闲情偶寄 · 李渔 · Chapter 4 of 36

词曲部·宾白第四

PinyinModern Translation
Size

zì lái zuò chuán qí zhě zhǐ zhòng tián cí shì bīn bái wèi mò zhe cháng yǒu bái xuě yáng chūn qí diào ér bā rén xià lǐ qí yán zhě yǔ qiè guài zhī

这句话大意是:自来作传奇者,止重填词,视宾白为末着,常有“白雪阳春”其调,而“巴人下里”其言者,予窃怪之。

yuán qí suǒ yǐ qīng cǐ zhī gù dài yǒu shuō yān

现代白话:原其所以轻此之故,殆有说呢。

yuán yǐ tián cí shàn cháng míng rén suǒ zuò běi qǔ duō ér nán qǔ shǎo

这句话大意是:元以填词擅长,名人所作,北曲多而南曲少。

běi qǔ zhī jiè bái zhě měi zhé bù guò shù yán jí mǒ qù bīn bái ér zhǐ yuè tián cí yì jiē yī qì hē chéng wú yǒu duàn xù shì bìng cǐ shù yán yì kě lüè ér bù bèi zhě

这句话大意是:北曲之介白者,每折不过数言,即抹去宾白而止阅填词,亦皆一气呵成,无有断续,似并此数言亦可略而不备者。

yóu shì guān zhī zé chū shí zhǐ yǒu tián cí qí jiè bái zhī wén wèi bì bù xì hòu lái tiān shè

这句话大意是:由是观之,则初时止有填词,其介白之文,未必不系后来添设。

zài yuán rén zé yǐ dāng shí suǒ zhòng bù zài yú cǐ shì yǐ qīng zhī

这句话大意是:在元人,则以当时所重不在于此,是以轻之。

hòu lái zhī rén yòu wèi yuán rén shàng zài bù zhòng wǒ bèi gōng cǐ hé wéi

这句话大意是:后来之人,又谓元人尚在不重,我辈工此何为?

suì bù jué rì qīng yī rì ér jìng zhì cǐ dào yú bù jiǎng yě

这句话大意是:遂不觉日轻一日,而竟置此道于不讲也。

yǔ zé bù rán

这句话大意是:予则不然。

cháng wèi qū zhī yǒu bái jiù wén zì lùn zhī zé yóu jīng wén zhī yú zhuàn zhù

这句话大意是:尝谓曲之有白,就文字论之,则犹经文之于传注;。

jiù wù lǐ lùn zhī zé rú dòng liáng zhī yú cuī jué

这句话大意是:就物理论之,则如栋梁之于榱桷;。

jiù rén shēn lùn zhī zé rú zhī tǐ zhī yú xuè mài fēi dàn bù kě xiāng qīng qiě jué shāo yǒu bù chēng jí yīn cǐ jiàn bǐ jìng zuò wú yòng guān zhě

这句话大意是:就人身论之,则如肢体之于血脉,非但不可相轻,且觉稍有不称,即因此贱彼,竟作无用观者。

gù zhī bīn bái yī dào dāng yǔ qǔ wén děng shì yǒu zuì dé yì zhī qǔ wén jí dāng yǒu zuì dé yì zhī bīn bái dàn shǐ bǐ hān mò bǎo qí shì zì néng xiāng shēng

这句话大意是:故知宾白一道,当与曲文等视,有最得意之曲文,即当有最得意之宾白,但使笔酣墨饱,其势自能相生。

cháng yǒu yīn dé yī jù hǎo bái ér yǐn qǐ wú xiàn qǔ qíng yòu yǒu yīn tián yī shǒu hǎo cí ér shēng chū wú qióng huà bǐng zhě

这句话大意是:常有因得一句好白,而引起无限曲情,又有因填一首好词,而生出无穷话柄者。

shì wén yǔ wén zì xiāng chù fā wǒ zhǐ lè guān jué chéng wú suǒ róng qí sī yì

这句话大意是:是文与文自相触发,我止乐观厥成,无所容其思议。

cǐ xì zuò wén héng qíng bù dé yōu miǎo qí shuō ér zuò huà jìng guān yě

这句话大意是:此系作文恒情,不得幽渺其说,而作化境观也。

shēng wu kēng qiāng

这句话大意是:○声务铿锵。

bīn bái zhī xué shǒu wù kēng qiāng

这句话大意是:宾白之学,首务铿锵。

yī jù áo yá bǐ tīng zhě ěr zhōng shēng jí

这句话大意是:一句聱牙,俾听者耳中生棘;。

shù yán qīng liàng shǐ guān zhě juàn chù shēng shén

这句话大意是:数言清亮,使观者倦处生神。

shì rén dàn yǐ yīn yùn èr zì yòng zhī qǔ zhōng bù zhī bīn bái zhī wén gèng yi diào shēng xié lǜ

这句话大意是:世人但以音韵二字用之曲中,不知宾白之文,更宜调声协律。

shì rén dàn zhī sì liù zhī jù píng jiān zè zè jiān píng fēi kě hùn shī dié yòng bù zhī sǎn tǐ zhī wén yì fù rú shì

这句话大意是:世人但知四六之句平间仄,仄间平,非可混施迭用,不知散体之文亦复如是。

píng zè zè píng píng zè zè zè píng píng zè zè píng píng èr yǔ nǎi qiān gǔ zuò wén zhè tōng jué wú yī yǔ yī zì kě fèi shēng yīn zhě yě

这句话大意是:“平仄仄平平仄仄,仄平平仄仄平平”二语,乃千古作文这通诀,无一语一字可废声音者也。

rú shàng jù mò yī zì yòng píng zé xià jù mò yī zì dìng yi yòng zè lián yòng èr píng zé shēng dài yīn yǎ bù néng sǒng tīng

这句话大意是:如上句末一字用平,则下句末一字定宜用仄,连用二平,则声带喑哑,不能耸听。

xià jù mò yī zì yòng zè zé jiē cǐ yī jù zhī shàng jù qí mò yī zì dìng yi yòng píng lián yòng èr zè zé yīn lèi páo xiào bù néng yuè ěr

