;。

hóu yīn qīng liàng ér shāo dài zhì piáo zhě wài mò zhī liào yě

这句话大意是:喉音清亮而稍带质朴者,外末之料也;。

hóu yīn bēi zhuàng ér lüè jìn jiào shā zhě dà jìng zhī liào yě

这句话大意是:喉音悲壮而略近噍杀者,大净之料也。

zhì yú chǒu yǔ fù jìng zé bù lùn hóu yīn zhǐ qǔ xìng qíng zhī huó pō kǒu chǐ zhī biàn jié ér yǐ

这句话大意是:至于丑与副净,则不论喉音,只取性情之活泼,口齿之便捷而已。

rán cǐ děng jué sè shì yì shí nán

这句话大意是:然此等脚色,似易实难。

nán yōu zhī bù yì de zhě èr dàn nǚ yōu zhī bù yì de zhě jìng chǒu

这句话大意是:男优之不易得者二旦,女优之不易得者净丑。

bù shàn pèi jué sè zhě měi yǐ xià xuǎn chōng zhī shū bù zhī fù rén tǐ tài bù nán yú zhuāng zhòng yāo ráo ér nán yú kuí qí sǎ tuō gǒu de qí rén jí shǐ miàn mào pīng tíng hóu yīn qīng wàn kě jū shēng dàn zhī wèi zhě yì dāng qū yì ér wèi zhī

这句话大意是:不善配脚色者,每以下选充之,殊不知妇人体态不难于庄重妖娆,而难于魁奇洒脱,苟得其人,即使面貌娉婷,喉音清腕,可居生旦之位者,亦当屈抑而为之。

gài nǚ yōu zhī jìng chǒu bù bǐ nán yōu jǐn yǒu huā miàn zhī míng ér wú mǒ fěn tu yān zhī shí suī shè huī xié xuè làng yóu zhī míng shì fēng liú

这句话大意是:盖女优之净丑,不比男优仅有花面之名,而无抹粉涂胭之实,虽涉诙谐谑浪,犹之名士风流。

ruò shǐ méi xiāng zhī miàn mào shèng yú xiǎo jiě nú pú zhī cí qǔ guò yú guān rén zé guān zhě tīng zhě bèi jiā lián xī bì bù yǐ qí suǒ chù zhī wèi bēi ér suì bēi qí cái yǔ mào yě

这句话大意是:若使梅香之面貌胜于小姐,奴仆之词曲过于官人,则观者听者倍加怜惜,必不以其所处之位卑,而遂卑其才与貌也。

èr yuē zhèng yīn

这句话大意是:二曰正音。

zhèng yīn wéi hé

这句话大意是:正音维何?

chá qí suǒ shēng zhī de jìn wèi xiāng tǔ zhī yán shǐ guī zhōng yuán yīn yùn zhī zhèng zhě shì yǐ

这句话大意是:察其所生之地,禁为乡土之言,使归《中原音韵》之正者是已。

xiāng yīn yī zhuǎn ér jí hé kūn diào zhě wéi gū sū yī jùn

这句话大意是:乡音一转而即合昆调者,惟姑苏一郡。

yī jùn zhī zhōng yòu zhǐ qǔ zhǎng wú èr yì yú jiē shāo xùn yǐ qí yǔ tā jùn jiē rǎng jí dài tā jùn zhī yīn gù yě

这句话大意是:一郡之中,又止取长、吴二邑,余皆稍逊,以其与他郡接壤,即带他郡之音故也。

jí rú liáng xī jìng nèi zhī mín qù wú mén bù guò shù shí lǐ shǐ zhī xué gē yǒu zhōng shēn bù néng gǎi biàn zhī zì rú hū jiǔ zhōng wèi jiǔ zōng zhī lèi shì yě

这句话大意是:即如梁溪境内之民,去吴门不过数十里,使之学歌,有终身不能改变之字,如呼酒钟为“酒宗”之类是也。

jìn dì qiě rán kuàng yù yuǎn ér yù bié zhě hu

这句话大意是:近地且然,况愈远而愈别者吗?

