太平御览 · 李昉 · Chapter 604 of 1000

文部·卷二十

PinyinModern Translation
Size

shǐ chuán xià

这句话大意是:○史传下。

táng shū yuē yú xiū liè xiū guó shǐ

这句话大意是:《唐书》曰:于休烈修国史。

sù zōng zì fèng xiáng hái jīng lì jīng tīng shòu cháng wèi xiū liè yuē jūn jǔ bì shū liáng shǐ yě

这句话大意是:肃宗自凤翔还京,励精听受,尝谓休烈曰:"君举必书,良史也。

zhèn yǒu guò shī qīng shū zhī fǒu

这句话大意是:朕有过失,卿书之否?

duì yuē yǔ tāng zuì yǐ qí xìng yě bó yān

现代白话:"对曰:"禹汤罪已,其兴也勃呢。

yǒu dé zhī jūn bù wàng guī guò

这句话大意是:有德之君,不忘规过。

chén bù shèng dà qìng

这句话大意是:臣不胜大庆。

yòu yuē zhēn yuán shí èr nián gǔ dān lú mài jiē yǒu jiǎ gù zhào jǐng dú duì wū yán yīng

这句话大意是:又曰:贞元十二年,贾耽、卢迈皆有假故,赵憬独对于延英。

shàng wèn yuē jìn rì qǐ jū zhù suǒ jì hé shì

这句话大意是:上问曰:"近日《起居注》所记何事?

jǐng zòu yuē gǔ zuǒ shǐ jì shì yòu shǐ jì yán

这句话大意是:"憬奏曰:"古左史记事,右史记言。

rén jūn dòng zhǐ yǒu shì yán suí jí jì lù qǐ jū zhù shì yě

这句话大意是:人君动止有事言,随即记录,《起居注》是也。

guó cháo zì yǒng huī yǐ hòu qǐ jū wéi de duì zhàng chéng zhǐ zhàng xià hòu móu yì jiē bù dé wén qí jì zhù dàn chū wū yǐ xíng zhì chì nèi cǎi lù gèng wú tā shì

这句话大意是:国朝自永徽已后,起居惟得对仗承旨,仗下,后谋议皆不得闻,其记注但出于已行制敕内采录,更无它事。

suǒ yǐ cháng shòu zhōng yáo shú zhī zhèng shì yǐ wéi qīn chéng dé yīn mó xùn ruò bù xuān zì zǎi xiàng shǐ guān wú yóu de shū

这句话大意是:所以长寿中姚璹知政事,以为亲承德音谟训,若不宣自宰相,史官无由得书。

suì qǐng zhàng xià hòu suǒ yán jūn guó zhèng yào zǎi xiàng zhuān zhī zhuàn lù hào wèi shí zhèng jì měi yuè sòng shǐ guǎn

这句话大意是:遂请仗下,后所言军国政要,宰相专知撰录,号为《时政记》,每月送史馆。

wú hé cǐ shì yòu fèi

这句话大意是:无何,此事又废。

shàng yuē jūn jǔ bì shū yì cún quàn jiè

这句话大意是:"上曰:"君举必书,义存劝诫。

jì yǒu shí zhèng jì zǎi chén yi yī gù shì wèi zhī

这句话大意是:既有《时政记》,宰臣宜依故事为之。

yòu yuē lǐ áo yǐ shǐ guān jì shì bù shí zòu zhuàng yuē chén miù de bǐng bǐ shǐ guǎn yǐ jì zhù wèi zhí

这句话大意是:又曰:李翱以史官记事不实,奏状曰:"臣谬得秉笔史馆,以记注为职。

fu quàn shàn chéng è zhèng yán zhí bǐ jì shèng cháo gōng dé shù zhōng xián shì yè zài jiān chén xíng yǐ chuán wú qióng zhě shǐ guān zhī rèn yě

这句话大意是:夫劝善惩恶,正言直笔,纪圣朝功德,述忠贤事业,载奸臣行,以传无穷者,史官之任也。

fán rén shì jì fēi dà shàn dà è zé zhòng rén wú yóu dé zhī

这句话大意是:凡人事迹,非大善大恶,则众人无由得知。

jiù lì jiē fǎng wū rén yòu qǔ xíng zhuàng shì yì yǐ wéi yī jù

这句话大意是:旧例皆访于人,又取行状谥议以为一据。

jīn zhī zuò xíng zhuàng zhě duō shì qí mén shēng gù lì mò bù xū jiā rén yì lǐ zhì wàng yán zhōng sù huì hé cǐ bù wéi chù qí xīn bù shí gǒu yù xū měi wū shòu ēn zhī dì ěr

这句话大意是:今之作行状者,多是其门生故吏,莫不虚加仁义礼智,妄言忠肃惠和,此不惟处其心不实,苟欲虚美于受恩之地耳。

gài wéi wén zhě yòu fēi yóu xià qiān xióng zhī liè wu wū huá ér wàng qí shí ruò wū wén ér qì qí lǐ gù wéi wén zé shī liù jīng zhī gǔ fēng jì shì zé fēi shǐ qiān zhī shí lù

