太平御览 · 李昉 · Chapter 106 of 1000

皇王部·卷三十一

PinyinModern Translation
Size

duò gāo zǔ wén huáng dì

这句话大意是:○隋高祖文皇帝。

suí shū yuē gāo zǔ wén dì xìng yáng shì huì jiān hóng nóng jùn huá yīn rén yě

这句话大意是:《隋书》曰:高祖文帝,姓杨氏,讳坚,弘农郡华阴人也。

hàn tài wèi zhèn bā dài sūn xuàn shì yàn wèi běi píng tài shǒu

这句话大意是:汉太尉震八代孙铉,仕燕为北平太守。

xuàn shēng yuán shòu hòu wèi dài wéi wǔ chuān zhèn sī mǎ zǐ sūn yīn jiā yān

现代白话:铉生元寿,后魏代为武川镇司马,子孙因家呢。

yuán shòu shēng tài yuán tài shǒu huì xiá huì xiá shēng píng yuán tài shǒu liè liè shēng níng yuǎn jiāng jūn zhēn zhēn shēng zhōng zhōng jí huáng kǎo yě

这句话大意是:元寿生太原太守惠瑕,惠瑕生平原太守烈,烈生宁远将军祯,祯生忠,忠即皇考也。

huáng kǎo cóng zhōu tài zǔ qǐ yì guān xī cì xìng pǔ liù rú shì wèi zhì zhù guó dà sī kōng duò guó gōng

这句话大意是:皇考从周太祖起义关西,赐姓普六茹氏,位至柱国、大司空、隋国公。

hōng zèng tài bǎo shì yuē huán

这句话大意是:薨,赠太保,谥曰桓。

huáng bǐ lǚ shì yǐ dà tǒng qī nián liù yuè guǐ chǒu yè shēng gāo zǔ wū féng yì bō rě sì zǐ qì chōng tíng

这句话大意是:皇妣吕氏,以大统七年六月癸丑夜,生高祖于冯翊般若寺,紫气充庭。

yǒu ní lái zì hé dōng wèi huáng bǐ yuē cǐ r suǒ cóng lái shén yì bù kě wū sú jiān chù zhī

这句话大意是:有尼来自河东,谓皇妣曰:"此儿所从来甚异,不可于俗间处之。

ní jiāng gāo zǔ shě wū bié guǎn gōng zì fǔ yǎng

这句话大意是:"尼将高祖舍于别馆,躬自抚养。

huáng bǐ cháng bào gāo zǔ hū jiàn tóu shàng jiǎo chū biàn tǐ lín qǐ

这句话大意是:皇妣尝抱高祖,忽见头上角出,遍体鳞起。

huáng bǐ dà hài zhuì gāo zǔ wū de

这句话大意是:皇妣大骇,坠高祖于地。

ní zì wài rù jiàn yuē yǐ jīng wǒ r zhì lìng wǎn dé tiān xià

这句话大意是:尼自外入见曰:"已惊我儿,致令晚得天下。

wéi rén lóng yán é yǒu wǔ zhù rù dǐng mù guāng wài shè yǒu wén zài shǒu yuē wáng

这句话大意是:"为人龙颜,额有五柱入顶,目光外射,有文在手曰:"王"。

zhǎng shàng duǎn xià shēn chén yán zhòng

这句话大意是:长上短下,深沉严重。

chū rù tài xué suī zhì qīn nì bù gǎn xiá yě

这句话大意是:初入太学,虽至亲昵,不敢狎也。

nián shí sì jīng zhào yǐn xuē xǐ pì wèi gōng cáo

这句话大意是:年十四,京兆尹薛喜辟为功曹。

shí wǔ yǐ tài zǔ xūn shòu sàn qí cháng shì chē qí dà jiàng jūn yí tóng sān sī fēng chéng jì xiàn gōng

这句话大意是:十五,以太祖勋授散骑常侍、车骑大将军、仪同三司,封成纪县公。

wǔ dì jí wèi qiān zuǒ xiǎo gōng bó

这句话大意是:武帝即位,迁左小宫伯。

chū wèi duò zhōu cì shǐ jìn wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:出为隋州刺史,进位大将军。

hòu zhēng hái yù huáng bǐ qǐn jí sān nián zhòu yè bù lí zuǒ yòu shì chēng chún xiào

这句话大意是:后征还,遇皇妣寝疾三年,昼夜不离左右,世称纯孝。

yǔ wén hù zhí zhèng yóu jì gāo zǔ lǚ jiāng hài yān dà jiàng jūn hòu fú hòu shòu děng kuāng hù de miǎn

现代白话:宇文护执政,尤忌高祖,屡将害呢,大将军侯伏侯寿等匡护得免。

qí hòu xí jué duò guó gōng

这句话大意是:其后袭爵隋国公。

wǔ dì pìn gāo zǔ cháng nǚ wèi huáng tài zǐ fēi yì jiā lǐ zhòng

这句话大意是:武帝娉高祖长女为皇太子妃,益加礼重。

qí wáng xiàn yán wū dì yuē pǔ liù rú jiān xiàng mào fēi cháng chén měi jiàn zhī bù jué zì shī

这句话大意是:齐王宪言于帝曰:"普六茹坚相貌非常,臣每见之,不觉自失。

kǒng fēi rén xià qǐng zǎo chú zhī

这句话大意是:恐非人下,请早除之。

dì yuē cǐ zhǐ kě wèi jiāng ěr

这句话大意是:"帝曰:"此止可为将耳。

nèi shǐ wáng guǐ zhòu yán wū dì yuē huáng tài zǐ fēi shè jì zhǔ pǔ liù rú jiān mào yǒu fǎn xiāng

这句话大意是:"内史王轨骤言于帝曰:"皇太子非社稷主,普六茹坚貌有反相。

dì bú yuè yuē bì tiān mìng yǒu zài jiāng ruò zhī hé

这句话大意是:"帝不悦,曰:"必天命有在,将若之何?

gāo zǔ shén jù shēn zì huì nì

这句话大意是:"高祖甚惧,深自晦匿。

jiàn dé zhōng lǜ shuǐ jūn sān wàn pò qí shī wū hé qiáo

这句话大意是:建德中,率水军三万,破齐师于河桥。

míng nián cóng dì píng qí jìn wèi zhù guó

这句话大意是:明年,从帝平齐,进位柱国。

yǔ yǔ wén xiàn pò qí rèn chéng wáng gāo jiē wū jì zhōu chú dìng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:与宇文宪破齐任城王高湝于冀州,除定州总管。

xuān dì jí wèi yǐ hòu yòu zhēng bài shàng zhù guó dà sī mǎ

这句话大意是:宣帝即位,以后又征拜上柱国、大司马。

dà xiàng chū qiān tài pú chéng yòu sī wǔ é zhuǎn dà fǔ chéng dì měi xún xìng héng wěi yǐ jū shǒu

这句话大意是:大象初,迁太仆丞、右司武,俄转大府丞,帝每巡幸,恒委以居守。

dà xiàng èr nián wǔ yuè yǐ gāo zǔ wèi yáng zhōu zǒng guǎn jiāng fā bào yǒu zú jí bù guǒ xíng

这句话大意是:大象二年五月,以高祖为扬州总管,将发,暴有足疾,不果行。

yǐ wèi xuān dì bēng

这句话大意是:乙未,宣帝崩。

shí jìng dì yòu chōng wèi néng qīn lǐ zhèng shì

这句话大意是:时静帝幼冲,未能亲理政事。

nèi shǐ dài fū zhèng yì yù zhèng dài fū liú fǎng yǐ gāo zǔ huáng hòu zhī fù zhòng wàng suǒ guī suì jiǎo zhào yǐn gāo zǔ rù zǒng cháo zhèng dū du nèi wài zhū jūn shì

这句话大意是:内史大夫郑译、御正大夫刘昉以高祖皇后之父,众望所归,遂矫诏引高祖入总朝政,都督内外诸军事。

zhōu shì zhū wáng zài fān zhě gāo zǔ kǒng qí shēng biàn chēng zhào wáng zhāo jiāng jià nǚ wū tū jué wèi cí yǐ zhēng zhī