rán bù zhī yuǎn zhě yì gǎi jìn zhě nán gǎi

这句话大意是:然不知远者易改,近者难改;。

cí yǔ pàn rán shēng yīn jiǒng bié zhě yì gǎi cí yǔ shēng yīn dà tóng xiǎo yì zhě nán gǎi

这句话大意是:词语判然、声音迥别者易改,词语声音大同小异者难改。

pì rú chu rén wǎng yuè yuè rén lái wú liǎng dì shēng yīn pàn rú xiāo rǎng huò cǐ hū ér bǐ bù yīng huò bǐ shuō ér cǐ bù yán shì bì dà fèi jīng shén gǎi chún yì shé qiú wèi tóng shēng xiāng yìng ér hòu yǐ

这句话大意是:譬如楚人往粤,越人来吴,两地声音判如霄壤,或此呼而彼不应,或彼说而此不言,势必大费精神,改唇易舌,求为同声相应而后已。

zhǐ yīn zì rèn wéi nán gù zhuǎn jué qí yì yě

这句话大意是:止因自任为难,故转觉其易也。

zhì rù fù jìn zhī de bǐ suǒ yán zhě wǒ yì néng yán bù guò chū kǒu shōu yīn zhī shāo bié gǎi yǔ bù gǎi wú shén guān xì wǎng wǎng yīn réng gǒu qiě yǐ dù yī shēng

这句话大意是:至入附近之地,彼所言者,我亦能言,不过出口收音之稍别,改与不改,无甚关系,往往因仍苟且,以度一生。

zhǐ yīn zì shì wèi yì gù zhuǎn jué qí nán yě

这句话大意是:止因自视为易,故转觉其难也。

zhèng yīn zhī dào wú lùn yì tóng yuǎn jìn zǒng dāng shì yì wéi nán

这句话大意是:正音之道,无论异同远近,总当视易为难。

xuǎn nǚ lè zhě bì zì wú mén shì yǐ

这句话大意是:选女乐者,必自吴门是已。

rán yóu wù zhī shēng wèi cháng zé dì yàn jī zhào nǚ yuè fù qín é jiàn yú zǎi jí zhě bù yī ér zú

这句话大意是:然尤物之生,未尝择地,燕姬赵女、越妇秦娥见于载籍者,不一而足。

wéi chu yǒu cái wéi jìn yòng zhī

这句话大意是:“惟楚有材,惟晋用之。

cǐ yán jìn rén shàn yòng fēi yuē wéi chu néng shēng cái yě

这句话大意是:”此言晋人善用,非曰惟楚能生材也。

yǔ yóu biàn yù zhōng jué sì fāng shēng yīn fán zài èr bā shàng xià zhī nián zhě wú bù kě gǎi wéi bā mǐn jiāng yòu èr shěng xīn ān wǔ lín èr jùn jiào tā chǔ wèi shāo nán ěr

这句话大意是:予游遍域中,觉四方声音,凡在二八上下之年者,无不可改,惟八闽、江右二省,新安、武林二郡,较他处为稍难耳。

zhèng yīn yǒu fǎ dāng zé qí yī yùn zhī zhōng zì zì jiē bié ér suǒ bié zhī yùn yòu zì zì xiāng tóng zhě qǔ qí chī jǐn yī èr zì chū quán fù jīng shén yǐ zhèng zhī

这句话大意是:正音有法,当择其一韵之中,字字皆别,而所别之韵,又字字相同者,取其吃紧一二字,出全副精神以正之。

zhèng dé yī èr zì zhuǎn zé pò zhú zhī shì yǐ chéng fán shǔ cǐ yī yùn zhōng xiāng tóng zhī zì jiē bù zhèng ér zì zhuàn yǐ

