隋书 · 魏征 · Chapter 2 of 85

帝纪·卷二

PinyinModern Translation
Size

gāo zǔ xià

这句话大意是:高祖下。

bā nián chūn zhēng yuè yǐ hài chén qiǎn sàn qí cháng shì yuán yā jiān tōng zhí sàn qí cháng shì zhōu zhǐ shuǐ lái pìn

这句话大意是:八年春正月乙亥,陈遣散骑常侍袁雅、兼通直散骑常侍周止水来聘。

èr yuè gēng zǐ zhèn xīng rù dōng jǐng

这句话大意是:二月庚子, 镇星入东井。

xīn yǒu chén rén kòu xiá zhōu

这句话大意是:辛酉,陈人寇硖州。

sān yuè xīn wèi shàng zhù guó lǒng xī jùn gōng li xún zú

这句话大意是:三月辛未,上柱国、陇西郡公李询卒。

rén shēn yǐ chéng zhōu cì shǐ jiāng xū dá wèi huì zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:壬申,以 成州刺史姜须达为会州总管。

jiǎ xū qiǎn jiān sàn qí cháng shì chéng shàng xián jiān tōng zhí sàn qí cháng shì wéi yùn shǐ yú chén

这句话大意是:甲戌,遣兼散骑常侍程尚贤、兼通直散骑常侍韦恽使 于陈。

wù yín zhào yuē

这句话大意是:戊寅,诏曰:。

xī yǒu miáo bù bīn táng yáo báo fá sūn hào jiàn nüè jìn wǔ xíng zhū

这句话大意是:昔有苗不宾,唐尧薄伐,孙皓僭虐,晋武行诛。

yǒu chén qiè jù jiāng biǎo nì tiān bào wù

这句话大意是:有陈窃据江表,逆天暴物。

zhèn chū shòu mìng chén xū shàng cún sī yù jiào zhī yǐ dào bù yǐ gōng xíng wèi lìng wǎng lái xiū mù wàng qí qiān shàn

这句话大意是:朕 初受命,陈顼尚存,思欲教之以道,不以龚行为令,往来修睦,望其迁善。

shí rì wú jǐ xìn è yǐ wén

这句话大意是:时日无 几,衅恶已闻。

hòu nà pàn wáng qīn fàn chéng shù gōu wú mǐn yuè sì jué cán rěn

这句话大意是:厚纳叛亡,侵犯城戍,勾吴闽越,肆厥残忍。

yú shí wáng shī dà jǔ jiāng yī chē shū chén xū fǎn de shōu bīng shēn huái zhèn jù zé gōng qǐng yuē é ér zhì yǔn

这句话大意是:于时王师大举,将一 车书,陈顼反地收兵,深怀震惧,责躬请约,俄而致殒。

qín qí sàng huò réng zhào bān shī

这句话大意是:矜其丧祸,仍诏班师。

shū bǎo chéng fēng yīn qiú jì hǎo zài zhù kè niàn gòng dūn xíng li

这句话大意是:叔 宝承风,因求继好,载伫克念,共敦行李。

měi jiàn guī zǎo rù cháo yóu xuān chū shǐ hé cháng bù yīn qín xiǎo yù jiè yǐ wéi xīn

这句话大意是:每见珪璪入朝,𬨎轩出使,何尝不殷勤 晓喻,戒以惟新。

ér láng zǐ zhī xīn chū ér mí yě

这句话大意是:而狼子之心,出而弥野。

wēi wǔ wǔ xíng dài qì sān zhèng zhū jiǎn gǔ ròu yí miè cái liáng

这句话大意是:威侮五行,怠弃三正,诛翦骨肉,夷灭 才良。

jù shǒu zhǎng zhī de zì xī hè zhī xiǎn jié duó lǘ yán zī chǎn jù jié qū cù nèi wài láo yì fú yǐ

这句话大意是:据手掌之地,恣溪壑之险,劫夺闾阎,资产俱竭,驱蹙内外,劳役弗已。

zhēng zé nǚ zǐ shàn zào gōng shì rì zēng yuè yì zhǐ zú wú qī wéi bó pín qiáng yǒu yú wàn shù

这句话大意是:征 责女子,擅造宫室,日增月益,止足无期,帷薄嫔嫱,有逾万数。

bǎo yī yù shí qióng shē jí chǐ yín shēng lè yǐn bǐ zhòu zuò yè

这句话大意是:宝衣玉食,穷奢 极侈,淫声乐饮,俾昼作夜。

zhǎn zhí yán zhī kè miè wú zuì zhī jiā pōu rén zhī gān fēn rén zhī xuè

这句话大意是:斩直言之客,灭无罪之家,剖人之肝,分人之血。

qī tiān zào è jì guǐ qiú ēn gē wǔ qú lù hān zuì gōng kǔn

这句话大意是:欺 天造恶,祭鬼求恩,歌儛衢路,酣醉宫阃。

shèng fěn dài ér zhí gàn gē yè luó qǐ ér hū jǐng bì yuè mǎ zhèn cè cóng dàn zhì hūn wú suǒ jīng yíng chí zǒu bù xī

这句话大意是:盛粉黛而执干戈,曳罗绮而呼警跸,跃 马振策,从旦至昏,无所经营,驰走不息。

fù jiǎ chí zhàng suí zhú tú xíng zhuī ér bù jí jí jiā zuì qiǎn

这句话大意是:负甲持仗,随逐徒行,追而不及,即加 罪谴。

zì gǔ hūn luàn hǎn huò néng bǐ

这句话大意是:自古昏乱,罕或能比。

jiè shì wǔ fū jī hán lì yì jīn suǐ qìng yú tǔ mù xìng mìng sì yú gōu qú

这句话大意是:介士武夫,饥寒力役,筋髓罄于土木,性命俟于沟渠。

jūn zǐ qián táo xiǎo rén dé zhì jiā jiā yǐn shā chuō gè gè rèn jù liǎn

现代白话:有德行的人潜逃,品行较差的人得志,家家隐杀戳,各各任聚敛。

tiān zāi dì niè wù guài rén yāo yì guān qián kǒu dào lù yǐ mù

这句话大意是:天灾地孽,物怪人妖,衣冠钳口, 道路以目。

qīng xīn qiáo zú shì gào yú wǒ rì yuè yǐ jì wén zòu xiāng xún

这句话大意是:倾心翘足,誓告于我,日月以冀,文奏相寻。

zhòng yǐ bèi dé wéi yán yáo dàng jiāng yì bā xiá zhī xià hǎi shì yǐ xi jiāng běi jiāng nán wéi guǐ wéi yù

这句话大意是:重以背德违言,摇荡疆埸, 巴峡之下,海筮已西,江北江南,为鬼为蜮。

sǐ lǒng qióng fà jué zhī kù shēng jū jí rǎng duó zhī kǔ

这句话大意是:死陇穷发掘之酷,生居极攘夺之苦。

chāo lüě rén chù duàn jié qiáo sū shì jǐng bù lì nóng shì fèi qǐn

这句话大意是:抄掠人畜,断截樵苏,市井不立,农事废寝。

lì yáng guǎng líng kuī yú xiāng jì huò móu tú chéng yì huò jié bāo lì rén zhòu fú yè yóu shǔ cuàn gǒu dào

这句话大意是:历阳广陵,窥觎相继,或谋图城邑, 或劫剥吏人,昼伏夜游,鼠窜狗盗。

bǐ zé léi bīng bì zú lái bì jiù qín cǐ zé chóng mén shè xiǎn yǒu láo fān hàn

这句话大意是:彼则羸兵敝卒,来必就擒,此则重门设险,有 劳籓捍。

tiān zhī suǒ fù wú fēi zhèn chén měi guān tīng lǎn yǒu huái shāng cè

这句话大意是:天之所覆,无非朕臣,每关听览,有怀伤恻。

yǒu liáng zhī guó wǒ nán fān yě qí jūn rù cháo qián xiāng zhāo yòu bù gù zhèn ēn

这句话大意是:有梁之国,我南籓也,其君 入朝,潜相招诱,不顾朕恩。

shì nǚ shēn pò xié zhī bēi chéng fǔ zhì kōng xū zhī tàn

这句话大意是:士女深迫胁之悲,城府致空虚之叹。

fēi zhí zhèn jū rén shàng huái cǐ wú wàng jì ér bǎi bì lǚ yǐ wéi yán zhào shù bù kān qí qǐng qǐ róng duì ér bù zhū rěn ér bù jiù

这句话大意是:非直朕居人上, 怀此无忘,既而百辟屡以为言,兆庶不堪其请,岂容对而不诛,忍而不救!

jìn rì qiū shǐ móu yù diào rén

这句话大意是:近日秋 始,谋欲吊人。

yì bù lóu chuán jǐn lìng dōng wù biàn yǒu shén lóng shù shí téng yuè jiāng liú yǐn fá zuì zhī shī xiàng jīn líng zhī lù chuán zhù zé lóng zhǐ chuán xíng zé lóng qù sì rì zhī nèi sān jūn jiē dǔ qǐ fēi cāng mín ài rén yōu míng zhǎn shì jiàng shén xiān lù xié zàn jūn wēi

这句话大意是:益部楼船,尽令东骛,便有神龙数十,腾跃江流,引伐罪之师,向 金陵之路,船住则龙止,船行则龙去,四日之内,三军皆睹,岂非苍旻爱人,幽明 展事,降神先路,协赞军威!

yǐ shàng tiān zhī líng zhù kān dìng zhī lì biàn kě chū shī shòu lǜ yīng jī zhū tiǎn zài sī jǔ yě yǒng qīng wú yuè

这句话大意是:以上天之灵,助戡定之力,便可出师授律,应机诛殄, 在斯举也,永清吴越。

qí jiàng shì liáng zhàng shuǐ lù zī xū qī huì jìn zhǐ yī zhǔn bié chì

这句话大意是:其将士粮仗,水陆资须,期会进止,一准别敕。

qiū bā yuè dīng wèi hé běi zhū zhōu jī qiǎn lì bù shàng shū sū wēi zhèn xù zhī

这句话大意是:秋八月丁未,河北诸州饥,遣吏部尚书苏威赈恤之。

jiǔ yuè dīng chǒu yàn nán zhēng zhū jiāng bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:九月丁丑,宴南征诸将, 颁赐各有差。

guǐ sì jiā zhōu yán lóng xiàn

这句话大意是:癸巳,嘉州言龙见。

dōng shí yuè jǐ hài tài bái chū xī fāng

这句话大意是:冬十月己亥,太白出西方。

jǐ wèi zhì huái nán xíng tái shěng yú shòu chūn yǐ jìn wáng guǎng wéi shàng shū lìng

这句话大意是:己未,置淮南行台省 于寿春,以晋王广为尚书令。

xīn yǒu chén qiǎn jiān sàn qí cháng shì wáng wǎn jiān tōng zhí sàn qí cháng shì xǔ shàn xīn lái pìn jū liú bù qiǎn

这句话大意是:辛酉,陈遣兼散骑常侍王琬、兼通直散骑常侍许善心 来聘,拘留不遣。

jiǎ zǐ jiāng fá chén yǒu shì yú tài miào

这句话大意是:甲子,将伐陈,有事于太庙。

mìng jìn wáng guǎng qín wáng jùn qīng hé gōng yáng sù bìng wéi xíng jūn yuán shuài yǐ fá chén

这句话大意是:命晋王广、秦王俊、清河公杨素并 为行军元帅以伐陈。

yú shì jìn wáng guǎng chū liù hé

这句话大意是:于是晋王广出六合,。

qín wáng jùn chū xiāng yáng

这句话大意是:秦王俊出襄阳,。

qīng hé gōng yáng sù chū xìn zhōu

这句话大意是:清河公杨素出信州,。

jīng zhōu cì shǐ liú rén ēn chū jiāng líng

这句话大意是:荆州 刺史刘仁恩出江陵,。

yí yáng gōng wáng shì jī chū qí chūn

这句话大意是:宜阳公王世积出蕲春,。

xīn yì gōng hán qín hǔ chū lú jiāng

这句话大意是:新义公韩擒虎出庐江,。

xiāng yì gōng hè ruò bì chū wú zhōu

这句话大意是:襄邑公贺若弼出 吴州,。

luò cóng gōng yàn róng chū dōng hǎi

这句话大意是:落丛公燕荣出东海,。

hé zǒng guǎn jiǔ shí

这句话大意是:合总管九十,。

bīng wǔ shí yī wàn bā qiān

这句话大意是:兵五十一万八千,。

jiē shòu jìn wáng jié dù

这句话大意是:皆受晋王节度。

dōng jiē cāng hǎi xi jù bā shǔ jīng qí zhōu jí héng gèn shù qiān lǐ

这句话大意是:东接沧 海,西拒巴蜀,旌旗舟楫,横亘数千里。

qǔ shè chén guó

这句话大意是:曲赦陈国。

yǒu xīng bèi yú qiān niú

这句话大意是:有星孛于牵牛。

shí yī yuè dīng mǎo chē jià jiàn shī

这句话大意是:十一月丁卯, 车驾饯师。

zhào gòu chén shū bǎo wèi shàng zhù guó wàn hù gōng

这句话大意是:诏购陈叔宝位上柱国、万户公。

yǐ hài xíng xìng dìng chéng chén shī shì zhòng

这句话大意是:乙亥,行幸定城,陈师誓众。

bǐng zǐ xìng hé dōng

这句话大意是:丙子,幸 河东。

shí èr yuè gēng zǐ zhì zì hé dōng

这句话大意是:十二月庚子,至自河东。

jiǔ nián chūn zhēng yuè jǐ sì bái hóng jiā rì

这句话大意是:九年春正月己巳,白虹夹日。

xīn wèi hè ruò bì bá chén jīng kǒu hán qín hǔ bá chén nán yù zhōu

这句话大意是:辛未,贺若弼拔陈京口,韩擒虎拔陈南豫州。

guǐ yǒu yǐ shàng shū yòu pú yè yú qìng zé wèi yòu wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:癸 酉,以尚书右仆射虞庆则为右卫大将军。

bǐng zǐ hè ruò bì bài chén shī yú jiǎng shān huò qí jiāng xiāo mó hē

这句话大意是:丙子,贺若弼败陈师于蒋山,获其将萧摩 诃。

hán qín hǔ jìn shī rù jiàn yè huò qí jiāng rèn mán nú huò chén zhǔ shū bǎo

这句话大意是:韩擒虎进师入建邺,获其将任蛮奴,获陈主叔宝。

chén guó píng hé zhōu sān shí jùn yī bǎi xiàn sì bǎi

这句话大意是:陈国平,合州三十,郡一百, 县四百。

guǐ sì qiǎn shǐ chí jié xún fǔ zhī

这句话大意是:癸巳,遣使持节巡抚之。

èr yuè yǐ wèi fèi huái nán xíng tái shěng

这句话大意是:二月乙未,废淮南行台省。

bǐng shēn zhì wǔ bǎi jiā wèi xiāng zhèng yī rén

这句话大意是:丙申,制五百家为乡, 正一人;。

bǎi jiā wèi lǐ zhǎng yī rén

这句话大意是:百家为里,长一人。

dīng yǒu yǐ xiāng zhōu zǒng guǎn wéi shì kāng wèi ān zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:丁酉,以襄州总管韦世康为安州总管。

xià sì yuè jǐ hài xìng lí shān qīn láo xuán shī

这句话大意是:夏四月己亥, 幸骊山,亲劳旋师。

yǐ sì sān jūn kǎi rù xiàn fú yú tài miào

这句话大意是:乙巳,三军凯入,献俘于太庙。

bài jìn wáng guǎng wéi tài wèi

这句话大意是:拜晋王广为太尉。

gēng xū shàng yù guǎng yáng mén yàn jiàng shì bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:庚戌,上御 广阳门宴将士,颁赐各有差。

xīn hài dà shè tiān xià

这句话大意是:辛亥,大赦天下。

jǐ wèi yǐ chén dōu guān shàng shū kǒng fàn sàn qí cháng shì wáng cuō wáng yí yù shǐ zhōng chéng chén guān děng xié nìng yú qí zhǔ yǐ zhì wáng miè jiē tóu zhī biān yì

这句话大意是:己未,以陈都官尚书孔范,散骑常 侍王瑳、王仪,御史中丞沈观等,邪佞于其主,以致亡灭,皆投之边裔。

xīn yǒu yǐ xìn zhōu zǒng guǎn yáng sù wèi jīng zhōu zǒng guǎn lì bù shì láng yǔ wén bì wèi xíng bù shàng shū zōng zhèng shǎo qīng yáng yì wèi gōng bù shàng shū

这句话大意是:辛酉,以 信州总管杨素为荆州总管,吏部侍郎宇文弼为刑部尚书,宗正少卿杨异为工部尚书。

rén xū zhào yuē

这句话大意是:壬戌,诏曰:。

wǎng yǐ wú yuè zhī yě qún lí tú tàn gān gē fāng yòng jī xí wèi níng

这句话大意是:往以吴越之野,群黎涂炭,干戈方用,积习未宁。

jīn shuài tǔ dà tóng hán shēng suì xìng tài píng zhī fǎ fāng kě liú xíng

这句话大意是:今率土大同,含生遂性,太 平之法,方可流行。

fán wǒ chén liáo zǎo shēn yù dé kāi tōng ěr mù yi cóng zī shǐ

这句话大意是:凡我臣僚,澡身浴德,开通耳目,宜从兹始。

sāng luàn yǐ lái miǎn jiāng shí zài jūn wú jūn dé chén shī chén dào fù yǒu bù cí zi yǒu bù xiào xiōng dì zhī qíng huò báo fū fù zhī yì huò wéi cháng yòu shī xù zūn bēi cuò luàn

这句话大意是:丧乱已来,缅将 十载,君无君德,臣失臣道,父有不慈,子有不孝,兄弟之情或薄,夫妇之义或违, 长幼失序,尊卑错乱。

zhèn wèi dì wáng zhì cún ài yǎng shí yǒu zhēn dào bù gǎn níng xī

这句话大意是:朕为帝王,志存爱养,时有臻道,不敢宁息。

nèi wài zhí wèi xiá ěr lí rén jiā jiā zì xiū rén rén kè niàn shǐ bù guǐ bù fǎ dàng rán jù jǐn

这句话大意是:内外职位,遐 迩黎人,家家自修,人人克念,使不轨不法,荡然俱尽。

bīng kě lì wēi bù kě bù jí xíng kě zhù huà bù kě zhuān xíng

这句话大意是:兵可立威,不可不戢,刑可 助化,不可专行。

jìn wèi jiǔ zhòng zhī yú zhèn shǒu sì fāng zhī wài róng lǚ jūn qì jiē yi tíng bà

这句话大意是:禁卫九重之余,镇守四方之外,戎旅军器, 皆宜停罢。

dài lù jì yí qún fāng wú shì wǔ lì zhī zǐ jù kě xué wén rén jiān jiǎ zhàng xī jiē chú huǐ

这句话大意是:代路既夷, 群方无事,武力之子,俱可学文,人间甲仗,悉皆除毁。

yǒu gōng zhī chén jiàng qíng wén yì jiā mén zǐ zhí gè shǒu yī jīng lìng hǎi nèi xī rán gāo shān yǎng zhǐ

这句话大意是:有功之臣,降情文艺,家 门子侄,各守一经,令海内翕然,高山仰止。

jīng yì xiáng xù yuán jí zhōu xiàn shēng tú shòu yè shēng jìn yú cháo wèi yǒu zhuó rán míng jīng gāo dì cǐ zé jiào xùn bù dǔ kǎo kè wèi jīng míng lēi suǒ yóu lóng cí rú xun

这句话大意是:京邑庠序,爰及州县,生徒受业,升 进于朝,未有灼然明经高第,此则教训不笃,考课未精,明勒所由,隆兹儒训。

guān fǔ cóng huàn qiū yuán sù shì xīn jì xiāng biǎo kuān hóng wèi niàn wù wèi jú cù guāi wǒ huáng yóu

这句话大意是:官 府从宦,丘园素士,心迹相表,宽弘为念,勿为跼促,乖我皇猷。

zhèn jūn lín qū yǔ yú cí jiǔ zài kāi zhí yán zhī lù pī bù huì zhī xīn xíng yú yán sè láo yú xīng qǐn

这句话大意是:朕君临区宇,于 兹九载,开直言之路,披不讳之心,形于颜色,劳于兴寝。

zì qǐng chěng yì lùn gōng chāng yán nǎi zhòng tuī chéng qiē jiàn qí shì shén shū

这句话大意是:自顷逞艺论功,昌言乃 众,推诚切谏,其事甚疏。

gōng qīng shì shù fēi suǒ wàng yě gè qǐ zhì chéng kuāng cí bù dǎi

这句话大意是:公卿士庶,非所望也,各启至诚,匡兹不逮。

jiàn shàn bì jìn yǒu cái bì jǔ wú huò jìn mò tuì yǒu hòu yán

这句话大意是:见善必进, 有才必举,无或噤默,退有后言。

bān gào tiān xià xián xī cǐ yì

这句话大意是:颁告天下,咸悉此意。

rùn yuè jiǎ zǐ yǐ ān zhōu zǒng guǎn wéi shì kāng wèi xìn zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:闰月甲子,以安州总管韦世康为信州总管。

dīng chǒu bān mù yú fú yú zǒng guǎn cì shǐ cí yī xióng yī

这句话大意是:丁丑,颁木鱼符于总管、刺史,雌 一雄一。

jǐ mǎo yǐ lì bù shàng shū sū wēi wèi shàng shū yòu pú yè

这句话大意是:己卯,以吏部尚书苏威为尚书右仆射。

liù yuè yǐ chǒu yǐ jīng zhōu zǒng guǎn yáng sù wèi nà yán

这句话大意是:六月乙丑,以荆州总管杨素为纳言。

dīng chǒu yǐ lì bù shì láng lú kǎi wèi lǐ bù shàng shū

这句话大意是:丁丑,以吏部侍郎卢恺为礼部尚书。

shí cháo yě wù yì xián yuàn dēng fēng

这句话大意是:时朝野物议,咸愿登封。

qiū qī yuè bǐng wǔ zhào yuē qǐ kě mìng yī jiāng jūn chú yī xiǎo guó xiá ěr zhù yì biàn wèi tài píng

这句话大意是:秋七月丙午,诏曰: “岂可命一将军,除一小国,遐迩注意,便谓太平。

yǐ báo dé ér fēng míng shān yòng xū yán ér gàn shàng dì fēi zhèn yōu wén

这句话大意是:以薄德而封名山,用虚言而干 上帝,非朕攸闻。

ér jīn yǐ hòu yán jí fēng shàn yi jí jìn jué

这句话大意是:而今以后,言及封禅,宜即禁绝。

bā yuè rén xū yǐ guǎng píng wáng xióng wèi sī kōng

这句话大意是:”八月壬戌,以广平王雄为司 空。

dōng shí yī yuè rén chén kǎo shǐ dìng zhōu cì shǐ dòu lú tōng děng shàng biǎo qǐng fēng shàn shàng bù xǔ

这句话大意是:冬十一月壬辰,考使定州刺史豆卢通等上表,请封禅,上不许。

gēng zǐ yǐ yòu wèi dà jiàng jūn yú qìng zé wèi yòu wǔ hou dà jiàng jūn yòu lǐng jūn jiāng jūn lǐ ān wèi yòu lǐng jūn dà jiàng jūn

这句话大意是:庚子,以右卫 大将军虞庆则为右武候大将军,右领军将军李安为右领军大将军。

jiǎ yín jiàng qiú tú

这句话大意是:甲寅,降囚徒。

shí èr yuè jiǎ zǐ zhào yuē zhèn zhī chéng tiān mìng qīng dàng wàn fāng

这句话大意是:十二月甲子,诏曰:“朕祗承天命,清荡万方。

bǎi wáng shuāi bì zhī hòu zhào shù jiāo fú zhī rì shèng rén yí xùn sǎo dì jù jìn zhì lǐ zuò yuè jīn yě qí shí

这句话大意是:百王衰敝之后,兆庶浇浮之日,圣 人遗训,扫地俱尽,制礼作乐,今也其时。

zhèn qíng cún gǔ lè shēn sī yǎ dào

这句话大意是:朕情存古乐,深思雅道。

zhèng wèi yín shēng yú lóng zá xì yuè fǔ zhī nèi jǐn yǐ chú zhī

这句话大意是:郑卫淫声,鱼 龙杂戏,乐府之内,尽以除之。

jīn yù gēng diào lǜ lǚ gǎi zhāng qín sè

这句话大意是:今欲更调律吕,改张琴瑟。

qiě miào shù jīng wēi fēi yīn jiào xí gōng rén dài zhǎng zhǐ chuán zāo pò bù zú dá shén míng zhī dé lùn tiān de zhī hé

这句话大意是:且妙术精微,非因教习, 工人代掌,止传糟粕,不足达神明之德,论天地之和。

qū yù zhī jiān qí cái yì yì tiān zhī shén shòu hé dài wú zāi

现代白话:区域之间,奇才异艺,天知 神授,何代无啊!

gài huì jì yú fēi shí sì chāng yán yú suǒ hǎo yi kě sōu fǎng sù yǐ zòu wén zhù dǔ yī yì zhī néng gòng jiù jiǔ chéng zhī yè

这句话大意是:盖晦迹于非时,俟昌言于所好,宜可搜访,速以奏闻,庶睹一艺 之能,共就九成之业。

réng zhào tài cháng niú hóng tōng zhí sàn qí cháng shì xǔ shàn xīn mì shū chéng yáo chá tōng zhí láng yú shì jī děng yì dìng zuò yuè

这句话大意是:”仍诏太常牛弘、通直散骑常侍许善心、秘书丞姚察、通直 郎虞世基等议定作乐。

jǐ sì yǐ huáng zhōu zǒng guǎn zhōu fǎ shàng wèi yǒng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:己巳,以黄州总管周法尚为永州总管。

shí nián chūn zhèng yuè yǐ wèi yǐ huáng sūn zhāo wèi hé nán wáng jiè wèi huá yáng wáng

这句话大意是:十年春正月乙未,以皇孙昭为河南王,楷为华阳王。

èr yuè gēng shēn xìng bīng zhōu

这句话大意是:二月庚申,幸并州。

xià sì yuè xīn yǒu zhì zì bìng zhōu

这句话大意是:夏四 月辛酉,至自并州。

wǔ yuè yǐ wèi zhào yuē wèi mò sāng luàn yǔ xiàn guā fēn yì chē suì dòng wèi huáng xiū xi

这句话大意是:五月乙未,诏曰:“魏末丧乱,宇县瓜分,役车岁动,未遑休 息。

bīng shì jūn rén quán zhì fang fǔ nán zhēng běi fá jū chǔ wú dìng

这句话大意是:兵士军人,权置坊府,南征北伐,居处无定。

jiā wú wán dǔ de hǎn bāo sāng héng wèi liú yù zhī rén jìng wú xiāng lǐ zhī hào

这句话大意是:家无完堵,地罕包桑,恒为流寓 之人,竟无乡里之号。

zhèn shén mǐn zhī

这句话大意是:朕甚愍之。

fán shì jūn rén kě xī shǔ zhōu xiàn kěn tián jí zhàng yī yǔ mín tóng

这句话大意是:凡是军人,可悉属州县,垦田籍帐,一与民同。

jūn fǔ tǒng lǐng yi yī jiù shì

这句话大意是:军府统领,宜依旧式。

ba shān dōng hé nán jí běi fāng yuán biān zhī de xīn zhì jūn fǔ

这句话大意是:罢山东河南及北方缘边之地新置军府。

liù yuè xīn yǒu zhì rén nián wǔ shí miǎn yì shōu yōng

这句话大意是:”六月辛酉,制人年 五十,免役收庸。

guǐ hài yǐ líng zhōu zǒng guǎn wáng shì jī wèi jīng zhōu zǒng guǎn xī zhōu cì shǐ yuán zhòu wèi líng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:癸亥,以灵州总管王世积为荆州总管,淅州刺史元胄为灵州总管。

qiū qī yuè guǐ mǎo yǐ nà yán yáng sù wèi nèi shǐ lìng

这句话大意是:秋七月癸卯,以纳言杨素为内史令。

gēng xū shàng qīn lù qiú tú

这句话大意是:庚戌,上亲录囚徒。

xīn hài gāo lí liáo dōng jùn gōng gāo yáng zú

这句话大意是:辛亥,高丽辽东郡公高阳 卒。

rén zǐ tǔ yù hún qiǎn shǐ lái cháo

这句话大意是:壬子,吐谷浑遣使来朝。

bā yuè rén shēn qiǎn zhù guó xiāng yáng jùn gōng wéi guāng shàng kāi fǔ dōng lái jùn gōng wáng jǐng bìng chí jié xún fǔ lǐng nán bǎi yuè jiē fú

这句话大意是:八月壬申,遣柱国、襄阳郡公韦洸,上开府、东莱郡 公王景,并持节巡抚岭南,百越皆服。

dōng shí yuè jiǎ zǐ bān mù yú fú yú jīng shī guān wǔ pǐn yǐ shàng

这句话大意是:冬十月甲子,颁木鱼符于京师官五品已上。

wù chén yǐ yǒng zhōu zǒng guǎn zhōu fǎ shàng wèi guì zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:戊辰,以永州总管周法尚为桂州总管。

shí yī yuè xīn mǎo xìng guó xué bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:十一月辛卯,幸国学,颁赐各有差。

bǐng wǔ qì dān qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:丙午, 契丹遣使朝贡。

xīn chǒu yǒu shì yú nán jiāo

这句话大意是:辛丑,有事于南郊。

shì yuè wù zhōu rén wāng wén jìn kuài jī rén gāo zhì huì sū zhōu rén chén xuán wèi jiē jǔ bīng fǎn zì chēng tiān zǐ shǔ zhì bǎi guān

这句话大意是:是月,婺州人汪文进、会稽人高智慧、苏州人 沈玄𢙓皆举兵反,自称天子,署置百官。

lè ān cài dào rén jiǎng shān li léng ráo zhōu wú dài huá yǒng jiā chén xiào chè quán zhōu wáng guó qìng yú kàng yáng bǎo yīng jiāo zhǐ li chūn děng jiē zì chēng dà dū dū gōng xiàn zhōu xiàn

这句话大意是:乐安蔡道人、蒋山李棱、饶州吴代华、永 嘉沈孝澈、泉州王国庆、馀杭杨宝英、交趾李春等皆自称大都督,攻陷州县。

zhào shàng zhù guó nèi shǐ lìng yuè guó gōng yáng sù tǎo píng zhī

这句话大意是:诏上 柱国、内史令、越国公杨素讨平之。

shí yī nián chūn zhēng yuè dīng yǒu yǐ píng chén suǒ de gǔ qì duō wèi yāo biàn xī mìng huǐ zhī

这句话大意是:十一年春正月丁酉,以平陈所得古器多为妖变,悉命毁之。

xīn chǒu gāo lí qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:辛丑,高丽遣使朝 贡。

bǐng wǔ huáng tài zǐ fēi yuán shì hōng shàng jǔ āi yú wén sī diàn

这句话大意是:丙午,皇太子妃元氏薨,上举哀于文思殿。

èr yuè wù wǔ tǔ yù hún qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:二月戊午,吐谷浑遣使贡方物。

yǐ dà jiàng jūn sū xiào cí wèi gōng bù shàng shū

这句话大意是:以 大将军苏孝慈为工部尚书。

bǐng zǐ yǐ lín yǐng lìng liú kuàng zhì shù yóu yì zhuó wèi jǔ zhōu cì shǐ

这句话大意是:丙子,以临颍令刘旷治术尤异,擢为莒州刺史。

jǐ mǎo tū jué qiǎn shǐ xiàn qī bǎo wǎn

这句话大意是:己卯, 突厥遣使献七宝碗。

xīn sì huì rì yǒu shí zhī

这句话大意是:辛巳晦,日有蚀之。

sān yuè rén wǔ qiǎn tōng shì shè rén ruò gān qià shǐ yú tǔ yù hún

这句话大意是:三月壬午,遣通事舍人若干洽使于吐谷浑。

guǐ wèi yǐ yōu zhōu zǒng guǎn zhōu yáo wéi shòu zhōu zǒng guǎn shuò zhōu zǒng guǎn tǔ wàn xù wèi xià zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:癸未,以幽州总管周摇为寿州总管,朔州总管吐万绪为夏州总管。

xià sì yuè wù wǔ tū jué yōng yú lǘ kè hán qiǎn qí tè qín lái cháo

这句话大意是:夏四月戊午,突 厥雍虞闾可汗遣其特勤来朝。

wǔ yuè jiǎ zǐ gāo lí qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:五月甲子,高丽遣使贡方物。

guǐ mǎo zhào bǎi guān xī yì cháo táng shàng fēng shì

这句话大意是:癸卯,诏百官悉诣朝堂 上封事。

yǐ sì yǐ yòu wèi jiāng jūn yuán mín wèi zuǒ wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:乙巳,以右卫将军元旻为左卫大将军。

qiū qī yuè jǐ chǒu yǐ zhù guó dù yàn wèi hóng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:秋七月己丑,以柱国杜彦为洪州总 管。

bā yuè rén shēn xìng lì yuán

这句话大意是:八月壬申,幸栗园。

téng wáng zàn hōng

这句话大意是:滕王瓒薨。

yǐ hài zhì zì lì yuán

这句话大意是:乙亥,至自栗园。

shàng zhù guó pèi guó gōng zhèng yì zú

这句话大意是:上柱国、沛国公郑译卒。

shí èr yuè bǐng chén mò hé qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:十 二月丙辰,靺鞨遣使贡方物。

shí èr nián chūn zhēng yuè rén zǐ yǐ sū zhōu cì shǐ huáng fǔ jī wèi xìn zhōu zǒng guǎn xuān zhōu cì shǐ xí dài yā wèi guǎng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:十二年春正月壬子,以苏州刺史皇甫绩为信州总管,宣州刺史席代雅为广州总 管。

èr yuè jǐ sì yǐ shǔ wáng xiù wèi nèi shǐ lìng jiān yòu lǐng jūn dà jiàng jūn hàn wáng liàng wèi yōng zhōu mù yòu wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:二月己巳,以蜀王秀为内史令,兼右领军大将军,汉王谅为雍州牧、右卫大将 军。

xià sì yuè xīn mǎo yǐ shòu zhōu zǒng guǎn zhōu yáo wèi xiāng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:夏四月辛卯,以寿州总管周摇为襄州总管。

wǔ yuè xīn hài guǎng zhōu zǒng guǎn xí dài yā zú

这句话大意是:五月辛亥,广州总管席代雅卒。

qiū qī yuè yǐ sì shàng shū yòu pú yè pī guó gōng sū wēi lǐ bù shàng shū róng chéng xiàn hóu lú kǎi bìng zuò shì chú míng

这句话大意是:秋 七月乙巳,尚书右仆射、邳国公苏威,礼部尚书、容城县侯卢恺并坐事除名。

rén xū xìng kūn míng chí qí rì hái gōng

这句话大意是:壬戌, 幸昆明池,其日还宫。

jǐ sì yǒu shì yú tài miào

这句话大意是:己巳,有事于太庙。

rén shēn huì rì yǒu shí zhī

这句话大意是:壬申晦,日有蚀之。

bā yuè jiǎ xū zhì tiān xià sǐ zuì zhū zhōu bù dé biàn jué jiē lìng dà lǐ fù zhì

这句话大意是:八月甲戌,制天下 死罪,诸州不得便决,皆令大理覆治。

yǐ hài xìng lóng shǒu chí

这句话大意是:乙亥,幸龙首池。

guǐ sì zhì sù wèi zhě bù dé zhé lí suǒ shǒu

这句话大意是:癸巳,制宿卫者不得辄离 所守。

dīng yǒu shàng zhù guó xià zhōu zǒng guǎn chǔ guó gōng dòu lú jī zú

这句话大意是:丁酉,上柱国、夏州总管、楚国公豆卢𪟝卒。

wù xū shàng qīn lù qiú tú

这句话大意是:戊戌,上亲录囚徒。

jiǔ yuè dīng wèi yǐ gōng bù shàng shū yáng yì wèi wú zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:九月丁未, 以工部尚书杨异为吴州总管。

dōng shí yuè dīng chǒu yǐ suì ān wáng jí wèi wèi wáng

这句话大意是:冬十月丁丑,以遂安王集为卫王。

rén wǔ yǒu shì yú tài miào

这句话大意是:壬午,有事于太庙。

zhì tài zǔ shén zhǔ qián shàng liú tì wū yè bēi bù zì shèng

这句话大意是:至太祖神主前,上流涕呜咽,悲不自胜。

shí yī yuè xīn hài yǒu shì yú nán jiāo

这句话大意是:十一月辛亥,有事于南郊。

rén zǐ yàn bǎi liáo bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:壬子,宴百僚, 颁赐各有差。

jǐ wèi shàng zhù guó xīn yì jùn gōng hán qín hǔ zú

这句话大意是:己未,上柱国、新义郡公韩擒虎卒。

gēng shēn yǐ yù zhōu cì shǐ quán wǔ wèi tán zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:庚申,以豫州刺史权武为潭州总 管。

jiǎ zǐ bǎi liáo dà shè yú wǔ dé diàn

这句话大意是:甲子,百僚大射于武德殿。

shí èr yuè guǐ yǒu tū jué qiǎn shǐ lái cháo

这句话大意是:十二月癸酉,突厥遣使来朝。

yǐ yǒu yǐ shàng zhù guó nèi shǐ lìng yáng sù wèi shàng shū yòu pú yè

这句话大意是:乙酉,以上柱国、内 史令杨素为尚书右仆射。

jǐ yǒu tǔ yù hún mò hé bìng qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:己酉,吐谷浑、靺鞨并遣使贡方物。

shí sān nián chūn zhēng yuè yǐ sì shàng zhù guó xún guó gōng hán jiàn yè zú

这句话大意是:十三年春正月乙巳,上柱国、郇国公韩建业卒。

bǐng wǔ qì dān xī shì wéi bìng qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:丙午,契丹、奚、、室韦并 遣使贡方物。

rén zǐ qīn sì gǎn dì

这句话大意是:壬子,亲祀感帝。

jǐ wèi yǐ xìn zhōu zǒng guǎn wéi shì kāng wèi lì bù shàng shū

这句话大意是:己未,以信州总管韦世康为吏部尚书。

rén xū xíng xìng qí zhōu

这句话大意是:壬戌,行幸 岐州。

èr yuè bǐng zǐ zhào yíng rén shòu gōng

这句话大意是:二月丙子,诏营仁寿宫。

dīng hài zhì zì qí zhōu

这句话大意是:丁亥,至自岐州。

wù zǐ yàn kǎo shǐ yú jiā zé diàn

这句话大意是:戊子,宴考使于嘉则殿。

jǐ mǎo lì huáng sūn jiǎn wèi yù zhāng wáng

这句话大意是:己卯, 立皇孙暕为豫章王。

wù zǐ jìn zhōu cì shǐ nán yáng jùn gōng gǔ xī dá xiǎn zhōu zǒng guǎn fǔ níng jùn gōng hán yán děng yǐ huì fú zhū

这句话大意是:戊子,晋州刺史、南阳郡公贾悉达,显州总管、抚宁郡公韩延 等以贿伏诛。

jǐ chǒu zhì zuò shì qù guān zhě pèi liú yī nián

这句话大意是:己丑,制坐事去官者,配流一年。

dīng yǒu zhì sī jiā bù dé yǐn cáng wěi hòu tú chèn

这句话大意是:丁酉,制私家不得隐藏纬候图谶。

xià sì yuè guǐ wèi zhì zhàn wáng zhī jiā gěi fù yī nián

这句话大意是:夏四月癸未,制战亡之家,给复一年。

wǔ yuè guǐ hài zhào rén jiān yǒu zhuàn jí guó shǐ zāng pǐ rén wù zhě jiē lìng jìn jué

这句话大意是:五月癸亥,诏人间有撰集国史、臧否人物者, 皆令禁绝。

qiū qī yuè wù shēn mò hé qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:秋七月戊申,靺鞨遣使贡方物。

rén zǐ zuǒ wèi dà jiàng jūn yún zhōu zǒng guǎn jù lù jùn gōng hè lóu zi gàn zú

这句话大意是:壬子,左卫大将军、云州总管、钜鹿郡 公贺娄子干卒。

dīng sì xìng kūn míng chí

这句话大意是:丁巳,幸昆明池。

wù chén huì rì yǒu shí zhī

这句话大意是:戊辰晦,日有蚀之。

jiǔ yuè bǐng chén jiàng qiú tú

这句话大意是:九月丙辰,降囚徒。

gēng shēn yǐ shào guó gōng yáng lún wèi téng wáng

这句话大意是:庚申, 以邵国公杨纶为滕王。

yǐ chǒu yǐ zhù guó dù yàn wèi yún zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:乙丑,以柱国杜彦为云州总管。

dōng shí yuè yǐ mǎo shàng zhù guó huá yáng jùn gōng liáng yàn guāng zú

这句话大意是:冬十月乙卯,上柱国、华阳 郡公梁彦光卒。

shí sì nián xià sì yuè yǐ chǒu zhào yuē zài xī shèng rén zuò yuè chóng dé yí fēng yì sú yú sī wèi dà

这句话大意是:十四年夏四月乙丑,诏曰:“在昔圣人,作乐崇德,移风易俗,于斯为大。

zì jìn shì bō qiān bīng gē bù xī yǎ yuè liú sàn nián dài yǐ duō sì fāng wèi yī wú yóu biàn zhèng

这句话大意是:自 晋氏播迁,兵戈不息,雅乐流散,年代已多,四方未一,无由辨正。

lài shàng tiān jiàn lín míng shén jiàng fú zhěng cí tú tàn ān xī cāng shēng tiān xià dà tóng guī yú zhì lǐ yí wén jiù wù jiē wèi guó yǒu

这句话大意是:赖上天鉴临, 明神降福,拯兹涂炭,安息苍生,天下大同,归于治理,遗文旧物,皆为国有。

bǐ mìng suǒ sī zǒng lìng yán jiū zhèng lè yǎ shēng xiáng kǎo yǐ qì yi jí shī yòng jiàn xíng zhě tíng

这句话大意是:比 命所司,总令研究,正乐雅声,详考已讫,宜即施用,见行者停。

rén jiān yīn yuè liú pì rì jiǔ qì qí jiù tǐ jìng zào fán shēng fú dàng bù guī suì yǐ chéng sú

这句话大意是:人间音乐,流僻 日久,弃其旧体,竞造繁声,浮宕不归,遂以成俗。

yi jiā jìn yuē wu cún qí běn

这句话大意是:宜加禁约,务存其本。

wǔ yuè xīn yǒu jīng shī dì zhèn

这句话大意是:”五月 辛酉,京师地震。

guān nèi zhū zhōu hàn

这句话大意是:关内诸州旱。

liù yuè dīng mǎo zhào shěng fǔ zhōu xiàn jiē gěi gōng xiè tián bù dé zhì shēng yú rén zhēng lì

这句话大意是:六月丁卯,诏省府州县,皆给公廨田,不得治生, 与人争利。

qiū qī yuè yǐ wèi yǐ pī guó gōng sū wēi wèi nà yán

这句话大意是:秋七月乙未,以邳国公苏威为纳言。

bā yuè xīn wèi guān zhōng dà hàn rén jī

这句话大意是:八月辛未,关中大旱,人饥。

shàng lǜ hù kǒu jiù shí yú luò yáng

这句话大意是:上率 户口就食于洛阳。

jiǔ yuè jǐ wèi yǐ qí zhōu cì shǐ fán zi gài wèi xún zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:九月己未,以齐州刺史樊子盖为循州总管。

dīng sì yǐ jī zhōu cì shǐ cuī zhòng fāng wèi huì zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:丁巳,以基州刺史崔 仲方为会州总管。

dōng rùn shí yuè jiǎ yín zhào yuē qí liáng chén wǎng jiē chuàng yè yī fāng mián lì nián dài

这句话大意是:冬闰十月甲寅,诏曰:“齐、梁、陈往皆创业一方,绵历年代。

jì zōng sì fèi jué jì diàn wú zhǔ xīng yán jīn niàn liáng yǐ chuàng rán

这句话大意是:既宗祀废绝,祭奠无主,兴言矜念,良以怆然。

jǔ guó gōng xiāo cóng jí gāo rén yīng chén shū bǎo děng yi lìng yǐ shí xiū qí jì sì

这句话大意是:莒国公萧琮及高仁英、陈叔宝等, 宜令以时修其祭祀。

suǒ xū qì wù yǒu sī gěi zhī

这句话大意是:所须器物,有司给之。

yǐ mǎo zhì wài guān jiǔ pǐn yǐ shàng fù mǔ jí zi nián shí wǔ yǐ shàng bù dé jiāng zhī guān

这句话大意是:”乙卯,制外官九品已上,父母及子年 十五已上,不得将之官。

shí yī yuè rén xū zhì zhōu xiàn zuǒ lì sān nián yī dài bù dé zhòng rèn

这句话大意是:十一月壬戌,制州县佐吏,三年一代,不得重任。

guǐ wèi yǒu xīng bèi yú jiǎo kàng

这句话大意是:癸未, 有星孛于角亢。

shí èr yuè yǐ wèi dōng xún shòu

这句话大意是:十二月乙未,东巡狩。

shí wǔ nián chūn zhēng yuè rén xū chē jià cì qí zhōu qīn wèn jí kǔ

这句话大意是:十五年春正月壬戌,车驾次齐州,亲问疾苦。

bǐng yín lǚ wáng fú shān

这句话大意是:丙寅,旅王符山。

gēng wǔ shàng yǐ suì hàn cí tài shān yǐ xiè qiān jiù

这句话大意是:庚午,上以岁 旱,祠太山,以谢愆咎。

dà shè tiān xià

这句话大意是:大赦天下。

èr yuè bǐng chén shōu tiān xià bīng qì gǎn yǒu sī zào zhě zuò zhī

这句话大意是:二月丙辰,收天下兵器,敢有私造者,坐之。

guān zhōng yuán biān bù zài qí lì

这句话大意是:关中缘边,不在其例。

dīng sì shàng zhù guó jiǎng guó gōng liáng ruì zú

这句话大意是:丁巳,上柱国、蒋国公梁睿卒。

sān yuè jǐ wèi zhì zì dōng xún shòu

这句话大意是:三月己未,至自东巡狩。

wàng jì wǔ yuè hǎi dú

这句话大意是:望 祭五岳海渎。

dīng hài xìng rén shòu gōng

这句话大意是:丁亥,幸仁寿宫。

yíng zhōu zǒng guǎn wéi yì zú

这句话大意是:营州总管韦艺卒。

xià sì yuè jǐ chǒu shuò dà shè tiān xià

这句话大意是:夏四月己丑朔,大赦天下。

jiǎ chén yǐ zhào zhōu cì shǐ yáng dá wèi gōng bù shàng shū

这句话大意是:甲辰, 以赵州刺史杨达为工部尚书。

dīng wèi yǐ kāi fǔ yí tóng sān sī wéi chōng wèi yíng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:丁未,以开府仪同三司韦冲为营州总管。

wǔ yuè guǐ yǒu tǔ yù hún qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:五月癸酉, 吐谷浑遣使朝贡。

dīng hài zhì jīng guān wǔ pǐn yǐ shàng pèi tóng yú fú

这句话大意是:丁亥,制京官五品已上,佩铜鱼符。

liù yuè wù zǐ zhào záo dǐ zhù

这句话大意是:六月戊子,诏凿底柱。

gēng yín xiāng zhōu cì shǐ dòu lú tōng gòng líng wén bù mìng fén zhī yú cháo táng

这句话大意是:庚寅, 相州刺史豆卢通贡绫文布,命焚之于朝堂。

yǐ wèi lín yì qiǎn shǐ lái gòng fāng wù

这句话大意是:乙未,林邑遣使来贡方物。

xīn chǒu zhào míng shān dà chuān wèi zài sì diǎn zhě xī cí zhī

这句话大意是:辛丑,诏名 山大川未在祀典者,悉祠之。

qiū qī yuè yǐ chǒu jìn wáng guǎng xiàn máo guī

这句话大意是:秋七月乙丑,晋王广献毛龟。

jiǎ xū qiǎn pī guó gōng sū wēi xún shěng jiāng nán

这句话大意是:甲戌,遣邳国公苏威巡 省江南。

wù yín zhì zì rén shòu gōng

这句话大意是:戊寅,至自仁寿宫。

xīn sì zhì jiǔ pǐn yǐ shàng guān yǐ lǐ qù zhí zhě tīng bìng zhí hù

这句话大意是:辛巳,制九品已上官以理去职者,听并执笏。

dōng shí yuè wù zǐ yǐ lì bù shàng shū wéi shì kāng wèi jīng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:冬十月 戊子,以吏部尚书韦世康为荆州总管。

shí yī yuè xīn yǒu xìng wēn tāng

这句话大意是:十一月辛酉,幸温汤。

yǐ chǒu zhì zì wēn tāng

这句话大意是:乙丑,至自温汤。

shí èr yuè wù zǐ chì dào biān liáng yī shēng yǐ shàng jiē zhǎn bìng jí mò qí jiā

这句话大意是:十 二月戊子,敕盗边粮一升已上皆斩,并籍没其家。

jǐ chǒu zhào wén wǔ guān yǐ sì kǎo jiāo dài

这句话大意是:己丑,诏文武官以四考交代。

shí liù nián chūn zhēng yuè dīng hài yǐ huáng sūn yù wèi píng yuán wáng yún wèi ān chéng wáng yí wèi ān píng wáng kè wèi xiāng chéng wáng gāi wèi gāo yáng wáng sháo wèi jiàn ān wáng jiǒng wèi yǐng chuān wáng

这句话大意是:十六年春正月丁亥,以皇孙裕为平原王,筠为安成王,嶷为安平王,恪为襄城 王,该为高阳王,韶为建安王,煚为颍川王。

xià wǔ yuè dīng sì yǐ huái zhōu cì shǐ páng huang wèi xià zhōu zǒng guǎn cài yáng xiàn gōng yáo biàn wèi líng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:夏五月丁巳,以怀州刺史庞晃为夏州 总管,蔡阳县公姚辩为灵州总管。

liù yuè jiǎ wǔ zhì gōng shāng bù dé jìn shì

这句话大意是:六月甲午,制工商不得进仕。

bīng zhōu dà huáng

这句话大意是:并州大蝗。

xīn chǒu zhào jiǔ pǐn yǐ shàng qī wǔ pǐn yǐ shàng qiè fu wáng bù dé gǎi jià

这句话大意是:辛丑, 诏九品已上妻、五品已上妾夫亡不得改嫁。

qiū bā yuè bǐng xū zhào jué sǐ zuì zhě sān zòu ér hòu xíng xíng

这句话大意是:秋八月丙戌,诏决死罪者,三奏而后行 刑。

dōng shí yuè jǐ chǒu xìng cháng chūn gōng

这句话大意是:冬十月己丑,幸长春宫。

shí yī yuè rén zǐ zhì zì cháng chūn gōng

这句话大意是:十一月壬子,至自长春宫。

shí qī nián chūn èr yuè guǐ wèi tài píng gōng shǐ wàn suì jī xī níng qiāng píng zhī

这句话大意是:十七年春二月癸未,太平公史万岁击西宁羌,平之。

gēng yín xìng rén shòu gōng

这句话大意是:庚寅,幸仁寿宫。

gēng zǐ shàng zhù guó wáng shì jī tǎo guì zhōu zéi li guāng shì píng zhī

这句话大意是:庚子, 上柱国王世积讨桂州贼李光仕,平之。

rén yín hé nán wáng zhāo nà fēi yàn qún chén bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:壬寅,河南王昭纳妃,宴群臣,颁赐各有差。

sān yuè bǐng chén zhào yuē fēn zhí shè guān gòng lǐ shí wù bān wèi gāo xià gè yǒu děng chà

这句话大意是:三月丙辰,诏曰:“分职设官,共理时务,班位高下,各有等差。

ruò suǒ zài guān rén bù xiāng jìng dàn duō zì kuān zòng shì nán kè jǔ

这句话大意是:若所在官人不相敬惮,多自宽纵,事难克举。

zhū yǒu diàn shī suī bèi kē tiáo huò jù lǜ nǎi qīng lùn qíng zé zhòng bù jí jué zuì wú yǐ chéng sù

这句话大意是:诸有殿失,虽备科条,或据律乃轻, 论情则重,不即决罪,无以惩肃。

qí zhū sī lùn shǔ guān ruò yǒu qiān fàn tīng yú lǜ wài zhēn zhuó jué zhàng

这句话大意是:其诸司论属官,若有愆犯,听于律外斟酌决杖。

xīn yǒu shàng qīn lù qiú tú

这句话大意是:” 辛酉,上亲录囚徒。

guǐ hài shàng zhù guó péng guó gōng liú chǎng yǐ zuì fú zhū

这句话大意是:癸亥,上柱国、彭国公刘昶以罪伏诛。

gēng wǔ qiǎn zhì shū shì yù shǐ liǔ yù huáng fǔ dàn xún shěng hé nán hé běi

这句话大意是:庚午,遣治书侍御史柳 彧、皇甫诞巡省河南、河北。

xià sì yuè wù yín bān xīn lì

这句话大意是:夏四月戊寅,颁新历。

rén wǔ zhào yuē zhōu lì gào zhōng qún xiōng zuò luàn xìn qǐ fán fú dú bèi shēng rén

这句话大意是:壬午,诏曰:“周历告终,群 凶作乱,衅起蕃服,毒被生人。

zhèn shòu mìng shàng xuán kuò qīng qū yǔ shèng líng chuí yòu wén wǔ tóng xīn

这句话大意是:朕受命上玄,廓清区宇,圣灵垂祐,文武同心。

shēn míng gōng mù yún xiāng gōng xiào kuān guǎng píng wáng xióng jiǎng guó gōng ruì chǔ guó gōng jī qí guó gōng jiǒng yuè guó gōng sù lǔ guó gōng qìng zé xīn níng gōng zhǎng chā yí yáng gōng shì jī zhào guó gōng luō yún lǒng xī gōng xún guǎng yè gōng jǐng zhēn chāng gōng zhèn pèi guó gōng yì xiàng chéng gōng zǐ xiāng jù lù gōng zǐ gān děng

这句话大意是:申 明公穆、郧襄公孝宽、广平王雄、蒋国公睿、楚国公𪟝、齐国公颎、越国公素、鲁 国公庆则、新宁公长叉、宜阳公世积、赵国公罗云、陇西公询、广业公景、真昌公 振、沛国公译、项城公子相、钜鹿公子干等,。

dēng yōng nà kuí zhī shí

这句话大意是:登庸纳揆之时,。

cǎo mèi jīng lún zhī rì

这句话大意是:草昧经纶之日,。

dān chéng dà jié

这句话大意是:丹诚 大节,。

xīn jǐn dì tú

这句话大意是:心尽帝图,。

mào jì shū xūn

这句话大意是:茂绩殊勋,。

lì xuān wáng fǔ

这句话大意是:力宣王府。

yi hóng qí mén xù yǔ guó tóng xiū

这句话大意是:宜弘其门绪,与国同休。

qí shì zǐ shì sūn wèi jīng zhōu rèn zhě yi liàng cái shēng yòng zhù xiǎng róng wèi shì lù wú qióng

这句话大意是:其世子世孙未经 州任者,宜量才升用,庶享荣位,世禄无穷。

wǔ yuè yàn bǎi liáo yú yù nǚ quán bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:”五月,宴百僚于玉女泉,颁赐各有 差。

jǐ sì shǔ wáng xiù lái cháo

这句话大意是:己巳,蜀王秀来朝。

gāo lí qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:高丽遣使贡方物。

jiǎ xū yǐ zuǒ wèi jiāng jūn dú gū luō yún wéi liáng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:甲戌,以左卫将军独孤罗云为凉州总管。

rùn yuè jǐ mǎo qún lù rù diàn mén xùn rǎo shì wèi zhī nèi

这句话大意是:闰月己卯,群鹿入殿门,驯扰侍卫之内。

qiū qī yuè dīng chǒu guì zhōu rén li dài xián fǎn qiǎn yòu wǔ hou dà jiàng jūn yú qìng zé tǎo píng zhī

这句话大意是:秋七月丁丑,桂州人李代贤反,遣右武候 大将军虞庆则讨平之。

dīng hài shàng zhù guó bīng zhōu zǒng guǎn qín wáng jùn zuò shì miǎn yǐ wáng jiù dì

这句话大意是:丁亥,上柱国、并州总管秦王俊坐事免,以王就第。

wù xū tū jué qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:戊戌, 突厥遣使贡方物。

bā yuè dīng mǎo jīng zhōu zǒng guǎn shàng yōng jùn gōng wéi shì kāng zú

这句话大意是:八月丁卯,荆州总管、上庸郡公韦世康卒。

jiǔ yuè jiǎ shēn zhì zì rén shòu gōng

这句话大意是:九月甲申,至自仁寿 宫。

gēng yín shàng wèi shì chén yuē lǐ zhǔ yú jìng jiē dāng jìn xīn

这句话大意是:庚寅,上谓侍臣曰:“礼主于敬,皆当尽心。

shǔ jì fēi xīn guì zài zhī sù

这句话大意是:黍稷非馨,贵在祗肃。

miào tíng shè lè běn yǐ yíng shén zhāi jì zhī rì chù mù duō gǎn

这句话大意是:庙庭设乐, 本以迎神,斋祭之日,触目多感。

dāng cǐ zhī jì hé kě wèi xīn

这句话大意是:当此之际,何可为心!

zài lù zòu yuè lǐ wèi wèi yǔn

这句话大意是:在路奏乐,礼未为允。

qún gōng qīng shì yi gèng xiáng zhī

这句话大意是:群 公卿士,宜更详之。

dōng shí yuè dīng wèi bān tóng shòu fú yú piào qí chē qí fǔ

这句话大意是:”冬十月丁未,颁铜兽符于骠骑、车骑府。

wù shēn dào wáng jìng hōng

这句话大意是:戊申,道王静薨。

gēng wǔ zhào yuē wǔ dì yì lè sān wáng shū lǐ jiē suí shì ér yǒu sǔn yì yīn qíng ér lì jié wén

这句话大意是:庚午,诏曰:“五帝异乐,三王殊礼,皆随事而有损益,因情而立节文。

yǎng wéi jì xiǎng zōng miào zhān jìng rú zài wǎng jí zhī gǎn qíng shēn cí rì

这句话大意是:仰惟祭享 宗庙,瞻敬如在,罔极之感,情深兹日。

ér lǐ bì shēng lù gǔ chuī fā yīn hái rù gōng mén jīn shí zhèn xiǎng

这句话大意是:而礼毕升路,鼓吹发音,还入宫门,金石 振响。

sī zé āi yuè tóng rì xīn shì xiāng wéi qíng suǒ bù ān lǐ shí wèi yǔn

这句话大意是:斯则哀乐同日,心事相违,情所不安,理实未允。

yi gǎi cí wǎng shì yòng hóng lǐ jiào

这句话大意是:宜改兹往式,用弘礼教。

zì jīn yǐ hòu xiǎng miào rì bù xū bèi gǔ chuī diàn tíng wù shè lè xuán

这句话大意是:自今已后,享庙日不须备鼓吹,殿庭勿设乐悬。

xīn wèi jīng shī dà suǒ

这句话大意是:”辛未,京师大索。

shí yī yuè dīng hài tū jué qiǎn shǐ lái cháo

这句话大意是:十一月丁亥, 突厥遣使来朝。

shí èr yuè rén zǐ shàng zhù guó yòu wǔ hou dà jiàng jūn lǔ guó gōng yú qìng zé yǐ zuì fú zhū

这句话大意是:十二月壬子,上柱国、右武候大将军、鲁国公虞庆则以罪伏诛。

shí bā nián chūn zhēng yuè xīn chǒu zhào yuē wú yuè zhī rén wǎng chéng bì sú suǒ zài zhī chù sī zào dà chuán yīn xiāng jù jié zhì yǒu qīn hài

这句话大意是:十八年春正月辛丑,诏曰:“吴越之人,往承弊俗,所在之处,私造大船,因 相聚结,致有侵害。

qí jiāng nán zhū zhōu rén jiān yǒu chuán zhǎng sān zhàng yǐ shàng xī kuò rù guān

这句话大意是:其江南诸州,人间有船长三丈已上,悉括入官。

èr yuè jiǎ chén xìng rén shòu gōng

这句话大意是:”二月甲辰, 幸仁寿宫。

yǐ sì yǐ hàn wáng liàng wéi xíng jūn yuán shuài shuǐ lù sān shí wàn fá gāo lí

这句话大意是:乙巳,以汉王谅为行军元帅,水陆三十万伐高丽。

sān yuè yǐ hài yǐ zhù guó dù yàn wèi shuò zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:三月乙亥,以柱国杜 彦为朔州总管。

xià sì yuè guǐ mǎo yǐ jiǎng zhōu cì shǐ guō yǎn wèi hóng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:夏四月癸卯,以蒋州刺史郭衍为洪州总管。

wǔ yuè xīn hài zhào chù māo guǐ gǔ dú yàn mèi yě dào zhī jiā tóu yú sì yì

这句话大意是:五月辛亥,诏畜猫鬼、 蛊毒、厌魅、野道之家,投于四裔。

liù yuè bǐng yín xià zhào chù gāo lí wáng gāo yuán guān jué

这句话大意是:六月丙寅,下诏黜高丽王高元官爵。

qiū qī yuè rén shēn zhào yǐ hé nán bā zhōu shuǐ miǎn qí kè yì

这句话大意是:秋七月壬 申,诏以河南八州水,免其课役。

bǐng zǐ zhào jīng guān wǔ pǐn yǐ shàng zǒng guǎn cì shǐ yǐ zhì xíng xiū jǐn qīng píng gàn jì èr kē jǔ rén

这句话大意是:丙子,诏京官五品已上,总管、刺史,以志行修 谨、清平干济二科举人。

jiǔ yuè jǐ chǒu hàn wáng liàng shī yù jí yì ér xuán sǐ zhě shí bā jiǔ

这句话大意是:九月己丑,汉王谅师遇疾疫而旋,死者十八九。

gēng yín chì shě kè wú gōng yàn zhě zuò jí cì shǐ xiàn lìng

这句话大意是:庚寅,敕 舍客无公验者,坐及刺史、县令。

xīn mǎo zhì zì rén shòu gōng

这句话大意是:辛卯,至自仁寿宫。

dōng shí yī yuè jiǎ xū shàng qīn lù qiú tú

这句话大意是:冬十一月甲戌,上亲录囚徒。

guǐ wèi yǒu shì yú nán jiāo

这句话大意是:癸未,有事于南郊。

shí èr yuè gēng zǐ shàng zhù guó xià zhōu zǒng guǎn rèn chéng jùn gōng wáng jǐng yǐ zuì fú zhū

这句话大意是:十二月庚子,上柱国、夏州总管、任城郡公王景以罪伏诛。

shì yuè zì jīng shī zhì rén shòu gōng zhì xíng gōng shí yǒu èr suǒ

这句话大意是:是 月,自京师至仁寿宫,置行宫十有二所。

shí jiǔ nián chūn zhēng yuè guǐ yǒu dà shè tiān xià

这句话大意是:十九年春正月癸酉,大赦天下。

wù yín dà shè wǔ dé diàn yàn cì bǎi guān

这句话大意是:戊寅,大射武德殿,宴赐百官。

èr yuè jǐ hài jìn wáng guǎng lái cháo

这句话大意是:二月己亥,晋 王广来朝。

xīn chǒu yǐ bīng zhōu zǒng guǎn zhǎng shǐ yǔ wén bì wèi shuò zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:辛丑,以并州总管长史宇文弼为朔州总管。

jiǎ yín xìng rén shòu gōng

这句话大意是:甲寅,幸仁寿宫。

xià sì yuè dīng yǒu tū jué lì kè hán nèi fù

这句话大意是:夏四月丁 酉,突厥利可汗内附。

dá tóu kè hán fàn sāi qiǎn xíng jūn zǒng guǎn shǐ wàn suì jī pò zhī

这句话大意是:达头可汗犯塞,遣行军总管史万岁击破之。

liù yuè dīng yǒu yǐ yù zhāng wáng jiǎn wèi nèi shǐ lìng

这句话大意是:六月丁酉,以豫 章王暕为内史令。

qiū bā yuè guǐ mǎo shàng zhù guó shàng shū zuǒ pú yè qí guó gōng gāo jiǒng zuò shì miǎn

这句话大意是:秋八月癸卯,上柱国、尚书左仆射、齐国公高颎坐事免。

xīn hài shàng zhù guó huàn chéng jùn gōng zhāng wēi zú

这句话大意是:辛亥, 上柱国、皖城郡公张威卒。

jiǎ yín shàng zhù guó chéng yáng jùn gōng li chè zú

这句话大意是:甲寅,上柱国、城阳郡公李彻卒。

jiǔ yuè yǐ chǒu yǐ tài cháng qīng niú hóng wèi lì bù shàng shū

这句话大意是:九月乙丑,以太常卿 牛弘为吏部尚书。

dōng shí yuè jiǎ wǔ yǐ tū jué lì kè hán wèi qǐ rén kè hán zhù dà lì chéng chù qí bù luò

这句话大意是:冬十月甲午,以突厥利可汗为启人可汗,筑大利城处其部落。

gēng zi yǐ shuò zhōu zǒng guǎn yǔ wén bì wèi dài zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:庚 子,以朔州总管宇文弼为代州总管。

shí èr yuè yǐ wèi tū jué dōu lán kè hán wèi bù xià suǒ shā

这句话大意是:十二月乙未,突厥都蓝可汗为部下所杀。

dīng chǒu xīng yǔn yú bó hǎi

这句话大意是:丁丑, 星陨于勃海。

èr shí nián chūn zhēng yuè xīn yǒu shuò shàng zài rén shòu gōng

这句话大意是:二十年春正月辛酉朔,上在仁寿宫。

tū jué gāo lí qì dān bìng qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:突厥、高丽、契丹并遣使贡方物。

guǐ hài yǐ dài zhōu zǒng guǎn yǔ wén bì wèi wú zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:癸亥, 以代州总管宇文弼为吴州总管。

èr yuè jǐ sì yǐ shàng zhù guó cuī hóng dù wèi yuán zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:二月己巳,以上柱国崔弘度为原州总管。

dīng chǒu wú yún ér léi

这句话大意是:丁丑,无 云而雷。

sān yuè xīn mǎo xī zhōu rén li yīng lín fǎn qiǎn xíng jūn zǒng guǎn zhāng héng tǎo píng zhī

这句话大意是:三月辛卯,熙州人李英林反,遣行军总管张衡讨平之。

xià sì yuè rén xū tū jué fàn sāi yǐ jìn wáng guǎng wéi xíng jūn yuán shuài jī pò zhī

这句话大意是:夏四月壬戌,突厥 犯塞,以晋王广为行军元帅,击破之。

yǐ hài tiān yǒu shēng rú xiè shuǐ zì nán ér běi

这句话大意是:乙亥,天有声如泻水,自南而北。

liù yuè dīng chǒu qín wáng jùn hōng

这句话大意是:六月丁丑, 秦王俊薨。

qiū bā yuè lǎo rén xīng jiàn

这句话大意是:秋八月,老人星见。

jiǔ yuè dīng wèi zhì zì rén shòu gōng

这句话大意是:九月丁未,至自仁寿宫。

guǐ chǒu wú zhōu zǒng guǎn yáng yì zú

这句话大意是:癸丑,吴州总管杨异卒。

dōng shí yuè jǐ wèi tài bái zhòu jiàn

这句话大意是:冬十月己未,太白昼见。

yǐ chǒu huáng tài zǐ yǒng jí zhū zǐ bìng fèi wèi shù rén

这句话大意是:乙丑,皇太子勇及诸子并废为庶人。

shā zhù guó tài píng xiàn gōng shǐ wàn suì

这句话大意是:杀柱国、太平县公史 万岁。

jǐ sì shā zuǒ wèi dà jiàng jūn wǔ yuán jùn gōng yuán mín

这句话大意是:己巳,杀左卫大将军、五原郡公元旻。

shí yī yuè wù zǐ tiān xià dì zhèn jīng shī dà fēng xuě

这句话大意是:十一月戊子,天下地震,京师大风雪。

yǐ jìn wáng guǎng wéi huáng tài zǐ

这句话大意是:以晋王广为皇太子。

shí èr yuè wù wǔ zhào dōng gōng guān shǔ bù dé chēng chén yú huáng tài zǐ

这句话大意是:十二月戊午,诏东宫官属不得称臣于皇太子。

xīn sì zhào yuē fó fǎ shēn miào dào jiào xū róng xián jiàng dà cí jì dù qún pǐn fán zài hán shí jiē méng fù hù

这句话大意是:辛巳,诏曰: “佛法深妙,道教虚融,咸降大慈,济度群品,凡在含识,皆蒙覆护。

suǒ yǐ diāo zhù líng xiāng tú xiě zhēn xíng shuài tǔ zhān yǎng yòng shēn chéng jìng

这句话大意是:所以雕铸灵 相,图写真形,率土瞻仰,用申诚敬。

qí wǔ yuè sì zhèn jié xuān yún yǔ jiāng hé huái hǎi jìn rùn qū yù bìng shēng yǎng wàn wù lì yì zhào rén gù jiàn miào lì sì yǐ shí gōng jìng

这句话大意是:其五岳四镇,节宣云雨,江河淮海,浸润区 域,并生养万物,利益兆人,故建庙立祀,以时恭敬。

gǎn yǒu huǐ huài tōu dào fú jí tiān zūn xiàng yuè zhèn hǎi dú shén xíng zhě yǐ bù dào lùn

这句话大意是:敢有毁坏偷盗佛及天尊像、 岳镇海渎神形者,以不道论。

shā mén huài fó xiàng dào shì huài tiān zūn zhě yǐ è nì lùn

这句话大意是:沙门坏佛像,道士坏天尊者,以恶逆论。

rén shòu yuán nián chūn zhèng yuè yǐ yǒu shuò dà shè gǎi yuán

这句话大意是:仁寿元年春正月乙酉朔,大赦,改元。

yǐ shàng shū yòu pú yè yáng sù wèi shàng shū zuǒ pú yè nà yán sū wēi wèi shàng shū yòu pú yè

这句话大意是:以尚书右仆射杨素为尚书左仆射,纳言 苏威为尚书右仆射。

dīng yǒu xǐ hé nán wáng zhāo wèi jìn wáng

这句话大意是:丁酉,徙河南王昭为晋王。

tū jué kòu héng ān qiǎn zhù guó hán hóng jī zhī guān jūn bài jì

这句话大意是:突厥寇恒安,遣柱国韩洪击之,官 军败绩。

yǐ jìn wáng zhāo wèi nèi shǐ lìng

这句话大意是:以晋王昭为内史令。

xīn chǒu zhào yuē jūn zǐ lì shēn suī yún bǎi xíng wéi chéng yǔ xiào zuì wéi qí shǒu

现代白话:辛丑,诏曰:“有德行的人立身,虽云百行,唯诚与孝最为其首。

gù tóu zhǔ xùn jié zì gǔ chēng nán yǔn shēn wáng shì lǐ jiā èr děng

这句话大意是:故投主殉节,自古称难,殒身王事,礼加二等。

ér dài sú zhī tú bù dá dà yì zhì yú zhì mìng róng lǚ bù rù zhào yù kuī xiào zǐ zhī yì shāng rén chén zhī xīn

这句话大意是:而代俗之徒,不达大义,至 于致命戎旅,不入兆域,亏孝子之意,伤人臣之心。

xīng yán niàn cǐ měi shēn mǐn tàn

这句话大意是:兴言念此,每深愍叹。

qiě rù miào jì sì bìng bù fèi quē hé zhǐ fén yíng dú zài qí wài

这句话大意是:且入庙 祭祀,并不废阙,何止坟茔,独在其外。

zì jīn yǐ hòu zhàn wáng zhī tú yi rù mù yù

这句话大意是:自今已后,战亡之徒,宜入墓域。

èr yuè yǐ mǎo shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:”二月 乙卯朔,日有蚀之。

xīn sì yǐ shàng zhù guó dú gū jiè wèi yuán zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:辛巳,以上柱国独孤楷为原州总管。

sān yuè rén chén yǐ yù zhāng wáng jiǎn wèi yáng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:三月壬辰,以豫章王暕为 扬州总管。

xià sì yuè yǐ xī zhōu cì shǐ sū xiào cí wèi hóng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:夏四月,以淅州刺史苏孝慈为洪州总管。

wǔ yuè jǐ chǒu tū jué nán nǚ jiǔ wàn kǒu lái jiàng

这句话大意是:五月己丑,突厥男女九万口来 降。

rén chén zhòu yǔ zhèn léi dà fēng bá mù yí jūn jiǎo shuǐ yí yú shǐ píng

这句话大意是:壬辰,骤雨震雷,大风拔木,宜君湫水移于始平。

liù yuè guǐ chǒu hóng zhōu zǒng guǎn sū xiào cí zú

这句话大意是:六月癸丑,洪州总管苏孝慈 卒。

yǐ mǎo qiǎn shí liù shǐ xún shěng fēng sú

这句话大意是:乙卯,遣十六使巡省风俗。

yǐ chǒu zhào yuē rú xué zhī dào xùn jiào shēng rén shi fù zǐ jūn chén zhī yì zhī zūn bēi cháng yòu zhī xù shēng zhī yú cháo rèn zhī yǐ zhí gù néng zàn lǐ shí wù hóng yì fēng fàn

这句话大意是:乙丑,诏曰:“儒学之道,训教生人,识父子君臣 之义,知尊卑长幼之序,升之于朝,任之以职,故能赞理时务,弘益风范。

zhèn fǔ lín tiān xià sī hóng dé jiào yán jí xué tú chóng jiàn xiáng xù kāi jìn shì zhī lù zhù xián jùn zhī rén

这句话大意是:朕抚临 天下,思弘德教,延集学徒,崇建庠序,开进仕之路,伫贤隽之人。

ér guó xué zhòu zǐ chuí jiāng qiān shù zhōu xiàn zhū shēng xián yì bù shǎo

这句话大意是:而国学胄子, 垂将千数,州县诸生,咸亦不少。

tú yǒu míng lù kōng dù suì shí wèi yǒu dé wèi dài fàn cái rèn guó yòng

这句话大意是:徒有名录,空度岁时,未有德为代范,才任国用。

liáng yóu shè xué zhī lǐ duō ér wèi jīng

这句话大意是:良由设学之理,多而未精。

jīn yi jiǎn shěng míng jiā jiǎng lì

这句话大意是:今宜简省,明加奖励。

yú shì guó zǐ xué wéi liú xué shēng qī shí rén tài xué sì mén jí zhōu xiàn xué bìng fèi

这句话大意是:”于是国子学唯留学生七十人, 太学、四门及州县学并废。

qí rì bān shè lì yú zhū zhōu

这句话大意是:其日,颁舍利于诸州。

qiū qī yuè wù xū gǎi guó zǐ wèi tài xué

这句话大意是:秋七月戊戌,改国子为太学。

jiǔ yuè guǐ wèi yǐ zhù guó dù yàn wèi yún zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:九 月癸未,以柱国杜彦为云州总管。

shí yī yuè jǐ chǒu yǒu shì yú nán jiāo

这句话大意是:十一月己丑,有事于南郊。

rén chén yǐ zī zhōu cì shǐ wèi xuán wèi suì zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:壬辰,以资州刺史卫 玄为遂州总管。

èr nián chūn èr yuè xīn hài yǐ xíng zhōu cì shǐ hòu mò chén yǐng wèi guì zhōu zǒng guǎn zōng zhèng yáng wén jì wèi jīng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:二年春二月辛亥,以邢州刺史侯莫陈颖为桂州总管,宗正杨文纪为荆州总管。

sān yuè jǐ hài xìng rén shòu gōng

这句话大意是:三月己亥,幸仁寿宫。

rén yín yǐ qí zhōu cì shǐ zhāng qiáo wèi tán zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:壬寅,以齐州刺史张乔为潭州总管。

xià sì yuè gēng xū qí yōng èr zhōu dì zhèn

这句话大意是:夏四月庚戌,岐、雍二 州地震。

qiū qī yuè bǐng xū zhào nèi wài guān gè jǔ suǒ zhī

这句话大意是:秋七月丙戌,诏内外官各举所知。

wù zǐ yǐ yuán zhōu zǒng guǎn dú gū jiè wèi yì zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:戊子,以原州总管独孤楷为益州总管。

bā yuè jǐ sì huáng hòu dú gū shì bēng

这句话大意是:八月己巳,皇后独孤氏崩。

jiǔ yuè bǐng xū zhì zì rén shòu gōng

这句话大意是:九月丙戌,至自仁寿宫。

rén chén hé nán běi zhū zhōu dà shuǐ qiǎn gōng bù shàng shū yáng dá zhèn xù zhī

这句话大意是:壬辰,河南北诸州大水,遣工 部尚书杨达赈恤之。

yǐ wèi shàng zhù guó xiāng zhōu zǒng guǎn jīn shuǐ jùn gōng zhōu yáo zú

这句话大意是:乙未,上柱国、襄州总管、金水郡公周摇卒。

lǒng xī dì zhèn

这句话大意是:陇西地震。

dōng shí yuè rén zǐ qǔ shè yì zhōu guǎn nèi

这句话大意是:冬十 月壬子,曲赦益州管内。

guǐ chǒu yǐ gōng bù shàng shū yáng dá wèi nà yán

这句话大意是:癸丑,以工部尚书杨达为纳言。

rùn yuè jiǎ shēn zhào shàng shū zuǒ pú yè yáng sù yǔ zhū shù zhě kān dìng yīn yáng chuǎn miù

这句话大意是:闰月甲申,诏尚书左仆射 杨素与诸术者刊定阴阳舛谬。

jǐ chǒu zhào yuē lǐ zhī wèi yòng shí yì dà yǐ

现代白话:己丑,诏曰:“礼之为用,时义大了。

huáng cóng cāng bì jiàng tiān dì zhī shén zī chéng shēng shí zhǎn zōng miào zhī jìng zhèng fù zi jūn chén zhī xù míng hūn yīn sàng jì zhī jié

这句话大意是:黄琮苍璧,降 天地之神,粢盛牲食,展宗庙之敬,正父子君臣之序,明婚姻丧纪之节。

gù dào dé rén yì fēi lǐ bù chéng ān shàng zhì rén mò shàn yú lǐ

这句话大意是:故道德仁 义,非礼不成,安上治人,莫善于礼。

zì qū yǔ luàn lí mián lì nián dài wáng dào shuāi ér biàn fēng zuò wēi yán jué ér dà yì guāi yǔ dài tuī yí qí bì rì shén

这句话大意是:自区宇乱离,绵历年代,王道衰而变风作, 微言绝而大义乖,与代推移,其弊日甚。

zhì yú sì shí jiāo sì zhī jié wén wǔ fú má gé zhī lóng shā shì fēi yì shuō chuǎn bó shū tú zhì shǐ shèng jiào diāo é qīng zhòng wú zhǔn

这句话大意是:至于四时郊祀之节文,五服麻葛之隆杀, 是非异说,踳驳殊途,致使圣教凋讹,轻重无准。

zhèn zhī chéng tiān mìng fǔ lín shēng rén dāng xǐ dí zhī shí shǔ gān gē zhī dài kè dìng huò luàn xiān yùn wǔ gōng shān zhèng yí diǎn rì bù xiá jǐ

这句话大意是:朕祗承天命,抚临生人,当洗涤 之时,属干戈之代,克定祸乱,先运武功,删正彝典,日不暇给。

jīn sì hǎi yì ān wǔ róng wù yòng lǐ yi hóng fēng xùn sú dǎo dé qí lǐ zhui wǎng shèng zhī jiù zhāng xìng xiān wáng zhī mào zé

这句话大意是:今四海乂安,五 戎勿用,理宜弘风训俗,导德齐礼,缀往圣之旧章,兴先王之茂则。

shàng shū zuǒ pú yè yuè guó gōng yáng sù

这句话大意是:尚书左仆射、 越国公杨素,。

shàng shū yòu pú yè pī guó gōng sū wēi

这句话大意是:尚书右仆射、邳国公苏威,。

lì bù shàng shū qí zhāng gōng niú hóng

这句话大意是:吏部尚书、奇章公牛弘,。

nèi shǐ shì láng xuē dào héng

这句话大意是:内史侍郎薛道衡,。

mì shū chéng xǔ shàn xīn

这句话大意是:秘书丞许善心,。

nèi shǐ shè rén yú shì jī

这句话大意是:内史舍人虞世基,。

zhù zuò láng wáng shào

这句话大意是:著作郎王劭,。

huò rèn jū duān kuí

这句话大意是:或任居端揆,。

bó dá gǔ jīn

这句话大意是:博达古今,。

huò qì tuī lìng wàng

这句话大意是:或器推令 望,。

xué zōng jīng shǐ

这句话大意是:学综经史,。

wěi yǐ cái jī

这句话大意是:委以裁缉,。

shí yǔn qiān yì

这句话大意是:实允佥议。

kě bìng xiū dìng wǔ lǐ

这句话大意是:可并修定五礼。

rén yín zàng xiàn huáng hòu yú tài líng

这句话大意是:”壬寅,葬献皇后于太陵。

shí èr yuè guǐ sì shàng zhù guó yì zhōu zǒng guǎn shǔ wáng xiù fèi wèi shù rén

这句话大意是:十二月癸巳,上柱国、益州总管蜀王秀废为庶人。

jiāo zhōu rén lǐ fó zǐ jǔ bīng fǎn qiǎn xíng jūn zǒng guǎn liú fāng tǎo píng zhī

这句话大意是:交州人李佛子举兵反,遣行军总 管刘方讨平之。

sān nián chūn èr yuè jǐ mǎo yuán zhōu zǒng guǎn bǐ yáng xiàn gōng páng huang zú

这句话大意是:三年春二月己卯,原州总管、比阳县公庞晃卒。

wù zǐ yǐ dà jiàng jūn cài yáng jùn gōng yáo biàn wèi zuǒ wǔ hou dà jiàng jūn

这句话大意是:戊子,以大将军、蔡阳郡公姚 辩为左武候大将军。

xià wǔ yuè guǐ mǎo zhào yuē āi āi fù mǔ shēng wǒ qú láo yù bào zhī dé hào tiān wǎng jí

这句话大意是:夏五月癸卯,诏曰:“哀哀父母,生我劬劳,欲报之德,昊天 罔极。

dàn fēng shù bù jìng yán jìng mò zhuī shuāng lù jì jiàng gǎn sī kōng qiè

这句话大意是:但风树不静,严敬莫追,霜露既降,感思空切。

liù yuè shí sān rì shì zhèn shēng rì yi lìng hǎi nèi wèi wǔ yuán huáng dì yuán míng huáng hòu duàn tú

这句话大意是:六月十三日,是朕生日,宜 令海内为武元皇帝、元明皇后断屠。

liù yuè jiǎ wǔ zhào yuē

这句话大意是:”六月甲午,诏曰:。

lǐ yún zhì qīn yǐ qī duàn

这句话大意是:《礼》云:“至亲以期断。

gài yǐ sì shí zhī biàn yì wàn wù zhī gēng shǐ gù shèng rén xiàng zhī

这句话大意是:”盖以四时之变易,万物之更始,故圣人象之。

qí yǒu sān nián jiā lóng ěr yě

现代白话:其 有三年,加隆你也。

dàn jiā wú èr zūn mǔ wèi yā jiàng shì yǐ fù cún sàng mǔ hái fú yú qī zhě fú zhī zhèng yě qǐ róng qī nèi ér gèng xiǎo xiáng

这句话大意是:但家无二尊,母为厌降,是以父存丧母,还服于期者,服之正 也,岂容期内而更小祥!

rán sān nián zhī sàng ér yǒu xiǎo xiáng zhě lǐ yún qī jì lǐ yě

这句话大意是:然三年之丧而有小祥者,《礼》云:“期祭,礼也。

qī ér chú sàng dào yě

这句话大意是:期而 除丧,道也。

yǐ shì zhī gù suī wèi zài qī ér tiān dì yī biàn bù kě bù jì bù kě bù chú

这句话大意是:”以是之故,虽未再期,而天地一变,不可不祭,不可不除。

gù yǒu liàn yān yǐ cún sàng jì zhī běn

现代白话:故有练 呢,以存丧祭之本。

rán qī sàng yǒu liàn yú lǐ wèi ān

这句话大意是:然期丧有练,于理未安。

suī yún shí yī yuè ér liàn nǎi wú suǒ fǎ xiàng fēi qī fēi shí qǐ kě chú jì

这句话大意是:虽云十一月而练,乃无所法象,非期 非时,岂可除祭。

ér rú zhě tú nǐ sān nián zhī sàng lì liàn dàn zhī jié kě wèi gǒu cún qí biàn ér shī qí běn yù jiàn yú duó nǎi báo yú sàng

这句话大意是:而儒者徒拟三年之丧,立练禫之节,可谓苟存其变,而失其本, 欲渐于夺,乃薄于丧。

zhì shǐ zi zé guān liàn qù dié huáng lǐ quàn yuán dié zé bù gé zài gōng cū fú wèi gǎi

这句话大意是:致使子则冠练去绖,黄里縓缘,绖则布葛在躬,粗服未改。

qǐ fēi dié āi shàng cún zi qíng yǐ duó qīn shū shī lún qīng zhòng diān dǎo

这句话大意是:岂非绖哀尚存,子情已夺,亲疏失伦,轻重颠倒!

nǎi bù shùn rén qíng qǐ shèng rén zhī yì yě

这句话大意是:乃不顺人情,岂圣人之意也!

gù zhī xiān shèng zhī lǐ fèi yú rén yá sān nián zhī sàng shàng yǒu bù xíng zhī zhě zhì yú xiáng liàn zhī jié ān néng bù zhuì zhě hu

这句话大意是:故 知先圣之礼废于人邪,三年之丧尚有不行之者,至于祥练之节,安能不坠者吗?

lǐ yún fù mǔ zhī sàng wú guì jiàn yī yě

这句话大意是:《礼》云:“父母之丧,无贵贱一也。

ér dài fū shì zhī sàng fù mǔ nǎi guì jiàn yì fú

这句话大意是:”而大夫士之丧父母,乃贵贱异服。

rán zé lǐ huài lè bēng yóu lái jiàn yǐ

现代白话:然则礼 坏乐崩,由来渐了。

suǒ yǐ yàn píng zhòng zhī zhǎn cū cuī qí lǎo wèi zhī fēi lǐ téng wén gōng zhī fú sān nián qí chén xián suǒ bù yù

这句话大意是:所以晏平仲之斩粗缞,其老谓之非礼,滕文公之服三年,其臣 咸所不欲。

gài yóu wáng dào jì shuāi zhū hóu yì zhèng jiāng yú yuè yú fǎ dù è lǐ zhì zhī hài jǐ nǎi miè qù piān jí zì zhì qí yi

这句话大意是:盖由王道既衰,诸侯异政,将逾越于法度,恶礼制之害己,乃灭去篇籍, 自制其宜。

suì zhì gǔ ròu zhī ēn qīng zhòng cóng sú wú yì zhī dào lóng shā rèn qíng

这句话大意是:遂至骨肉之恩,轻重从俗,无易之道,隆杀任情。

kuàng kǒng zǐ méi ér wēi yán yǐn qín miè xué ér jīng jí fén zhě hu

现代白话:况孔子没而微言隐, 秦灭学习并且经籍焚者乎!

yǒu hàn zhī xìng suī qiú rú yǎ rén jiē yì shuō yì fēi yī guàn

这句话大意是:有汉之兴,虽求儒雅,人皆异说,义非一贯。

yòu jìn dài luàn lí wéi wu bīng gé qí yú diǎn lǐ shí suǒ wèi huáng

这句话大意是:又近代乱离, 唯务兵革,其于典礼,时所未遑。

fu lǐ bù cóng tiān jiàng bù cóng de chū nǎi rén xīn ér yǐ zhě wèi qíng yuán yú ēn yě

这句话大意是:夫礼不从天降,不从地出,乃人心而已者,谓情 缘于恩也。

gù ēn hòu zhě qí lǐ lóng qíng qīng zhě qí lǐ shā

这句话大意是:故恩厚者其礼隆,情轻者其礼杀。

shèng rén yǐ shì chēng qíng lì wén bié qīn shū guì jiàn zhī jié

这句话大意是:圣人以是称情立文,别亲疏贵贱之节。

zì chén zǐ dào xiāo shàng xià shī xù mò dà zhī ēn zhú qíng ér báo mò zhòng zhī lǐ yǔ shí ér shā

这句话大意是:自臣子道消,上下失序,莫大之恩,逐情而薄,莫重之礼,与时而杀。

cǐ nǎi fú bù chēng sàng róng bù chēng fú fēi suǒ wèi shèng rén yuán ēn biǎo qíng zhì lǐ zhī yì yě

这句话大意是:此乃服不称 丧,容不称服,非所谓圣人缘恩表情,制礼之义也。

rán sàng yǔ yì yě níng zài yú qi zé lǐ zhī běn yě

这句话大意是:然丧与易也,宁在于戚,则礼之本也。

lǐ yǒu qí yú wèi ruò yú āi zé qíng zhī shí yě

这句话大意是:礼有其余,未若于哀,则情之实也。

jīn shí yī yuè ér liàn zhě fēi lǐ zhī běn fēi qíng zhī shí

这句话大意是:今 十一月而练者,非礼之本,非情之实。

yóu shì yán zhī fù cún sàng mǔ bù yí yǒu liàn

这句话大意是:由是言之,父存丧母,不宜有练。

dàn yī lǐ shí sān yuè ér xiáng zhōng yuè ér dàn

这句话大意是:但依礼十 三月而祥,中月而禫。

zhù yǐ hé shèng rén zhī yì dá xiào zi zhī xīn

这句话大意是:庶以合圣人之意,达孝子之心。

qiū qī yuè dīng mǎo zhào yuē

这句话大意是:秋七月丁卯,诏曰:。

rì wǎng yuè lái wéi tiān suǒ yǐ yùn xù

这句话大意是:日往月来,唯天所以运序;。

shān zhèn chuān liú wéi de suǒ yǐ xuān qì

这句话大意是:山镇川流,唯地所以宣气。

yùn xù zé hán shǔ wú chà xuān qì zé yún yǔ yǒu zuò gù néng chéng tiān de zhī dà dé yù wàn wù ér wèi gōng

这句话大意是:运序则寒暑无差,宣气 则云雨有作,故能成天地之大德,育万物而为功。

kuàng yī rén jūn yú sì hǎi dǔ wù yù yùn dú jiàn zhì zhì bù jiè qún cái wèi zhī yǒu yě

现代白话:况一人君于四海,睹物欲运,独 见致治,不藉群才,从来没有这种情况。

shì yǐ táng yáo qīn míng mìng xī hé yǐ jū yuè yú shùn ruì dé shēng yuán kǎi ér zuò xiāng

这句话大意是:是以唐尧钦明,命羲、和以居岳,虞舜叡德,升元、 凯而作相。

yī yǐn dǐng zǔ zhī yìng wèi yīn zhī ā héng lǚ wàng yú diào zhī fu wèi zhōu zhī shàng fǔ

这句话大意是:伊尹鼎俎之媵,为殷之阿衡,吕望渔钓之夫,为周之尚父。

cǐ zé míng hè zài yīn qí zi bì hé fēng yún zhī cóng lóng hǔ xián zhé zhī yīng shèng míng

这句话大意是:此则鸣鹤在 阴,其子必和,风云之从龙虎,贤哲之应圣明。

jūn dé bù huí chén dào yǐ zhèng gù néng tōng tiān de zhī hé shùn yīn yáng zhī xù qǐ bù yóu yuán shǒu ér yǒu gǔ gōng hu

这句话大意是:君德不回,臣道以正,故能通天地 之和,顺阴阳之序,岂不由元首而有股肱吗?

zì wáng dào shuāi rén fēng báo jū shàng mò néng gōng dào yǐ yù wù wéi xià bì zhǒng sī fǎ yǐ xī shí

这句话大意是:自王道衰,人风薄,居上莫能公道以 御物,为下必踵私法以希时。

shàng xià xiāng méng jūn chén yì shī yì shī zé zhèng guāi zhèng guāi zé rén kùn

这句话大意是:上下相蒙,君臣义失,义失则政乖,政乖则人困。

gài tóng dé zhī fēng nán sì lí dé zhī guǐ yì zhuī zé rèn zhě bù xiū xiū zhě bù rèn zé zhòng kǒu shuò jīn lù rǔ zhī huò bù cè

这句话大意是:盖 同德之风难嗣,离德之轨易追,则任者不休,休者不任,则众口铄金,戮辱之祸不 测。

shì yǐ xíng gē bì dài cí wèi guàn yuán juǎn ér kě huái chù ér wú yùn fàng zhú jiāng hú zhī shàng chén fù hé hǎi zhī liú suǒ yǐ zì jié ér bù huǐ zhě yě

这句话大意是:是以行歌避代,辞位灌园,卷而可怀,黜而无愠,放逐江湖之上,沈赴河海之 流,所以自洁而不悔者也。

zhì yú lǘ yán xiù yì zhī shì xiāng qū bó yǎ zhī rú yán zú yǐ zuǒ shí xíng zú yǐ lì sú yí qì yú cǎo yě yīn miè ér wú wén qǐ shèng dào zāi

现代白话:至于闾阎秀异之士,乡曲博雅之儒,言足以佐时,行足 以励俗,遗弃于草野,堙灭而无闻,岂胜道啊!

suǒ yǐ lǎn gǔ ér tàn xī zhě yě

这句话大意是:所以览古而叹息者也。

fāng jīn qū yǔ yī jiā yān huǒ wàn lǐ bǎi xìng yì ān sì yí bīn fú qǐ shì rén gōng shí nǎi tiān yì

这句话大意是:方今区宇一 家,烟火万里,百姓乂安,四夷宾服,岂是人功,实乃天意。

zhèn wéi sù yè zhī jù jiāng suǒ yǐ shàng sì míng líng shì yǐ xiǎo xīn lì jǐ rì shèn yī rì

这句话大意是:朕惟夙夜祗惧,将所 以上嗣明灵,是以小心励己,日慎一日。

yǐ lí yuán zài niàn yōu zhào shù wèi kāng yǐ shù zhèng wèi huái lǜ yī wù shī suǒ

这句话大意是:以黎元在念,忧兆庶未康,以庶政为怀, 虑一物失所。

suī qiú fù yán mò jiàn yōu rén tú xiǎng kōng tóng wèi wén zhì dào

这句话大意是:虽求傅岩,莫见幽人,徒想崆峒,未闻至道。

wéi kǒng shāng gē yú cháng yè bào guān yú yí mén yuǎn jì quǎn yáng zhī jiān qū shēn tóng pú zhī wu

这句话大意是:唯恐商歌于长夜,抱关 于夷门,远迹犬羊之间,屈身僮仆之伍。

qí lìng zhōu xiàn sōu yáng xián zhé jiē qǔ míng zhī jīn gǔ tōng shí zhì luàn jiū zhèng jiào zhī běn dá lǐ lè zhī yuán

这句话大意是:其令州县搜扬贤哲,皆取明知今古,通识 治乱,究政教之本,达礼乐之源。

bù xiàn duō shǎo bù dé bù jǔ

这句话大意是:不限多少,不得不举。

xiàn yǐ sān xún xián lìng jìn lù

这句话大意是:限以三旬,咸令进路。

zhēng zhào jiāng sòng bì xū yǐ lǐ

这句话大意是:征 召将送,必须以礼。

bā yuè rén shēn shàng zhù guó jiǎn jiào yōu zhōu zǒng guǎn luò cóng jùn gōng yàn róng yǐ zuì fú zhū

这句话大意是:八月壬申,上柱国、检校幽州总管、落丛郡公燕荣以罪伏诛。

jiǔ yuè rén xū zhì cháng píng guān

这句话大意是:九月壬戌,置常 平官。

jiǎ zǐ yǐ yíng zhōu zǒng guǎn wéi chōng wèi mín bù shàng shū

这句话大意是:甲子,以营州总管韦冲为民部尚书。

shí èr yuè guǐ yǒu hé nán zhū zhōu shuǐ qiǎn nà yán yáng dá zhèn xù zhī

这句话大意是:十二月癸酉,河南诸州水,遣纳言杨达 赈恤之。

sì nián chūn zhēng yuè bǐng chén dà shè

这句话大意是:四年春正月丙辰,大赦。

jiǎ zǐ xìng rén shòu gōng

这句话大意是:甲子,幸仁寿宫。

yǐ chǒu zhào shǎng fá zhī dù shì wú jù xì bìng fù huáng tài zǐ

这句话大意是:乙丑,诏赏罚支度,事无巨细,并 付皇太子。

xià sì yuè yǐ mǎo shàng bù yù

这句话大意是:夏四月乙卯,上不豫。

liù yuè gēng shēn dà shè tiān xià

这句话大意是:六月庚申,大赦天下。

yǒu xīng rù yuè zhōng shù rì ér tuì

这句话大意是:有星入月中,数日而退。

cháng rén jiàn yú yàn mén

这句话大意是:长人见于雁门。

qiū qī yuè yǐ wèi rì qīng wú guāng bā rì nǎi fù

这句话大意是:秋七月乙未,日青无光,八日乃复。

jǐ hài yǐ dà jiàng jūn duàn wén zhèn wèi yún zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:己亥,以大将军段文振为云州 总管。

jiǎ chén shàng yǐ jí shèn wò yú rén shòu gōng yǔ bǎi liáo cí jué bìng wò shǒu xū xī

这句话大意是:甲辰,上以疾甚,卧于仁寿宫,与百僚辞诀,并握手歔欷。

dīng wèi bēng yú dà bǎo diàn shí nián liù shí sì

这句话大意是:丁未,崩于大宝 殿,时年六十四。

yí zhào yuē

这句话大意是:遗诏曰:。

jiē hū

这句话大意是:嗟乎!

zì xī jìn shì bō qiān tiān xià sāng luàn sì hǎi bù yī yǐ zhì zhōu qí zhàn zhēng xiāng xún nián jiāng sān bǎi

这句话大意是:自昔晋室播迁,天下丧乱,四海不一,以至周、齐,战争相寻,年将三 百。

gù gē jiāng tǔ zhě fēi yī suǒ chēng dì wáng zhě fēi yī rén shū guǐ bù tóng shēng rén tú tàn

这句话大意是:故割疆土者非一所,称帝王者非一人,书轨不同,生人涂炭。

shàng tiān jiàng jiàn yuán mìng yú zhèn yòng dēng dà wèi qǐ guān rén lì

这句话大意是:上天降鉴,爰命 于朕,用登大位,岂关人力!

gù de bō luàn fǎn zhèng yǎn wǔ xiū wén tiān xià dà tóng shēng jiào yuǎn bèi cǐ yòu shì tiān yì yù níng qū xià

这句话大意是:故得拨乱反正,偃武修文,天下大同,声教远被,此 又是天意欲宁区夏。

suǒ yǐ mèi dàn lín cháo bù gǎn yì yù yī rì wàn jī liú xīn qīn lǎn huì míng hán shǔ bù dàn qú láo fěi yuē zhèn gōng gài wèi bǎi xìng gù yě

这句话大意是:所以昧旦临朝,不敢逸豫,一日万机,留心亲览,晦明寒暑, 不惮劬劳,匪曰朕躬,盖为百姓故也。

wáng gōng qīng shì měi rì què tíng cì shǐ yǐ xià sān shí cháo jí hé cháng bù qìng jié xīn fǔ jiè chì yīn qín

这句话大意是:王公卿士,每日阙庭,刺史以下,三时朝集, 何尝不罄竭心府,诫敕殷勤。

yì nǎi jūn chén qíng jiān fù zǐ

这句话大意是:义乃君臣,情兼父子。

zhù jiè bǎi liáo zhì lì wàn guó huān xīn yù lìng shuài tǔ zhī rén yǒng de ān lè bù wèi gòu jí mí liú zhì yú dà jiàn

这句话大意是:庶藉百僚智力,万国欢心,欲 令率土之人,永得安乐,不谓遘疾弥留,至于大渐。

cǐ nǎi rén shēng cháng fēn hé zú yán jí

这句话大意是:此乃人生常分,何足言及!

dàn sì hǎi bǎi xìng yī shí bù fēng jiào huà zhèng xíng yóu wèi jìn shàn xīng yán niàn cǐ wéi yǐ liú hèn

这句话大意是:但 四海百姓,衣食不丰,教化政刑,犹未尽善,兴言念此,唯以留恨。

zhèn jīn nián yú liù shí bù fù chēng yāo dàn jīn lì jīng shén yī shí láo jié

这句话大意是:朕今年逾六十, 不复称夭,但筋力精神,一时劳竭。

rú cǐ zhī shì běn fēi wéi shēn zhǐ yù ān yǎng bǎi xìng suǒ yǐ zhì cǐ

这句话大意是:如此之事,本非为身,止欲安养百姓,所以致 此。

rén shēng zǐ sūn shuí bù ài niàn jì wèi tiān xià shì xū gē qíng

这句话大意是:人生子孙,谁不爱念,既为天下,事须割情。

yǒng jí xiù děng bìng huái bèi è jì zhī wú chén zi zhī xīn suǒ yǐ fèi chù

这句话大意是:勇及秀等,并怀悖恶,既知无臣 子之心,所以废黜。

gǔ rén yǒu yán zhī chén mò ruò yú jūn zhī zi mò ruò yú fù

这句话大意是:古人有言:“知臣莫若于君,知子莫若于父。

ruò lìng yǒng xiù de zhì gòng zhì jiā guó bì dāng lù rǔ biàn yú gōng qīng kù dú liú yú rén shù

这句话大意是:”若令勇、秀得 志,共治家国,必当戮辱遍于公卿,酷毒流于人庶。

jīn è zǐ sūn yǐ wèi bǎi xìng chù píng hǎo zi sūn zú kān fù hè dà yè

这句话大意是:今恶子孙已为百姓黜屏,好子 孙足堪负荷大业。

cǐ suī zhèn jiā shì lǐ bù róng yǐn qián duì wén wǔ shì wèi jù yǐ lùn shù

这句话大意是:此虽朕家事,理不容隐,前对文武侍卫,具已论述。

huáng tài zǐ guǎng de jū shàng sì rén xiào zhe wén yǐ qí háng yè kān chéng zhèn zhì

这句话大意是:皇太子广, 地居上嗣,仁孝著闻,以其行业,堪成朕志。

dàn lìng nèi wài qún guān tóng xīn lù lì yǐ cǐ gòng zhì tiān xià zhèn suī míng mù hé suǒ fù hèn

这句话大意是:但令内外群官,同心戮力,以此共治 天下,朕虽瞑目,何所复恨。

dàn guó jiā shì dà bù kě xiàn yǐ cháng lǐ

这句话大意是:但国家事大,不可限以常礼。

jì zàng gōng chú xíng zhī zì xī jīn yi zūn yòng bù láo gǎi dìng

这句话大意是:既葬公除,行之自昔, 今宜遵用,不劳改定。

xiōng lǐ suǒ xū cái lìng zhōu shì

这句话大意是:凶礼所须,才令周事。

wu cóng jié jiǎn bù dé láo rén

这句话大意是:务从节俭,不得劳人。

zhū zhōu zǒng guǎn cì shǐ yǐ xià yi gè lǜ qí zhí bù xū bēn fù

这句话大意是:诸州总管、刺 史已下,宜各率其职,不须奔赴。

zì gǔ zhé wáng yīn rén zuò fǎ qián dì hòu dì yán gé suí shí

这句话大意是:自古哲王,因人作法,前帝后帝,沿革随时。

lǜ lìng gé shì huò yǒu bù biàn yú shì zhě yi yī qián chì xiū gǎi wu dāng zhèng yào

这句话大意是:律 令格式,或有不便于事者,宜依前敕修改,务当政要。

wū hū jìng zhī zāi

现代白话:呜呼,敬之啊!

wú zhuì zhèn mìng

这句话大意是:无坠朕命!

yǐ mǎo fā sāng

这句话大意是:乙卯,发丧。

hé jiān yáng liǔ sì zhū wú gù huáng luò jì ér huā yè fù shēng

这句话大意是:河间杨柳四株无故黄落,既而花叶复生。

bā yuè dīng mǎo zǐ gōng zhì zì rén shòu gōng

这句话大意是:八月丁卯,梓宫至自仁 寿宫。

bǐng zǐ bìn yú dà xīng qián diàn

这句话大意是:丙子,殡于大兴前殿。

dōng shí yuè jǐ mǎo hé zàng yú tài líng tóng fén ér yì xué

这句话大意是:冬十月己卯,合葬于太陵,同坟而异穴。

shàng xìng yán zhòng yǒu wēi róng wài zhì mù ér nèi míng mǐn yǒu dà lüè

这句话大意是:上性严重,有威容,外质木而内明敏,有大略。

chū de zhèng zhī shǐ qún qíng bù fù zhū zi yòu ruò nèi yǒu liù wáng zhī móu wài zhì sān fāng zhī luàn

这句话大意是:初,得政之始,群情不附,诸 子幼弱,内有六王之谋,外致三方之乱。

wò qiáng bīng jū zhòng zhèn zhě jiē zhōu zhī jiù chén

这句话大意是:握强兵、居重镇者,皆周之旧臣。

shàng tuī yǐ chì xīn gè zhǎn qí yòng bù yú qī yuè kè dìng sān biān wèi jí shí nián píng yī sì hǎi

这句话大意是:上推以 赤心,各展其用,不逾期月,克定三边,未及十年,平一四海。

báo fù liǎn qīng xíng fá nèi xiū zhì dù wài fǔ róng yí

这句话大意是:薄赋敛,轻刑罚, 内修制度,外抚戎夷。

měi dàn tīng cháo rì zè wàng juàn jū chǔ fú wán wu cún jié jiǎn lìng xíng jìn zhǐ shàng xià huà zhī

这句话大意是:每旦听朝,日昃忘倦,居处服玩,务存节俭,令行禁止,上 下化之。

kāi huáng rén shòu zhī jiān zhàng fū bù yī líng qǐ ér wú jīn yù zhī shì cháng fú lǜ duō bù bó zhuāng dài bù guò yǐ tóng tiě gǔ jiǎo ér yǐ

这句话大意是:开皇、仁寿之间,丈夫不衣绫绮,而无金玉之饰,常服率多布帛,装带不 过以铜铁骨角而已。

suī sè yú cái zhì yú shǎng cì yǒu gōng yì wú suǒ ài lìn

这句话大意是:虽啬于财,至于赏赐有功,亦无所爱吝。

shèng yú sì chū lù féng shàng biǎo zhě zé zhù mǎ qīn zì lín wèn

这句话大意是:乘舆四出,路逢上表 者,则驻马亲自临问。

huò qián qiǎn xíng rén cǎi tīng fēng sú lì zhì dé shī rén jiān jí kǔ wú bù liú yì

这句话大意是:或潜遣行人采听风俗,吏治得失,人间疾苦,无不留意。

cháng yù guān zhōng jī qiǎn zuǒ yòu shì bǎi xìng suǒ shí

这句话大意是:尝 遇关中饥,遣左右视百姓所食。

yǒu de dòu xiè zá kāng ér zòu zhī zhě shàng liú tì yǐ shì qún chén shēn zì jiù zé wèi zhī chè shàn bù yù jiǔ ròu zhě dài jiāng yī qī

这句话大意是:有得豆屑杂糠而奏之者,上流涕以示群臣,深自咎 责,为之撤膳,不御酒肉者殆将一期。

jí dōng bài tài shān guān zhōng hù kǒu jiù shí luò yáng zhě dào lù xiāng shǔ

这句话大意是:及东拜太山,关中户口就食洛阳者,道路相 属。

shàng chì chì hòu bù dé zhé yǒu qū bī

这句话大意是:上敕斥候,不得辄有驱逼。

nán nǚ cān cè yú zhàng wèi zhī jiān féng fú lǎo xié yòu zhě zhé yǐn mǎ bì zhī wèi miǎn ér qù

这句话大意是:男女参厕于仗卫之间,逢扶老携幼者,辄引马避之, 慰勉而去。

zhì jiān xiǎn zhī chù jiàn fù dān zhě jù lìng zuǒ yòu fú zhù zhī

这句话大意是:至艰险之处,见负担者,遽令左右扶助之。

qí yǒu jiàng shì zhàn méi bì jiā yōu shǎng réng lìng shǐ zhě jiù jiā láo wèn

这句话大意是:其有将士战没,必加优赏, 仍令使者就家劳问。

zì qiáng bù xī zhāo xī zī zī rén shù yīn fán tǎng cáng chōng shí

这句话大意是:自强不息,朝夕孜孜,人庶殷繁,帑藏充实。

suī wèi néng zhēn yú zhì zhì yì zú chēng jìn dài zhī liáng zhǔ

这句话大意是:虽未能臻于至治, 亦足称近代之良主。

rán tiān xìng chén cāi sù wú xué shù hǎo wèi xiǎo shù bù dá dà tǐ gù zhōng chén yì shì mò de jìn xīn jié cí

这句话大意是:然天性沉猜,素无学术,好为小数,不达大体,故忠臣义士, 莫得尽心竭辞。

qí cǎo chuàng yuán xūn jí yǒu gōng zhū jiāng zhū yí zuì tuì hǎn yǒu cún zhě

这句话大意是:其草创元勋及有功诸将,诛夷罪退,罕有存者。

yòu bú yuè shī shū fèi chú xué xiào wéi fù yán shì yòng fèi chù zhū zǐ

这句话大意是:又不悦诗书,废除 学校,唯妇言是用,废黜诸子。

dǎi yú mù nián chí fǎ yóu jùn xǐ nù bù cháng guò yú shā lù

这句话大意是:逮于暮年,持法尤峻,喜怒不常,过于杀戮。

cháng lìng zuǒ yòu sòng xī yù cháo gòng shǐ chū yù mén guān qí rén suǒ jīng zhī chù huò shòu mù zǎi xiǎo wù kuì yí yīng wǔ jīng pí mǎ biān zhī shǔ shàng wén ér dà nù

这句话大意是:尝令 左右送西域朝贡使出玉门关,其人所经之处,或受牧宰小物,馈遗鹦鹉、麖皮、马 鞭之属,上闻而大怒。

yòu yì wǔ kù jiàn shǔ zhōng wú huì bù zhì yú shì zhí wǔ kù lìng jí zhū shòu yí zhě chū kāi yuǎn mén wài qīn zì lín jué sǐ zhě shù shí rén

这句话大意是:又诣武库,见署中芜秽不治,于是执武库令及诸受遗者,出 开远门外,亲自临决,死者数十人。

yòu wǎng wǎng qián lìng rén lù yí lìng shǐ fǔ shǐ yǒu shòu zhě bì sǐ wú suǒ kuān dài

这句话大意是:又往往潜令人赂遗令史府史,有受者必死,无 所宽贷。

yì zhě yǐ cǐ shǎo zhī

这句话大意是:议者以此少之。

shǐ chén yuē gāo zǔ lóng dé zài tián qí biǎo jiàn yì huì míng cáng yòng gù zhī wǒ zhě xī

这句话大意是:史臣曰:高祖龙德在田,奇表见异,晦明藏用,故知我者希。

shǐ yǐ wài qi zhī zūn shòu tuō gū zhī rèn yǔ néng zhī yì wèi wéi dāng shí suǒ xǔ shì yǐ zhōu shì jiù chén xián huái fèn wǎn

这句话大意是:始以外戚之尊, 受托孤之任,与能之议,未为当时所许,是以周室旧臣,咸怀愤惋。

jì ér wáng qiān gù sān shǔ zhī zǔ bù yú qī yuè wèi jiǒng jǔ quán qí zhī zhòng yī zhàn ér wáng sī nǎi fēi zhǐ rén móu yì yì tiān zhī suǒ zàn yě

这句话大意是:既而王谦固三 蜀之阻,不逾期月,尉迥举全齐之众,一战而亡,斯乃非止人谋,抑亦天之所赞也。

guāi cí jī yùn suì qiān zhōu dǐng

这句话大意是:乖兹机运,遂迁周鼎。

yú shí mán yí huá xià jīng yáng wèi yī qú láo rì zè jīng yíng sì fāng

这句话大意是:于时蛮夷猾夏,荆、扬未一,劬劳日昃,经营四方。

lóu chuán nán mài zé jīn líng shī xiǎn piào qí běi zhǐ zé chán yú kuǎn sāi zhí fāng suǒ zài bìng rù jiāng lǐ yǔ gòng suǒ tú xián shòu zhēng shuò

这句话大意是:楼船南 迈,则金陵失险,骠骑北指,则单于款塞,《职方》所载,并入疆理,《禹贡》所 图,咸受正朔。

suī jìn wǔ zhī kè píng wú huì hàn xuān zhī tuī wáng gù cún bǐ yì lùn gōng bù néng shàng yě

这句话大意是:虽晋武之克平吴会,汉宣之推亡固存,比义论功,不能尚也。

qī dé jì fū jiǔ gē yǐ qià yào huāng xián jì wèi hòu wú jǐng

这句话大意是:七德 既敷,九歌已洽,要荒咸暨,尉候无警。

yú shì gōng jié jiǎn píng yáo fù cāng lǐn shí fǎ lìng xíng jūn zǐ xián lè qí shēng xiǎo rén gè ān qí yè qiáng wú líng ruò zhòng bù bào guǎ rén wù yīn fù cháo yě huān yú

现代白话:于是躬节俭,平徭赋,仓廪实,法令行, 有德行的人咸乐其生,品行较差的人各安其业,强无陵弱,众不暴寡,人物殷阜,朝野欢娱。

èr shí nián jiān tiān xià wú shì qū yǔ zhī nèi yàn rú yě

这句话大意是:二十 年间,天下无事,区宇之内晏如也。

kǎo zhī qián wáng zú yǐ cān zōng shèng liè

这句话大意是:考之前王,足以参踪盛烈。

dàn sù wú shù xué bù néng jìn xià wú kuān rén zhī dù yǒu kè bó zhī zī jì hu mù nián cǐ fēng yú shàn

这句话大意是:但素无术学,不能 尽下,无宽仁之度,有刻薄之资,暨乎暮年,此风逾扇。

yòu yǎ hǎo fú ruì àn yú dà dào jiàn bǐ wéi chéng quán móu jīng shì jiē tóng dì zhì mí suǒ shì cóng

这句话大意是:又雅好符瑞,暗于大道, 建彼维城,权侔京室,皆同帝制,靡所适从。

tīng zhé fù zhī yán huò xié chén zhī shuō ruò chǒng fèi dí tuō fù shī suǒ

这句话大意是:听哲妇之言,惑邪臣之说,溺宠废嫡, 托付失所。

miè fù zǐ zhī dào kāi kūn dì zhī xì zòng qí xún fǔ jiǎn fá běn zhī

这句话大意是:灭父子之道,开昆弟之隙,纵其寻斧,剪伐本枝。

fén tǔ wèi gàn zǐ sūn jì zhǒng tú lù sōng jiǎ cái liè tiān xià yǐ fēi duò yǒu

这句话大意是:坟土未干,子孙继踵 屠戮,松槚才列,天下已非隋有。

xī zāi

现代白话:惜啊!

jī qí shuāi dài zhī yuán jī qí luàn wáng zhī zhào qǐ zì gāo zǔ chéng yú yáng dì suǒ yóu lái yuǎn yǐ fēi yī zhāo yī xī

现代白话:迹其衰怠之源,稽其乱亡之兆,起自高祖, 成于炀帝,所由来远了,非一朝一夕。

qí bù sì hū zhū wèi wèi bù xìng yě

这句话大意是:其不祀忽诸,未为不幸也。

✦ You read 帝纪·卷二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.