隋书 · 魏征 · Chapter 81 of 85

列传·卷四十六

PinyinModern Translation
Size

dōng yí

这句话大意是:○东夷。

gāo lí

这句话大意是:○高丽。

gāo lí zhī xiān chū zì fū yú

这句话大意是:高丽之先,出自夫余。

fū yú wáng cháng de hé bó nǚ yīn bì yú shì nèi wèi rì guāng suí ér zhào zhī gǎn ér suì yùn shēng yī dà luǎn yǒu yī nán zǐ pò ké ér chū míng yuē zhū méng

这句话大意是:夫余王尝得河伯女,因闭于室内,为日光随而照之,感 而遂孕,生一大卵,有一男子破壳而出,名曰朱蒙。

fū yú zhī chén yǐ zhū méng fēi rén suǒ shēng xián qǐng shā zhī wáng bù tīng

这句话大意是:夫余之臣以朱蒙非人所生,咸 请杀之,王不听。

jí zhuàng yīn cóng liè suǒ huò jū duō yòu qǐng shā zhī

这句话大意是:及壮,因从猎,所获居多,又请杀之。

qí mǔ yǐ gào zhū méng zhū méng qì fū yú dōng nán zǒu

这句话大意是:其母以告朱蒙,朱蒙弃夫 余东南走。

yù yī dà shuǐ shēn bù kě yuè

这句话大意是:遇一大水,深不可越。

zhū méng yuē wǒ shì hé bó wài sūn rì zhī zǐ yě

这句话大意是:朱蒙曰:“我是河伯外孙,日之子也。

jīn yǒu nán ér zhuī bīng qiě jí rú hé de dù

这句话大意是:今有难, 而追兵且及,如何得渡?

yú shì yú biē jī ér chéng qiáo zhū méng suì dù zhuī qí bù dé jì ér hái

这句话大意是:”于是鱼鳖积而成桥,朱蒙遂渡,追骑不得济而还。

zhū méng jiàn guó zì hào gāo gōu lí yǐ gāo wèi shì

这句话大意是:朱蒙 建国,自号高句丽,以高为氏。

zhū méng sǐ zi lǘ dá sì

这句话大意是:朱蒙死,子闾达嗣。

zhì qí sūn mò lái xīng bīng suì bìng fū yú

这句话大意是:至其孙莫来兴兵,遂并夫余。

zhì yì sūn wèi gōng yǐ wèi zhèng shǐ zhōng rù kòu xī ān píng guàn qiū jiǎn jù pò zhī

这句话大意是:至裔孙位宫,以魏正始中入寇西安平,毌丘俭拒破之。

wèi gōng xuán sūn zhī zǐ yuē zhāo liè dì wèi mù róng shì suǒ pò suì rù wán dōu fén qí gōng shì dà lüè ér hái

现代白话:位宫玄孙之孔子说昭列帝,为 慕容氏所破,遂入丸都,焚其宫室,大掠而还。

zhāo liè dì hòu wèi bǎi jì suǒ shā

这句话大意是:昭列帝后为百济所杀。

qí zēng sūn liǎn qiǎn shǐ hòu wèi

这句话大意是:其曾孙琏, 遣使后魏。

liǎn liù shì sūn tāng zài zhōu qiǎn shǐ cháo gòng wǔ dì bài tāng shàng kāi fǔ liáo dōng jùn gōng liáo dōng wáng

这句话大意是:琏六世孙汤,在周遣使朝贡,武帝拜汤上开府、辽东郡公、辽东王。

gāo zǔ shòu shàn tāng fù qiǎn shǐ yì què jìn shòu dà jiàng jūn gǎi fēng gāo lí wáng

这句话大意是:高 祖受禅,汤复遣使诣阙,进授大将军,改封高丽王。

suì qiǎn shǐ cháo gòng bù jué

这句话大意是:岁遣使朝贡不绝。

qí guó dōng xī èr qiān lǐ nán běi qiān yú lǐ

这句话大意是:其国东西二千里,南北千余里。

dōu yú píng rǎng chéng yì yuē cháng ān chéng dōng xī liù lǐ suí shān qū qū nán lín pèi shuǐ