这句话大意是:周氏诸王在藩者,高祖恐其生变,称赵王招将嫁女于突厥为词以征之。

dīng wèi fā sāng

这句话大意是:丁未,发丧。

gēng xū zhōu dì bài gāo zǔ jiǎ huáng yuè zuǒ chéng xiàng bǎi guān zǒng jǐ ér tīng yān

现代白话:庚戌,周帝拜高祖假黄钺,左丞相,百官总己而听呢。

shí èr yuè jiǎ zǐ zhōu dì zhào yǐ yǐng zhōu zhī hàn dōng èr shí jùn wèi duò guó jiàn lǚ shàng diàn rù cháo bù qū zàn bài bù míng bèi jiǔ cì zhī lǐ

这句话大意是:十二月甲子,周帝诏以郢州之汉东二十郡为隋国,剑履上殿,入朝不趋,赞拜不名,备九锡之礼。

jiā xǐ fú yuǎn yóu guān xiàng guó yìn lǜ lì shòu wèi zài zhū wáng shàng

这句话大意是:加玺绂远游冠,相国印,绿𫄫绶,位在诸王上。

duò guó zhì chéng xiàng yǐ xià yī yī jiù shì gāo zǔ zài ràng bù xǔ

这句话大意是:隋国置丞相已下一依旧式,高祖再让不许。

wū shì jiàn tái zhì guān

这句话大意是:于是建台置官。

dà dìng yuán nián èr yuè bǐng chén zhào wáng miǎn shí yǒu èr liú jiàn tiān zǐ jīng qí chū jǐng rù bì chéng jīn gēn chē jià liù mǎ bèi wǔ shí fù chē zhì máo tóu yún hǎn yuè wǔ bā yì shè zhōng jù gōng xuán

这句话大意是:大定元年二月丙辰,诏王冕十有二旒,建天子旌旗,出警入跸,乘金根车,驾六马,备五时副车,置旄头云罕,乐舞八佾,设钟虡宫悬。

wáng fēi wèi wáng hòu zhǎng zǐ wèi tài zǐ

这句话大意是:王妃为王后,长子为太子。

qián hòu sān ràng nǎi shòu

这句话大意是:前后三让,乃受。

é ér zhōu dì yǐ zhòng wàng yǒu guī nǎi xià zhào qiǎn dà zōng bó dà jiàng jūn jīn chéng gōng zhào jiǒng fèng huáng dì xǐ fú bǎi guān quàn jìn

这句话大意是:俄而周帝以众望有归,乃下诏遣大宗伯、大将军、金城公赵煚奉皇帝玺绂,百官劝进。

gāo zǔ nǎi shòu yān

现代白话:高祖乃受呢。

kāi huáng yuán nián èr yuè jiǎ zǐ shàng zì xiāng fǔ cháng fú rù gōng

这句话大意是:开皇元年二月甲子,上自相府常服入宫。

bèi lǐ jí huáng dì wèi wū lín guāng diàn

这句话大意是:备礼即皇帝位于临光殿。

shè tán wū nán jiāo qiǎn shǐ chái fán gào tiān

这句话大意是:设坛于南郊,遣使柴燔告天。

shì rì dà shè gǎi nián wèi kāi huáng

这句话大意是:是日大赦,改年为开皇。

liù yuè guǐ wèi zhào yǐ chū shòu tiān mìng chì què jiàng xiáng wǔ dé xiāng shēng chì wèi huǒ sè

这句话大意是:六月癸未,诏以初受天命,赤雀降祥,五德相生,赤为火色。

qí jiāo jí shè miào yī fú miǎn zhī yí ér cháo huì zhī fú qí zhì xī shēng gè lìng shàng chì

这句话大意是:其郊及社庙,依服冕之仪,而朝会之服、旗帜、牺牲,各令尚赤。

róng fú yǐ huáng

这句话大意是:戎服以黄。

qiū qī yuè yǐ mǎo shàng shǐ fú huáng bǎi liáo bì hè

这句话大意是:秋七月乙卯,上始服黄,百僚毕贺。

èr nián liù yuè bǐng shēn zhào yuē lóng shǒu shān chuān yuán xiù lì huì wù zī fù bǔ shí xiāng tǔ yi jiàn dū yì dìng dǐng zhī jī yǒng gù wú qióng zhī yè suǒ zài

这句话大意是:二年六月丙申,诏曰:"龙首山川原秀丽,卉物滋阜,卜食相土,宜建都邑,定鼎之基永固,无穷之业所在。

gōng sī fǔ zhái guī mó yuǎn jìn yíng gòu zī fèi suí shì tiáo zòu

这句话大意是:公私府宅,规模远近,营构资费,随事条奏。

réng zhào zuǒ pú yè gāo jiǒng jiāng zuò dà jiàng liú lóng jù lù jùn gōng hè lóu zi gàn tài fǔ shǎo qīng gāo lóng yì děng chuàng zào xīn dū

这句话大意是:"仍诏左仆射高颎、将作大匠刘龙、钜鹿郡公贺娄子干、太府少卿高龙乂等创造新都。

sān nián chūn zhēng yuè gēng zǐ jiāng rù xīn dū dà shè tiān xià

这句话大意是:三年春正月庚子,将入新都,大赦天下。

liù nián èr yuè dīng hài fā dīng nán shí yī wàn xiū zhù cháng chéng sān xún ér ba

这句话大意是:六年二月丁亥,发丁男十一万修筑长城,三旬而罢。

qī nián chūn zhēng yuè guǐ sì yǒu shì yú tài miào

这句话大意是:七年春正月癸巳,有事于太庙。

yǐ wèi zhì zhū zhōu suì gòng sān rén

这句话大意是:乙未,制诸州岁贡三人。

dīng sì sì cháo rì yú dōng jiāo

这句话大意是:丁巳,祀朝日于东郊。

jǐ sì chén qiǎn jiān sàn qí cháng shì wáng hēng jiān tōng zhí sàn qí cháng shì wáng shèn lái pìn

这句话大意是:己巳,陈遣兼散骑常侍王亨、兼通直散骑常侍王昚来聘。

rén shēn chē jià xìng lǐ quán gōng

这句话大意是:壬申,车驾幸醴泉宫。

shì yuè fā dīng nán shí wàn yú xiū zhù cháng chéng èr xún ér ba

这句话大意是:是月,发丁男十万余修筑长城,二旬而罢。

xià sì yuè jǐ yǒu xìng jìn wáng dì

这句话大意是:夏四月己酉,幸晋王第。

gēng xū yú yáng zhōu kāi shān yáng dú yǐ tōng yùn cáo

这句话大意是:庚戌,于扬州开山阳渎,以通运漕。

bā nián dōng shí yuè jiǎ zǐ jiāng fá chén yǒu shì yú tài miào

这句话大意是:八年冬十月甲子,将伐陈,有事于太庙。

mìng jìn wáng guǎng qín wáng jùn qīng hé gōng yáng sù bìng wéi xíng jūn yuán shuài yǐ fá chén

这句话大意是:命晋王广、秦王俊、清河公杨素并为行军元帅,以伐陈。

jiǔ nián chūn zhēng yuè jǐ sì bái hóng jiā rì

这句话大意是:九年春正月己巳,白虹夹日。

xīn wèi hè ruò bì bá chén jīng kǒu hán qín hǔ bá chén nán yù zhōu

这句话大意是:辛未,贺若弼拔陈京口,韩擒虎拔陈南豫州。

guǐ yǒu yǐ shàng shū yòu pú yè yú qìng zé wèi yòu wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:癸酉,以尚书右仆射虞庆则为右卫大将军。

jǐng zi hè ruò bì bài chén shī yú jiǎng shān huò qí jiāng xiāo mó hē

这句话大意是:景子,贺若弼败陈师于蒋山,获其将萧摩诃。

hán qín hǔ jìn shī yú jiàn yè huò qí jiāng rèn mán nú huò chén zhǔ shū bǎo

这句话大意是:韩擒虎进师于建业,获其将任蛮奴,获陈主叔宝。

chén guó píng de zhōu sān shí jùn yī bǎi xiàn sì bǎi

这句话大意是:陈国平,得州三十,郡一百,县四百。

guǐ sì qiǎn shǐ chí jié xún fǔ zhī

这句话大意是:癸巳,遣使持节巡抚之。

xià sì yuè jǐ hài xìng lí shān qīn láo xuán shī

这句话大意是:夏四月己亥,幸骊山,亲劳旋师。

yǐ sì sān jūn kǎi rù xiàn fú yú tài miào bài jìn wáng guǎng wéi tài wèi

这句话大意是:乙巳,三军凯入,献俘于太庙,拜晋王广为太尉。

wǔ yuè jǐ mǎo yǐ lì bù shàng shū sū wēi wèi shàng shū yòu pú yè

这句话大意是:五月己卯,以吏部尚书苏威为尚书右仆射。

liù yuè yǐ chǒu yǐ jīng zhōu zǒng guǎn yáng sù wèi nà yán

这句话大意是:六月乙丑,以荆州总管杨素为纳言。

dīng chǒu yǐ lì bù shì láng lú kǎi wèi lǐ bù shàng shū

这句话大意是:丁丑,以吏部侍郎卢恺为礼部尚书。

shí cháo yě wù yì xián yuàn dēng fēng

这句话大意是:时朝野物议,咸愿登封。

qiū qī yuè jǐng wǔ

这句话大意是:秋七月景午。

zhào yuē qǐ kě mìng yī jiāng jūn chú yī xiǎo guó xiá ěr zhù yì biàn wèi tài píng

这句话大意是:诏曰:"岂可命一将军,除一小国,遐迩注意,便谓太平。

yǔ yǐ báo dé ér fēng míng shān yòng xū yán ér gàn shàng dì fēi zhèn yōu wén

这句话大意是:予以薄德而封名山,用虚言而干上帝,非朕攸闻。

ér jīn yǐ hòu yán jí fēng shàn yi jí jìn jué

这句话大意是:而今以后,言及封禅,宜即禁绝。

èr shí nián dōng shí yuè yǐ chǒu huáng tài zǐ yǒng jí zhū zǐ bìng fèi wèi shù rén

这句话大意是:"二十年冬十月乙丑,皇太子勇及诸子并废为庶人。

shā zhù guó tài píng xiàn gōng shǐ wàn suì

这句话大意是:杀柱国、太平县公史万岁。

jǐ sì shā zuǒ wèi dà jiàng jūn wǔ yuán jùn gōng yuán mín

这句话大意是:己巳,杀左卫大将军、五原郡公元旻。

shí yī yuè wù zǐ tiān xià dì zhèn jīng shī dà fēng xuě

这句话大意是:十一月戊子,天下地震,京师大风雪。

yǐ jìn wáng guǎng wéi huáng tài zǐ

这句话大意是:以晋王广为皇太子。

shí èr yuè wù wǔ zhào dōng gōng guān shǔ bù dé chēng chén yú huáng tài zǐ

这句话大意是:十二月戊午、诏东宫官属不得称臣于皇太子。

rén shòu yuán nián chūn zhèng yuè yǐ yǒu shuò dà shè gǎi yuán

这句话大意是:仁寿元年春正月乙酉朔,大赦,改元。

yǐ shàng shū yòu pú yè yáng sù wèi shàng shū zuǒ pú yè nà yán sū wēi wèi shàng shū yòu pú yè

这句话大意是:以尚书右仆射杨素为尚书左仆射,纳言苏威为尚书右仆射。

dīng yǒu xǐ hé nán wáng zhāo wèi jìn wáng

这句话大意是:丁酉,徙河南王昭为晋王。

sān nián qī yuè zhào lìng zhōu xiàn sōu yáng xián zhé jiē qǔ míng zhī jīn gǔ tōng shí zhì luàn jiū zhèng jiào zhī běn dá lǐ lè zhī yuán

这句话大意是:三年七月,诏令州县搜扬贤哲,皆取明知今古,通识治乱,究政教之本,达礼乐之源。

bù xiàn duō shǎo bù dé bù jǔ

这句话大意是:不限多少,不得不举。

yǐ sān xún xián lìng jìn lù

这句话大意是:以三旬,咸令进路。

zhēng zhào jiāng sòng bì xū yǐ lǐ

这句话大意是:征召将送,必须以礼。

sì nián chūn zhēng yuè jǐng chén dà shè

这句话大意是:四年春正月景辰,大赦。

jiǎ zǐ xìng yú rén shòu gōng

这句话大意是:甲子,幸于仁寿宫。

yǐ chǒu zhào shǎng fá zhī dù shì wú jù xì bìng fù huáng tài zǐ

这句话大意是:乙丑,诏赏罚支度,事无巨细,并付皇太子。

xià sì yuè yǐ mǎo shàng bù yù

这句话大意是:夏四月乙卯,上不豫。

liù yuè gēng shēn dà shè tiān xià

这句话大意是:六月庚申,大赦天下。

bā yuè jiǎ chén shàng jí shèn wò wū rén shòu gōng yǔ bǎi liáo cí jué bìng wò shǒu xū xī

这句话大意是:八月甲辰,上疾甚,卧于仁寿宫,与百僚辞诀,并握手歔欷。

shì shí wéi tài zǐ jí chén xuān huá fū rén shì jí tài zǐ wú lǐ xuān huá su zhī

这句话大意是:是时,惟太子及陈宣华夫人侍疾,太子无礼,宣华诉之。

dì nù yuē sǐ gǒu nà kān fù hòu shì

这句话大意是:帝怒曰:"死狗,那堪付后事?

jù lìng zhào yǒng

这句话大意是:"遽令召勇。

yáng sù mì bù xuān nǎi píng zuǒ yòu lìng zhāng héng rù lā dì xuè jiàn píng fēng yuān tòng zhī shēng wén wū wài

这句话大意是:杨素秘不宣,乃屏左右,令张衡入,拉帝血溅屏风,冤痛之声闻于外。

nián liù shí sì zài wèi èr shí sì nián

这句话大意是:年六十四,在位二十四年。

shǐ chén yuē gāo zǔ lóng dé zài tián qí biǎo jiàn yì huì míng cáng yòng gù zhī wǒ zhě xī

这句话大意是:史臣曰:"高祖龙德在田,奇表见异,晦明藏用,故知我者稀。

shǐ yǐ wài qi zhī zūn shòu tuō gū zhī rèn yǔ néng zhī yì wèi wéi dāng shí suǒ xǔ shì yǐ zhōu shì jiù chén huò huái fèn wǎn

这句话大意是:始以外戚之尊,受托孤之任,与能之议,未为当时所许,是以周室旧臣,或怀愤惋。

jì ér wáng qiān gù sān shǔ zhī zǔ bù yú qī yuè yù chí jiǒng jǔ quán qí zhī zhòng yī zhàn ér wáng sī nǎi fēi zhǐ rén móu yì yì tiān zhī suǒ zàn yě

这句话大意是:既而王谦固三蜀之阻,不逾期月,尉迟迥举全齐之众,一战而亡,斯乃非止人谋,抑亦天之所赞也。

chéng cí jī yùn suì qiān zhōu dǐng

这句话大意是:乘兹机运,遂迁周鼎。

yú shí mán yí huá xià jīng yáng wèi yī qú láo rì zè jīng yíng sì fāng

这句话大意是:于时蛮夷、猾夏,荆、扬未一,劬劳日昃,经营四方。

lóu chuán nán mài zé jīn líng shī xiǎn piào qí běi zhǐ zé chán yú kuǎn sāi zhí fāng suǒ zài bìng rù jiāng lǐ yǔ gòng suǒ tú xián shòu zhēng shuò

这句话大意是:楼船南迈则金陵失险,骠骑北指则单于款塞,《职方》所载,并入疆理,《禹贡》所图,咸受正朔。

suī jìn wǔ zhī kè píng wú huì hàn xuān zhī tuī wáng gù cún bǐ yì lùn gōng bù néng shàng yě

这句话大意是:虽晋武之克平吴、会,汉宣之推亡固存,比义论功,不能尚也。

qī dé jì fū jiǔ gē yǐ qià yào huāng xián jì wèi hóu wú jǐng

这句话大意是:七德既敷,九歌已洽,要荒咸暨,尉侯无警。

yú shì gōng jié jiǎn píng yáo fù cāng lǐn shí fǎ lìng xíng jūn zǐ xián lè qí shēng xiǎo rén gè ān qí yè qiáng wú lìng ruò zhòng bù bào guǎ rén wù yīn fù cháo yě huān yú

现代白话:于是躬节俭,平徭赋,仓廪实,法令行,有德行的人咸乐其生,品行较差的人各安其业,强无凌弱,众不暴寡,人物殷阜,朝野欢娱。

èr shí nián tiān xià wú shì qū yǔ zhī nèi yàn rú yě

这句话大意是:二十年,天下无事,区宇之内晏如也。

kǎo zhī qián wáng zú yǐ cān zòng shèng liè

这句话大意是:考之前王,足以参纵盛烈。

dàn sù wú xué shù bù néng rèn xià wú kuān rén zhī dù yǒu kè bó zhī zī jì hu mù nián cǐ fēng yù shàn

这句话大意是:但素无学术,不能任下,无宽仁之度,有刻薄之资,暨乎暮年,此风愈扇。

yòu yǎ hǎo fú ruì àn wū dà dào jiàn bǐ wéi chéng quán móu zōng shì rén jiē tóng dì zhì mí suǒ shì cóng tīng zhé fù zhī yán huò xié chén zhī shuō ruò chǒng fèi dí tuō fù shī rén miè fù zǐ zhī dào kāi kūn dì zhī xì zòng qí xún fǔ jiǎn fá běn zhī

这句话大意是:又雅好符瑞,暗于大道,建彼维城,权侔宗室,人皆同帝制,靡所适从,听哲妇之言,惑邪臣之说,溺宠废嫡,托付失人,灭父子之道,开昆弟之隙,纵其寻斧,剪伐本枝。

fén tǔ wèi gàn zǐ sūn jì zhǒng tú lù sōng jiǎ cái liè tiān xià jiē fēi duò yǒu

这句话大意是:坟土未干,子孙继踵屠戮,松槚才列,天下皆非隋有。

xī zāi

现代白话:惜啊!

jī qí shuāi dài zhī yuán jī qí luàn wáng zhī zhào qǐ zì gāo zǔ chéng wū yáng dì suǒ yóu lái yuǎn yǐ fēi yī zhāo yī xī

现代白话:迹其衰怠之源,稽其乱亡之兆,起自高祖,成于炀帝,所由来远了,非一朝一夕。

qí bù sì hū zhū wèi wèi bù xìng yě

这句话大意是:其不祀忽诸,未为不幸也。

yáng huáng dì

这句话大意是:○炀皇帝。

suí shū yuē yáng huáng dì huì guǎng yī míng yīng xiǎo zì ā má nǚ gāo zǔ dì èr zi yě

这句话大意是:《隋书》曰:炀皇帝,讳广,一名英,小字阿{麻女},高祖第二子也。

mǔ yuē wén xiàn dú gū huáng hòu

这句话大意是:母曰文献独孤皇后。

shàng měi zī yí shǎo mǐn huì gāo zǔ jí hòu wū zhū zǐ zhōng tè suǒ zhōng ài

这句话大意是:上美姿仪,少敏慧,高祖及后于诸子中特所锺爱。

zài zhōu yǐ gāo zǔ xūn fēng yàn mén jùn gōng

这句话大意是:在周,以高祖勋封雁门郡公。

kāi huáng yuán nián lì wèi jìn wáng bài zhù guó bīng zhōu zǒng guǎn shí nián shí sān

这句话大意是:开皇元年,立为晋王,拜柱国、并州总管,时年十三。

xún shòu wǔ wèi dà jiàng jūn jìn wèi shàng zhù guó hé běi dào héng tái shàng shū lìng dà jiàng jūn rú gù

这句话大意是:寻授武卫大将军,进位上柱国、河北道行台尚书令,大将军如故。

gāo zǔ lìng xiàng chéng gōng sháo ān dào gōng li chè fǔ dǎo zhī

这句话大意是:高祖令项城公韶、安道公李彻辅导之。

shàng hǎo xué shàn zhǔ wén chén shēn yán zhòng cháo yě zhǔ wàng

这句话大意是:上好学,善属文,沉深严重,朝野属望。

gāo zǔ mì lìng shàn xiāng zhě lái hé biàn shì zhū zǐ hé yuē jìn wáng méi shàng shuāng gǔ lóng qǐ guì bù kě yán

这句话大意是:高祖密令善相者来和遍视诸子,和曰:"晋王眉上双骨隆起,贵不可言。

jì ér gāo zǔ xìng shàng jū dì jiàn yuè qì xián duō duàn jué yòu yǒu chén āi ruò bù yòng zhě yǐ wéi bù hǎo shēng jì shàn zhī

这句话大意是:"既而高祖幸上居第,见乐器弦多断绝,又有尘埃,若不用者,以为不好声妓,善之。

shàng yóu zì jiǎo shì dāng shí chēng wéi rén xiào

这句话大意是:上尤自矫饰,当时称为仁孝。

cháng guān liè yù yǔ zuǒ yòu jìn yóu yī shàng yuē shì zú jiē zhān shī wǒ dú yī cǐ hu

这句话大意是:尝观猎遇雨,左右进油衣,上曰:"士卒皆沾湿,我独衣此乎!

nǎi lìng chí qù

这句话大意是:"乃令持去。

liù nián zhuǎn huái nán dào héng tái shàng shū lìng

这句话大意是:六年,转淮南道行台尚书令。

qí nián zhēng bài yōng zhōu mù nèi shǐ lìng

这句话大意是:其年,征拜雍州牧、内史令。

bā nián dōng dà jǔ fá chén yǐ shàng wéi xíng jūn yuán shuài

这句话大意是:八年冬,大举伐陈,以上为行军元帅。

jí chén píng jìn wèi tài wèi cì lù chē chéng mǎ gǔn miǎn zhī fú xuán guī bái bì gè yī fù bài bīng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:及陈平,进位太尉,赐辂车、乘马、衮冕之服,玄珪、白璧各一,复拜并州总管。

gāo zǔ zhī cí tài shān lǐng wǔ hòu dà jiàng jūn

这句话大意是:高祖之祠太山,领武侯大将军。

míng nián guī fān

这句话大意是:明年,归藩。

hòu shù zài tū jué kòu biān fù wéi xíng jūn yuán shuài chū líng wǔ wú lǔ ér hái

这句话大意是:后数载,突厥寇边,复为行军元帅,出灵武,无虏而还。

jí tài zǐ yǒng fèi lì shàng wèi huáng tài zǐ

这句话大意是:及太子勇废,立上为皇太子。

shì yuè dāng shòu cè

这句话大意是:是月,当受册。

gāo zǔ yuē wú yǐ dà xīng gōng chéng dì yè

现代白话:高祖曰:"我以大兴公成帝业。

lìng shàng chū shè dà xīng xiàn

这句话大意是:"令上出舍大兴县。

qí yè liè fēng dà xuě dì zhèn shān bēng mín shè duō huài yā sǐ zhě bǎi yú kǒu

这句话大意是:其夜,烈风大雪,地震山崩,民舍多坏,压死者百馀口。

rén shòu chū fèng zhào xún fǔ dōng nán

这句话大意是:仁寿初,奉诏巡抚东南。

shì hòu gāo zǔ měi bì shǔ rén shòu gōng héng lìng shàng jiān guó

这句话大意是:是后,高祖每避暑仁寿宫,恒令上监国。

sì nián qī yuè gāo zǔ bēng shàng jí huáng dì wèi wū rén shòu gōng

这句话大意是:四年七月,高祖崩,上即皇帝位于仁寿宫。

bā yuè fèng zǐ gōng hái jīng shī

这句话大意是:八月,奉梓宫还京师。

bīng zhōu zǒng guǎn hàn wáng liàng jǔ bīng fǎn zhào shàng shū zuǒ pú yè yáng sù tǎo píng zhī

这句话大意是:并州总管汉王谅举兵反,诏尚书左仆射杨素讨平之。

shí yī yuè guǐ chǒu zhào kě wū yī luò yíng jiàn dōng jīng jí shè guān fēn zhí yǐ wéi mín jí yě

这句话大意是:十一月癸丑,诏可于伊雒营建东京,即设官分职以为民极也。

dà yè yuán nián zhēng yuè rén chén shuò dà shè gǎi yuán

这句话大意是:大业元年正月壬辰朔,大赦,改元。

lì fēi xiāo shì wèi huáng hòu

这句话大意是:立妃萧氏为皇后。

gǎi yù zhōu wèi qín zhōu luò zhōu wèi yù zhōu

这句话大意是:改豫州为秦州,洛州为豫州。

fèi zhū zhōu zǒng guǎn fǔ

这句话大意是:废诸州总管府。

jǐng shēn lì jìn wáng zhāo wèi huáng tài zǐ

这句话大意是:景申,立晋王昭为皇太子。

sān yuè dīng wèi zhào shàng shū lìng yáng sù nà yán yáng dá jiāng zuò dà jiàng yǔ wén kǎi jiàn dōng jīng xǐ yù zhōu guō xià jū mín yǐ shí zhī

这句话大意是:三月丁未,诏尚书令杨素、纳言杨达、将作大匠宇文恺建东京,徙豫州郭下居民以实之。

xīn hài fā hé nán zhū jùn nán nǚ wàn yú kāi tōng jì qú zì xī yuàn yǐn gǔ luò shuǐ dá wū hé zì bǎn zhǔ yǐn hé tōng wū huái

这句话大意是:辛亥,发河南诸郡男女万馀,开通济渠,自西苑引谷、洛水达于河,自板渚引河通于淮。

gēng shēn qiǎn huáng mén shì láng wáng hóng shàng yí tóng yú shì chéng wǎng jiāng nán cǎi mù zào lóng zhōu fèng gě huáng lóng chì jiàn lóu xiāng děng shù wàn sōu

这句话大意是:庚申,遣黄门侍郎王弘、上仪同于士澄往江南采木,造龙舟、凤舸,黄龙、赤舰、楼舡等数万艘。

qī yuè jǐng zi zhào yuē jīn yǔ zhòu píng yī wén guǐ yōu tóng shí bù zhī nèi bì yǒu fāng cǎo sì hǎi zhī zhōng qǐ wú qí xiù

这句话大意是:七月景子,诏曰:"今宇宙平一,文轨攸同,十步之内,必有芳草,四海之中,岂无奇秀!

zhū zài jiā jí jiàn rù xué zhě ruò yǒu dǔ zhì hào gǔ dān yuè diǎn fén xué xíng yōu mǐn kān yīng shí wù suǒ zài cǎi fǎng jù yǐ míng wén jí dāng suí qí qì néng zhuó yǐ bù cì

这句话大意是:诸在家及见入学者,若有笃志好古,耽悦典坟,学行优敏,堪膺时务,所在采访,具以名闻,即当随其器能,擢以不次。

bā yuè rén yín shàng yù lóng zhōu xìng jiāng dū

这句话大意是:"八月壬寅,上御龙舟,幸江都。

yǐ zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn guō yǎn wèi qián jūn li jǐng wèi hòu jūn wén wǔ guān wǔ pǐn yǐ shàng gěi lóu chuán jiǔ pǐn yǐ shàng gěi huáng fá

这句话大意是:以左武卫大将军郭衍为前军,李景为后军,文武官五品以上给楼船,九品以上给黄筏。

zhú lú xiāng jiē èr bǎi yú lǐ

这句话大意是:舳舻相接,二百馀里。

dōng shí yuè jǐ chǒu shè jiāng huái yǐ nán

这句话大意是:冬十月己丑,赦江淮以南。

yáng zhōu gěi fù wǔ nián jiù zǒng guǎn nèi gěi fù sān nián

这句话大意是:阳州给复五年,旧总管内给复三年。

èr nián chūn zhēng yuè xīn yǒu dōng jīng chéng cì jiān dū zhě gè yǒu chà

这句话大意是:二年春正月辛酉,东京成,赐监督者各有差。

sān yuè gēng wǔ chē jià fā jiāng dū

这句话大意是:三月庚午,车驾发江都。

xià sì yuè gēng xū shàng zì yī quē chén fǎ jià bèi qiān chéng wàn qí rù wū dōng jīng

这句话大意是:夏四月,庚戌,上自伊阙,陈法驾,备千乘万骑,入于东京。

xīn hài shàng yù duān mén dà shè miǎn tiān xià jīn nián zū fù

这句话大意是:辛亥,上御端门,大赦,免天下今年租赋。

sān nián sì yuè jiǎ wǔ zhào yuē fu xiào tì yǒu wén rén lún zhī běn

这句话大意是:三年四月甲午,诏曰:"夫孝悌有闻,人伦之本;。

dé xíng dūn hòu lì shēn zhī jī

这句话大意是:德行敦厚,立身之基。

huò jié yì kě chēng huò cāo lǚ qīng jié suǒ yǐ jī tān lì sú yǒu yì fēng huà

这句话大意是:或节义可称,或操履清洁,所以激贪厉俗,有益风化。

qiáng yì zhèng zhí zhí xiàn bù náo xué yè yōu mǐn wén cái xiù měi bìng wèi láng miào zhī yòng shí nǎi hú liǎn zhī zī

这句话大意是:强毅正直,执宪不挠,学业优敏,文才秀美,并为廊庙之用,实乃瑚琏之资。

cái kān jiàng lüè zé bá zhī yǐ yù wǔ lǚ lì xiāo zhuàng zé rèn zhī zhǎo yá

这句话大意是:才堪将略,则拔之以御侮,膂力骁壮,则任之爪牙。

yuán jí yī yì kě qǔ yì yi cǎi lù zhòng shàn bì jǔ yǔ shí wú qì

这句话大意是:爰及一艺可取,亦宜采录,众善毕举,与时无弃。

yǐ cǐ qiú zhì shù jī fēi yuǎn

这句话大意是:以此求治,庶几非远。

wén wǔ yǒu zhí shì zhě wǔ pǐn yǐ shàng yi yī jīn shàng shí kē jǔ rén

这句话大意是:文武有职事者,五品已上,宜依今上十科举人。

yǒu yī wū cǐ bù bì qiú bèi

这句话大意是:有一于此,不必求备。

zhèn dāng dài yǐ bù cì suí cái shēng zhuó

这句话大意是:朕当待以不次,随才升擢。

jǐng shēn chē jià běi xún shòu

这句话大意是:"景申,车驾北巡狩。

liù yuè wù zǐ cì yú lín jùn

这句话大意是:六月戊子,次榆林郡。

dīng yǒu qǐ mín kè hán lái cháo

这句话大意是:丁酉,启民可汗来朝。

jǐ hài tǔ yù hún gāo chāng bìng qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:己亥,吐谷浑、高昌并遣使贡方物。

jiǎ chén shàng yù běi lóu guān yú wū hé běi yàn bǎi liáo

这句话大意是:甲辰,上御北楼,观渔于河北宴百僚。

qiū qī yuè xīn hài qǐ mín kè hán shàng biǎo qǐng biàn fú xí guàn dài

这句话大意是:秋七月辛亥,启民可汗上表请变服,袭冠带。

zhào qǐ mín zàn bài bù míng wèi zài zhū hóu wáng shàng

这句话大意是:诏启民赞拜不名,位在诸侯王上。

jiǎ yín shàng wū jùn chéng dōng yù dà zhàng qí xià bèi yí wèi jiàn jīng qí yàn qǐ mín jí qí bù luò sān qiān wǔ bǎi rén zòu bǎi xì zhī lè

这句话大意是:甲寅,上于郡城东御大帐,其下备仪卫,建旌旗,宴启民及其部落三千五百人,奏百戏之乐。

cì qǐ mín jí qí bù luò gè yǒu chà

这句话大意是:赐启民及其部落各有差。

bā yuè rén wǔ chē jià fā yú lín

这句话大意是:八月壬午,车驾发榆林。

yǐ yǒu qǐ mín shì lú qīng dào yǐ hòu chéng yú

这句话大意是:乙酉,启民饰庐清道,以候乘舆。

dì xìng qí zhàng qǐ mín fèng shāng shàng shòu yàn cì jí hòu

这句话大意是:帝幸其帐,启民奉觞上寿,宴赐极厚。

shàng wèi gāo lí shǐ zhě yuē guī yǔ ěr wáng dāng zǎo lái cháo jiàn

现代白话:上谓高丽使者曰:"归语你王,当早来朝见。

bù rán wú wú yǔ qǐ mín xún bǐ tǔ yǐ

现代白话:不然我,我与启民巡彼土了。

huáng hòu yì xìng yì chéng gōng zhǔ zhàng

这句话大意是:"皇后亦幸义城公主帐。

jǐ chǒu qǐ mín kè hán guī fān

这句话大意是:己丑,启民可汗归藩。

guǐ sì rù lóu fán guān

这句话大意是:癸巳,入楼烦关。

rén yín cì tài yuán zhào yíng jìn yáng gōng

这句话大意是:壬寅,次太原,诏营晋阳宫。

jiǔ yuè jǐ wèi cì jì yuán

这句话大意是:九月己未,次济源。

xìng yù shǐ dài fū zhāng héng zhái yàn xiǎng jí huān

这句话大意是:幸御史大夫张衡宅,宴享极欢。

jǐ sì zhì dōng dōu

这句话大意是:己巳,至东都。

wǔ nián sān yuè jǐ sì chē jià xìng xi xún hé yòu

这句话大意是:五年三月,己巳,车驾幸西巡河右。

jǐ hài xìng fú fēng jiù zhái

这句话大意是:己亥,幸扶风旧宅。

xià sì yuè jǐ hài dà liè wū lǒng xī

这句话大意是:夏四月己亥,大猎于陇西。

rén yín gāo chāng tǔ yù hún yī wú bìng qiǎn shǐ lái cháo

现代白话:壬寅,高昌、吐谷浑、伊我并遣使来朝。

yǐ sì dí dào dǎng xiàng qiāng lái gòng fāng wù

这句话大意是:乙巳,狄道、党项羌来贡方物。

guǐ hài chū lín jīn guān dù huáng hé zhì xī píng chén bīng jiǎng wǔ

这句话大意是:癸亥,出临津关,渡黄河,至西平,陈兵讲武。

wǔ yuè yǐ hài shàng liè wū bá yán shān cháng wéi zhōu gèn èr shí lǐ

这句话大意是:五月乙亥,上猎于拔延山,长围周亘二十里。

gēng chén rù cháng níng gǔ dù xīng lǐng

这句话大意是:庚辰,入长宁谷,度星岭。

jiǎ shēn yàn qún chén wū jīn shān zhī shàng

这句话大意是:甲申,宴群臣于金山之上。

liù yuè jǐng wǔ cì zhāng yè

这句话大意是:六月,景午,次张掖。

xīn hài zhào zhū jùn xué yè gāi tōng cái yì yōu mǐn lǚ lì xiāo zhuàng chāo jué děng lún zài guān qín fèn kān lǐ zhèng shì lì xìng zhèng zhí bù bì qiáng yù sì kē jǔ rén

这句话大意是:辛亥,诏诸郡学业该通、才艺优敏,膂力骁壮、超绝等伦,在官勤奋、堪理政事,立性正直、不避强御,四科举人。

rén zǐ gāo chāng wáng qū bó yǎ lái cháo yī wú tǔ zhūn shè děng xiàn xī yù shù qiān lǐ zhī de

现代白话:壬子,高昌王麹伯雅来朝,伊我吐屯设等献西域数千里之地。

shàng dà yuè

这句话大意是:上大悦。

jǐng chén shàng yù guān fēng xíng diàn shèng chén wén wù zòu jiǔ bù lè shè yú lóng màn yán yàn gāo chāng wáng tǔ zhūn shè wū diàn shàng yǐ chǒng yì zhī

这句话大意是:景辰,上御观风行殿,盛陈文物,奏九部乐,设鱼龙幔延,宴高昌王、吐屯设于殿上,以宠异之。

qí mán yí péi liè zhě sān shí yú guó

这句话大意是:其蛮夷陪列者三十馀国。

wù wǔ dà shè tiān xià

这句话大意是:戊午,大赦天下。

kāi huáng yǐ lái liú pèi xī fàng hái xiāng jìn yáng nì dǎng bù zài cǐ lì

这句话大意是:开皇已来,流配悉放还乡,晋阳逆党,不在此例。

lǒng yòu zhū jùn gěi fù yī nián

这句话大意是:陇右诸郡,给复一年;。

xíng jīng zhī suǒ gěi fù èr nián

这句话大意是:行经之所,给复二年。

qiū qī yuè dīng mǎo zhì mǎ mù wū qīng hǎi zhǔ zhōng yǐ qiú lóng zhǒng wú xiào ér zhǐ

这句话大意是:秋七月丁卯,置马牧于青海渚中,以求龙种,无效而止。

jiǔ yuè guǐ wèi chē jià rù cháng ān

这句话大意是:九月癸未,车驾入长安。

liù nián èr yuè gēng shēn zhēng wèi qí zhōu chén lè rén xī pèi tài cháng

这句话大意是:六年二月庚申,征魏、齐、周、陈乐人,悉配太常。

sān yuè guǐ hài xìng jiāng dū gōng

这句话大意是:三月癸亥,幸江都宫。

jiǎ zǐ yǐ hóng lú qīng shǐ xiáng wèi zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:甲子,以鸿胪卿史祥为左骁卫大将军。

xià sì yuè dīng wèi yàn jiāng huái yǐ nán fù lǎo bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:夏四月丁未,宴江淮以南父老,颁赐各有差。

qī nián èr yuè jǐ wèi shàng shēng diào tái lín yáng zi jīn dà yàn bǎi liáo bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:七年二月己未,上升钓台,临扬子津,大宴百寮,颁赐各有差。

gēng shēn bǎi jì qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:庚申,百济遣使朝贡。

yǐ hài shàng zì jiāng dū yù lóng zhōu rù tōng jì qú suì xìng wū zhuō jùn

这句话大意是:乙亥,上自江都御龙舟入通济渠,遂幸于涿郡。

bā nián chūn zhēng yuè xīn sì dà jūn jí wū zhuō jùn

这句话大意是:八年春正月辛巳,大军集于涿郡。

rén wǔ xià zhào yuē gāo lí xiǎo chǒu hūn mí bù gōng chóng jù bó jié zhī jiān jiàn shí liáo huì zhī jìng

这句话大意是:壬午,下诏曰:"高丽小丑,昏迷不恭,崇聚勃、碣之间,荐食辽、秽之境。

qīn zǒng liù shī yòng shēn jiǔ fá zhěng jué diàn wēi xié cóng tiān yì

这句话大意是:亲总六师,用伸九伐,拯厥阽危,协从天意。

ruò gāo lí ní shǒu yuán mén zì guī sī kòu jí yi jiě fù fén chèn hóng zhī yǐ ēn

这句话大意是:若高丽泥首辕门,自归司寇,即宜解缚焚榇,弘之以恩。

qí yú chén rén guī cháo fèng shùn xián jiā fǔ wèi gè ān shēng yè suí cái rèn yòng wú gé yí xià

这句话大意是:其馀臣人归朝奉顺,咸加抚慰,各安生业,随才任用,无隔夷夏。

yíng lěi suǒ cì wu zài zhěng sù chú ráo yǒu jìn qiū háo wú fàn

这句话大意是:营垒所次,务在整肃,刍荛有禁,秋毫无犯。

bù yǐ ēn yòu yù yǐ huò fú

这句话大意是:布以恩宥,谕以祸福。

ruò qí tóng è xiāng jì kàng jù guān jūn guó yǒu cháng xíng bǐ wú yí lèi

这句话大意是:若其同恶相济,抗拒官军,国有常刑,俾无遗类。

míng jiā xiǎo shì chēng zhèn yì yān

现代白话:明加晓示,称朕意呢。

zǒng yī bǎi yī shí sān wàn sān qiān bā bǎi hào èr bǎi wàn qí shū yùn zhě bèi zhī

这句话大意是:"总一百一十三万三千八百,号二百万,其输运者倍之。

guǐ wèi dì yī jūn fā zhōng sì shí rì yǐn shī nǎi jǐn

这句话大意是:癸未,第一军发,终四十日,引师乃尽。

jīng qí xuān qiān lǐ jìn gǔ chū shī zhī shèng wèi yǒu zhī yě

这句话大意是:旌旗亘千里,近古出师之盛,未有之也。

sān yuè guǐ sì shàng yù shī

这句话大意是:三月癸巳,上御师。

jiǎ zǐ lín róng wū liáo shuǐ qiáo

这句话大意是:甲子,临戎于辽水桥。

wù xū dà jūn wèi zéi suǒ jù bù guǒ jì

这句话大意是:戊戌,大军为贼所拒,不果济。

yòu tún wèi dà jiàng jūn zuǒ guāng lù dài fu mài tiě zhàng wǔ bēn láng jiàng qián shì xióng mèng jīn yì děng jiē sǐ zhī

这句话大意是:右屯卫大将军、左光禄大夫麦铁杖,武贲郎将钱士雄、孟金乂等,皆死之。

jiǎ wǔ chē jià dù liáo

这句话大意是:甲午,车驾度辽。

dà zhàn wū dōng àn jī zéi pò zhī jìn wéi liáo dōng

这句话大意是:大战于东岸,击贼破之,进围辽东。

shí zhū jiāng gè fèng zhǐ bù gǎn fù jī

这句话大意是:时诸将各奉旨,不敢赴机。

jì ér gāo lí gè chéng shǒu gōng zhī bù xià

这句话大意是:既而高丽各城守,攻之不下。

liù yuè jǐ wèi xìng liáo dōng zé nù zhū jiāng

这句话大意是:六月己未,幸辽东,责怒诸将。

zhǐ chéng xi shù lǐ yù liù hé chéng

这句话大意是:止城西数里,御六合城。

qī yuè rén yín yǔ wén shù děng bài jì wū sà shuǐ yòu tún wèi jiāng jūn xīn shì xióng sǐ zhī

这句话大意是:七月壬寅,宇文述等败绩于萨水,右屯卫将军辛士雄死之。

jiǔ jūn bìng xiàn jiàng shuài bēn hái wáng zhě èr qiān yú qí

这句话大意是:九军并陷,将帅奔还亡者二千馀骑。

guǐ mǎo bān shī

这句话大意是:癸卯,班师。

jiǔ yuè gēng yín shàng zhì dōng dōu

这句话大意是:九月庚寅,上至东都。

jiǔ nián chūn zhēng yuè dīng chǒu zhēng tiān xià bīng mù mín wèi xiāo guǒ jí yú zhuō jùn

这句话大意是:九年春正月丁丑,征天下兵,募民为骁果,集于涿郡。

sān yuè wù yín xìng liáo dōng yǐ yuè wáng tōng mín bù shàng shū fán zi gài liú shǒu dōng dōu

这句话大意是:三月戊寅,幸辽东,以越王侗、民部尚书樊子盖留守东都。

gēng zǐ běi hǎi rén guō fāng yù jù tú wèi dào zì hào lú gōng zhòng zhì sān wàn gōng xiàn jùn chéng dà lüè ér qù

这句话大意是:庚子,北海人郭方预聚徒为盗,自号卢公,众至三万,攻陷郡城,大掠而去。

xià sì yuè gēng wǔ chē jià dù liáo

这句话大意是:夏四月庚午,车驾渡辽。

rén shēn qiǎn yǔ wén shù yáng yì chén qù píng rǎng

这句话大意是:壬申,遣宇文述、杨义臣趣平壤。

wǔ yuè dīng chǒu yíng huò rù nán dòu

这句话大意是:五月丁丑,荧惑入南斗。

jǐ mǎo jì běi rén zhēn bǎo chē jù zhòng wàn yú kòu lüě chéng yì

这句话大意是:己卯,济北人甄宝车聚众万馀,寇掠城邑。

liù yuè yǐ sì lǐ bù shàng shū yáng xuán gǎn fǎn wū lí yáng

这句话大意是:六月乙巳,礼部尚书杨玄感反于黎阳。

bǐng chén xuán gǎn bī dōng dōu

这句话大意是:丙辰,玄感逼东都。

hé nán zàn zhì péi hóng cè jù zhī fǎn wèi zéi suǒ bài

这句话大意是:河南赞治裴弘策拒之,反为贼所败。

wù chén bīng bù shì láng hú sī zhèng bēn wū gāo lí

这句话大意是:戊辰,兵部侍郎斛斯政奔于高丽。

gēng wǔ shàng bān shī gāo lí fàn hòu jūn

这句话大意是:庚午,上班师,高丽犯后军。

bā yuè rén yín zuǒ yì wèi dà jiàng jūn yǔ wén shù děng pò yáng xuán gǎn wū wén xiāng zhǎn zhī

这句话大意是:八月壬寅,左翊卫大将军宇文述等破杨玄感于阌乡,斩之。

yú dǎng xī píng

这句话大意是:馀党悉平。

shí nián èr yuè xīn mǎo zhào yuē zuì ěr gāo lí pì jū huāng biǎo chī zhāng láng shì wǔ màn bù gōng chāo qiè wǒ biān chuí qīn yì wǒ chéng zhèn

现代白话:十年二月辛卯,诏曰:"蕞你高丽,僻居荒表,鸱张狼噬,侮慢不恭,抄窃我边陲,侵轶我城镇。

shì yǐ qù suì chū jūn wèn zuì liáo jié yì cháng shé wū xuán tú lù fēng shǐ yú xiāng píng

这句话大意是:是以去岁出军,问罪辽、碣,殪长蛇于玄菟,戮封豕于襄平。

fú yú zhòng jūn fēng chí diàn shì zhuī bēn zhú běi jìng yú jū shuǐ cāng hǎi zhōu jí chōng zéi fù xīn fén qí chéng guō wū qí gōng shì

这句话大意是:扶余众军,风驰电逝,追奔逐北,径逾沮水,沧海舟楫,冲贼腹心,焚其城郭,污其宫室。

gāo yuán fú zhì ní shǒu sòng kuǎn jūn mén xún qǐng rù cháo guī zuì sī kòu

这句话大意是:高元伏锧泥首,送款军门,寻请入朝,归罪司寇。

zhèn yǐ xǔ qí gǎi guò nǎi zhào bān shī

这句话大意是:朕以许其改过,乃诏班师。

ér cháng è mǐ quān yàn ān zhèn dú cǐ ér kě rěn shú bù kě róng

这句话大意是:而长恶靡悛,宴安鸩毒,此而可忍,孰不可容!

biàn kě fēn mìng liù shī bǎi dào jù jìn

这句话大意是:便可分命六师,百道俱进。

zhèn dāng qīn zhí wǔ jié lín yù zhū jūn mò mǎ jiǔ dōu guān bīng liáo shuǐ shùn tiān zhū wū hǎi wài jiù qióng mín wū dào xuán

这句话大意是:朕当亲执武节,临御诸军,秣马九都,观兵辽水,顺天诛于海外,救穷民于倒悬。

zhēng fá yǐ zhèng zhī míng dé yǐ zhū zhī zhǐ chú yuán è yú wú suǒ wèn

这句话大意是:征伐以正之,明德以诛之,止除元恶,馀无所问。

sān yuè rén zǐ xíng xìng zhuō jùn

这句话大意是:"三月壬子,行幸涿郡。

guǐ hài zhì lín yū gōng qīn yù róng fú mà jì huáng dì zhǎn pàn jūn zhě yǐ xìn gǔ

这句话大意是:癸亥,至临渝宫,亲御戎服,祃祭黄帝,斩叛军者以衅鼓。

qiū qī yuè jiǎ zǐ gāo lí qiǎn shǐ qǐng xiáng qiú sòng hú sī zhèng

这句话大意是:秋七月甲子,高丽遣使请降,囚送斛斯政。

shàng dà yuè

这句话大意是:上大悦。

bā yuè jǐ sì bān shī

这句话大意是:八月己巳,班师。

shí èr yuè rén shēn shàng rú dōng dōu

这句话大意是:十二月壬申,上如东都。

qí rì dà shè tiān xià

这句话大意是:其日,大赦天下。

wù zǐ rù dōng dōu

这句话大意是:戊子,入东都。

shí èr nián qī yuè jiǎ zǐ xìng jiāng dū gōng yǐ yuè wáng tōng guāng lù dài fu duàn dá dà fǔ qīng yuán wén dōu jiǎn jiào mín bù shàng shū wéi jīn yòu wǔ wèi jiāng jūn huáng fǔ wú yì yòu sī láng lú chu děng zǒng liú hòu shì

这句话大意是:十二年七月甲子,幸江都宫,以越王侗、光禄大夫段达、大府卿元文都、检校民部尚书韦津、右武卫将军皇甫无逸、右司郎卢楚等总留后事。

shí sān nián èr yuè jǐ chǒu mǎ yì xiào wèi liú wǔ zhōu shā tài shǒu wáng rén gōng jǔ bīng zuò luàn běi lián tū jué zì chēng dìng yáng kè hán

这句话大意是:十三年二月己丑,马邑校尉刘武周杀太守王仁恭,举兵作乱,北连突厥,自称定杨可汗。

gēng yín zéi shuài li mì dí ràng děng xiàn xìng luò cāng

这句话大意是:庚寅,贼帅李密、翟让等陷兴洛仓。

yuè wáng tōng qiǎn hǔ bēn láng jiàng liú zhǎng gōng guāng lù shǎo qīng fáng zè jī zhī fǎn wèi suǒ bài sǐ zhě shí wǔ liù

这句话大意是:越王侗遣虎贲郎将刘长恭、光禄少卿房崱击之,反为所败,死者十五六。

gēng zǐ li mì zì hào wèi gōng chēng yuán nián kāi cāng yǐ zhèn qún dào zhòng zhì shù shí wàn hé nán zhū jùn xiāng jì jiē xiàn yān

现代白话:庚子,李密自号魏公,称元年,开仓以赈群盗,众至数十万,河南诸郡相继皆陷呢。

wǔ yuè jiǎ zǐ táng gōng qǐ yì shī wū tài yuán

这句话大意是:五月甲子,唐公起义师于太原。

bǐng yín tū jué shù qiān kòu tài yuán táng gōng jī pò zhī

这句话大意是:丙寅,突厥数千寇太原,唐公击破之。

qiū qī yuè rén zǐ yíng huò shǒu jī shī

这句话大意是:秋七月壬子,荧惑守积尸。

bǐng chén wǔ wēi rén li guǐ děng jǔ bīng fǎn gōng xiàn hé xī zhū jùn zì chēng liáng wáng jiàn yuán ān dōng

这句话大意是:丙辰,武威人李轨等举兵反,攻陷河西诸郡,自称凉王,建元安东。

bā yuè xīn sì táng gōng pò wǔ yá láng jiāng sòng lǎo shēng wū huò yì zhǎn zhī

这句话大意是:八月辛巳,唐公破武牙郎将宋老生于霍邑,斩之。

shí yī yuè jǐng chén táng gōng rù jīng shī

这句话大意是:十一月景辰,唐公入京师。

xīn yǒu yáo zūn dì wèi tài shàng huáng lì dài wáng yòu wèi dì gǎi nián yì níng

这句话大意是:辛酉,遥尊帝为太上皇,立代王侑为帝,改年义宁。

dì zài jiāng dū wén táng gōng jǔ bīng dòng róng zhě jiǔ zhī

这句话大意是:帝在江都闻唐公举兵,动容者久之。

yǐ shǒu zuó àn yuē qú yǒu jī xiāng qú de zhī yǐ

现代白话:以手琢案曰:"渠有奇相,渠得之了。

rú cǐ zhě zài sān suì yù dù jiāng xìng dān yáng

这句话大意是:"如此者再三,遂欲渡江幸丹阳。

shí sù wèi zhū jiāng jiē shì qín rén gè yǒu huái tǔ zhī zhì

这句话大意是:时宿卫诸将皆是秦人,各有怀土之志。

yǔ wén huà jí yīn rén zhī xīn yǔ péi qián tōng zuò luàn rù fàn gōng wéi

这句话大意是:宇文化及因人之心与裴虔通作乱,入犯宫闱。

sù wèi jiē zǒu suì zhí dì jiāng chū shì zhòng shù yǐ shí zuì

这句话大意是:宿卫皆走,遂执帝,将出示众,数以十罪。

fù yǐn dì rù qiú zhèn bù dé

这句话大意是:复引帝入,求鸩不得。

líng hú xíng dá qiān dì shǐ zuò yǐ liàn bù yì zhī

这句话大意是:令狐行达牵帝使坐,以练布缢之。

shí nián wǔ shí

这句话大意是:时年五十。

xiāo hòu lìng gōng rén chè chuáng zé wèi guān yǐ mái zhī

这句话大意是:萧后令宫人撤床箦为棺以埋之。

huà jí fā hòu yòu yù wèi jiāng jūn chén léng fèng zǐ gōng wū chéng xiàng diàn zàng wú gōng tái xià

这句话大意是:化及发后,右御卫将军陈棱奉梓宫于成象殿,葬吴公台下。

fā liǎn zhī shǐ róng mào ruò shēng zhòng xián yì zhī

这句话大意是:发敛之始,容貌若生,众咸异之。

táng píng jiāng nán zhī hòu gǎi zàng léi táng

这句话大意是:唐平江南之后,改葬雷塘。

chū shàng zì yǐ fān wáng cì bù dàng lì měi jiǎo qíng shì xíng yǐ diào xū míng yīn yǒu duó zōng zhī jì

这句话大意是:初,上自以藩王,次不当立,每矫情饰行,以钓虚名,阴有夺宗之计。

shí gāo zǔ yǎ xìn wén xiàn huáng hòu ér xìng jì yìng qiè huáng tài zǐ yǒng nèi duō bì xìng yǐ cǐ shī ài

这句话大意是:时高祖雅信文献皇后,而性忌媵妾,皇太子勇内多嬖幸,以此失爱。

dì hòu tíng yǒu zi jiē bù yù zhī shì wú sī chǒng qǔ mèi wū hòu

这句话大意是:帝后庭有子,皆不育之,示无私宠,取媚于后。

dà chén yòng shì zhě qīng xīn yǔ jiāo

这句话大意是:大臣用事者,倾心与交。

zhōng shǐ zhì dì wú guì jiàn jiē qǔ chéng yán sè shēn yǐ hòu lǐ

这句话大意是:中使至第,无贵贱,皆曲承颜色,伸以厚礼。

bì pú wǎng lái zhě wú bù chēng qí rén xiào

这句话大意是:婢仆往来者,无不称其仁孝。

yòu cháng sī rù gōng yè mì móu wū xiàn hòu yáng sù děng yīn jí gòu shān suì chéng fèi lì

这句话大意是:又常私入宫掖,蜜谋于献后,杨素等因极构扇,遂成废立。

✦ You read 皇王部·卷三十一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.