现代白话:正得一二字转,则破竹之势已成,凡属此一韵中相同之字,皆不正而自转了。

qǐng yán yī èr yǐ gài zhī

这句话大意是:请言一二以概之。

jiǔ zhōu yǐ nèi zé qí xiāng yīn zuì jìn shé běn zuì qiáng zhě ér yán zé mò guò yú qín jìn èr de

这句话大意是:九州以内,择其乡音最劲、舌本最强者而言,则莫过于秦晋二地。

bù zhī qín jìn zhī yīn jiē yǒu yī dìng bù yí zhī chéng gé

这句话大意是:不知秦晋之音,皆有一定不移之成格。

qín yīn wú dōng zhōng jìn yīn wú zhēn wén

这句话大意是:秦音无东钟,晋音无真文;。

qín yīn hū dōng zhōng wéi zhēn wén jìn yīn hū zhēn wén wèi dōng zhōng

这句话大意是:秦音呼东钟为真文,晋音呼真文为东钟。

cǐ yǔ shēn rù qí de xí chù qí rén xì xì tǐ rèn ér de zhī zhě

这句话大意是:此予身入其地,习处其人,细细体认而得之者。

qín rén hū zhōng yōng zhī zhōng wèi zhūn tōng dá zhī tōng wèi tūn dōng nán xī běi zhī dōng wèi dūn qīng hóng zǐ lǜ zhī hóng wèi hún fán shǔ dōng zhōng yī yùn zhě zì zì jiē rán wú yī hé yú běn yùn wú yī bù shè zhēn wén

这句话大意是:秦人呼中庸之中为“肫”,通达之通为“吞”,东南西北之东为“敦”,青红紫绿之红为“魂”,凡属东钟一韵者,字字皆然,无一合于本韵,无一不涉真文。

qǐ fēi qín yīn wú dōng zhōng qín yīn hū dōng zhōng wéi zhēn wén zhī shí jù hu

这句话大意是:岂非秦音无东钟,秦音呼东钟为真文之实据吗?

wǒ néng qǔ cǐ yùn zhōng yī èr zì cháo xun xī gǔ dǎo zhī gǎi yì yī zì néng biàn zé zì zì jiē biàn yǐ

现代白话:我能取此韵中一二字,朝训夕诂,导之改易,一字能变,则字字皆变了。

jìn yīn jiào qín yīn shāo zá bù néng chǔ chù xiāng tóng rán fán shǔ zhēn wén yī yùn zhī zì qí yīn jiē fǎng fú dōng zhōng rú hū zǐ sūn zhī sūn wèi sōng kūn qiāng zhī kūn wèi kōng zhī lèi shì yě

这句话大意是:晋音较秦音稍杂,不能处处相同,然凡属真文一韵之字,其音皆仿佛东钟,如呼子孙之孙为“松”,昆腔之昆为“空”之类是也。

jí yǒu bù jìn rán zhě yì zài yī xī fǎng fú zhī jiān

这句话大意是:即有不尽然者,亦在依稀仿佛之间。

zhèng zhī yì rú qián fǎ zé yòng lì shǎo ér chéng gōng duō

这句话大意是:正之亦如前法,则用力少而成功多。

shì shǐ wú dōng zhōng ér yǒu dōng zhōng wú zhēn wén ér yǒu zhēn wén liǎng yùn zhī yīn gè guī qí běn wèi yǐ

现代白话:是使无东钟而有东钟,无真文而有真文,两韵之音,各归其本位了。

qín jìn qiě rán kuàng qí tā hu

这句话大意是:秦晋且然,况其他吗?

dà yuē běi yīn duō píng ér shǎo rù duō yīn ér shǎo yáng

这句话大意是:大约北音多平而少入,多阴而少阳。

wú yīn zhī biàn yú xué gē zhě zhǐ yǐ yīn yáng píng zè bù shèn miù ěr

这句话大意是:吴音之便于学歌者,止以阴阳平仄不甚谬耳。

rán xué gē zhī jiā jǐn yǒu dù qǔ yī shēng bù zhī yīn yáng píng zè wèi hé wù zhě shì yǔ dù yú rì zài shū zhōng wèi cháng shí zì děng yě