这句话大意是:都于平壤城,亦曰长安城,东西六里,随山屈 曲,南临𬇙水。

fù yǒu guó nèi chéng hàn chéng bìng qí dōu huì zhī suǒ qí guó zhōng hū wèi sān jīng

这句话大意是:复有国内城、汉城,并其都会之所,其国中呼为“三京”。

yǔ xīn luó měi xiāng qīn duó zhàn zhēng bù xī

这句话大意是:与新罗 每相侵夺,战争不息。

guān yǒu tài dà xiōng cì dà xiōng cì xiǎo xiōng cì duì lú cì yì hóu shē cì wū zhuō cì tài dà shǐ zhě cì dà shǐ zhě cì xiǎo shǐ zhě cì rù shē cì yì shǔ cì xiān rén fán shí èr děng

这句话大意是:官有太大兄,次大兄,次小兄,次对卢,次意侯奢,次乌拙, 次太大使者,次大使者,次小使者,次褥奢,次翳属,次仙人,凡十二等。

fù yǒu nèi píng wài píng wǔ bù rù sà

这句话大意是:复有内 评、外评、五部褥萨。

rén jiē pí guān shǐ rén jiā chā niǎo yǔ

这句话大意是:人皆皮冠,使人加插鸟羽。

guì zhě guān yòng zǐ luō shì yǐ jīn yín

这句话大意是:贵者冠用紫罗,饰以金银。

fú dà xiù shān dà kǒu kù sù pí dài huáng gé jù

这句话大意是:服大 袖衫,大口袴,素皮带,黄革屦。

fù rén qún rú jiā zhuàn

这句话大意是:妇人裙襦加襈。

bīng qì yǔ zhōng guó lüè tóng

这句话大意是:兵器与中国略同。

měi chūn qiū xiào liè wáng qīn lín zhī

这句话大意是:每春秋校猎, 王亲临之。

rén shuì bù wǔ pǐ gǔ wǔ dàn

这句话大意是:人税布五匹,谷五石。

yóu rén zé sān nián yī shuì shí rén gòng xì bù yì pǐ zū hù yī shí cì qī dòu xià wǔ dǒu

这句话大意是:游人则三年一税,十人共细布一匹,租户一石, 次七斗,下五斗。

fǎn nì zhě fù zhī yú zhù ruò ér zhǎn zhī jí mò qí jiā

这句话大意是:反逆者缚之于柱,𦶟而斩之,籍没其家。

dào zé cháng shí bèi

这句话大意是:盗则偿十倍。

yòng xíng jì jùn hǎn yǒu fàn zhě

这句话大意是:用刑既峻, 罕有犯者。

lè yǒu wǔ xián qín zhēng bì lì héng chuī xiāo gǔ zhī shǔ chuī lú yǐ hé qǔ

这句话大意是:乐有五弦、琴、筝、筚篥、横吹、箫、鼓之属,吹芦以和曲。

měi nián chū jù xì yú pèi shuǐ zhī shàng wáng chéng yāo yú liè yǔ yí yǐ guān zhī

这句话大意是:每年初, 聚戏于𬇙水之上,王乘腰舆,列羽仪以观之。

shì bì wáng yǐ yī fú rù shuǐ fēn zuǒ yòu wèi èr bù yǐ shuǐ shí xiāng jiàn zhì xuān hū chí zhú zài sān ér zhǐ

这句话大意是:事毕,王以衣服入水,分左右为二部, 以水石相溅掷,喧呼驰逐,再三而止。

sú hǎo dūn jù

这句话大意是:俗好蹲踞。

jié jìng zì xǐ yǐ qū zǒu wèi jìng bài zé yè yī jiǎo lì gè fǎn gǒng xíng bì yáo shǒu

这句话大意是:洁净自喜,以趋走为敬,拜则曳 一脚,立各反拱,行必摇手。

xìng duō guǐ fú

这句话大意是:性多诡伏。

fù zǐ tóng chuān ér yù gòng shì ér qǐn

这句话大意是:父子同川而浴,共室而寝。

fù rén yín bēn sú duō yóu nǚ

这句话大意是:妇人淫奔,俗 多游女。

yǒu hūn jià zhě qǔ nán nǚ xiāng yuè rán jí wèi zhī nán jiā sòng zhū jiǔ ér yǐ wú cái pìn zhī lǐ

这句话大意是:有婚嫁者,取男女相悦,然即为之,男家送猪酒而已,无财聘之礼。

huò yǒu shòu cái zhě rén gòng chǐ zhī

这句话大意是:或有 受财者,人共耻之。

sǐ zhě bìn yú wū nèi jīng sān nián zé jí rì ér zàng

这句话大意是:死者殡于屋内,经三年,择吉日而葬。

jū fù mǔ jí fū zhī sàng fú jiē sān nián xiōng dì sān yuè

这句话大意是:居父母及夫之丧,服皆 三年,兄弟三月。

chū zhōng kū qì zàng zé gǔ wǔ zuò yuè yǐ sòng zhī

这句话大意是:初终哭泣,葬则鼓舞作乐以送之。

mái qì xī qǔ sǐ zhě shēng shí fú wán chē mǎ zhì yú mù cè huì zàng zhě zhēng qǔ ér qù

这句话大意是:埋讫,悉取死者生时服玩车马 置于墓侧,会葬者争取而去。

jìng guǐ shén duō yín cí

这句话大意是:敬鬼神,多淫祠。

kāi huáng chū pín yǒu shǐ rù cháo

这句话大意是:开皇初,频有使入朝。

jí píng chén zhī hòu tāng dà jù zhì bīng jī gǔ wèi shǒu jù zhī cè

这句话大意是:及平陈之后,汤大惧,治兵积谷,为守拒之策。

shí qī nián shàng cì tāng xǐ shū yuē

这句话大意是:十七年, 上赐汤玺书曰:。

zhèn shòu tiān mìng ài yù shuài tǔ wěi wáng hǎi yú xuān yáng cháo huà yù shǐ yuán shǒu fāng zú gè suì qí xīn

这句话大意是:朕受天命,爱育率土,委王海隅,宣扬朝化,欲使圆首方足,各遂其心。

wáng měi qiǎn shǐ rén suì cháng cháo gòng suī chēng fān fù chéng jié wèi jǐn

这句话大意是:王每 遣使人,岁常朝贡,虽称籓附,诚节未尽。

wáng jì rén chén xū tóng zhèn dé ér nǎi qū bī mò hé gù jìn qì dān

这句话大意是:王既人臣,须同朕德,而乃驱逼靺鞨, 固禁契丹。

zhū fān dùn sǎng wèi wǒ chén qiè fèn shàn rén zhī mù yì hé dú hài zhī qíng shēn hu

这句话大意是:诸籓顿颡,为我臣妾,忿善人之慕义,何毒害之情深吗?

tài fǔ gōng rén qí shù bù shǎo wáng bì xū zhī zì kě wén zòu

这句话大意是:太府工人,其 数不少,王必须之,自可闻奏。

xī nián qián xíng cái huò lì dòng xiǎo rén sī jiāng nǔ shǒu táo cuàn xià guó

现代白话:昔年潜行财货,利动品行较差的人,私将弩手,逃窜下国。

qǐ fēi xiū lǐ bīng qì yì yù bù zāng kǒng yǒu wài wén gù wèi dào qiè

这句话大意是:岂非修理兵器,意欲不臧,恐有外闻,故为盗窃?

shí mìng shǐ zhě fǔ wèi wáng fān běn yù wèn bǐ rén qíng jiào bǐ zhèng shù

这句话大意是:时命使者,抚尉王籓,本欲问彼 人情,教彼政术。

wáng nǎi zuò zhī kōng guǎn yán jiā fáng shǒu shǐ qí bì mù sè ěr yǒng wú wén jiàn

这句话大意是:王乃坐之空馆,严加防守,使其闭目塞耳,永无闻见。

yǒu hé yīn è fú yù rén zhī jìn zhì guān sī wèi qí fǎng chá

这句话大意是:有何阴恶, 弗欲人知,禁制官司,畏其访察?

yòu shù qiǎn mǎ qí shā hài biān rén lǚ chí jiān móu dòng zuò xié shuō xīn zài bù bīn

这句话大意是:又数遣马骑,杀害边人,屡驰奸谋,动作邪说, 心在不宾。

zhèn yú cāng shēng xī rú chì zǐ cì wáng tǔ yǔ shòu wáng guān jué shēn ēn shū zé zhāng zhe xiá ěr

这句话大意是:朕于苍生,悉如赤子,赐王土宇,授王官爵,深恩殊泽,彰著遐迩。

wáng zhuān huái bù xìn héng zì cāi yí cháng qiǎn shǐ rén mì chān xiāo xī chún chén zhī yì qǐ ruò shì yě

这句话大意是:王 专怀不信,恒自猜疑,常遣使人,密觇消息,纯臣之义,岂若是也?

gài dāng yóu zhèn xùn dǎo bù míng wáng zhī qiān wéi yī yǐ kuān shù jīn rì yǐ hòu bì xū gǎi gé

这句话大意是:盖当由朕训导 不明,王之愆违,一已宽恕,今日以后,必须改革。

shǒu fān chén zhī jié fèng cháo zhèng zhī diǎn zì huà ěr fān wù wǔ tā guó zé zhǎng xiǎng fù guì shí chēng zhèn xīn

现代白话:守籓臣之节,奉朝正之典,自 化你籓,勿忤他国,则长享富贵,实称朕心。

bǐ zhī yī fāng suī de xiá rén shǎo rán pǔ tiān zhī xià jiē wèi zhèn chén

这句话大意是:彼之一方,虽地狭人少,然普天之下, 皆为朕臣。

jīn ruò chù wáng bù kě xū zhì zhōng xū gēng xuǎn guān shǔ jiù bǐ ān fǔ

这句话大意是:今若黜王,不可虚置,终须更选官属,就彼安抚。

wáng ruò sǎ xīn yì xíng lǜ yóu xiàn zhāng jí shì zhèn zhī liáng chén hé láo bié qiǎn cái yàn yě

这句话大意是:王若洒心易行,率由 宪章,即是朕之良臣,何劳别遣才彦也?

xī dì wáng zuò fǎ rén xìn wèi xiān yǒu shàn bì shǎng yǒu è bì fá sì hǎi zhī nèi jù wén zhèn zhǐ

这句话大意是:昔帝王作法,仁信为先,有善必赏,有恶 必罚,四海之内,具闻朕旨。

wáng ruò wú zuì zhèn hū jiā bīng zì yú fān guó wèi zhèn hé yě

这句话大意是:王若无罪,朕忽加兵,自余籓国,谓朕何也!

wáng bì xū xīn nà zhèn cǐ yì shèn wù yí huò gèng huái yì tú

这句话大意是:王必虚 心,纳朕此意,慎勿疑惑,更怀异图。

wǎng zhě chén shū bǎo dài zài jiāng yīn cán hài rén shù jīng dòng wǒ fēng hou chāo lüě wǒ biān jìng

这句话大意是:往者陈叔宝代在江阴,残害人庶,惊动我烽 候,抄掠我边境。

zhèn qián hòu jiè chì jīng lì shí nián bǐ zé shì cháng jiāng zhī wài jù yī yú zhī zhòng hūn kuáng jiāo ào bù cóng zhèn yán

这句话大意是:朕前后诫敕,经历十年,彼则恃长江之外,聚一隅之众,昏狂骄 傲,不从朕言。

gù mìng jiāng chū shī chú bǐ xiōng nì lái wǎng bù yíng xún yuè bīng qí bù guò shù qiān lì dài bū kòu yī zhāo qīng dàng xiá ěr yì ān rén shén xū yuè

这句话大意是:故命将出师,除彼凶逆,来往不盈旬月,兵骑不过数千,历代逋寇, 一朝清荡,遐迩乂安,人神胥悦。

wén wáng tàn hèn dú zhì bēi shāng chù zhì yōu míng yǒu sī shì zhí zuì wáng bù wéi chén miè shǎng wáng bù wéi chén cún lè huò hǎo luàn hé wéi ěr yě

现代白话:闻王叹恨,独致悲伤,黜陟幽明,有司是职,罪 王不为陈灭,赏王不为陈存,乐祸好乱,何为你也?

wáng wèi liáo shuǐ zhī guǎng hé rú cháng jiāng

现代白话:王谓辽水之广,怎么样长江?

gāo lì zhī rén duō shǎo chén guó

这句话大意是:高 丽之人,多少陈国?

zhèn ruò bù cún hán yù zé wáng qián qiān mìng yī jiāng jūn hé dài duō lì

这句话大意是:朕若不存含育,责王前愆,命一将军,何待多力!

yīn qín xiǎo shì xǔ wáng zì xīn ěr

这句话大意是:殷勤晓示, 许王自新耳。

yi de zhèn huái zì qiú duō fú

这句话大意是:宜得朕怀,自求多福。

tāng de shū huáng kǒng jiāng fèng biǎo chén xiè huì bìng zú

这句话大意是:汤得书惶恐,将奉表陈谢,会病卒。

zi yuán sì lì

这句话大意是:子元嗣立。

gāo zǔ shǐ shǐ bài yuán wéi shàng kāi fǔ yí tóng sān sī xí jué liáo dōng jùn gōng cì yī yī xí

这句话大意是:高祖使使拜元为上开府、仪同 三司,袭爵辽东郡公,赐衣一袭。

yuán fèng biǎo xiè ēn bìng hè xiáng ruì yīn qǐng fēng wáng

这句话大意是:元奉表谢恩,并贺祥瑞,因请封王。

gāo zǔ yōu cè yuán wèi wáng

这句话大意是:高祖优册元 为王。

míng nián yuán lǜ mò hé zhī zhòng wàn yú qí kòu liáo xī yíng zhōu zǒng guǎn wéi chōng jī zǒu zhī

这句话大意是:明年,元率靺鞨之众万余骑寇辽西,营州总管韦冲击走之。

gāo zǔ wén ér dà nù mìng hàn wáng liàng wèi yuán shuài zǒng shuǐ lù tǎo zhī xià zhào chù qí jué wèi

这句话大意是:高祖闻而大怒,命 汉王谅为元帅,总水陆讨之,下诏黜其爵位。

shí kuì yùn bù jì liù jūn fá shí shī chū lín yū guān fù yù jí yì wáng shī bù zhèn

这句话大意是:时馈运不继,六军乏食,师出临渝关, 复遇疾疫,王师不振。

jí cì liáo shuǐ yuán yì huáng jù qiǎn shǐ xiè zuì shàng biǎo chēng liáo dōng fèn tǔ chén yuán yún yún

这句话大意是:及次辽水,元亦惶惧,遣使谢罪,上表称“辽东粪土臣元” 云云。

shàng yú shì bà bīng dài zhī rú chū yuán yì suì qiǎn cháo gòng

这句话大意是:上于是罢兵,待之如初,元亦岁遣朝贡。

yáng dì sì wèi tiān xià quán shèng gāo chāng wáng tū jué qǐ rén kè hán bìng qīn yì què gòng xiàn yú shì zhēng yuán rù cháo

这句话大意是:炀帝嗣位,天下全盛,高昌王、突 厥启人可汗并亲诣阙贡献,于是征元入朝。

yuán jù fān lǐ pō quē

这句话大意是:元惧籓礼颇阙。

dà yè qī nián dì jiāng tǎo yuán zhī zuì chē jià dù liáo shuǐ shàng yíng yú liáo dōng chéng fēn dào chū shī gè dùn bīng yú qí chéng xià

这句话大意是:大业七年,帝将讨元之 罪,车驾渡辽水,上营于辽东城,分道出师,各顿兵于其城下。

gāo lí lǜ bīng chū jù zhàn duō bù lì yú shì jiē yīng chéng gù shǒu

这句话大意是:高丽率兵出拒,战 多不利,于是皆婴城固守。

dì lìng zhū jūn gōng zhī yòu chì zhū jiāng gāo lí ruò jiàng zhě jí yi fǔ nà bù dé zòng bīng

这句话大意是:帝令诸军攻之,又敕诸将:“高丽若降者,即宜抚纳, 不得纵兵。

chéng jiāng xiàn zéi zhé yán qǐng xiáng zhū jiāng fèng zhǐ bù gǎn fù jī xiān lìng chí zòu

这句话大意是:”城将陷,贼辄言请降,诸将奉旨不敢赴机,先令驰奏。

bǐ bào zhì zéi shǒu yù yì bèi suí chū jù zhàn

这句话大意是:比报至,贼守 御亦备,随出拒战。

rú cǐ zhě zài sān dì bù wù

这句话大意是:如此者再三,帝不悟。

yóu shì shí jǐn shī lǎo zhuǎn shū bù jì zhū jūn duō bài jì yú shì bān shī

这句话大意是:由是食尽师老,转输不继,诸军多败绩, 于是班师。

shì xíng yě wéi yú liáo shuǐ xī bá zéi wǔ lì luó zhì liáo dōng jùn jí tōng dìng zhèn ér hái

这句话大意是:是行也,唯于辽水西拔贼武厉逻,置辽东郡及通定镇而还。

jiǔ nián dì fù qīn zhēng zhī nǎi chì zhū jūn yǐ biàn yi cóng shì

这句话大意是:九年,帝复 亲征之,乃敕诸军以便宜从事。

zhū jiāng fēn dào gōng chéng zéi shì rì cù

这句话大意是:诸将分道攻城,贼势日蹙。

huì yáng xuán gǎn zuò luàn fǎn shū zhì dì dà jù jí rì liù jūn bìng hái

这句话大意是:会杨玄感作乱,反书至, 帝大惧,即日六军并还。

bīng bù shì láng hú sī zhèng wáng rù gāo lí gāo lí jù zhī shì shí xī ruì lái zhuī diàn jūn duō bài

这句话大意是:兵部侍郎斛斯政亡入高丽,高丽具知事实,悉锐来追,殿 军多败。

shí nián yòu fā tiān xià bīng huì dào zéi fēng qǐ rén duō liú wáng suǒ zài zǔ jué jūn duō shī qī

这句话大意是:十年,又发天下兵,会盗贼蜂起,人多流亡,所在阻绝,军多失期。

zhì liáo shuǐ gāo lí yì kùn bì qiǎn shǐ qǐ xiáng qiú sòng hú sī zhèng yǐ shú zuì

这句话大意是:至辽 水,高丽亦困弊,遣使乞降,囚送斛斯政以赎罪。

dì xǔ zhī dùn yú huái yuǎn zhèn shòu qí jiàng kuǎn

这句话大意是:帝许之,顿于怀远镇,受其降款。

réng yǐ fú qiú jūn shí guī

这句话大意是:仍以俘囚军实归。

zhì jīng shī yǐ gāo lí shǐ zhě qīn gào yú tài miào yīn jū liú zhī

这句话大意是:至京师,以高丽使者亲告于太庙,因拘留之。

réng zhēng yuán rù cháo yuán jìng bù zhì

这句话大意是:仍征元入朝,元竟 不至。

dì chì zhū jūn yán zhuāng gèng tú hòu jǔ huì tiān xià dà luàn suì bù kè fù xíng

这句话大意是:帝敕诸军严装,更图后举,会天下大乱,遂不克复行。

bǎi jì

这句话大意是:○百济。

bǎi jì zhī xiān chū zì gāo lí guó

这句话大意是:百济之先,出自高丽国。

qí guó wáng yǒu yī shì bì hū huái yùn wáng yù shā zhī bì yún yǒu wù zhuàng rú jī zǐ lái gǎn yú wǒ gù yǒu shēn yě

这句话大意是:其国王有一侍婢,忽怀孕,王欲杀之,婢云:“有物 状如鸡子,来感于我,故有娠也。

wáng shè zhī

这句话大意是:”王舍之。

hòu suì shēng yī nán qì zhī cè hùn jiǔ ér bù sǐ yǐ wéi shén mìng yǎng zhī míng yuē dōng míng

这句话大意是:后遂生一男,弃之厕溷,久而不死, 以为神,命养之,名曰东明。

jí zhǎng gāo lí wáng jì zhī dōng míng jù táo zhì yān shuǐ fū yú rén gòng fèng zhī