这句话大意是:下句末一字用仄,则接此一句之上句,其末一字定宜用平,连用二仄,则音类咆哮,不能悦耳。

cǐ yán tōng piān zhī dà jiào fēi zhú jù zhú zì jiē rán yě

这句话大意是:此言通篇之大较,非逐句逐字皆然也。

néng yǐ zuò sì liù píng zè zhī fǎ yòng yú bīn bái zhī zhōng zé zì zì kēng qiāng rén rén lè tīng yǒu jīn shēng zhì dì zhī píng yǐ

现代白话:能以作四六平仄之法,用于宾白之中,则字字铿锵,人人乐听,有“金声掷地”之评了。

shēng wu kēng qiāng zhī fǎ bù chū píng zè zè píng èr yǔ shì yě

这句话大意是:声务铿锵之法,不出平仄、仄平二语是也。

rán yǒu shí lián yòng shù píng huò lián yòng shù zè míng zhī shēng qiàn kēng qiāng ér xiàn yú qíng shì yù gǎi píng wèi zè gǎi zè wèi píng ér jué wú píng shēng zè shēng zhī zì kě dài zhě

这句话大意是:然有时连用数平,或连用数仄,明知声欠铿锵,而限于情事,欲改平为仄,改仄为平,而决无平声仄声之字可代者。

cǐ zé qiān gǔ cí rén wèi qióng qí mì yǔ yǐ tàn lí mì zhū zhī kǔ rù wàn zhàng shēn tán zhě jì jiǔ ér hòu de zhī yǐ gào tóng xīn

这句话大意是:此则千古词人未穷其秘,予以探骊觅珠之苦,入万丈深潭者,既久而后得之,以告同心。

suī shì wú sī rán wèi miǎn kě xī

这句话大意是:虽示无私,然未免可惜。

zì yǒu sì shēng píng shǎng qù rù shì yě

这句话大意是:字有四声,平上去入是也。

píng jū qí yī zè jū qí sān shì shǎng qù rù sān shēng jiē lì yú zè

这句话大意是:平居其一,仄居其三,是上去入三声皆丽于仄。

ér bù zhī shàng zhī wèi shēng suī yǔ qù rù wú yì ér shí kě jiè yú píng zè zhī jiān yǐ qí bié yǒu yī zhǒng shēng yīn jiào zhī yú píng zé lüè gāo bǐ zhī qù rù zé yòu lüè dī

这句话大意是:而不知上之为声,虽与去入无异,而实可介于平仄之间,以其别有一种声音,较之于平则略高,比之去入则又略低。

gǔ rén zào zì shěn yīn shǐ jū píng zè zhī jiè míng míng shì yī guò wén yóu píng zhì zè cóng cǐ shǐ yě

这句话大意是:古人造字审音,使居平仄之介,明明是一过文,由平至仄,从此始也。

pì rú sì fāng shēng yīn dào chù gè bié wú yǒu wú yīn yuè yǒu yuè yǔ xiāng qù bù chì tiān yuān ér yī zhì jiē rǎng zhī chù zé wú yuè zhī yīn xiāng bàn wú rén tīng zhī jué qí tóng yuè rén tīng zhī yì bù jué qí yì

这句话大意是:譬如四方声音,到处各别,吴有吴音,越有越语,相去不啻天渊,而一至接壤之处,则吴越之音相伴,吴人听之觉其同,越人听之亦不觉其异。

jìn chu yàn qín yǐ zhì qián shǔ zài zài jiē rán cǐ jí shēng yīn zhī guò wén yóu shǎng shēng jiè yú píng qù rù zhī jiān yě

这句话大意是:晋、楚、燕、秦以至黔、蜀,在在皆然,此即声音之过文,犹上声介于平去入之间也。

zuò bīn bái zhě yù qiú shēng yùn kēng qiāng ér xiàn yú qíng shì qiú yī kě dài zhī zì ér bù dé zhě jí dāng yòng cǐ fǎ yǐ jì qí qióng

这句话大意是:作宾白者,欲求声韵铿锵,而限于情事,求一可代之字而不得者,即当用此法以济其穷。

rú liǎng jù sān jù jiē píng huò liǎng jù sān jù jiē zè qiú yī kě dài zhī zì ér bù dé jí yòng yī shàng shēng zhī zì jiè hū qí jiān yǐ zhī dài píng kě yǐ zhī dài qù rù yì kě

这句话大意是:如两句三句皆平,或两句三句皆仄,求一可代之字而不得,即用一上声之字介乎其间,以之代平可,以之代去入亦可。

rú liǎng jù sān jù jiē píng jiān yī shàng shēng zhī zì zé qí shēng shì zè bù bì yán yǐ

现代白话:如两句三句皆平,间一上声之字,则其声是仄,不必言了。

jí liǎng jù sān jù jiē qù shēng rù shēng ér jiān yī shàng shēng zhī zì zé qí zì míng míng shì zè ér què shì píng lìng rén tīng zhī bù zhī qí wèi lián yòng shù zè zhě

这句话大意是:即两句三句皆去声入声,而间一上声之字,则其字明明是仄而却似平,令人听之不知其为连用数仄者。

cǐ lǐ kě jiě ér bù kě jiě cǐ fǎ kě chuán ér shí bù dàng chuán yī chuán zhī hòu zé biàn dì jīn shēng qiú yī wǎ fǒu zhī míng ér bù kě de yǐ

现代白话:此理可解而不可解,此法可传而实不当传,一传之后,则遍地金声,求一瓦缶之鸣而不可得了。

yǔ qiú xiào sì

这句话大意是:○语求肖似。

wén zì zhī zuì háo dàng zuì fēng yǎ zuò zhī zuì jiàn rén pí wèi zhě mò guò tián cí yī zhǒng