这句话大意是:然学歌之家,尽有度曲一生,不知阴阳平仄为何物者,是与蠹鱼日在书中,未尝识字等也。

yǔ wèi jiào rén xué gē dāng cóng cǐ shǐ

这句话大意是:予谓教人学歌,当从此始。

píng zè yīn yáng jì ān shǐ zhī xué qū kě shěng dà bàn gōng fū

这句话大意是:平仄阴阳既谙,使之学曲,可省大半工夫。

zhèng yīn gǎi zì zhī lùn bù zhǐ wéi xué gē ér shè fán yǒu shēng yú yī fāng ér bù xiè wèi yī fāng zhī shì zhě jiē dāng yòng cǐ fǎ yǐ diào qí shé

这句话大意是:正音改字之论,不止为学歌而设,凡有生于一方,而不屑为一方之士者,皆当用此法以掉其舌。

zhì yú shēn zài qīng yún yǒu lǜ lì lín mín zhī zé zhě gèng yi xǐ dí fāng yīn jiǎng qiú yùn xué wù shǐ kāi kǒu chū yán rén rén kě xiǎo

这句话大意是:至于身在青云,有率吏临民之责者,更宜洗涤方音,讲求韵学,务使开口出言,人人可晓。

cháng yǒu guān shuō huà ér lì bù zhī mín biàn yuān ér guān bù jiě yǐ zhì wù shī biān pū dào yòng quàn chéng zhě

这句话大意是:常有官说话而吏不知,民辩冤而官不解,以致误施鞭扑,倒用劝惩者。

shēng yīn zhī néng wù rén qǐ qiǎn xiǎn zāi

现代白话:声音之能误人,岂浅鲜啊!

zhèng yīn gǎi zì qiè jì wu duō

这句话大意是:正音改字,切忌务多。

cōng míng zhě měi rì bù guò shí yú zì zī zhì dùn zhě jiàn jiǎn

这句话大意是:聪明者每日不过十余字,资质钝者渐减。

měi zhèng yī zì bì lìng yú xún cháng shuō huà zhī zhōng jìn jiē biàn yì bù dìng zài dú qǔ niàn bái shí

这句话大意是:每正一字,必令于寻常说话之中,尽皆变易,不定在读曲念白时。

ruò zhǐ zài qǔ zhōng zhèng zì tā chǔ tīng qí zì rán zé dàn yú yǎn yú yī cóng fēi jiǔ fù chéng gù wù gài jiè cí qū yǐ biàn shēng yīn fēi jiǎ shēng yīn yǐ shàn cí qǔ yě

这句话大意是:若止在曲中正字,他处听其自然,则但于眼于依从,非久复成故物,盖借词曲以变声音,非假声音以善词曲也。

sān yuē xí tài

这句话大意是:三曰习态。

tài zì tiān shēng fēi rùn xué lì qián lùn shēng róng yǐ bèi xī qí shì yǐ

现代白话:态自天生,非闰学力,前论声容,已备悉其事了。

ér cǐ fù yán xí tài yì hé zì xiāng máo dùn hu

这句话大意是:而此复言习态,抑何自相矛盾吗?

yuē bù rán

这句话大意是:曰:不然。

bǐ shuō guī zhōng cǐ yán chǎng shàng

这句话大意是:彼说闺中,此言场上。

guī zhōng zhī tài quán chū zì rán

这句话大意是:闺中之态,全出自然。

chǎng shàng zhī tài bù dé bù yóu miǎn qiǎng suī yóu miǎn qiǎng què yòu lèi hū zì rán cǐ yǎn xí zhī gōng zhī bù kě shǎo yě

这句话大意是:场上之态,不得不由勉强,虽由勉强,却又类乎自然,此演习之功之不可少也。

shēng shēng tài dàn yǒu dàn tài wài mò yǒu wài mò zhī tài jìng chǒu yǒu jìng chǒu zhī tài cǐ lǐ rén rén jiē xiǎo