这句话大意是:盖为文者又非游、夏、迁、雄之列,务于华而忘其实,溺于文而弃其理,故为文则失六经之古风,纪事则非史迁之实录。

chén jīn qǐng zuò xíng zhuàng zhě dàn zhǐ shì shuō shí zhí zài shì gōng

这句话大意是:臣今请作行状者,但指事说实,直载事功。

jiǎ rú zuò wèi zhēng chuán dàn jì qí jiàn zhèng zhī cí zú yǐ wèi zhèng zhí

这句话大意是:假如作魏征传,但记其谏诤之词,足以为正直;。

duàn xiù shí dàn jì qí dǎo yòng sī nóng yìn yǐ zhuī nì bīng yǐ xiàng hù jī zhū cǐ zú yǐ wèi zhōng liè

这句话大意是:段秀实,但记其倒用司农印以追逆兵,以象笏击朱泚,足以为忠烈。

ruò kǎo gōng shì xíng zhuàng bù yī cǐ zhě bù dé shòu yī cǐ zé kǎo gōng xià tài cháng dié shǐ guǎn rán hòu dìng shì

这句话大意是:若考功,视行状,不依此者不得受,依此则考功,下太常牒史馆,然后定谥。

fú qǐ yǐ chén cǐ zòu xià kǎo gōng

这句话大意是:伏乞以臣此奏下考功。

cóng zhī

这句话大意是:"从之。

yòu yuē yuán hé zhōng zǎi chén yǐ xià hou dào wū yán yīng diàn

这句话大意是:又曰:元和中,宰臣以下候到于延英殿。

shàng yǐ shí zhèng jì wèn wū zǎi chén xiū guó shǐ li jí fǔ duì yuē shì zǎi xiàng jì tiān zǐ shì yǐ shòu shǐ guān zhī shí lù yě

这句话大意是:上以《时政记》问于宰臣,修国史李吉甫对曰:"是宰相记天子事以授史官之实录也。

gǔ zhě zuǒ shǐ jì yán jīn qǐ jū shè rén shì yě

这句话大意是:古者左史记言,今起居舍人是也;。

yòu shǐ jì shì jīn qǐ jū láng shì yě

这句话大意是:右史记事,今起居郎是也。

yǒng huī zhōng zǎi xiàng yáo shú jiān xiū guó shǐ lǜ zào xī zhī yán huò bù xià wén yīn qǐng suí zòu duì ér jì shì yě

这句话大意是:永徽中宰相姚璹监修国史,虑造膝之言或不下闻,因请随奏对而记是也。

shàng yuē qí jiān huò xiū huò bù xiū zhě hé yě

这句话大意是:"上曰:"其间或修或不修者,何也?

jí fǔ duì yuē fán miàn fèng dé yīn wèi jí shī xíng zǒng wèi jī mì gù bù kě shū yǐ sòng shǐ guān

这句话大意是:"吉甫对曰:"凡面奉德音,未及施行,总为机密,固不可书以送史官;。

qí jiān móu yì yǒu fā zì chén xià zhě yòu bù kě zì shū yǐ fù shǐ guān

这句话大意是:其间谋议有发自臣下者,又不可自书以付史官。

jí shì yǐ xíng zhě zhì lìng zhāo rán tiān xià jiē de wén zhī jí shǐ guān zhī jì bù dài shū yǐ shòu yě

这句话大意是:及事已行者,制令昭然,天下皆得闻知,即史官之记,不待书以授也。

qiě chén guān shí zhèng jì zhě yáo shú xiū zhī wū cháng shòu jí shú ba ér shì fèi

这句话大意是:且臣观《时政记》者,姚璹修之于长寿,及璹罢而事废;。

gǔ dān qí kàng xiū zhī wū zhēn yuán dān kàng ba ér shì fèi

这句话大意是:贾躭、齐抗修之于贞元,躭、杭罢而事废。

rán zé guān wū zhèng huà zhě bù xū měi bù yǐn è wèi zhī liáng shǐ yě

这句话大意是:然则关于政化者,不虚美,不隐恶,谓之良史也。

yòu yuē xiàn zōng ruì yì wū wéi lǐ biàn dú liè shèng shí lù

这句话大意是:又曰:宪宗锐意于为理,遍读列圣实录。

jiàn zhēn guàn kāi yuán gù shì sǒng mù bù néng shì juàn

这句话大意是:见贞观、开元故事,竦慕不能释卷。

cháng wèi zǎi chén yuē tài zōng zhī chuàng yè rú cǐ xuán zōng zhī zhì lǐ rú cǐ wǒ dú guó shǐ shǐ zhī wàn bèi bù rú xiān shèng yān

现代白话:尝谓宰臣曰:"太宗之创业如此,玄宗之致理如此,我读国史,始知万倍不如先圣呢。

yòu yuē cháng qìng zhōng zhōng shū mén xià qǐng xiū shèng zhèng jì yún gǔ zhī wáng zhě bì zhì shǐ guān yǐ jì shàn è guó cháo zhēn guàn yǒng huī yǐ qián zǎi chén jí bǎi guān zhèng yá zòu shì shǐ guān zǎi bǐ wū jiē shì zhī xià suǒ yǒu zòu yì xī yuē shū zhī

这句话大意是:又曰:长庆中,中书门下请修《圣政纪》,云:"古之王者必置史官以纪善恶,国朝贞观、永徽以前,宰臣及百官正衙奏事,史官载笔于阶戺之下,所有奏议悉约书之。

zì yǒng huī yǐ hòu xǔ jìng zōng li yì fǔ zuò xiāng shì duō jiān bì suì zòu shǐ guān yǔ liáo shù jù tuì rán hòu zǎi chén qǐng shì

这句话大意是:自永徽以后,许敬宗、李义府作相,事多奸蔽,遂奏史官与僚庶俱退,然后宰臣请事。

yóu shì jūn chén zhī jiān zī móu qǐ wò bù fù zhī yǐ

现代白话:由是君臣之间咨谋启沃不复知了。

zuǒ yòu shǐ wéi xiě zhào gào chú shòu yǐ xiū zhù jì

这句话大意是:左右史惟写诏、诰、除授以修注记。

cháng shòu èr nián zǎi xiàng yáo shú yǐ wéi shǐ guān shū yuǎn bù dé cān wén zhèng shì

这句话大意是:长寿二年,宰相姚璹以为史官疏远,不得参闻政事;。

rán dì wáng mó xùn bù kě suì wú jì shù nǎi qǐng zì jīn yǐ hòu suǒ lùn jūn guó zhèng yào wěi zǎi xiàng yī rén zhuàn lù hào wèi shí zhèng jì shì yì xún fèi

这句话大意是:然帝王谟训不可遂无纪述,乃请自今已后,所论军国政要,委宰相一人撰录,号为《时政纪》,事亦寻废。

yòu lù suí chuán yuē chū hán yù zhuàn shùn zōng shí lù shuō jìn zhōng shì pō qiē zhí

这句话大意是:又《路随传》曰:初,韩愈撰《顺宗实录》,说禁中事颇切直。

nèi guān è zhī wǎng wǎng wū shàng qián yán qí bù shí

这句话大意是:内官恶之,往往于上前言其不实。

lèi cháo yǒu zhào gǎi xiū

这句话大意是:累朝有诏改修。

jí jìn xiàn zōng shí lù hòu wén zōng fù lìng gǎi zhèng yǒng zhēn shí shì suí zòu yuē chén zuó miàn fèng shèng zhǐ yǐ shùn zōng shí lù pō fēi xiáng shí wěi chén děng zhòng jiā kān zhèng

这句话大意是:及进《宪宗实录》后,文宗复令改正永贞时事,随奏曰:"臣昨面奉圣旨,以《顺宗实录》颇非详实,委臣等重加刊正。

fú yǐ shǐ cè zhī zuò quàn jiè suǒ cún shì yǒu dāng shū lǐ yi guī shí

这句话大意是:伏以史册之作,劝诫所存,事有当书,理宜归实。

pǐ fū měi è shàng bù kě wū rén jūn dé shī wú róng xū zài

这句话大意是:匹夫美恶尚不可诬,人君得失无容虚载。

shèng zhǐ yǐ qián jiàn shí lù jì zhēn yuán mò shù shì shāo fēi zhí shí gài chū chuán wén shěn zhī chà chuǎn gèng mìng kān zhèng

这句话大意是:圣旨以前件实录记贞元末数事,稍非摭实,盖出传闻,审知差舛,更命刊正。

qǐng yīn zuò rì lǚ xíng shèng yán tōng jì qián hòu zhì wū shù sì

这句话大意是:顷因坐日,屡形圣言,通计,前后,至于数四。

chén děng fú yǐ zhēn guàn yǐ lái lèi cháo shí lù yǒu jīng zhòng zhuàn bù gǎn gù cí dàn yù cū shān shēn wù yì gù jǐn cún zhū shuō

这句话大意是:臣等伏以贞观以来,累朝实录有经重撰,不敢固辞,但欲粗删深误,亦固尽存诸说。

zōng mǐn sēng rú xiāng yǔ shāng liáng yuán cǐ shū chéng wū hán yù jīn shǐ guān li hàn jiǎng xì jiē yù zhī zǐ xù ruò qiǎn cān zhuàn huò zhì sī xián zòng chén huò xiū chéng bì jù zhōng wéi shí lèi

这句话大意是:宗闵、僧孺相与商量,缘此书成于韩愈,今史官李汉、蒋系皆愈之子婿,若遣参撰,或致私嫌,纵臣获修成,必惧终为时累。

qiě hán yù suǒ shū yì fēi jǐ chū yuán hé zhī hòu yǐ shì xiāng xún

这句话大意是:且韩愈所书,亦非己出,元和之后已是相循。

fú wàng tiáo shì jiù jì zuì cuò wù zhě xuān fù shǐ guān wěi zhī xiū dìng

这句话大意是:伏望条示旧记最错误者,宣付史官,委之修定。

zhào yuē qí shí lù zhōng suǒ shū dé zōng shùn zōng cháo jìn zhōng shì xún fǎng gēn dǐ gài qǐ miù chuán liàng fēi xìn shǐ yi lìng shǐ guān xiáng zhèng kān qù qí tā bú yào gèng xiū

这句话大意是:"诏曰:"其《实录》中所书德宗、顺宗朝禁中事,寻访根柢,盖起谬传,谅非信史,宜令史官详正刊去,其它不要更修。

yòu yuē wén zōng cháng wèn shùn zōng shí lù shì wèi xiáng shí shǐ guān hán yù bú shì dāng shí qū rén fǒu

这句话大意是:又曰:文宗尝问:"《顺宗实录》似未详实,史官韩愈不是当时屈人否?

li shí yuē hán yù zhēn yuán mò wèi sì mén bó shì

这句话大意是:"李石曰:"韩愈贞元末为四门博士。

shàng yuē sī mǎ qiān yǔ rén ān shū quán shì yuàn wàng suǒ yǐ hàn wǔ běn jì shì duō bù shí

这句话大意是:"上曰:"司马迁与任安书全是怨望,所以汉武本纪事多不实。

zhèng tán yuē hàn wǔ zhōng nián hòu dà fā róng mǎ tuò tǔ kāi biān shēng rén hào jié liáng xiǎng bù gěi

这句话大意是:"郑覃曰:"汉武中年后大发戎马,拓土开边,生人耗竭,粮饷不给。

běn jì suǒ shù yì fēi guò yán

这句话大意是:本纪所述,亦非过言。

shí yuē shǐ bǐ bù zhí lǜ duō wú hòu

这句话大意是:"石曰:"史笔不直,率多无后。

zhèng tán suǒ chén zhì zài jī jiàn yù bì xià jiū shèng dé gù yán hàn wǔ bù qū

这句话大意是:郑覃所陈,志在讥谏,欲陛下究盛德,故言汉武不屈。

shàng yuē mǐ bù yǒu chū xiǎn kè yǒu zhōng

这句话大意是:"上曰:"'靡不有初,鲜克有终'。

cǐ chéng kě wèi jiè

这句话大意是:此诚可为戒。

tán yīn yuē fú zhī bì xià yǐ yè guān shū wú bù gāi shè rán jīng diǎn qiē qiē bù guò yī èr bǎi yán shèng yì suǒ cún mǐ bù yǒu chū xiǎn kè yǒu zhōng cǐ liǎng jù shí kě qǐn shí pèi fú

这句话大意是:"覃因曰:"伏知陛下乙夜观书,无不该涉,然经典切切不过一二百言,圣意所存'靡不有初,鲜克有终',此两句实可寝食佩服。

yòu yuē zhāng cì zōng yǒu wén xué jī gǔ lì xíng kāi chéng zhōng wèi qǐ jū shè rén

这句话大意是:又曰:张次宗有文学,稽古历行,开成中为起居舍人。

wén zōng fù gù shì měi rù gé zuǒ yòu shǐ zhí bǐ lì wū chī tóu zhī xià zǎi xiàng zòu shì dé yǐ bèi lù

这句话大意是:文宗复故事,每入阁,左右史执笔立于螭头之下,宰相奏事得以备录。

zǎi chén jì tuì shàng zhào zuǒ yòu gèng zhì zhèng suǒ zòu shì fēi gù kāi chéng zhèng shì xiáng wū shǐ shì

这句话大意是:宰臣既退,上召左右更质证所奏是非,故开成政事详于史氏。

yòu yuē wén zōng cháo duì zǎi chén tuì shàng mìng qǐ jū láng zhèng lǎng děng shì suǒ jì lù zhě jiāng lái yī guān

这句话大意是:又曰:文宗朝对,宰臣退,上命起居郎郑朗等:"适所纪录者,将来一观。

zhèng lǎng duì yuē chén zhí bǐ suǒ jì biàn mù wéi shǐ

这句话大意是:"郑朗对曰:"臣执笔所纪,便目为史。

chén wén zì gǔ dì wáng bù hé guān shǐ

这句话大意是:臣闻自古帝王不合观史。

shàng yuē gù shì hé zài

这句话大意是:"上曰:"故事何在?

lǎng yuē chén bù gǎn yuǎn zhēng gù shí cháng wén tài zōng huáng dì yù guān lǎn guó shǐ yòng zhī de shī

这句话大意是:"朗曰:"臣不敢远征故实,尝闻太宗皇帝欲观览国史,用知得失。

jiàn yì dài fū zhū zǐ shē shàng biǎo yún shǐ guān suǒ shù yì guī jìn shàn

这句话大意是:谏议大夫朱子奢上表云:'史官所述,义归尽善。

ruò zhì huì xuán yǐ hòu huò fēi shàng zhì zhōng zhǔ yōng jūn shì fēi hù duǎn jiàn jí chén shàn è zhì yuàn shǐ guān hé de táo xíng

这句话大意是:若至会玄已后,或非上智,中主庸君饰非护短,见极陈善恶致怨,史官何地逃刑?

yòu wèn chǔ suì liáng duì yuē jīn zhī qǐ jū gǔ zhī zuǒ yòu shǐ yǐ jì rén jūn yán xíng shàn è bì shū shù jī bù wéi fēi fǎ bù wén dì wáng gōng zì guān shǐ shàng yòu wèi lǎng yuē shì zhī suǒ jì qiě shì zhí shū wèi yǒu pǐ zāng yī jiàn wú shuǎng

这句话大意是:'又问褚遂良,对曰:'今之起居,古之左右史,以记人君言行,善恶必书,庶几不为非法,不闻帝王躬自观史'"上又谓朗曰:"适之所纪,且是直书,未有否臧,一见无爽。

lǎng nǎi jìn suǒ jì shàng lüè lǎn yuē qīng yi mén wài zhòng xiě lù jìn

这句话大意是:"朗乃进所纪,上略览曰:"卿宜门外重写录进。

qí rì wǎn nèi chū zhào shì zǎi chén yuē shì zhèng lǎng zòu zhāo lái suǒ jì zhī shì nǐ bù jìn běn

这句话大意是:"其日晚,内出诏示宰臣,曰:"适郑朗奏朝来所纪之事,拟不进本。

rén jūn zhī yán liáng shǐ shàn è bì shū

这句话大意是:人君之言,良史善恶必书。

huò yǒu píng shēng zhī xián huà bù guān lǐ dào zhī tǐ yào chuí zhū jiāng lái shí wèi kuì chǐ

这句话大意是:或有平生之闲话,不关理道之体要,垂诸将来,实为愧耻。

yì rì lín cháo shù jī shāo gǎi hé fáng yī jiàn de jiè chǒu yán

这句话大意是:异日临朝,庶几稍改,何妨一见,得戒丑言。

yòu cháng wū zǐ chén diàn duì bǎi liáo qiǎn gē mén shǐ jiù qǐ jū shè rén wèi mó qǔ zhù jì

这句话大意是:"又尝于紫宸殿对百僚遣合门使就起居舍人魏謩取注记。

mó zòu yuē chén yǐ zì gǔ zhì cǐ yǐ wèi shèng wáng jiàn jiè bì xià dàn wéi shàn wù wèi chén bù shū

这句话大意是:謩奏曰:"臣以自古置此以为圣王鉴戒,陛下但为善,勿畏臣不书;。

rú bì xià suǒ xíng cuò wù chén bù shū zhī tiān xià zhī rén jiē de shū zhī

这句话大意是:如陛下所行错误,臣不书之,天下之人皆得书之。

chén yuàn yǐ bì xià wèi tài zōng wén huáng bì xià xǔ chén bǐ chǔ suì liáng

这句话大意是:臣愿以陛下为太宗文皇陛下,许臣比褚遂良。

shàng yuē wǒ qián yì cháng guān zhī

这句话大意是:"上曰:"我前亦尝观之。

mó yuē shì qián qǐ jū bù xiáng gù shì chén jīn qǐ de xiàn bì xià wèi fēi

这句话大意是:"謩曰:"是前起居不详故事,臣今岂得陷陛下为非?

ruò bì xià yī lǎn zhī hòu zì cǐ wén zì xū yǒu huí bì

这句话大意是:若陛下一览之后,自此文字须有回避。

rú cǐ zé shàn è bù zhí rú hé qiǎn hòu dài qǔ xìn

这句话大意是:如此则善恶不直,如何遣后代取信?

shàng suì zhǐ

这句话大意是:"上遂止。

zhōu shū yuē gǔ wěi qián yòu zhōng shòu zhào yǔ wáng shēn dòu yǎn xiū jìn gāo zǔ shǎo dì hàn gāo zǔ sān cháo shí lù

这句话大意是:《周书》曰:贾纬干祐中受诏与王伸、窦俨修晋高祖、少帝、汉高祖三朝实录。

wěi yǐ bǐ xuē wéi jǐ rèn rán ér bāo biǎn rèn qíng jì zhù bù shí

这句话大意是:纬以笔削为己任,然而褒贬任情,记注不实。

jìn zǎi xiàng sāng wéi hàn zhí zhèng cháng báo wěi zhī wéi rén bù shèn jiàn lǐ

这句话大意是:晋宰相桑维翰执政,尝薄纬之为人,不甚见礼。

wěi shēn xián zhī

这句话大意是:纬深衔之。

jí xù wéi hàn chuán chēng wéi hàn shēn méi zhī hòu yǒu bái jīn bā qiān dìng tā wù chēng shì

这句话大意是:及叙维翰传,称维翰身没之后,有白金八千铤,他物称是。

hàn lín xué shì xú tái fú wěi yì rén yě yǔ wěi xiāng shàn wèi wěi yuē wén wú you shū sāng wèi gōng bái jīn zhī shù bù yì duō hu

现代白话:翰林学士徐台符,纬邑人也,与纬相善,谓纬曰:"闻我友书桑魏公白金之数,不是也很多吗?

nǎi gǎi wéi bái jīn shù qiān dìng

这句话大意是:"乃改为白金数千铤。

tài shǐ gōng zì xù yún fu shī shū yǐn yuē zhě yù suì qí zhì zhī sī yě

这句话大意是:《太史公自序》云:夫《诗》《书》隐约者,欲遂其志之思也。

gù shù wǎng shì sī lái zhě

这句话大意是:故述往事,思来者。

wū shì hu shù táo táng yǐ lái zhì lín dé zhǐ zì huáng dì shǐ yuán shǐ chá zhōng kǎo zhī xíng shì zhe shí èr běn jì sān shí shì jiā shí biǎo bā shū qī shí liè zhuàn fán yī bǎi sān shí piān chěng yī jiān yán shì yě

这句话大意是:于是乎述陶唐以来,至麟德止,自黄帝始,原始察终,考之行事,著十二本纪、三十世家、十表、八书、七十列传,凡一百三十篇,成一家言是也。

xī jīng zá jì yuē sī mǎ qiān fā fèn zuò shǐ jì yī bǎi sān shí piān xiān dá wèi liáng shǐ zhī cái

这句话大意是:《西京杂记》曰:司马迁发愤作《史记》一百三十篇,先达为良史之才。

qí yǐ bó yí jū liè zhuàn zhī shǒu yǐ wéi shàn ér wú bào yě

这句话大意是:其以伯夷居列传之首,以为善而无报也;。

wèi xiàng yǔ běn jì yǐ jù gāo wèi zhě fēi guān yǒu dé yě

这句话大意是:为《项羽本纪》以据高位者,非关有德也;。

jí qí xù qū yuán jiǎ yì cí zhǐ yì yáng bēi shì bù bì yì yī dài zhī wěi cái

这句话大意是:及其叙屈原、贾谊,辞旨抑扬,悲事不避,亦一代之伟才。

yòu yuē hàn chéng zhōu shǐ guān zhì wǔ dì tài shǐ gōng sī mǎ tán shì wèi tài shǐ zi qiān nián shí sān shǐ chéng chuán xíng tiān xià qiú zhū hóu shǐ jì dú kǒng shì gǔ wén xù shì shì zuò bǎi sān shí juǎn wǔ shí wàn zì

这句话大意是:又曰:汉承周史官,至武帝,太史公司马谈世为太史,子迁年十三,使乘传行天下,求诸侯史记,读孔氏古文,序世事,作百三十卷五十万字。

tán zi qiān yǐ shì guān fù wèi tài shǐ gōng xù shì rú gǔ chūn qiū

这句话大意是:谈子迁以世官复为太史公,序事如古《春秋》。

sī mǎ shì běn gǔ zhōu yì hòu yě

这句话大意是:司马氏本古周佚后也。

zuò jǐng dì běn jì jí yán qí duǎn jí wǔ dì zhī guò

这句话大意是:作《景帝本纪》,极言其短及武帝之过。

dì nù ér xuē qù

这句话大意是:帝怒而削去。

zuò jǔ lǐ líng jiàng xiōng nú xià qiān cán shì yǒu yuàn yán xià yù sǐ

这句话大意是:坐举李陵降匈奴,下迁蚕室,有怨言,下狱死。

xuān dì yǐ qí guān wèi tài shǐ lìng xíng tài shǐ gōng wén shū ér yǐ bù fù yòng qí zǐ sūn

这句话大意是:宣帝以其官为太史令,行太史公文书而已,不复用其子孙。

bān gù diǎn yǐn yuē yǒng píng shí qī nián zhào yuē sī mǎ qiān zhù shū chéng yī jiā yáng míng hòu shì zhì yǐ shēn xiàn xíng zhī gù fǎn wēi wén fěng cì biǎn sǔn dāng dài fēi yì shì yě

这句话大意是:班固《典引》曰:永平十七年诏曰:司马迁著书成一家,扬名后世,至以身陷刑之故,反微文讽刺贬损当代,非谊士也。

yòu wèi zhì yuē míng dì wèn wáng sù sī mǎ qiān yǐ shòu xíng zhī gù nèi huái yǐn qiè zhe shǐ jì fēi biǎn xiào wǔ lìng rén qiè chǐ

这句话大意是:又《魏志》曰:明帝问王肃:"司马迁以受刑之故,内怀隐切,著《史记》,非贬孝武,令人切齿。

yòu jìn zhāng fǔ cháng zhe lùn lùn bān gù sī mǎ qiān zhī zhù shù cí yuē ér shì jǔ xù sān qiān nián shì wéi wǔ shí wàn yán

这句话大意是:又晋张辅尝著论,论班固、司马迁之著述:辞约而事举,叙三千年事惟五十万言;。

bān gù xù èr bǎi nián shì nǎi bā shí wàn yán fán shěng bù tóng bù rú qiān yī yě

这句话大意是:班固叙二百年事乃八十万言,烦省不同,不如迁,一也。

liáng shǐ shù shì shàn zú yǐ jiǎng quàn è zú yǐ jiàn jiè rén dào zhī cháng zhōng liú xiǎo shì yì wú qǔ yān ér bān jiē shū zhī bù rú èr yě

现代白话:良史述事,善足以奖劝,恶足以鉴诫,人道之常、中流小事亦无取呢,而班皆书之,不如二也。

huǐ biǎn cháo cuò shāng zhōng chén zhī dào bù rú sān yě

这句话大意是:毁贬朝错,伤忠臣之道,不如三也。

qiān jì zào chuàng gù yòu yīn xún nán yì yì bù tóng yǐ

现代白话:迁既造创,固又因循,难易益不同了。

yòu qiān wèi sū qín zhāng yí fàn jū cài zé zuò chuán chěng cí liú lí yì zú yǐ míng qí dà cái gù shù biàn shì zé zǎo cí huá mǐ xù shí lù zé yǐn hé míng jiǎn cǐ suǒ yǐ qiān chēng liáng shǐ yě

这句话大意是:又迁为苏秦、张仪、范雎、蔡泽作传,逞辞流离,亦足以明其大才,故述辨士则藻辞华靡,叙实录则隐核名检,此所以迁称良史也。

wén xīn diāo lóng yuē xī zhě fū zǐ mǐn wáng dào zhī quē shāng sī wén zhī zhuì jìng jū yǐ tàn fèng lín qú ér qì lín

现代白话:《文心雕龙》曰:昔者孔子悯王道之缺,伤斯文之坠,静居以叹凤,临衢而泣麟。

wū shì jiù tài shī yǐ zhèng yā sòng yīn lǔ shǐ yǐ xiū chūn qiū jǔ dé shī yǐ biǎo chù zhì zhēng cún wáng yǐ biāo quàn jiè

这句话大意是:于是就太师以正《雅》《颂》,因鲁史以修《春秋》,举得失以表黜陟,征存亡以标劝戒。

rán ruì zhǐ yōu mì jīng wén wǎn yuē qiū míng tóng chǐ shí de wēi yán

这句话大意是:然叡旨幽秘,经文婉约,丘明同耻,实得微言。

nǎi yuán shǐ yào zhōng chuàng wèi chuán tǐ

这句话大意是:乃原始要终,创为传体。

chuán zhě zhuǎn yě

这句话大意是:传者,转也。

zhuǎn shòu jīng zhǐ yǐ shòu wū hòu shí shèng wén zhī yǔ hé jì jí zhī guān miǎn yě

这句话大意是:转授经旨以授于后,实圣文之羽翮,记籍之冠冕也。

jí zhì zòng héng zhī shì shǐ zhí yóu cún qín bìng qī wáng ér zhàn guó yǒu cè

这句话大意是:及至纵横之世,史职犹存,秦并七王,而战国有策。

gài lù ér bù xù gù jí jiǎn wèi míng yě

这句话大意是:盖录而不序,故即简为名也。

hàn miè yíng xiàng wǔ gōng jī nián lù gǔ jī gǔ zuò chu hàn chūn qiū

这句话大意是:汉灭嬴、项,武功积年,陆贾稽古,作《楚汉春秋》。

yuán jí shǐ tán shì wéi zhí jiǎn

这句话大意是:爰及史谈,世惟执简。

zǐ cháng jīng zhì zhēn xù dì xù bǐ yáo chēng diǎn zé wèi zá zhōng xián fǎ kǒng tí jīng zé wén fēi yuán shèng gù qǔ shì lǚ lǎn tōng hào yuē jì

这句话大意是:子长经志,甄序帝续,比尧称典,则位杂中贤,法孔题经,则文非元圣,故取式《吕览》,通号曰纪。

jì gāng zhī hào yì hóng chēng yě

这句话大意是:纪纲之号,亦宏称也。

gù běn jì yǐ shù huáng wáng liè zhuàn yǐ zǒng hòu bó bā shū yǐ pù zhèng tǐ shí biǎo yǐ pǔ nián jué

这句话大意是:故本纪以述皇王,列传以总侯伯,八书以铺政体,十表以谱年爵。

suī shū gǔ shì ér de shì xù yān

现代白话:虽殊古式,而得事序呢。

ěr qí shí lù wú yǐn zhī zhǐ bó yǎ hóng biàn zhī cái ài qí fǎn jīng zhī yóu tiáo lì chuǎn luò zhī shī shū pí lùn zhī xiáng yǐ

现代白话:你其实录无隐之旨,博雅弘辩之才,爱奇反经之尤,条例踳落之失,叔皮论之详了。

jí bān gù shù hàn yīn xún qián yè guān shǐ qiān zhī cí sī shí guò bàn

这句话大意是:及班固述汉,因循前业,观史迁之辞,思实过半。

qí shí zhì gāi fù zàn xù hóng lì rú yǎ bīn bīn xìn yǒu yí wèi

这句话大意是:其十志该富,赞序弘丽,儒雅彬彬,信有遗味。

zhì wū zōng jīng guī shèng zhī diǎn duān xù fēng shàn zhī gōng yí qīn rǎng shàn zhī zuì zhēng huì yù bǐ zhī qiān gōng lǐ biàn zhī jiū yǐ

现代白话:至于宗经规圣之典,端绪丰赡之功,遗亲攘善之罪,征贿鬻笔之愆,公理辩之究了。

zhì wū hòu hàn jì chuán fā yuán dōng guān

这句话大意是:至于后汉纪传,发源《东观》。

yuán zhāng suǒ zhì piān bó bù lún xuē xiè zhī zuò shū miù shǎo xìn

这句话大意是:袁、张所制,偏驳不伦,薛、谢之作,疏谬少信;。

ruò sī mǎ biāo zhī xiáng shí huá jiào zhī zhǔn dāng zé qí guān yě

这句话大意是:若司马彪之详实,华峤之准当,则其冠也。

jí wèi dài sān xióng jì chuán bìng chū

这句话大意是:及魏代三雄,记传并出。

yáng qiū wèi lüè zhī shǔ jiāng biǎo wú lù zhī lèi huò jī kàng nán zhēng huò shū kuò guǎ yào

这句话大意是:《阳秋》、《魏略》之属,《江表》、《吴录》之类,或激抗难征,或疏阔寡要;。

wéi chén shòu sān zhì wén zhì biàn qià xún zhāng bǐ zhī wū qiān gù fēi wàng yù yě

这句话大意是:惟陈寿三志,文质辨洽,荀、张比之于迁、固,非妄誉也。

zhì wū jìn dài zhī shū fán hu zhù zuò

这句话大意是:至于晋代之书,繁乎著作。

lù jī zhào shǐ ér wèi bèi wáng sháo xù mò ér bù zhōng

这句话大意是:陆机肇始而未备,王韶续末而不终;。

gàn bǎo shù jì yǐ shěn zhèng míng xù sūn shèng yáng qiū yǐ yuē jǔ wèi néng

这句话大意是:干宝述《纪》以审正明序,孙盛《阳秋》以约举为能。

àn chūn qiū jīng zhuàn jǔ lì fā mù shǐ hàn yǐ xià mò yǒu zhǔn dì

这句话大意是:案《春秋》经传,举例发目,《史》、《汉》以下,莫有准的。

zhì shān càn jìn jì shǐ lì tiáo lì yòu bǎi luò hàn wèi xiàn zhāng yīn zhōu suī xiāng chuān qǔ xué yì yǒu xīn fàng diǎn mó

这句话大意是:至邓粲《晋纪》,始立条例,又摆落汉魏,宪章殷周,虽湘川曲学,亦有心放典谟。

jí ān guó lì lì nǎi shān shì zhī guī yān

现代白话:及安国立例,乃邓氏之规呢。

yòu yuē zhuàn jì wèi shì biān nián jīng shì wén fēi fàn lùn àn shí ér shū

这句话大意是:又曰:传记为式,编年经事,文非泛论,按实而书。

suì yuǎn zé zhōu qǔ nán mì shì jī zé qǐ qì yì shū sī gù zǒng hé zhī wéi nán yě

这句话大意是:岁远则周曲难密,事积则起讫易疏,斯固总合之为难也。

huò yǒu tóng guī yī shì shù rén fēn gōng liǎng jì zé shī wū fù zhòng piān jǔ zé bìng wū bù zhōu cǐ yòu quán pèi zhī yì yě

这句话大意是:或有同归一事,数人分功,两记则失于复重,偏举则病于不周,此又铨配之易也。

gù zhāng héng zhāi shǐ bān zhī chuǎn làn fu xuán jī hòu hàn zhī yóu fán jiē cǐ lèi yě

这句话大意是:故张衡摘史、班之舛滥,傅玄讥《后汉》之尤烦,皆此类也。

ruò fú zhuī shù yuǎn dài dài yuǎn duō wěi gōng yáng gāo yún chuán wén yì cí

这句话大意是:若夫追述远代,代远多伪,公羊皋云:"传闻异词。

xún yuè chēng lù yuǎn lüè jìn

这句话大意是:"荀悦称:"录远略近。

gài wén yí zé quē guì xìn shǐ yě

这句话大意是:"盖文疑则阙,贵信史也。

rán sú jiē ài qí mò gù lǐ shí chuán wén ér yù wěi qí shì lù yuǎn ér yù xiáng qí jī wū shì qì tóng jí yì chuān záo bàng shuō jiù shǐ suǒ wú wǒ shū zé bó cǐ é làn zhī běn yuán ér shù yuǎn zhī jù dù yě

这句话大意是:然俗皆爱奇,莫顾理实,传闻而欲伟其事,录远而欲详其迹,于是弃同即异,穿凿傍说,旧史所无,我书则博,此讹滥之本源,而述远之巨蠹也。

zhì wū jì biān tóng shí shí tóng duō guǐ suī dìng āi zhēng cí ér shì qíng lì hài

这句话大意是:至于记编同时,时同多诡,虽定、哀征词,而世情利害。

xūn róng zhī jiā suī yōng fū ér jìn shì

这句话大意是:勋荣之家,虽庸夫而尽饰;。

zhūn biǎn zhī shì suī lìng dé ér chī lǐ

这句话大意是:屯贬之士,虽令德而蚩理;。

chuī shuāng xù lù hán shǔ bǐ duān cǐ yòu tóng shí zhī wang lùn kě wèi tàn xī zhě yě

这句话大意是:吹霜煦露,寒暑笔端,此又同时之枉论,可为叹息者也。

gù shù yuǎn zé wū jiǎo rú bǐ lüè jìn zé huí xié rú cǐ xī lǐ jū zhèng wéi yì sù hu

这句话大意是:故述远则诬矫如彼,略近则回邪如此,析理居正,惟懿素吗。

tán sǒu yuē hòu wèi tài bǎo qīng hé cuī guāng lè líng tài shǒu kuàng zhī sūn zhǎng guǎng tài shǒu líng yán zhī zǐ

这句话大意是:《谈薮》曰:后魏太保清河崔光,乐陵太守旷之孙,长广太守灵延之子。

guāng bó xué yǒu shǐ cái běn míng xiào bó zì zhǎng rén gāo zǔ cì míng yān

现代白话:光博学有史才,本名孝伯,字长仁,高祖赐名呢。

chú zhù zuò láng zhuàn guó shǐ qiān huáng mén shì láng wèi gāo zǔ suǒ zhòng

这句话大意是:除著作郎,撰国史,迁黄门侍郎,为高祖所重。

dì yuē xiào bó zhī cái hún hún rú huáng hé dōng zhù jīn zhī wén zōng yě

这句话大意是:帝曰:"孝伯之才,浑浑如黄河东注,今之文宗也。

jí wèi shōu wèi shǐ gǎi hún hún wèi hào hào

这句话大意是:"及魏收为史,改"浑浑"为"浩浩"。

guāng yǒu dà dù xǐ yùn bù xíng wū sè yǒu huǐ zhī zhě bì shàn yán yǐ bào zhī suī jiàn wū bàng zhōng bù zì shēn qǔ zhí

这句话大意是:光有大度,喜愠不形于色,有毁之者必善言以报之,虽见诬谤,终不自申曲直。

shì jūn zǐ yǐ cǐ chēng zhī

现代白话:士有德行的人以此称之。

guāng xiū guó shǐ dì jìng you zi hóng fù zhuàn shí liù guó chūn qiū yī mén èr shǐ dāng dài wèi róng

这句话大意是:光修国史,弟敬友子鸿复撰《十六国春秋》,一门二史,当代为荣。

✦ You read 文部·卷二十

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.