这句话大意是:文字之最豪宕,最风雅,作之最健人脾胃者,莫过填词一种。

ruò wú cǐ zhǒng jǐ yú mèn shā cái rén kùn sǐ háo jié

这句话大意是:若无此种,几于闷杀才人,困死豪杰。

yǔ shēng yōu huàn zhī zhōng

这句话大意是:予生忧患之中,。

chù luò tuò zhī jìng

这句话大意是:处落魄之境,。

zì yòu zhì zhǎng

这句话大意是:自幼至长,。

zì cháng zhì lǎo

这句话大意是:自长至老,。

zǒng wú yī kè shū méi

这句话大意是:总无一刻舒眉,。

wéi yú zhì qǔ tián cí zhī qǐng

这句话大意是:惟于制曲填词之顷,。

fēi dàn yù jiè yǐ shū

这句话大意是:非但郁借以舒,。

yùn wèi zhī jiě

这句话大意是:愠为之解,。

qiě cháng jiàn zuò liǎng jiān zuì lè zhī rén

这句话大意是:且尝僭作两间最乐之人,。

jué fù guì róng huá

这句话大意是:觉富贵荣华,。

qí shòu yòng bù guò rú cǐ

这句话大意是:其受用不过如此,。

wèi yǒu zhēn jìng zhī wéi suǒ yù wéi

这句话大意是:未有真境之为所欲为,。

néng chū huàn jìng zòng héng zhī shàng zhě

这句话大意是:能出幻境纵横之上者。

wǒ yù zuò guān zé qǐng kè zhī jiān biàn zhēn róng guì

这句话大意是:我欲做官,则顷刻之间便臻荣贵;。

wǒ yù zhì shì zé zhuǎn pàn zhī jì yòu rù shān lín

这句话大意是:我欲致仕,则转盼之际又入山林;。

wǒ yù zuò rén jiān cái zǐ jí wéi dù fǔ lǐ bái zhī hòu shēn

这句话大意是:我欲作人间才子,即为杜甫、李白之后身;。

wǒ yù qǔ jué dài jiā rén jí zuò wáng qiáng xī shī zhī yuán pèi

这句话大意是:我欲娶绝代佳人,即作王嫱、西施之元配;。

wǒ yù chéng xiān zuò fú zé xī tiān péng dǎo jí zài yàn chí bǐ jià zhī qián

这句话大意是:我欲成仙作佛,则西天蓬岛即在砚池笔架之前;。

wǒ yù jìn xiào shū zhōng zé jūn zhì qīn nián kě jī yáo shùn péng zhī shàng

这句话大意是:我欲尽孝输忠,则君治亲年,可跻尧、舜、彭之上。

fēi ruò tā zhǒng wén zì

这句话大意是:非若他种文字,。

yù zuò yù yán

这句话大意是:欲作寓言,。

bì xū yuǎn yǐn qǔ pì

这句话大意是:必须远引曲譬,。

yùn jiè bāo hán

这句话大意是:蕴藉包含,。

shí fēn láo sāo

这句话大意是:十分牢骚,。

hái xū liú zhù liù qī fēn

这句话大意是:还须留住六七分,。

bā dǒu cái xué

这句话大意是:八斗才学,。

zhǐ kě shǐ chū èr sān shēng

这句话大意是:止可使出二三升,。

shāo qiàn hé píng

这句话大意是:稍欠和平,。

lüè shī zòng sòng

这句话大意是:略施纵送,。

jí wèi shī fēng rén zhī zhǐ

这句话大意是:即谓失风人之旨,。

fàn tiāo dá zhī xián

这句话大意是:犯佻达之嫌,。

qiú wèi jiā xián hù sòng zhě nán yǐ

现代白话:求为家弦户诵者难了。

tián cí yī jiā zé wéi kǒng qí xù ér bù yán yán zhī bù jìn

这句话大意是:填词一家,则惟恐其蓄而不言,言之不尽。

shì zé shì yǐ xū zhī chàng suǒ yù yán yì fēi yì shì

现代白话:是则是了,须知畅所欲言亦非易事。

yán zhě xīn zhī shēng yě yù dài cǐ yī rén lì yán xiān yi dài cǐ yī rén lì xīn ruò fēi mèng wǎng shén yóu hé wèi shè shēn chǔ dì

这句话大意是:言者,心之声也,欲代此一人立言,先宜代此一人立心,若非梦往神游,何谓设身处地?

wú lùn lì xīn duān zhèng zhě wǒ dāng shè shēn chǔ dì dài shēng duān zhèng zhī xiǎng

这句话大意是:无论立心端正者,我当设身处地,代生端正之想;。

jí yù lì xīn xié pì zhě wǒ yì dāng shě jīng cóng quán zàn wèi xié pì zhī sī

这句话大意是:即遇立心邪辟者,我亦当舍经从权,暂为邪辟之思。

wù shǐ xīn qǔ yǐn wēi suí kǒu tuò chū shuō yī rén xiào yī rén wù shǐ léi tóng fú shǐ fú fàn ruò shuǐ hǔ zhuàn zhī xù shì wú dào zǐ zhī xiě shēng sī chēng cǐ dào zhōng zhī jué jì

这句话大意是:务使心曲隐微,随口唾出,说一人,肖一人,勿使雷同,弗使浮泛,若《水浒传》之叙事,吴道子之写生,斯称此道中之绝技。

guǒ néng ruò cǐ jí yù bù chuán qí kě de hu

这句话大意是:果能若此,即欲不传,其可得吗?

cí bié fán jiǎn

这句话大意是:○词别繁减。

chuán qí zhōng bīn bái zhī fán shí zì yǔ shǐ

这句话大意是:传奇中宾白之繁,实自予始。

hǎi nèi zhī wǒ zhě yǔ zuì wǒ zhě bàn

这句话大意是:海内知我者与罪我者半。

zhī wǒ zhě yuē cóng lái bīn bái zuò shuō huà guān suí kǒu chū zhī jí shì lì wēng bīn bái dāng wén zhāng zuò zì zì jù fèi tuī qiāo

这句话大意是:知我者曰:从来宾白作说话观,随口出之即是,笠翁宾白当文章做,字字俱费推敲。

cóng lái bīn bái zhǐ yào zhǐ shàng fèn míng bù gù kǒu zhōng shùn nì cháng yǒu guān kè běn jí qí tòu chè zòu zhī chǎng shàng biàn jué hú tú zhě qǐ yī rén zhī ěr mù yǒu cōng míng lóng kuì zhī fēn hu