这句话大意是:生生态,旦有旦态,外末有外末之态,净丑有净丑之态,此理人人皆晓;。

yòu yǔ nán yōu xiāng tóng kě zhì fú lùn dàn lùn nǚ yōu zhī tài ér yǐ

这句话大意是:又与男优相同,可置弗论,但论女优之态而已。

nán yōu zhuāng dàn shì bì jiā yǐ niǔ niē bù niǔ niē bù zú yǐ xiào fù rén

这句话大意是:男优妆旦,势必加以扭捏,不扭捏不足以肖妇人;。

nǚ yōu zhuāng dàn miào zài zì rán qiè jì zào zuò yī jīng zào zuò yòu lèi nán yōu yǐ

现代白话:女优妆旦,妙在自然,切忌造作,一经造作,又类男优了。

rén wèi fù rén ban fù rén yān yǒu zào zuò zhī lǐ cǐ yǔ shǔ zhuì

现代白话:人谓妇人扮妇人,呢有造作之理,此语属赘。

bù zhī fù rén dēng chǎng dìng yǒu yī zhǒng jīn chí zhī tài

这句话大意是:不知妇人登场,定有一种矜持之态;。

zì shì wèi jīn chí rén shì zé wèi zào zuò yǐ

现代白话:自视为矜持,人视则为造作了。

xū lìng yú yǎn jù zhī jì zhǐ zuò jiā nèi xiǎng wù zuò chǎng shàng guān shǐ néng miǎn yú jīn chí zào zuò zhī bìng

这句话大意是:须令于演剧之际,只作家内想,勿作场上观,始能免于矜持造作之病。

cǐ yán dàn jiǎo zhī tài yě

这句话大意是:此言旦脚之态也。

rán nǚ tài zhī nán bù nán yú dàn ér nán yú shēng

这句话大意是:然女态之难,不难于旦,而难于生;。

bù nán yú shēng ér nán yú wài mò jìng chǒu

这句话大意是:不难于生,而难于外末净丑;。

yòu bù nán yú wài mò jìng chǒu zhī zuò wò huān yú ér nán yú wài mò jìng chǒu zhī xíng zǒu kū qì

这句话大意是:又不难于外末净丑之坐卧欢娱,而难于外末净丑之行走哭泣。

zǒng yīn jiǎo xiǎo ér bù néng kuà dà bù miàn jiāo ér bù kěn zhuāng cuì róng gù yě

这句话大意是:总因脚小而不能跨大步,面娇而不肯妆瘁容故也。

rán zhuāng lóng xiàng lóng zhuāng hǔ xiàng hǔ zhuāng cǐ yī wù ér shǐ rén xiào qí bù shì shì qiú róng de rǔ fǎn bù ruò shè shēn chǔ dì kù xiāo shén qíng shǐ rén zàn měi zhī wèi yù yǐ

现代白话:然妆龙像龙,妆虎像虎,妆此一物,而使人笑其不似,是求荣得辱,反不若设身处地,酷肖神情,使人赞美之为愈了。

zhì yú měi fù ban shēng jiào nǚ zhuāng gèng wéi chuò yuē

这句话大意是:至于美妇扮生,较女妆更为绰约。

pān ān wèi bù néng fù jiàn qí shēng shí jiè cǐ bèi quán wèi xiǎo xiàng wú lùn chǎng shàng shēng zī qǔ zhōng yào mù jí yú huā qián yuè xià ǒu zuò cǐ xíng yǔ zhī zuò tán duì yì chuò míng fén xiāng suī gē wǔ zhī yú wén shí wēn róu xiāng zhī yì qù yě

这句话大意是:潘安、卫,不能复见其生时,借此辈权为小像,无论场上生姿,曲中耀目,即于花前月下偶作此形,与之坐谈对弈,啜茗焚香,虽歌舞之余文,实温柔乡之异趣也。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →