太平御览 · 李昉 · Chapter 794 of 1000

四夷部·卷十五·西戎三

PinyinModern Translation
Size

qiāng wú yì

这句话大意是:○羌无弋。

hòu hàn shū yuē qiāng wú yì yuán jiàn zhě qín lì gōng shí wèi qín suǒ jū zhí yǐ wéi nú lì

这句话大意是:《后汉书》曰:羌无弋爰剑者,秦厉公时,为秦所拘执,以为奴隶。

bù zhī yuán jiàn hé róng zhī bié yě hòu de wáng guī ér qín rén zhuī zhī jí cáng wū yán xué zhōng de miǎn

这句话大意是:不知爰剑何戎之别也,后得亡归,而秦人追之急,藏于岩穴中得免。

qiāng rén yún yuán jiàn chū cáng xué zhōng qín rén fén zhī yǒu yǐng xiàng rú hǔ wèi qí bì huǒ dé yǐ miǎn sǐ

这句话大意是:羌人云:爰剑初藏穴中,秦人焚之,有影象如虎为其蔽火,得以免死。

jì chū yòu yǔ yì nǚ yù wū yě suì chéng fū fù

这句话大意是:既出,又与劓女遇于野,遂成夫妇。

nǚ chǐ qí zhuàng bèi fā fù miàn qiāng rén yīn yǐ wéi sú

这句话大意是:女耻其状,被发覆面,羌人因以为俗。

suì jù wáng rù sān hé jiān

这句话大意是:遂俱亡入三河间。

zhū qiāng jiàn yuán jiàn bèi fén bù sǐ guài qí shén gòng wèi shì zhī tuī yǐ wéi háo

这句话大意是:诸羌见爰剑被焚不死,怪其神,共畏事之,推以为豪。

hé huáng jiān shǎo wǔ gǔ duō qín shòu yǐ shè liè wéi shì

这句话大意是:河、湟间少五谷,多禽兽,以射猎为事。

yuán jiàn jiào zhī tián chù suì jiàn zūn xìn lú luò zhǒng rén yī zhī zhě rì yì zhòng

这句话大意是:爰剑教之田畜,遂见尊信,庐落种人依之者日益众。

qiāng rén wèi nú wèi wú yì yuán jiàn cháng wèi nú lì gù yīn míng zhī qí hòu shì shì wèi háo yě

这句话大意是:羌人谓奴为无弋,爰剑尝为奴隶,故因名之,其后世世为豪也。

yòu yuē yuán jiàn zēng sūn rěn shí qín xiàn gōng chū lì yù fù mù gōng zhī jī bīng lín wèi shǒu miè dí liáo róng

这句话大意是:又曰:爰剑曾孙忍时,秦献公初立,欲复穆公之迹,兵临渭首,灭狄獠戎。

rěn jì fù yǎng wèi qín zhī wēi jiāng qí zhǒng rén fù luò nán chū cì zhī hé qū xi shù qiān lǐ yǔ zhòng qiāng jué yuǎn bù fù jiāo tōng

这句话大意是:忍季父卬,畏秦之威,将其种人附落南出赐支河曲西数千里,与众羌绝远,不复交通。

qí hòu zǐ sūn fēn bié gè zì wèi zhǒng rèn suí suǒ zhī

这句话大意是:其后子孙分别,各自为种,任随所之。

huò wèi lí niú zhǒng yuè guī qiāng shì yě

这句话大意是:或为厘牛种,越巂羌是也;。

huò wèi bái mǎ zhǒng guǎng hàn qiāng shì yě

这句话大意是:或为白马种,广汉羌是也;。

huò wèi cān láng zhǒng wǔ dū qiāng shì yě

这句话大意是:或为参狼种,武都羌是也。

rěn jí dì wǔ dú liú huáng zhōng bìng duō qǔ qī fù rěn shēng jiǔ zǐ wèi jiǔ zhǒng wǔ shēng shí qī zi wèi shí qī zhǒng qiāng zhī xīng shèng cóng cǐ qǐ yǐ

现代白话:忍及弟舞独留湟中,并多娶妻妇,忍生九子为九种,舞生十七子为十七种,羌之兴盛从此起了。

yòu yuē rěn zi yán lì shí qín xiào gōng xióng qiáng wēi fú qiāng róng

这句话大意是:又曰:忍子研立,时秦孝公雄强,威服羌戎。

xiào gōng shǐ tài zǐ sì lǜ róng dí jiǔ shí èr guó cháo zhōu xiǎn wáng

这句话大意是:孝公使太子驷率戎狄九十二国朝周显王。

yán háo jiàn gù qiāng zhōng hào qí hòu wèi yán zhǒng

这句话大意是:研豪健,故羌中号其后为研种。

jí qín shǐ huáng shí wu bìng liù guó yǐ zhū hóu wéi shì bīng bù xi xíng gù zhǒng rén dé yǐ fán xī

这句话大意是:及秦始皇时,务并六国,以诸侯为事,兵不西行,故种人得以繁息。

yòu yuē wǔ dì zhēng fá sì yí kāi dì guǎng jìng běi què xiōng nú xi zhú zhū qiāng nǎi dù hé huáng zhù lìng jū sāi

这句话大意是:又曰:武帝征伐四夷,开地广境,北却匈奴,西逐诸羌,乃渡河、湟,筑令居塞。

chū kāi hé xi bié zhì sì jùn jiǔ quán wǔ wēi zhāng yè dūn huáng

这句话大意是:初开河西,别置四郡,(酒泉、武威、张掖、敦煌。

tōng dào yù mén gé jué qiāng hú shǐ nán běi bù dé jiāo guān

这句话大意是:)通道玉门,隔绝羌胡,使南北不得交关。

wū shì zhāng sāi tíng suì chū cháng chéng wài shù qiān lǐ

这句话大意是:于是鄣塞亭燧出长城外数千里。

yòu yuē jiàn wǔ jiǔ nián wěi áo sǐ sī tú yuàn bān biāo shàng yán jīn liáng zhōu bù jiē yǒu jiàng qiāng qiāng hú pī fà zuǒ rèn ér yǔ hàn rén zá chǔ xí sú jì yì yán yǔ bù tōng shù wèi xiǎo lì xiá mín suǒ jiàn qīn duó qióng huì wú liáo gù zhì fǎn pàn

这句话大意是:又曰:建武九年,隗嚣死,司徒掾班彪上言:'今凉州部皆有降羌,羌胡被发左衽,而与汉人杂处,习俗既异,言语不通,数为小吏黠民所见侵夺,穷恚无聊,故致反叛。

fu mán yí kòu luàn jiē wèi cǐ yě

这句话大意是:夫蛮夷寇乱,皆为此也。

jiù zhì yì zhōu bù zhì mán yí qí dū wèi yōu zhōu bù zhì lǐng wū huán xiào wèi liáng zhōu bù zhì hù qiāng xiào wèi jiē chí jié lǐng hù lǐ qí yuàn jié suì shí xún xíng wèn suǒ jí kǔ

这句话大意是:旧制,益州部置蛮夷骑都尉,幽州部置领乌桓校尉,凉州部置护羌校尉,皆持节领护,理其怨结,岁时巡行,问所疾苦。

yòu shù qiǎn shǐ yì tōng dǎo dòng jìng shǐ sài wài qiāng yí wèi lì ěr mù zhōu jùn yīn cǐ kě de jǐng bèi

这句话大意是:又数遣使驿,通导动静,使塞外羌夷为吏耳目,州郡因此可得警备。

jīn yi fù rú jiù yǐ míng wēi fáng

这句话大意是:今宜复如旧,以明威防。

shì zǔ cóng zhī jí yǐ niú hán wèi hù qiāng xiào wèi

这句话大意是:"世祖从之,即以牛邯为护羌校尉。

yòu yuē shāo hé háo yǒu fù rén tóng qián zhě nián bǎi yú suì duō zhì suàn wèi zhǒng rén suǒ xìn xiàng jiē cóng qǔ jì cè yān

现代白话:又曰:烧何豪有妇人铜钳者,年百馀岁,多智算,为种人所信向,皆从取计策呢。

yòu yuē páng cān yǐ shī qī jūn bài dǐ zuì yǐ mǎ xián dài lǐng xiào wèi shì

这句话大意是:又曰:庞参以失期军败抵罪,以马贤代领校尉事。

hòu qiǎn rèn shàng wèi zhōng láng jiàng jiāng yǔ lín tí qí wǔ yíng zǐ dì sān qiān wǔ bǎi rén dài bān xióng zhūn sān fǔ

这句话大意是:后遣任尚为中郎将,将羽林缇骑五营子弟三千五百人代班雄屯三辅。

shàng lín xíng yú xǔ shuō shàng yuē shǐ jūn pín fèng guó mìng tǎo zhú kòu zéi sān zhōu tún bīng èr shí yú wàn mín qì nóng sāng pí kǔ yáo yì ér wèi yǒu gōng xiào láo fèi rì zī

这句话大意是:尚临行,虞诩说尚曰:"使君频奉国命,讨逐寇贼,三州屯兵二十馀万,民弃农桑,疲苦徭役,而未有功效,劳费日滋。

ruò cǐ chū bù kè chéng wèi shǐ jūn wēi zhī

这句话大意是:若此出不克,诚为使君危之!

shàng yuē yōu huáng jiǔ yǐ bù zhī suǒ rú

现代白话:"尚曰:"忧惶久了,不知所如。

xǔ yuē bīng fǎ ruò bù gōng qiáng zǒu bù zhú fēi zì rán zhī shì

这句话大意是:"诩曰:"兵法弱不攻强,走不逐飞,自然之势。

jīn lǔ jiē mǎ qí rì xíng shù bǎi lǐ lái rú fēng yǔ qù rú jué xián yǐ bù zhuī zhī shì bù xiāng jí suǒ yǐ kuàng ér wú gōng yě

这句话大意是:今虏皆马骑,日行数百里,来如风雨,去如绝弦,以步追之,势不相及,所以旷而无功也。

wèi shǐ jūn jì zhě mò rú ba zhū jùn bīng gè lìng chū qián shù qiān èr rén gòng shì yī mǎ rú cǐ kě shě jiǎ zhòu chí qīng bīng yǐ wàn qí zhī zhòng zhú shù qiān zhī zhòng zhuī wěi yǎn jié qí dào zì qióng biàn mín lì shì dà gōng lì yǐ

现代白话:为使君计者,莫如罢诸郡兵,各令出钱数千,二人共市一马,如此可舍甲胄,驰轻兵,以万骑之众,逐数千之众,追尾掩截,其道自穷,便民利事,大功立了!

shàng dà xǐ jí shàng yán yòng qí jì nǎi qiǎn qīng jì chāo jī dù jì gòng wū dīng xī chéng zhǎn shǒu sì bǎi yú jí huò niú mǎ yáng shù qiān tóu

这句话大意是:"尚大喜,即上言用其计,乃遣轻骑钞击杜季贡于丁奚城,斩首四百馀级,获牛、马、羊数千头。

yòu yuē shùn dì yǒng jiàn yuán nián lǒng xī zhǒng qiāng fǎn pàn xiào wèi mǎ xián jiāng qī qiān yú rén jī zhī

这句话大意是:又曰:顺帝永建元年,陇西种羌反叛,校尉马贤将七千馀人击之。

zhàn wū lín táo zhǎn shǒu qiān yú jí yú jiē lǜ zhǒng rén jiàng jìn fēng xián dōu xiāng hòu

这句话大意是:战于临洮,斩首千馀级,馀皆率种人降,进封贤都乡侯。

zì shì liáng zhōu wú shì

这句话大意是:自是凉州无事。

zhì sì nián shàng shū pú yè yú xǔ shàng shū yuē chén wén zǐ sūn yǐ fèng zǔ wèi xiào jūn shàng yǐ ān mín wèi míng cǐ gāo zōng zhōu xuān suǒ yǐ shàng pèi tāng wǔ yě

这句话大意是:至四年,尚书仆射虞诩上疏曰:"臣闻子孙以奉祖为孝,君上以安民为明,此高宗周宣所以上配汤、武也。

yǔ gòng yōng zhōu zhī yù jué tián wéi shàng

这句话大意是:《禹贡》:雍州之域,厥田惟上。

qiě wò yě qiān lǐ gǔ jià chōng jī

这句话大意是:且沃野千里,谷稼充积。

yòu yǒu qiū cí yán chí yǐ wéi mín lì shàng jùn qiū cí xiàn yǒu yán guān jí yōng zhōu zhī yù yě

这句话大意是:又有龟兹、盐池以为民利,(上郡龟兹县有盐官,即雍州之域也。

shuǐ cǎo fēng měi tǔ yí chǎn mù niú mǎ xián wěi qún yáng sè dào

这句话大意是:)水草丰美,土宜产牧,牛马衔尾,群羊塞道。

běi zǔ shān hé chéng è jù xiǎn yīn qú yǐ gài shuǐ chōng hé cáo shuǐ chōng jí shuǐ duì yě

这句话大意是:北阻山河,乘阨据险,因渠以溉,水舂河漕,(水舂,即水碓也。

yòng gōng shěng ér jūn liáng ráo zú

这句话大意是:)用功省而军粮饶足。

gù xiào wǔ huáng dì jí shì zǔ zhù shuò fāng xī hé zhì shàng jùn jiē wèi cǐ yě

这句话大意是:故孝武皇帝及世祖筑朔方、西河,置上郡,皆为此也。

ér jiàn yuán wú wàng zhī zāi zhòng qiāng nèi kuì jùn xiàn bīng huāng èr shí yú nián qì wò rǎng zhī ráo sǔn zì rán zhī cái bù kě wèi lì

这句话大意是:而建元无妄之灾,众羌内溃,郡县兵荒二十馀年,弃沃壤之饶,损自然之财,不可谓利;。

lí hé shān zhī zǔ shǒu wú xiǎn zhī chù nán yǐ wèi gù

这句话大意是:离河山之阻,守无险之处,难以为固。

jīn sān jùn wèi fù yuán líng dān wài yuán líng wèi cháng ān zhū yuán líng yě

这句话大意是:今三郡未复,园陵单外,(园陵,谓长安诸园陵也。

dān wài wèi wú shǒu gù yě

这句话大意是:单外,谓无守固也。

ér gōng qīng xuǎn nuò róng tóu guò shēn zhāng jiě shè nán dàn jì suǒ fèi bù tú qí ān

这句话大意是:)而公卿选懦,容头过身,张解设难,但计所费,不图其安。

yi kāi shèng dé kǎo xíng suǒ cháng

这句话大意是:宜开圣德,考行所长。

shū zòu dì nǎi fù sān jùn shǐ yè zhě guō huáng dū cù xǐ zhě gè guī jiù xiàn shàn chéng guō zhì hóu yì

这句话大意是:"书奏,帝乃复三郡,使谒者郭璜督促徙者,各归旧县,缮城郭,置侯驿。

jì ér jī hé jùn qú wèi tún tián shěng nèi jùn fèi suì yī yì jì

这句话大意是:既而激河浚渠,为屯田,省内郡费岁一亿计。

suì lìng zhè dìng běi dì shàng jùn jí lǒng xī jīn chéng cháng chǔ gǔ sù lìng zhōu shù nián

这句话大意是:遂令这定、北地、上郡及陇西、金城,常储谷粟,令周数年。

yòu yuē shùn dì yǒng hé sì nián yǐ lái jī wèi bīng zhōu cì shǐ liú bǐng wèi liáng zhōu cì shǐ bìng dāng zhī zhí

这句话大意是:又曰:顺帝永和四年,以来机为并州刺史,刘秉为凉州刺史,并当之职。

dà jiàng jūn liáng shāng wèi jī děng yuē róng dí huāng fú mán yí yào fú yán qí huāng hū wú cháng

这句话大意是:大将军梁商谓机等曰:"戎狄荒服,蛮夷要服,言其荒忽无常。

ér tǒng lǐng zhī dào yì wú cháng fǎ lín shì zhì yí lüè yī qí sú

这句话大意是:而统领之道,亦无常法,临事制宜,略依其俗。

jīn èr jūn xìng sù jí wù yù fēn bái míng hēi

这句话大意是:今二君性素疾恶,欲分白明黑。

kǒng zǐ yuē rén ér bù rén jí zhī yǐ shèn luàn yě

现代白话:孔孔子说:人而不仁,疾之已甚,乱也。

kuàng róng dí hu

这句话大意是:况戎狄乎!

qí wu ān qiāng hú fáng qí dà gù rěn qí xiǎo guò

这句话大意是:其务安羌胡,防其大故,忍其小过。

jī děng tiān xìng nüè kè suì bù néng cóng

这句话大意是:"机等天性虐刻,遂不能从。

dào zhōu zhī rì duō suǒ rǎo fā

这句话大意是:到州之日,多所扰发。

wǔ nián xià zá zhǒng qiāng děng suì fǎn pàn gōng jīn chéng yǔ xī sāi jí huáng zhōng zá zhǒng qiāng dà kòu sān fǔ shā hài zhǎng lì

这句话大意是:五年夏,杂种羌等遂反叛,攻金城,与西塞及湟中杂种羌大寇三辅,杀害长吏。

jī bǐng bìng zuò zhēng

这句话大意是:机、秉并坐征。

yòu yuē zì yuán jiàn hòu zǐ sūn zhī fēn fán bǎi wǔ shí zhǒng

这句话大意是:又曰:自爰剑后,子孙支分,凡百五十种。

qí jiǔ zhǒng zài cì zhī hé shǒu yǐ xī jí zài shǔ hàn jiào běi

这句话大意是:其九种在赐支河首以西,及在蜀、汉徼北。

wéi cān láng zài wǔ dū

这句话大意是:惟参狼在武都。

qí wǔ shí èr zhǒng shuāi shǎo bù néng zì lì fēn sǎn wèi fù luò huò jué miè wú hòu huò yǐn ér yuǎn qù

这句话大意是:其五十二种衰少,不能自立,分散为附落,或绝灭无后,或引而远去。

qí bā shí jiǔ zhǒng wéi shāo dāng zhǒng zuì qiáng shèng bīng shí yú wàn

这句话大意是:其八十九种,惟烧当种最强,胜兵十馀万。

qí yú dà zhě wàn yú rén xiǎo zhě shù qiān rén gēng xiāng chāo dào shèng shuāi wú cháng

这句话大意是:其馀大者万馀人,小者数千人,更相钞盗,盛衰无常。

huáng zhōng ròu zhī hú

这句话大意是:○湟中月氏胡。

hòu hàn shū yuē huáng zhōng ròu zhī hú qí xiān dà ròu zhī zhī bié yě

这句话大意是:《后汉书》曰:湟中月氏胡,其先大月氏之别也。

jiù zài zhāng yè jiǔ quán de

这句话大意是:旧在张掖、酒泉地。

ròu zhī wèi xiōng nú mò dú suǒ shā yú zhǒng fēn sǎn xi yú cōng lǐng

这句话大意是:月氏为匈奴冒顿所杀,馀种分散,西逾葱岭。

qí léi ruò zhě nán rù shān zǔ yī zhū qiāng jū zhǐ suì yǔ gòng hūn yīn

这句话大意是:其羸弱者,南入山阻,依诸羌居止,遂与共婚姻。

jí piào qí jiāng jūn huò qù bìng pò xiōng nú qǔ xī hé de kāi huáng zhōng wū shì yuè shì lái jiàng yǔ hàn mín cuò jū

这句话大意是:及骠骑将军霍去病破匈奴,取西河地,开湟中,于是月氏来降,与汉民错居。

suī yī fù xiàn guān ér shǒu shǔ liǎng duān

这句话大意是:虽依附县官,而首鼠两端。

qí hòu hàn bīng zhàn dòu suí shì qiáng ruò

这句话大意是:其后汉兵战斗,随势强弱。

bèi fú yǐn shí yán yǔ lüè yǔ qiāng tóng

这句话大意是:被服、饮食、言语略与羌同。

yì yǐ fù míng mǔ xìng wèi zhǒng qí dà zhǒng yǒu qī

这句话大意是:亦以父名母姓为种,其大种有七。

zhuāng zi yuē qiāng rén sǐ fán ér yáng qí huī

这句话大意是:《庄子》曰:羌人死,燔而扬其灰。

fēng sú tōng yuē qiāng běn xī róng bēi jiàn zhě yě

这句话大意是:《风俗通》曰:羌本西戎卑贱者也。

zhǔ mù yáng gù qiāng zì cóng yáng rén yīn yǐ wéi hào

这句话大意是:主牧羊,故"羌"字从"羊"、"人",因以为号。

wú jūn chén shàng xià jiàn zhě wèi háo bù néng xiāng yī

这句话大意是:无君臣上下,健者为豪,不能相一。

zhǒng bié qún fēn qiáng zhě lìng ruò zhuǎn xiāng chāo dào

这句话大意是:种别群分,强者凌弱,转相抄盗。

nán zǐ zhàn sǐ yǐ wéi jí bìng zhōng zhě wèi zhī xiōng

这句话大意是:男子战死以为吉,病终者谓之凶。

fàn yè xī yù lùn yuē zhāng huàn shèng chēng róng yí yī qì suǒ shēng bù yí zhū jǐn liú xiě wū yě shāng hé zhì yāo

这句话大意是:范晔《西域论》曰:张奂盛称:戎夷一气所生,不宜诛尽,流血污野,伤和致妖。

shì hé yán zhī yū hu

这句话大意是:是何言之迂乎!

qiāng suī wài huàn shí shēn nèi jí ruò gōng zhī bù gēn shì yǎng kē wū xīn fù yě

这句话大意是:羌虽外患,实深内疾,若攻之不根,是养疴于心腹也。

gēn wèi jǐn qí gēn běn

这句话大意是:(根,谓尽其根本。

yòu yuē xī xiān wáng jiāng lǐ jiǔ tǔ pàn bié jī huāng zhī mán mò shū xìng nán yǐ dào yù gù chì yuǎn zhū huá báo qí gòng zhí wéi cí yào ér yǐ

这句话大意是:又曰:昔先王疆理九土,判别畿荒,知蛮貊殊性,难以道御,故斥远诸华,薄其贡职,惟辞要而已。

ruò èr hàn yù róng zhī fāng shī qí běn yǐ

现代白话:若二汉御戎之方,失其本了。

dǐ zhī

这句话大意是:○氐(支)。

qí shū yuē dǐ yáng shì yǔ fú shì tóng chū lüè yáng hàn shì dǐ jū chóu chí de hào bǎi qǐng jiàn ān zhōng yǒu bǎi qǐng dǐ wáng shì yě

这句话大意是:《齐书》曰:氐杨氏与符氏同出略阳,汉世氐居仇池,地号百顷,建安中有百顷氐王是也。

yòu yuē chóu chí sì fāng bì lì zì rán yǒu lóu lǔ què dí zhuàng gāo bìng shù zhàng

这句话大意是:又曰:仇池,四方壁立,自然有楼橹却敌状,高并数丈。

yǒu èr shí èr dào kě pān yuán ér shēng

这句话大意是:有二十二道,可攀缘而升。

dōng xī èr mén pán dào kě qī lǐ

这句话大意是:东西二门盘道可七里。

shàng yǒu gāng fù quán yuán dǐ wū shàng píng de lì gōng shì guǒ yuán shí kù

这句话大意是:上有冈阜泉源,氐于上平地立宫室、果园、食库。

wú guì jiàn jiē wèi bǎn wū tǔ qiáng

这句话大意是:无贵贱,皆为板屋土墙。

suǒ zhì chù míng luò gǔ

这句话大意是:所治处名洛谷。

yòu yuē sòng wén dì yuán jiā shí jiǔ nián lóng xiāng jiāng jūn péi fāng míng děng fá dǐ kè chóu chí

这句话大意是:又曰:宋文帝元嘉十九年,龙骧将军裴方明等伐氐,克仇池。

tōng diǎn yuē dǐ zhě xī róng zhī bié zhǒng

这句话大意是:《通典》曰:氐者,西戎之别种。

zé zài guǎng hàn xi jūn zhǎng shù shí ér bái mǎ zuì dà

这句话大意是:则在广汉西,君长数十,而白马最大。

huò hào qīng dī huò hào bái dī huò chēng rán dǐ ruì ér zhàn qiè

这句话大意是:或号青氐,或号白氐,或称蚺氐,(蚋,而占切。

cǐ gài zhōng guó rén jí qí fú sè ér míng zhī yě

这句话大意是:)此盖中国人即其服色而名之也。

tǔ dì xiǎn zǔ yǒu má tóng qī mì jiāo là děng

这句话大意是:土地险阻,有麻、铜、漆、蜜、椒、蜡等。

yǒng gàng dǐ mào tān huò sǐ lì

这句话大意是:勇戆抵冒,贪货死利。

jū wū hé de yī míng chóu chí fāng bǎi qǐng sì miàn dòu jué

这句话大意是:居于河地,一名仇池,方百顷,四面斗绝。

shù wèi biān kòu jùn xiàn tǎo zhī zé yī gù zì shǒu

这句话大意是:数为边寇,郡县讨之,则依固自守。

qí sú yǔ bù yǔ zhōng guó jí qiāng hú tóng gè zì yǒu xìng rú zhōng guó zhī xìng

这句话大意是:其俗,语不与中国及羌胡同,各自有姓,如中国之姓;。

qí fú shàng qīng sú néng zhī bù

这句话大意是:其服尚青,俗能织布。

shàn tián zhǒng chù yáng shǐ mǎ niú

这句话大意是:善田种,畜羊豕马牛。

hūn yīn liù lǐ zhī shū shū duō zhī zhōng guó zhī yǔ yán

这句话大意是:婚姻六礼,知书疏,多知中国之语言。

yòu yuē hàn wǔ yuán fēng sān nián dī rén fǎn qiǎn bīng tǎo pò zhī fēn xǐ jiǔ quán jùn

这句话大意是:又曰:汉武元封三年,氐人反,遣兵讨破之,分徙酒泉郡。

yuán fèng chū fù pàn qiǎn dà hóng lú guó guǎng míng tǎo pò zhī

这句话大意是:元凤初复叛,遣大鸿胪国广明讨破之。

yòu yuē wèi wǔ zhī chū zhū dǐ róng pàn nǎi lìng xià hóu miào cái tǎo zhī yīn xǐ wǔ dū zhī zhǒng wū qín chuān yǐ yù shǔ lǔ

这句话大意是:又曰:魏武之初,诸氐戎叛,乃令夏侯妙才讨之,因徙武都之种于秦川,以御蜀虏。

fēng sú tōng yuē dī qiāng dǐ mào tān tāo zhì sǐ hào lì lè zài shān xī běn xī nán yí zhī bié zhǒng hào yuē bái mǎ

这句话大意是:《风俗通》曰:氐羌抵冒贪饕,至死好利,乐在山溪,本西南夷之别种,号曰白马。

xiào wǔ dì qiǎn zhōng láng jiàng guō chāng děng yǐn bīng zhēng zhī xiáng fú yǐ wéi wǔ dū jùn

这句话大意是:孝武帝遣中郎将郭昌等引兵征之,降服,以为武都郡。

jìn huá yīn lìng jiāng tǒng xī róng lùn yuē chūn qiū zhī yì nèi zhū xià ér wài yí dí

这句话大意是:晋华阴令江统《西戎论》曰:春秋之义,内诸夏而外夷狄。

yǐ qí yán lùn bù tōng zhì bì bù tóng zhǒng lèi guāi shū

这句话大意是:以其言论不通,贽币不同,种类乖殊。

huò jū jué yù zhī wài shān hé zhī biǎo qí qū xiǎn zǔ zhī de yǔ zhōng guó rǎng duàn tǔ gé bù xiāng qīn shè fù yì bù jí zhēng shuò bù jiā

这句话大意是:或居绝域之外,山河之表,崎岖险阻之地,与中国壤断土隔,不相侵涉,赋役不及,正朔不加。

gù yuē tiān zǐ yǒu dào shǒu zài sì yí

这句话大意是:故曰天子有道,守在四夷。

yòu yuē xiōng nú qiú shǒu biān sāi ér sì yìng chén qí bù kě

这句话大意是:又曰:匈奴求守边塞,而俟应陈其不可;。

chán yú qū xī wèi yāng xiāo wàng zhī yì yǐ bù chén

这句话大意是:单于屈膝未央,萧望之议以不臣。

shì yǐ yǒu dào zhī jūn bù gōng yí dí yě

这句话大意是:是以有道之君,不攻夷狄也。

chē shī

这句话大意是:○车师。

běi shǐ yuē chē shī guó yī míng qián bù qí wáng jū jiāo hé chéng

这句话大意是:《北史》曰:车师国,一名前部,其王居交河城。

hòu wèi dà wǔ zhēn jūn shí yī nián chē shī wáng chē yí luò qiǎn shǐ jìn xuē zhí shàng shū yuē chén wáng fù pì chǔ sài wài yǎng mù tiān zǐ wēi dé qiǎn shǐ fèng xiàn bù kōng wū suì tiān zǐ jiàng niàn cì qiǎn shén hòu

这句话大意是:后魏大武真君十一年,车师王车夷落遣使进薛直上书曰:"臣亡父,僻处塞外,仰慕天子威德,遣使奉献,不空于岁,天子降念,赐遣甚厚。

jí chén jì lì bù quē cháng gòng tiān zǐ chuí jīn yì bù yì qián shì

这句话大意是:及臣继立,不阙常贡,天子垂矜,亦不异前世。

gǎn yuán zhì ēn zhé chén sī kěn

这句话大意是:敢缘至恩,辄陈私恳。

chén guó zì wú huì suǒ gōng jī jīng jīn bā suì rén shù jī huāng wú yǐ cún huó

这句话大意是:臣国自无讳所攻击,经今八岁,人庶饥荒,无以存活。

zéi jīn gōng chén jí shén bù néng zì quán suì shě guó dōng bēn sān fēn miǎn yī jí rì yǐ dào yān qí dōng jiè

现代白话:贼今攻臣急甚,不能自全,遂舍国东奔,三分免一,即日已到呢耆东界。

sī guī tiān què xìng chuí zhèn jiù

这句话大意是:思归天阙,幸垂赈救。

wū shì xià zhào fǔ wèi zhī kāi yān qí cāng gěi zhī

现代白话:"于是下诏抚慰之,开呢耆仓给之。

zhèng píng chū qiǎn zi rù shì

这句话大意是:正平初,遣子入侍。

zì hòu měi shǐ cháo gòng

这句话大意是:自后每使朝贡。

gāo chāng

这句话大意是:○高昌。

běi shǐ yuē gāo chāng zhě chē shī qián wáng zhī gù dì dōng xī èr bǎi lǐ nán běi wǔ bǎi lǐ sì miàn duō dà shān

这句话大意是:《北史》曰:高昌者,车师前王之故地,东西二百里,南北五百里,四面多大山。

yǐ qí dì shì gāo chǎng rén shù chāng shèng yīn míng gāo chāng

这句话大意是:以其地势高敞,人庶昌盛,因名高昌。

yì yún qí de yǒu hàn shí gāo chāng lěi gù yǐ wéi guó hào

这句话大意是:亦云:其地有汉时高昌垒,故以为国号。

dōng qù cháng ān sì qiān jiǔ bǎi lǐ

这句话大意是:东去长安四千九百里。

hàn xī yù zhǎng shǐ jí wù yǐ xiào wèi bìng jū wū cǐ jìn yǐ qí de wèi gāo chāng jùn zhāng guǐ lǚ guāng jǔ qú méng xùn jù hé xī jiē zhì tài shǒu yǐ tǒng zhī

这句话大意是:汉西域长史及戊已校尉并居于此,晋以其地为高昌郡,张轨、吕光、沮渠蒙逊据河西,皆置太守以统之。

yòu yuē qí guó yǒu bā chéng

这句话大意是:又曰:其国有八城。

de duō qì shí

这句话大意是:地多碛石。

qì hòu wēn nuǎn jué tǔ liáng wò gǔ mài yī suì zài shú yi cán duō wǔ guǒ yǒu cǎo míng yáng cì qí shàng shēng mì ér wèi jiā

这句话大意是:气候温暖,厥土良沃,谷麦一岁再熟,宜蚕,多五果,有草名羊刺,其上生蜜而味佳。

chū chì yán qí wèi měi

这句话大意是:出赤盐,其味美。

fù yǒu bái yán qí xíng rú yù

这句话大意是:复有白盐,其形如玉。

gāo chāng rén qǔ yǐ wéi zhěn gòng zhī zhōng guó

这句话大意是:高昌人取以为枕,贡之中国。

yòu yuē hòu wèi wén dì hé píng liù nián gāo chāng rén lì qū jiā wèi wáng

这句话大意是:又曰:后魏文帝和平六年,高昌人立曲嘉为王。

jiā yǔ líng fèng jīn chéng yú zhōng rén

这句话大意是:嘉宇灵凤,金城榆中人。

qiǎn shǐ xiàn zhū xiàng bái hēi diāo qiú míng mǎ yán zhěn děng

这句话大意是:遣使献珠、象、白黑貂裘、名马、盐枕等。

xuān wǔ yán chāng zhōng yǐ jiā wèi chí jié píng xī jiāng jūn guā zhōu cì shǐ

这句话大意是:宣武延昌中,以嘉为持节平西将军、瓜州刺史。

yòu yuē hòu wèi xiào míng xī píng chū qiǎn shǐ cháo gòng xiàn zhào yuē qīng de gé guān shān jìng jiē huāng mò pín qǐng cháo yuán xǐ guó nèi qiān suī lái chéng kě jiā wū lǐ wèi xié

这句话大意是:又曰:后魏孝明熙平初,遣使朝贡献,诏曰:"卿地隔关山,境接荒漠,频请朝援,徙国内迁,虽来诚可嘉,于理未协。

hé zhě

这句话大意是:何者?

bǐ zhī méng shù shì hàn wèi yí lí

这句话大意是:彼之氓庶,是汉、魏遗黎。

zì jìn shì bù gāng yīn nán bō yuè chéng jiā lì guó shì jī yǐ jiǔ è xǐ zhòng qiān rén huái liàn jiù

这句话大意是:自晋氏不纲,因难播越,成家立国,世积已久,恶徙重迁,人怀恋旧。

jīn ruò dòng zhī kǒng yì tóng zhī biàn yuán zài zhǒu yè bù dé biàn rú lái biǎo yě

这句话大意是:今若动之,恐异同之变,爰在肘腋,不得便如来表也。

yòu yuē hòu wèi xiào míng zhèng guāng yuán nián qiǎn shǐ fèng biǎo zì yǐ biān xiá bù xí diǎn gào qiú jiè wǔ jīng zhū shǐ bìng qǐng guó zǐ zhù jiào liú xiè yǐ wéi bó shì míng dì xǔ zhī

这句话大意是:又曰:后魏孝明正光元年,遣使奉表,自以边遐不习典诰,求借五经诸史,并请国子助教刘燮以为博士,明帝许之。

yòu yuē qí guó zhì duò chéng zhōu huí yī qiān bā bǎi sì shí bù

这句话大意是:又曰:其国至隋城,周回一千八百四十步。

wū zuò shì huà lǔ āi gōng wèn zhèng wū kǒng zǐ zhī xiàng

这句话大意是:于坐室画鲁哀公问政于孔子之像。

yòu yuē fú shì zhàng fū cóng hú fǎ

这句话大意是:又曰:服饰,丈夫从胡法。

fù rén qún rú tóu shàng zuò jì

这句话大意是:妇人裙襦,头上作髻。

wén zì yì tóng huá xià jiān yòng hú yǔ shū yǒu máo shī lún yǔ xiào jīng

这句话大意是:文字亦同华夏,兼用胡语,书有《毛诗》、《论语》、《孝经》。

zhì xué guān dì zǐ yǐ xiāng jiào shòu

这句话大意是:置学官,弟子以相教授。

suī xí dú zhī ér jiē wèi hú yǔ

这句话大意是:虽习读之,而皆为胡语。

fù shuì zé jì tián shū yín qián wú zhě shū bù

这句话大意是:赋税则计田输银钱,无者输布。

yòu yuē duò dà yè sì nián qiǎn shǐ gòng xiàn dì dài qí shǐ shén hòu

这句话大意是:又曰:隋大业四年,遣使贡献,帝待其使甚厚。

míng nián bó yǎ lái cháo bó yǎ gāo chāng wáng míng yě

这句话大意是:明年,伯雅来朝,(伯雅,高昌王名也。

yīn cóng jī gāo lí

这句话大意是:)因从击高丽。

hái shàng zōng shì nǚ huá róng gōng zhǔ

这句话大意是:还,尚宗室女华容公主。

bā nián dōng guī fān xià lìng guó zhōng yuē xiān zhě yǐ guó biān huāng jìng pī fà zuǒ rèn

这句话大意是:八年冬归蕃,下令国中曰:"先者以国边荒境,被发左衽。

jīn dà duò tǒng yù yǔ zhòu píng yī gū jì mù yù hé fēng zhù jūn dà huà qí shù rén yǐ shàng jiē yi jiě biàn xuē rèn

这句话大意是:今大隋统御,宇宙平一,孤既沐浴和风,庶均大化,其庶人以上,皆宜解辫削衽。

dì wén ér shàn zhī xià zhào yuē guāng lù dài fu biàn guó gōng gāo chāng wáng bó yā běn zì zhū huá shì zuò xī rǎng

这句话大意是:"帝闻而善之,下诏曰:"光禄大夫弁国公高昌王伯雅,本自诸华,世祚西壤。

xī yīn duō nàn jiǎn wèi hú fú

这句话大意是:昔因多难,剪为胡服。

zì wǒ huáng duò píng yī yǔ zhòu bó yǎ yú shā zhòng zǔ fèng gòng lái tíng xuē rèn yè jū biàn yí cóng xià

这句话大意是:自我皇隋平一宇宙,伯雅逾沙重阻,奉贡来庭,削衽曳裾,变夷从夏。

kě cì yì guān réng bān zhì zào zhī shì

这句话大意是:可赐衣冠,仍颁制造之式。

táng shū yuē gāo chāng yǒu cǎo míng bái dié qí shí lèi jiǎn guó rén cǎi zhī zhī yǐ wéi bù

这句话大意是:《唐书》曰:高昌有草名白叠,其实类茧,国人采之,织以为布。

yòu yuē wǔ dé qī nián qí wáng wén tài yòu xiàn gǒu cí xióng gè yī gāo liù cùn zhǎng chǐ yú xìng shén huì yún běn chū fú lǐn guó

这句话大意是:又曰:武德七年,其王文泰又献狗,雌雄各一,高六寸,长尺馀,性甚惠,云本出拂菻国。

zhōng guó yǒu fú lǐn gǒu zì cǐ shǐ yě

这句话大意是:中国有拂菻狗,自此始也。

yòu yuē tài zōng sì wèi fù gòng xuán hú qiú

这句话大意是:又曰:太宗嗣位,复贡玄狐裘。

yīn cì qí qī yǔ wén shì huā chāi yī jù yǔ wén shì fù gòng yù pán yě

这句话大意是:因赐其妻宇文氏花钗一具,宇文氏复贡玉盘也。

yòu yuē zhēn guàn sì nián dōng yǔ wén shì qǐng yù zōng qīn zhào cì xìng lǐ shì fēng cháng lè gōng zhǔ shū wèi yù zhī

这句话大意是:又曰:贞观四年冬,宇文氏请预宗亲,诏赐姓李氏,封长乐公主,书慰谕之。

yòu yuē zhēn guàn shí sān nián wén tài chēng jí bù cháo tài zōng mìng hóu jūn jí wèi jiāo hé dào dà zǒng guǎn lǜ zuǒ tún wèi dà jiàng jūn xuē wàn jūn jí tū jué qì bì zhī zhòng bù qí shù wàn zhòng yǐ jī zhī

这句话大意是:又曰:贞观十三年,文泰称疾不朝,太宗命侯君集为交河道大总管,率左屯卫大将军薛万均,及突厥契苾之众,步骑数万众以击之。

gōng bá qí chéng lǔ nán nǚ qī qiān yú kǒu

这句话大意是:攻拔其城,虏男女七千馀口。

wén tài huáng jù bìng sǐ zi zhì shèng sì lì chū chéng jiàng jūn jí

这句话大意是:文泰惶惧病死,子智盛嗣立,出城降君集。

xiān shì qí guó tóng yáo yún gāo chāng bīng mǎ rú shuāng xuě hàn jiā bīng mǎ rú rì yuè

这句话大意是:先是,其国童谣云:"高昌兵马如霜雪,汉家兵马如日月。

rì yuè zhào shuāng xuě huí shǒu zì xiāo miè

这句话大意是:日月照霜雪,回首自消灭。

wén tài shǐ rén bǔ qí chū chàng zhě bù néng de

这句话大意是:"文泰使人捕其初唱者,不能得。

jūn jí xún qiǎn shǐ gào jié tài zōng dà yuè yàn bǎi liáo bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:君集寻遣使告捷,太宗大悦,宴百寮,班赐各有差。

qǔ shè gāo chāng bù nèi yù yǐ gāo chāng wèi zhōu xiàn tè jìn wèi zhēng jiàn yǐ wéi bù biàn tài zōng bù cóng

这句话大意是:曲赦高昌部内,欲以高昌为州县,特进魏征谏以为不便,太宗不从。

suì yǐ qí de zhì xī zhōu yòu zhì ān xī dū hù fǔ liú bīng yǐ zhèn zhī

这句话大意是:遂以其地置西州,又置安西都护府,留兵以镇之。

tǔ yù hún

这句话大意是:○吐谷浑。

hòu wèi shū yuē tǔ yù hún mù róng shì zhě běn liáo xī xiān bēi tú hé bù guī yǒu èr zi zhǎng yuē tǔ yù hún shǎo yuē ruò luò huì dài tǒng bù luò bié wèi mù róng shì

这句话大意是:《后魏书》曰:吐谷浑慕容氏者,本辽西鲜卑,徒河步归有二子,长曰吐谷浑,少曰若洛廆,代统部落,别为慕容氏。

bù guī zhī cún pín fēn hù bǎi yǐ gěi tǔ yù hún

这句话大意是:步归之存贫,分户百以给吐谷浑。

hún yǔ luò huì èr bù mǎ dòu xiāng shāng luò huì nù wèi hún yuē hé bù fēn bù lìng xiāng yuǎn

这句话大意是:浑与洛廆二部马斗相伤,洛廆怒,谓浑曰:"何不分部,令相远?

hún yuē mǎ shì chù ěr ér hé nù

这句话大意是:"浑曰:"马是畜耳,而何怒?

jí qiú bié shén yì jīn dāng qù rǔ wàn lǐ zhī wài

现代白话:及求别甚易,今当去你万里之外!

huì huǐ xiè liú zhī hún yuē xiān gōng zhī shì bǔ shì dāng yǒu èr zi xiǎng fú bìng liú zǐ sūn

这句话大意是:"廆悔,谢留之,浑曰:"先公之世,卜筮当有二子享福,并流子孙。

wǒ shì bēi shù lǐ wú bìng dà

这句话大意是:我是卑庶,理无并大。

jīn yǐ mǎ zhì gé tiān suǒ qǐ yě

这句话大意是:今以马致隔,天所启也。

shì qū mǎ lìng dōng ruò hái wǒ dāng suí qù

这句话大意是:试驱马令东,若还,我当随去。

jí lìng yōng mǎ jiē bēi míng xi zǒu suì xi dù lǒng zhǐ yú gān sōng zhī nán

这句话大意是:"即令拥马,皆悲鸣西走,遂西渡陇,止于甘松之南。

huì zhuī huǐ zhī zuò tǔ yù hún hé gàn gē

这句话大意是:廆追悔之,作《吐谷浑河干歌》。

tú hé yǐ xiōng wèi hé gàn yě

现代白话:徒凭什么兄为河干也。

zhú shuǐ cǎo lú zhàng ér jū yǐ ròu kù wèi liáng

这句话大意是:逐水草庐帐而居,以肉酷为粮。

hún sǐ qí hòu yǐ tǔ yù hún wèi shì

这句话大意是:浑死,其后以吐谷浑为氏。

yòu yuē ā chái lì zì hào shā zhōu cì shǐ

这句话大意是:又曰:阿豺立,自号沙州刺史。

bù nèi yǒu huáng shā zhōu huí shù bǎi lǐ bù shēng cǎo mù yīn hào shā zhōu

这句话大意是:部内有黄沙,周回数百里,不生草木,因号沙州。

liáng shū yuē wǔ dì tiān jiān shí sān nián qí wáng xiū yùn chóu qiǎn shǐ xiàn jīn zhuāng mǎ nǎo zhōng èr kǒu yòu biǎo wū yì zhōu lì jiǔ céng fó sì zhào xǔ yān

现代白话:《梁书》曰:武帝天监十三年,其王休运筹遣使献金装马脑锺二口,又表于益州立九层佛寺,诏许呢。

shí wǔ nián yòu qiǎn shǐ xiàn chì wǔ lóng jū jí fāng wù

这句话大意是:十五年,又遣使献赤舞龙驹及方物。

suí shū yuē qí wáng yǐ zào wèi mào qī dài jīn huā

这句话大意是:《隋书》曰:其王以皂为帽,妻戴金花。

qí qì xiè yī fú lüè yǔ zhōng guó tóng

这句话大意是:其器械、衣服略与中国同。

qí wáng gōng guì rén duō dài mì fù rén qún rú biàn fā zhui yǐ zhū bèi

这句话大意是:其王公贵人多戴幂,妇人裙襦,辫发,缀以珠贝。

guó wú cháng shuì

这句话大意是:国无常税。

shā rén jí dào mǎ zhě sǐ yú zuò zé zhēng wù yǐ shú zuì

这句话大意是:杀人及盗马者死,馀坐则征物以赎罪。

fēng sú pō tóng tū jué

这句话大意是:风俗颇同突厥。

yǒu dà mài sù dòu

这句话大意是:有大麦、粟、豆。

qīng hǎi zhōu huí qiān yú lǐ zhōng yǒu xiǎo shān

这句话大意是:青海周回千馀里,中有小山。

qí sú zhì dōng zhé fàng pìn mǎ wū qí shàng yán de lóng zhǒng

这句话大意是:其俗,至冬辄放牝马于其上,言得龙种。

tǔ yù hún cháng de bō sī cǎo mǎ fàng rù hǎi yīn shēng cōng jū néng rì xíng qiān lǐ gù shí chēng qīng hǎi cōng mǎ

这句话大意是:吐谷浑尝得波斯草马,放入海,因生骢驹,能日行千里,故时称青海骢马。

yòu yuē kāi huáng shí liù nián yǐ guāng huà gōng zhǔ qī tǔ yù hún wáng fú yǔn shàng biǎo yù chēng gōng zhǔ wèi tiān hòu shàng bù xǔ

这句话大意是:又曰:开皇十六年,以光化公主妻吐谷浑王伏允,上表欲称公主为天后,上不许。

táng shū yuē suí yáng dì shí qí wáng fú yǔn lái fàn sāi yáng dì qīn zǒng liù jūn yǐ tǎo zhī

这句话大意是:《唐书》曰:隋炀帝时,其王伏允来犯塞,炀帝亲总六军以讨之。

fú yǔn yǐ shù qiān jì qián wū ní lǐng ér dùn

这句话大意是:伏允以数千骑,潜于泥岭而遁。

qí xian tóu wáng lǜ nán nǚ shí yú wàn kǒu lái jiàng yáng dì lì qí zhì zǐ shùn wèi wáng sòng zhī běn guó

这句话大意是:其仙头王率男女十馀万口来降,炀帝立其质子顺为王,送之本国。

yòu yuē zhēn guàn jiǔ nián zhào tè jìn lǐ jìng wèi xī hǎi dào dà zǒng guǎn

这句话大意是:又曰:贞观九年,诏特进李靖为西海道大总管。

shí fú yǔn tài zǐ shùn yù yīn cǐ lì gōng yóu shì suì jiàng

这句话大意是:时伏允太子顺欲因此立功,由是遂降。

nǎi zhào yuē tǔ yù hún shàn xiāng jūn zhǎng

这句话大意是:乃诏曰:"吐谷浑擅相君长,。

qiè jù huāng yì

这句话大意是:窃据荒裔,。

zhì zài xiōng dé

这句话大意是:志在凶德,。

zhèng chū quán mén

这句话大意是:政出权门,。

qiú qú xié èr

这句话大意是:酋渠携贰,。

zhǒng luò yuàn fèn

这句话大意是:种落怨愤,。

cháng è bù quān

这句话大意是:长恶不悛,。

yě xīn mí chì

这句话大意是:野心弥炽,。

mò gù fán chén zhī lǐ

这句话大意是:莫顾蕃臣之礼,。

céng wú shì shàng zhī jié

这句话大意是:曾无事上之节,。

cuàn qiè jiāng chǎng

这句话大意是:篡窃疆场,。

qián liú zhào shù

这句话大意是:虔刘兆庶,。

jī è jì rěn

这句话大意是:积恶既稔,。

tiān wáng yǒu zhēng

这句话大意是:天亡有征。

zhèn jūn jiān sì hǎi hán yù wàn lèi yī wù shī suǒ zé shēn zài yǔ

这句话大意是:朕君监四海,含育万类,一物失所,责深在予。

suǒ yǐ yuán mìng liù jūn shēn cí jiǔ fá yì cún huó guó qíng fēi dú wǔ

这句话大意是:所以爰命六军,申兹九伐,义存活国,情非黩武。

qí zi dà níng wáng mù róng shùn duò shì zhī shēng wàng huái míng wù zhǎng zì zhōng tǔ xìng mù huá fēng yuán jiàn shí jī shēn shí nì shùn

这句话大意是:其子大宁王慕容顺,隋氏之甥,忘怀明悟,长自中土,幸慕华风,爰见时机,深识逆顺。

yǐ qí bì jiàn wéi zhòng dú xiàn mí tú suì zhū xié chén cún cí dà jì

这句话大意是:以其愎谏违众,独陷迷途,遂诛邪臣,存兹大计。

fān rán gǎi zhé dài fù guī zuì zhōng xiào zhī měi shēn yǒu kě jiā

这句话大意是:翻然改辙,代父归罪,忠孝之美,深有可嘉。

zi néng lì gōng zú yǐ bǔ guò jì wǎng zhī xìn tè yi yuán miǎn

这句话大意是:子能立功,足以补过,既往之衅,特宜原免。

rán qí jiàn guó xī bǐ yǐ lì nián dài jì cóng fèi jué qíng suǒ wèi rěn jì qí zōng sì yǔn guī lìng sì

这句话大意是:然其建国西鄙,已历年代,既从废绝,情所未忍,继其宗祀,允归令嗣。

kě fēng shùn wèi xī píng jùn wáng réng shòu jué jiǔ wù qiè

这句话大意是:可封顺为西平郡王,仍授趉(九物切。

hú lǚ niǎo gān dòu kè hán

这句话大意是:)胡吕鸟甘豆可汗。

yòu yuē tǔ yù hún zì jìn yǒng jiā zhī mò shǐ xi dù táo shuǐ jiàn guó wū qún qiāng zhī gù

这句话大意是:又曰:吐谷浑,自晋永嘉之末,始西度洮水,建国于群羌之故。

zhì lóng shuò sān nián wèi tǔ bō suǒ miè

这句话大意是:至龙朔三年,为吐蕃所灭。

bō sī

这句话大意是:○波斯。

běi shǐ yuē bō sī guó dōu sù lì chéng zài niǔ mì xi gǔ tiáo zhī guó yě

这句话大意是:《北史》曰:波斯国,都宿利城,在忸蜜西,古条支国也。

qù dài èr wàn sì qiān èr bǎi èr shí bā lǐ chéng fāng shí lǐ hù shí yú wàn hé jīng qí chéng zhōng nán liú

这句话大意是:去代二万四千二百二十八里,城方十里,户十馀万,河经其城中南流。

tǔ dì píng zhèng

这句话大意是:土地平正,。

chū jīn tōu shí shān hú hǔ pò chē qú mǎ nǎo

这句话大意是:出金𨱎石、珊瑚、琥珀、车渠、马脑,。

duō dà zhēn zhū pō lí liú lí shuǐ jīng sè sè jīn gāng huǒ jì bīn tiě tóng xī zhū shā shuǐ yín líng jǐn dié hé qú shū tà chì zhāng pí jí yù jīn sū hé qīng mù děng

这句话大意是:多大真珠、颇梨、琉璃、水精、瑟瑟、金刚、火齐、镔铁、铜、锡、朱砂、水银、绫锦、叠毼、氍毹、毾、赤獐皮及郁金、苏合、青木等,。

xiāng hú jiāo bì bō shí mì qiān nián zǎo xiāng fù zǐ hē lí lè wú sì zǐ yán lǜ cí huáng děng fēng wù

这句话大意是:香胡椒、毕拨、石蜜、千年枣、香附子、诃黎勒、无食子、盐、绿雌黄等风物。

qì hòu shǔ rè jiā zì cáng bīng

这句话大意是:气候暑热,家自藏冰。

de duō shā qì yǐn shuǐ gài guàn

这句话大意是:地多沙碛,引水溉灌。

qí wǔ gǔ jí niǎo shòu děng yǔ zhōng xià lüè tóng wéi wú dào jí shǔ jì

这句话大意是:其五谷及鸟兽等,与中夏略同,惟无稻及黍稷。

tǔ chū míng mǎ dà lǘ jí tuo wǎng wǎng yǒu yī rì néng xíng qī bǎi lǐ fù shì zhì yǒu shù qiān tóu

这句话大意是:土出名马、大驴及驼,往往有一日能行七百里,富室至有数千头。

yòu chū bái xiàng shī zǐ dà niǎo luǎn xíng rú tuó tuó yǒu liǎng yì fēi ér bù néng gāo shí cǎo yǔ ròu yì néng dàn rén

这句话大意是:又出白象、师子,大鸟,卵形如橐驼,有两翼,飞而不能高,食草与肉,亦能啖人。

qí wáng xìng bō shì míng sī

这句话大意是:其王姓波氏,名斯。

zuò jīn yáng chuáng dài jīn huā guān yì jǐn páo zhī chéng pèi shì yǐ zhēn zhū bǎo wù

这句话大意是:坐金羊床,戴金花冠,衣锦袍、织成帔,饰以真珠、宝物。

qí sú zhàng fū jiǎn fà dài bái pí mào guàn tóu shān yì yǒu jīn pèi yuán yǐ zhī huò jǐn

这句话大意是:其俗丈夫剪发,戴白皮帽,贯头衫,亦有巾帔,缘以织或锦;。

fù nǚ zhī fú shì yǐ jīn yín réng guàn wǔ sè zhū luò zhī wū bo

这句话大意是:妇女之服,饰以金银,仍贯五色珠,络之于膊。

wáng wū qí guó nèi bié yǒu xiǎo yá shí yú suǒ yóu zhōng guó zhī lí gōng yě

这句话大意是:王于其国内别有小牙十馀所,犹中国之离宫也。

měi nián sì yuè chū yóu chù zhī shí yuè nǎi hái

这句话大意是:每年四月,出游处之,十月乃还。

wáng jí wèi yǐ hòu zé zhū zǐ nèi xián zhě mì shū qí míng fēng zhī wū kù zhū zǐ jí dà chén jiē mò zhī zhī yě

这句话大意是:王即位以后,择诸子内贤者,密书其名,封之于库,诸子及大臣皆莫之知也。

wáng sǐ zhòng nǎi gòng fā shū shì zhī qí fēng nèi yǒu míng zhě jí lì yǐ wéi wáng yú zi chū gè jiù biān rèn xiōng dì gèng bù xiāng jiàn yě

这句话大意是:王死,众乃共发书,视之,其封内有名者即立以为王,馀子出,各就边任,兄弟更不相见也。

guó rén hào wáng yuē yī zá fēi yuē fáng bù lǜ wáng zhī zhū zǐ yuē shā yě

现代白话:国人号王曰:"医囋",妃曰:"防步率",王之诸孔子说:"杀野"。

yòu yuē qí xíng fǎ zhòng zuì xuán zhū gān shàng shè shā zhī

这句话大意是:又曰:其刑法,重罪悬诸竿上射杀之。

cì zé xì yù xīn wáng lì nǎi shì zhī

这句话大意是:次则系狱,新王立,乃释之。

fù shuì zé zhǔn de shū yín qián

这句话大意是:赋税,则准地输银钱。

yòu yuē qí sú yǐ liù yuè wèi suì shǒu

这句话大意是:又曰:其俗以六月为岁首。

yóu zhòng qī yuè qī rì shí èr yuè yī rì

这句话大意是:尤重七月七日、十二月一日。

qí rì rén shù yǐ shàng gè xiāng mìng zhào shè huì zuò yuè

这句话大意是:其日,人庶以上,各相命召,设会作乐。

yòu yuē hòu wèi xiào míng shén guī zhōng qí guó qiǎn shǐ shàng shū gòng wù yún dà guó tiān zǐ tiān zhī suǒ shēng yuàn rì chū chǔ cháng wèi hàn zhōng tiān zǐ

这句话大意是:又曰:后魏孝明神龟中,其国遣使上书贡物,云:"大国天子,天之所生,愿日出处常为汉中天子。

bō sī guó wáng jū hé duō qiān wàn lǐ bài

这句话大意是:波斯国王居和多千万礼拜。

cháo tíng jiā nà zhī

这句话大意是:"朝廷嘉纳之。

zì cǐ měi shǐ cháo xiàn

这句话大意是:自此每使朝献。

táng shū yuē bō sī yī sì hóu qiǎn shǐ xiàn yī shòu míng huó rù shé xíng lèi shǔ ér sè qīng shēn cháng bā jiǔ cùn néng rù xué qǔ shǔ

这句话大意是:《唐书》曰:波斯伊嗣侯遣使献一兽,名活褥蛇,形类鼠而色青,身长八、九寸、能入穴取鼠。

yòu yuē lóng shuò yuán nián zhào qiǎn lǒng zhōu nán tián xiàn lìng wáng míng yuǎn chōng shǐ xī yù fēn zhì zhōu xiàn

这句话大意是:又曰:龙朔元年,诏遣陇州南田县令王名远充使西域,分置州县。

yīn liè qí de jí líng chéng wèi bō sī dū du fǔ shòu qí wáng bēi lù sī wèi dū du

这句话大意是:因列其地疾陵城为波斯都督府,授其王卑路斯为都督。

shì hòu shù qiǎn shǐ gòng xiàn

这句话大意是:是后数遣使贡献。

xián hēng zhōng bēi lù sī zì lái rù cháo gāo zōng shén jiā ēn cì bài yòu wǔ wèi jiāng jūn

这句话大意是:咸亨中,卑路斯自来入朝,高宗甚加恩赐,拜右武卫将军。

yí fèng sān nián lìng lì bù shì láng péi xíng jiǎn jiàng bīng cè sòng bēi lù sī hái wèi bō sī wáng

这句话大意是:仪凤三年,令吏部侍郎裴行俭将兵,册送卑路斯还为波斯王。

xíng jiǎn yǐ qí lù yuǎn zhì ān xī suì yè ér hái

这句话大意是:行俭以其路远,至安西、碎叶而还。

bēi lù sī dú fǎn bù dé rù qí guó jiàn wèi dà shí suǒ qīn kè wū tǔ huǒ luó guó èr shí yú nián yǒu bù luò shù qiān rén hòu jiàn lí sàn

这句话大意是:卑路斯独返,不得入其国,渐为大食所侵,客于吐火罗国二十馀年,有部落数千人,后渐离散。

zhì jǐng lóng èr nián yòu lái rù cháo bài wèi zuǒ wēi wèi jiāng jūn

这句话大意是:至景龙二年,又来入朝,拜为左威卫将军。

wú hé bìng zú qí guó suì miè ér bù zhòng yóu cún

这句话大意是:无何病卒,其国遂灭,而部众犹存。

zì kāi yuán qī nián zhì tiān bǎo liù zài fán shí qiǎn shǐ cháo bìng xiàn mǎ nǎo chuáng

这句话大意是:自开元七年至天宝六载,凡十遣使朝,并献马脑床。

jiǔ zài sì yuè xiàn dà máo xiù wǔ yán cháng máo xiù wǔ yán wú kǒng zhēn zhū děng

这句话大意是:九载四月,献大毛绣舞筵、长毛绣舞筵、无孔真珠等。

✦ You read 四夷部·卷十五·西戎三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.