这句话大意是:从来宾白只要纸上分明,不顾口中顺逆,常有观刻本极其透彻,奏之场上便觉糊涂者,岂一人之耳目,有聪明聋聩之分吗?

yīn zuò zhě zhǐ gù huī háo bìng wèi shè shēn chǔ dì jì yǐ kǒu dài yōu rén fù yǐ ěr dāng tīng zhě xīn kǒu xiāng wéi xún qí hǎo shuō bù hǎo shuō zhōng tīng bù zhōng tīng cǐ qí suǒ yǐ pàn rán zhī gù yě

这句话大意是:因作者只顾挥毫,并未设身处地,既以口代优人,复以耳当听者,心口相维,询其好说不好说,中听不中听,此其所以判然之故也。

lì wēng shǒu zé wò bǐ kǒu què dēng chǎng quán yǐ shēn dài lí yuán fù yǐ shén hún sì rào kǎo qí guān mù shì qí shēng yīn hǎo zé zhí shū fǒu zé gē bǐ cǐ qí suǒ yǐ guān tīng xián yi yě

这句话大意是:笠翁手则握笔,口却登场,全以身代梨园,复以神魂四绕,考其关目,试其声音,好则直书,否则搁笔,此其所以观听咸宜也。

zuì wǒ zhě yuē tián cí jì yuē tián cí jí dāng yǐ cí wéi zhǔ

这句话大意是:罪我者曰:填词既曰“填词”,即当以词为主;。

bīn bái jì míng bīn bái míng yán bái nǎi qí bīn nài hé fǎn zhǔ zuò kè ér fàn shù dà yú gēn zhī bì hu

这句话大意是:宾白既名“宾白”,明言白乃其宾,奈何反主作客,而犯树大于根之弊吗?

lì wēng yuē shǐ zuò yǒng zhě shí shí wèi yǔ zé zhī chéng shì yě

这句话大意是:笠翁曰:始作俑者,实实为予,责之诚是也。

dàn qí gǎn yú ruò shì yǔ qí bù dé bù ruò shì zhě zé jūn yǒu shuō yān

现代白话:但其敢于若是,与其不得不若是者,则均有说呢。

qǐng xiān bái qí bù dé bù ruò shì zhě

这句话大意是:请先白其不得不若是者。

qián rén bīn bái zhī shǎo fēi yǒu yí dìng dāng shǎo zhī chéng gé

这句话大意是:前人宾白之少,非有一定当少之成格。

gài bǐ zhǐ yǐ tián cí zì rèn liú yú dì yǐ dài yōu rén wèi yǐn shāng kè yǔ wǒ wéi zhèng shì tīng měi guān bǐ wéi zhèng wǒ yǐ yuē lüè shù yán shì zhī yǐ yì bǐ zì néng zēng yì chéng wén

这句话大意是:盖彼只以填词自任,留余地以待优人,谓引商刻羽我为政,饰听美观彼为政,我以约略数言,示之以意,彼自能增益成文。

rú jīn shì zhī yǎn pí pá xi xiāng jīng liú bài shā děng qū qū zé réng zhī qí jiān bīn bái kē hùn děng shì yǒu jǐ chù hé yú yuán běn yǐ liáo liáo shù yán sè zé zhě hu

这句话大意是:如今世之演《琵琶》、《西厢》、《荆》、《刘》、《拜》、《杀》等曲,曲则仍之,其间宾白、科诨等事,有几处合于原本,以寥寥数言塞责者吗?

qiě zuò xīn yǔ yǎn jiù yǒu bié

这句话大意是:且作新与演旧有别。

pí pá xi xiāng jīng liú bài shā děng qū jiā xián hù sòng yǐ jiǔ tóng sǒu nán fù jiē néng bèi xī qíng yóu jí shǐ yī jù bīn bái bù dào zhǐ chàng qǔ wén guān zhě yì néng mò huì shì qí bīn bái fán jiǎn kě bù wèn yě

这句话大意是:《琵琶》、《西厢》、《荆》、《刘》、《拜》、《杀》等曲,家弦户诵已久,童叟男妇皆能备悉情由,即使一句宾白不道,止唱曲文,观者亦能默会,是其宾白繁减可不问也。

zhì yú xīn yǎn yī jù qí jiān qíng shì guān zhě máng rán

这句话大意是:至于新演一剧,其间情事,观者茫然;。

cí qǔ yī dào zhǐ néng chuán shēng bù néng chuán qíng yù guān zhě xī qí diān mò dòng qí yōu wēi dān kào bīn bái yī zhāo

这句话大意是:词曲一道,止能传声,不能传情,欲观者悉其颠末,洞其幽微,单靠宾白一着。

yǔ fēi bù tú shěng lì yì liú yú dì yǐ dài yōu rén

这句话大意是:予非不图省力,亦留余地以待优人。

dàn yōu rén zhī zhōng zhì yú bù děng néng bǎo qí zēng yì chéng wén zhě xī rú zuò zhě zhī yì háo wú zhuì yóu shé zú yú qí jiān hu

这句话大意是:但优人之中,智愚不等,能保其增益成文者悉如作者之意,毫无赘疣蛇足于其间吗?

yǔ qí liú yú dì yǐ dài zēng bù ruò liú yú dì yǐ dài jiǎn jiǎn zhī bù dàng yóu cún zuò zhě shēn xīn zhī bàn yóu bìng bù fú yào zhī dé zhōng yī yě

这句话大意是:与其留余地以待增,不若留余地以待减,减之不当,犹存作者深心之半,犹病不服药之得中医也。

cǐ yǔ bù dé bù ruò shì zhī gù yě

这句话大意是:此予不得不若是之故也。

zhì qí gǎn yú ruò shì zhě zé wèi qiān gǔ wén zhāng zǒng wú dìng gé yǒu chuàng shǐ zhī rén jí yǒu shǒu chéng bù biàn zhī rén yǒu shǒu chéng bù biàn zhī rén jí yǒu dà réng qí yì xiǎo biàn qí xíng zì chéng yī jiā ér bù gù tiān xià fēi xiào zhī rén

这句话大意是:至其敢于若是者,则谓千古文章,总无定格,有创始之人,即有守成不变之人,有守成不变之人,即有大仍其意,小变其形,自成一家而不顾天下非笑之人。

gǔ lái wén zì zhī zhèng biàn wèi qí qí fān wèi zhèng zhě bù zhī fán jǐ wú bù jù lùn zhǐ yǐ duō guǎ zēng yì zhī shù lùn zhī

现代白话:古来文字之正变为奇,奇翻为正者,不知凡几,我不具论,止以多寡增益之数论之。

zuǒ zhuàn guó yǔ jì shì zhī shū yě měi yī shì bù guǎ měi yī yǔ bù guò shù zì chū shí wèi bìng qí shǎo

这句话大意是:《左传》、《国语》,纪事之书也,每一事不剐,每一语不过数字,初时未病其少;。

dài bān gù zhī zuò hàn shū sī mǎ qiān zhī wèi shǐ jì yì jì shì zhī shū yě suì yì shù xíng wéi shù shí bǎi xíng shù zì wéi shù shí bǎi zì qǐ yǒu bìng qí guò duō ér fèi shǐ jì hàn shū yú bù dú zhě hu

这句话大意是:迨班固之作《汉书》,司马迁之为《史记》,亦纪事之书也,遂益数行为数十百行,数字为数十百字,岂有病其过多,而废《史记》、《汉书》于不读者吗?

cǐ yán shǎo zhī kě biàn wèi duō yě

这句话大意是:此言少之可变为多也。

shī zhī wéi dào dāng rì dàn yǒu gǔ fēng gǔ fēng zhī tǐ duō zé shù shí bǎi jù shǎo yì shí shù jù chū shí yì wèi bìng qí duō

这句话大意是:诗之为道,当日但有古风,古风之体,多则数十百句,少亦十数句,初时亦未病其多;。

dài jìn tǐ yī chū zé yuē shù shí bǎi jù wèi bā jù jué jù yī chū yòu liǎn bā jù wèi sì jù qǐ yǒu bìng qí jiàn shǎo ér xuǎn shī zhī jiā zhǐ zài gǔ fēng shān jìn tǐ jué jù yú bù lù zhě hu

这句话大意是:迨近体一出,则约数十百句为八句,绝句一出,又敛八句为四句,岂有病其渐少,而选诗之家止载古风,删近体绝句于不录者吗?

cǐ yán duō zhī kě biàn wèi shǎo yě

这句话大意是:此言多之可变为少也。

zǒng zhī wén zì duǎn cháng shì qí rén zhī bǐ xìng

这句话大意是:总之,文字短长,视其人之笔性。

bǐ xìng qiú jìng zhě bù néng qiáng zhī shǐ cháng

这句话大意是:笔性遒劲者,不能强之使长;。

bǐ xìng zòng sì zhě bù néng suō zhī shǐ duǎn

这句话大意是:笔性纵肆者,不能缩之使短。

wén huàn bù néng zhǎng yòu huàn qí kě yǐ bù zhǎng ér bì yù shǐ zhī zhǎng

现代白话:文患不能长,又患其能够不长而必欲使之长。

rú qí néng zhǎng ér yòu shǐ rén bù kě shān yì zé suī wèi bīn bái zhōng zhī gǔ fēng shǐ hàn yì hé huàn zāi

现代白话:如其能长而又使人不可删逸,则虽为宾白中之古风史汉,亦何患啊?

yǔ zé wū néng dāng cǐ dàn wèi kāng bǐ zhī dǎo yǐ sì hòu lái jū shàng zhī rén

这句话大意是:予则乌能当此,但为糠秕之导,以俟后来居上之人。

yǔ zhī bīn bái suī yǒu wēi zhǎng rán chū zuò zhī shí gān tóu wèi jìn cháng yǒu dāng jiǎn bù jiǎn yīn liú yú fú yǐ sì jiǎn cái suì bù jué liú wèi sǎn màn zhě

这句话大意是:予之宾白,虽有微长,然初作之时,竿头未进,常有当俭不俭,因留余幅以俟剪裁,遂不觉流为散漫者。

zì jīn guān zhī jiē wú xià ā méng shǒu bǐ yě

这句话大意是:自今观之,皆吴下阿蒙手笔也。

rú qí tiān jiǎ yǐ nián de yú suǒ chuán shí zhǒng zhī wài bié yǒu xīn cí zé néng bǎo wèi quǎn yè jī chen míng hu qí suǒ dāng míng mò hu qí suǒ bù dé bù mò zhě yǐ

现代白话:如其天假以年,得于所传十种之外,别有新词,则能保为犬夜鸡晨,鸣乎其所当鸣,默乎其所不得不默者了。

zì fēn nán běi

这句话大意是:○字分南北。

běi qǔ yǒu běi yīn zhī zì nán qǔ yǒu nán yīn zhī zì rú nán yīn zì hū wèi wǒ hū rén wéi nǐ běi yīn hū rén wéi nín zì hū wèi ǎn wèi zán zhī lèi shì yě

这句话大意是:北曲有北音之字,南曲有南音之字,如南音自呼为“我”,呼人为“你”,北音呼人为“您”,自呼为“俺”为“咱”之类是也。

shì rén dàn zhī qū nèi yi fēn wū zhī bái suí qū zhuǎn bù yīng liǎng jié

这句话大意是:世人但知曲内宜分,乌知白随曲转,不应两截。

cǐ yī zhé zhī qū wèi nán zé cǐ yī zhé zhī bái xī yòng nán yīn zhī zì

这句话大意是:此一折之曲为南,则此一折之白悉用南音之字;。

cǐ yī zhé zhī qū wèi běi zé cǐ yī zhé zhī bái xī yòng běi yīn zhī zì

这句话大意是:此一折之曲为北,则此一折之白悉用北音之字。

shí rén chuán qí duō yǒu hùn yòng zhě jí néng jiān shī yú jìng chǒu bù zhī jiā yán yú shēng dàn

这句话大意是:时人传奇多有混用者,即能间施于净丑,不知加严于生旦;。

cǐ néng fēn yòng yú nán zǐ bù zhī qū bié yú fù rén

这句话大意是:此能分用于男子,不知区别于妇人。

yǐ běi zì jìn yú cū háo yì rù gāng jìng zhī kǒu nán yīn xī duō jiāo mèi biàn shī yǎo tiǎo zhī rén

这句话大意是:以北字近于粗豪,易入刚劲之口,南音悉多娇媚,便施窈窕之人。

shū bù zhī shēng yīn bó zá sú yǔ hū wèi liǎng tóu mán shuō huà qiě rán kuàng dēng chǎng yǎn jù hu

这句话大意是:殊不知声音驳杂,俗语呼为“两头蛮”,说话且然,况登场演剧吗?

cǐ lùn wèi quán tào nán qǔ quán tào běi qǔ zhě yán zhī nán běi xiāng jiàn rú xīn shuǐ lìng bù bù jiāo zhī lèi zé zài suǒ bù jū

这句话大意是:此论为全套南曲、全套北曲者言之,南北相间,如《新水令》、《步步娇》之类,则在所不拘。

wén guì jié jìng

这句话大意是:○文贵洁净。

bái bù yàn duō zhī shuō qián lùn jí xiáng ér cǐ fù yán jié jìng

这句话大意是:白不厌多之说,前论极详,而此复言洁净。

jié jìng zhě jiǎn shěng zhī bié míng yě

这句话大意是:洁净者,简省之别名也。

jié zé jì duō jiǎn shǐ néng jìng èr shuō bù wú xiāng bèi hu

这句话大意是:洁则忌多,减始能净,二说不无相悖吗?

yuē bù rán

这句话大意是:曰:不然。

duō ér bù jué qí duō zhě duō jí shì jié

这句话大意是:多而不觉其多者,多即是洁;。

shǎo ér shàng bìng qí duō zhě shǎo yì jìn wú

这句话大意是:少而尚病其多者,少亦近芜。

yǔ suǒ wèi duō wèi bù kě shān yì zhī duō fēi chàng shā zuò mǐ qiǎng fú biàn hè zhī duō yě

这句话大意是:予所谓多,谓不可删逸之多,非唱沙作米、强凫变鹤之多也。

zuò bīn bái zhě yì zé qī duō zì wéi qiú shǎo ài suī nán gē shì yì yi zhuān

这句话大意是:作宾白者,意则期多,字惟求少,爱虽难割,嗜亦宜专。

měi zuò yī duàn jí zì shān yī duàn wàn bù kě shān zhě shǐ cún shāo yǒu kě xuē zhě jí qù

这句话大意是:每作一段,即自删一段,万不可删者始存,稍有可削者即去。

cǐ yán zhú chū chū tián zhī jì quán gǎo wèi tuō zhī xiān suǒ wèi shèn zhī yú shǐ yě

这句话大意是:此言逐出初填之际,全稿未脱之先,所谓慎之于始也。

rán wǒ bèi zuò wén cháng yǒu rén yǐ wéi fēi ér zì rèn zuò shì zhě

这句话大意是:然我辈作文,常有人以为非,而自认作是者;。

yòu yǒu chū xìn wéi shì ér hòu huǐ qí fēi zhě

这句话大意是:又有初信为是,而后悔其非者。

wén zhāng chū zì jǐ shǒu wú yī fēi jiā shī fù lùn qí chū chéng wú yǔ bù miào dài yì rì jīng shí zhī hòu qǔ ér guān zhī zé yán chī hǎo chǒu zhī jiān fēi tè rén néng biàn bié wǒ yì zì jiě cí huáng yǐ

现代白话:文章出自己手,无一非佳,诗赋论其初成,无语不妙,迨易日经时之后,取而观之,则妍媸好丑之间,非特人能辨别,我亦自解雌黄了。

cǐ lùn sì shuō tián cí shí gè zhǒng shī wén zhī tōng bìng gǔ jīn cái shì zhī héng qíng yě

这句话大意是:此论四说填词,实各种诗文之通病,古今才士之恒情也。

fán zuò chuán qí dāng yú kāi bǐ zhī chū yǐ zhì tuō gǎo zhī hòu gé rì yī shān yú yuè yī gǎi shǐ néng táo shā dé jīn wú xiá yú hù xiàn zhī shī yǐ

现代白话:凡作传奇,当于开笔之初,以至脱稿之后,隔日一删,逾月一改,始能淘沙得金,无瑕瑜互见之失了。

cǐ shuō yǔ néng yán zhī bù néng xíng zhī zhě zé rén yǔ wǒ zhōng fēn qí jiù

这句话大意是:此说予能言之不能行之者,则人与我中分其咎。

yǔ zhōng suì jī qū dù mén rì shǎo měi yǒu suǒ zuò lǜ duō cǎo cǎo chéng biān zhāng míng jí jiù fēi bù yù shān fēi bù yù gǎi wú kě shān kě gǎi zhī shí yě

这句话大意是:予终岁饥驱,杜门日少,每有所作,率多草草成编,章名急就,非不欲删,非不欲改,无可删可改之时也。

měi chéng yī jù cái luò háo duān jí wéi fāng rén jué qù xià bàn yóu wèi tuō gǎo shàng bàn yè yǐ zāi lí fēi zhǐ zāi lí bǐ líng gōng zhī jié zú zhě yòu fù zāi qí fèi cháng zāi qí chún shé suì shǐ yī chéng bù gǎi zhōng wèi gù jí nán yī

这句话大意是:每成一剧,才落毫端,即为坊人攫去,下半犹未脱稿,上半业已灾梨,非止灾梨,彼伶工之捷足者,又复灾其肺肠,灾其唇舌,遂使一成不改,终为痼疾难医。

yǔ fēi bù wu jié jìng tiān shí shǐ zhī wèi zhī hé zāi

现代白话:予非不务洁净,天实使之,谓之何啊!

yì qǔ jiān xīn

这句话大意是:○意取尖新。

xiān qiǎo èr zì xíng wén zhī dà jì yě chǔ chù jiē rán ér dú bù jiè yú chuán qí yī zhǒng

这句话大意是:纤巧二字,行文之大忌也,处处皆然,而独不戒于传奇一种。

chuán qí zhī wéi dào yě yù xiān yù mì yù qiǎo yù jīng

这句话大意是:传奇之为道也,愈纤愈密,愈巧愈精。

cí rén jì zài lǎo shí lǎo shí èr zì jí xiān qiǎo zhī chóu jiā dí guó yě

这句话大意是:词人忌在老实,老实二字,即纤巧之仇家敌国也。

rán xiān qiǎo èr zì wéi wén rén bǐ jiàn yǐ jiǔ yán zhī shì bù zhōng tīng yì yǐ jiān xīn èr zì zé shì biàn xiá chéng yú

这句话大意是:然纤巧二字,为文人鄙贱已久,言之似不中听,易以尖新二字,则似变瑕成瑜。

qí shí jiān xīn jí shì xiān qiǎo yóu zhī mù sì cháo sān wèi cháng shāo yì

这句话大意是:其实尖新即是纤巧,犹之暮四朝三,未尝稍异。

tóng yī huà yě yǐ jiān xīn chū zhī zé lìng rén méi yáng mù zhǎn yǒu rú wén suǒ wèi wén

这句话大意是:同一话也,以尖新出之,则令人眉扬目展,有如闻所未闻;。

yǐ lǎo shí chū zhī zé lìng rén yì lǎn xīn huī yǒu rú tīng suǒ bù bì tīng

这句话大意是:以老实出之,则令人意懒心灰,有如听所不必听。

bái yǒu jiān xīn zhī wén wén yǒu jiān xīn zhī jù jù yǒu jiān xīn zhī zì zé liè zhī àn tóu bù guān zé yǐ guān zé yù bà bù néng

这句话大意是:白有尖新之文,文有尖新之句,句有尖新之字,则列之案头,不观则已,观则欲罢不能;。

zòu zhī chǎng shàng bù tīng zé yǐ tīng zé qiú guī bù dé

这句话大意是:奏之场上,不听则已,听则求归不得。

yóu wù zú yǐ yí rén jiān xīn èr zì jí wén zhōng zhī yóu wù yě

这句话大意是:尤物足以移人,尖新二字,即文中之尤物也。

shǎo yòng fāng yán

这句话大意是:○少用方言。

tián cí zhōng fāng yán zhī duō mò guò yú xi xiāng yī zhǒng qí yú jīn cí gǔ qū zài zài yǒu zhī

这句话大意是:填词中方言之多,莫过于《西厢》一种,其余今词古曲,在在有之。

fēi zhǐ cí qǔ jí sì shū zhī zhōng mèng zǐ yī shū yì yǒu fāng yán tiān xià bù zhī ér yǔ dú zhī zhī yǔ dú mèng zǐ wǔ shí yú nián bù zhī ér jīn zhī zhī qǐng xiān bì qí shuō

这句话大意是:非止词曲,即《四书》之中,《孟子》一书亦有方言,天下不知而予独知之,予读《孟子》五十余年不知,而今知之,请先毕其说。

ér shí dú zì fǎn ér suō suī hè kuān bó wú bù zhuì yān guān zhū zhù yún hè jiàn zhě zhī fú

现代白话:儿时读“自反而缩,虽褐宽博,我不惴呢”,观朱注云:“褐,贱者之服;。

kuān bó kuān dà zhī yī

这句话大意是:宽博,宽大之衣。

xīn shén huò zhī

这句话大意是:”心甚惑之。

yīn shēng nán fāng nán fāng yì hè zhě guǎ jiān yǒu fú zhě qiáng bàn fù guì zhī jiā míng suī hè ér shí zé róng yě

这句话大意是:因生南方,南方衣褐者寡,间有服者,强半富贵之家,名虽褐而实则绒也。

yīn xùn méng shī wèi hè nǎi guì rén zhī yī hú yún jiàn zhě zhī fú

这句话大意是:因讯蒙师,谓褐乃贵人之衣,胡云贱者之服?

jì yún jiàn yǐ zé dāng cóng yuē duǎn yī chǐ shěng yī chǐ gòu bàn zhī cì shǎo yī cùn miǎn yī cùn féng rèn zhī lì hú bù zhǎi xiǎo qí zhì ér fǎn kuān dà qí xíng shì hé yǐ gù

现代白话:既云贱了,则当从约,短一尺,省一尺购办之次,少一寸,免一寸缝纫之力,胡不窄小其制而反宽大其形,是凭什么故?

shī mò rán bù dá zài xún zé gù zuǒ yòu ér yán tā

这句话大意是:师默然不答,再询,则顾左右而言他。

jù cǐ hú yí shù shí nián wèi jiě

这句话大意是:具此狐疑,数十年未解。

jí jìn yóu qín sāi jiàn qí tǔ zhù zhī mín rén rén yì hè wú lùn sī luó hǎn gòu jí jiàn yī èr yī bù zhě yì lèi kōng gǔ zú yīn

这句话大意是:及近游秦塞,见其土著之民,人人衣褐,无论丝罗罕觏,即见一二衣布者,亦类空谷足音。

yīn dì hán bù máo zhǐ yǐ mù yǎng zì huó zhī niú yáng zhī máo yǐ wéi yī yòu jiē cū ér bù mì qí xíng sì tǎn chéng zāi qí wèi jiàn zhě zhī fú fēi ruò nán fāng guì rén zhī yī yě

现代白话:因地寒不毛,止以牧养自活,织牛羊之毛以为衣,又皆粗而不密,其形似毯,诚啊其为贱者之服,非若南方贵人之衣也!

yòu jiàn qí kuān zé bèi shēn zhǎng fù sǎo dì

这句话大意是:又见其宽则倍身,长复扫地。

jí ér xùn zhī zé yuē cǐ yī zhī wài bù fù yǒu tā shān shang rú kù zǒng yǐ yī wù dài zhī rì zé pī zhī dāng fú yè zé yōng yǐ wéi qīn fēi kuān bù néng zhōu zāo qí shēn fēi zhǎng bù néng jǐn lǚ qí zú

这句话大意是:即而讯之,则曰:“此衣之外,不复有他,衫裳襦裤,总以一物代之,日则披之当服,夜则拥以为衾,非宽不能周遭其身,非长不能尽履其足。

lǔ lùn bì yǒu qǐn yī zhǎng yī shēn yǒu bàn jí shì lèi yě

这句话大意是:《鲁论》‘必有寝衣,长一身有半’,即是类也。

yǔ shǐ fān rán dà wù yuē tài shǐ gōng zhù shū bì yóu míng shān dà chuān qí sī zhī wèi yú

这句话大意是:”予始幡然大悟曰:“太史公著书,必游名山大川,其斯之谓欤!

gài gǔ lái shèng xián duō shēng xī běi suǒ jiàn jiē rán gù fāng yán suí kǒu ér chū

这句话大意是:”盖古来圣贤多生西北,所见皆然,故方言随口而出。

zhū wén gōng nán rén yě bǐ wū zhī zhī

这句话大意是:朱文公南人也,彼乌知之?

gù dàn shì zì yì bù qiú shèn jiě shǐ qiān gǔ yí tuán zhì jīn wèi pò fēi yǔ yuǎn yóu jué sāi qīn gòu qí rén wū zhī sī yán zhī bù miù zāi

现代白话:故但释字义,不求甚解,使千古疑团,至今未破,非予远游绝塞,亲觏其人,乌知斯言之不谬啊?

yóu shì guān zhī sì shū zhī wén yóu bù kě jìn fǎ kuàng xi xiāng zhī wèi cí qǔ hu

这句话大意是:由是观之,《四书》之文犹不可尽法,况《西厢》之为词曲吗?

fán zuò chuán qí bù yí pín yòng fāng yán lìng rén bù jiě

这句话大意是:凡作传奇,不宜频用方言,令人不解。

jìn rì tián cí jiā jiàn huā miàn dēng chǎng xī zuò gū sū kǒu wěn suì yǐ cǐ wéi chéng lǜ měi zuò jìng chǒu zhī bái jí yòng fāng yán bù zhī cǐ děng shēng yīn zhǐ néng tōng yú wú yuè guò cǐ yǐ wǎng zé tīng zhě máng rán

这句话大意是:近日填词家,见花面登场,悉作姑苏口吻,遂以此为成律,每作净丑之白,即用方言,不知此等声音,止能通于吴越,过此以往,则听者茫然。

chuán qí tiān xià zhī shū qǐ jǐn wèi wú yuè ér shè

这句话大意是:传奇天下之书,岂仅为吴越而设?

zhì yú tā chǔ fāng yán suī yún rù qū zhě shǎo yì shì tián cí zhě suǒ shēng zhī de

这句话大意是:至于他处方言,虽云入曲者少,亦视填词者所生之地。

rú tāng ruò shì shēng yú jiāng yòu jí dāng guī bì jiāng yòu zhī fāng yán càn huā zhǔ rén wú shí qú shēng yú yáng xiàn jí dāng guī bì yáng xiàn zhī fāng yán

这句话大意是:如汤若士生于江右,即当规避江右之方言,粲花主人吴石渠生于阳羡,即当规避阳羡之方言。

gài shēng cǐ yī fāng wèi miǎn wèi yī fāng suǒ yòu

这句话大意是:盖生此一方,未免为一方所囿。

yǒu míng shì fāng yán ér wǒ bù zhī qí wèi fāng yán jí rù tā jìng duì rén yán zhī ér rén bù jiě shǐ zhī qí wèi fāng yán zhě

这句话大意是:有明是方言,而我不知其为方言,及入他境,对人言之而人不解,始知其为方言者。

zhū rú cǐ lèi yì dì jiē rán

这句话大意是:诸如此类,易地皆然。

yù zuò chuán qí bù kě bù cún sāng hú péng shǐ zhī zhì

这句话大意是:欲作传奇,不可不存桑弧蓬矢之志。

shí fáng lòu kǒng

这句话大意是:○时防漏孔。

yī bù chuán qí zhī bīn bái zì shǐ zì zhōng xī chì qiān yán wàn yǔ

这句话大意是:一部传奇之宾白,自始自终,奚啻千言万语。

duō yán duō shī bǎo wú qián shì hòu fēi yǒu hū bù yīng zì xiāng máo dùn zhī bìng hu

这句话大意是:多言多失,保无前是后非,有呼不应,自相矛盾之病吗?

rú yù zān jì zhī chén miào cháng dào gū yě fēi ní sēng yě qí bái yún gū niáng zài chán táng dǎ zuò qí qū yún cóng jīn niè zhài rǎn zī yī chán táng zī yī jiē ní sēng zì miàn ér yòng rù dào jiā yǒu shì lǐ hu

这句话大意是:如《玉簪记》之陈妙常,道姑也,非尼僧也,其白云“姑娘在禅堂打坐”,其曲云“从今孽债染缁衣”,“禅堂”、“缁衣”皆尼僧字面,而用入道家,有是理吗?

zhū rú cǐ lèi zhě bù néng méi jǔ

这句话大意是:诸如此类者,不能枚举。

zǒng zhī wén zì duǎn shǎo zhě yì wèi jiǎn diǎn zhǎng dà zhě nán yú zhào gù

这句话大意是:总之,文字短少者易为检点,长大者难于照顾。

wú yú gǔ jīn wén zì zhōng qǔ qí zuì zhǎng zuì dà ér xún bù chū xiān háo shèn lòu zhě wéi shuǐ hǔ zhuàn yī shū

现代白话:我于古今文字中,取其最长最大,而寻不出纤毫渗漏者,惟《水浒传》一书。

shè yǐ tā rén wèi cǐ jǐ tóng zhào lí zhù shuǐ zhū bó zhē fēng chū zhě duō ér jìn zhě shǎo qǐ zhǐ sān shí liù lòu kǒng ér yǐ zāi

现代白话:设以他人为此,几同笊篱贮水,珠箔遮风,出者多而进者少,岂止三十六漏孔而已啊!

✦ You read 词曲部·宾白第四

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.