这句话大意是:及长,高丽王忌之,东明惧,逃至淹水,夫余人共奉 之。

dōng míng zhī hòu yǒu chóu tái zhě dǔ yú rén xìn shǐ lì qí guó yú dài fāng gù dì

这句话大意是:东明之后,有仇台者,笃于仁信,始立其国于带方故地。

hàn liáo dōng tài shǒu gōng sūn dù yǐ nǚ qī zhī jiàn yǐ chāng shèng wèi dōng yí qiáng guó

这句话大意是:汉辽东太守公孙度以 女妻之,渐以昌盛,为东夷强国。

chū yǐ bǎi jiā jì hǎi yīn hào bǎi jì

这句话大意是:初以百家济海,因号百济。

lì shí yú dài dài chén zhōng guó qián shǐ zài zhī xiáng yǐ

现代白话:历十余代,代臣中国, 前史载之详了。

kāi huáng chū qí wáng yú chāng qiǎn shǐ gòng fāng wù bài chāng wéi shàng kāi fǔ dài fāng jùn gōng bǎi jì wáng

这句话大意是:开皇初,其王余昌遣使贡方物,拜昌为上开府、带方郡公、百济王。

qí guó dōng xī sì bǎi wǔ shí lǐ nán běi jiǔ bǎi yú lǐ nán jiē xīn luó běi jù gāo lí

这句话大意是:其国东西四百五十里,南北九百余里,南接新罗,北拒高丽。

qí dōu yuē jū bá chéng

这句话大意是:其都曰居拔城。

guān yǒu shí liù pǐn zhǎng yuē zuǒ píng cì dà shuài cì ēn lǜ cì dé lǜ cì gān lǜ cì nài lǜ cì jiāng dé fú zǐ dài

这句话大意是:官有十六品:长曰左平,次大率,次恩率,次德率,次杆率,次奈率,次将德,服 紫带;。

cì shī dé zào dài

这句话大意是:次施德,皂带;。

cì gù dé chì dài

这句话大意是:次固德,赤带;。

cì lǐ dé qīng dài

这句话大意是:次李德,青带;。

cì duì dé yǐ xià jiē huáng dài

这句话大意是:次对德以下,皆黄带;。

cì wén dū cì wǔ dū cì zuǒ jūn cì zhèn wǔ cì kè yú jiē yòng bái dài

这句话大意是:次文 督,次武督,次佐军,次振武,次克虞,皆用白带。

qí guān zhì bìng tóng wéi nài lǜ yǐ shàng shì yǐ yín huā

这句话大意是:其冠制并同,唯奈率以上饰以 银花。

zhǎng shǐ sān nián yī jiāo dài

这句话大意是:长史三年一交代。

jī nèi wèi wǔ bù bù yǒu wǔ xiàng shì rén jù yān

现代白话:畿内为五部,部有五巷,士人倨呢。

wǔ fāng gè yǒu fāng lǐng yī rén fāng zuǒ èr zhī

这句话大意是:五方各有方领一人, 方佐贰之。

fāng yǒu shí jùn jùn yǒu jiāng

这句话大意是:方有十郡,郡有将。

qí rén zá yǒu xīn luó gāo lí wēi děng yì yǒu zhōng guó rén

这句话大意是:其人杂有新罗、高丽、倭等,亦有中国人。

qí yī fú yǔ gāo lí lüè tóng

这句话大意是:其衣服 与高丽略同。

fù rén bù jiā fěn dài nǚ biàn fā chuí hòu yǐ chū jià zé fēn wéi liǎng dào pán yú tóu shàng

这句话大意是:妇人不加粉黛,女辫发垂后,已出嫁则分为两道,盘于头上。

sú shàng qí shè dú shū shǐ néng lì shì yì zhī yī yào shī guī zhàn xiāng zhī shù

这句话大意是:俗尚骑 射,读书史,能吏事,亦知医药、蓍龟、占相之术。

yǐ liǎng shǒu jù dì wèi jìng

这句话大意是:以两手据地为敬。

yǒu sēng ní duō sì tǎ

这句话大意是:有僧尼,多 寺塔。

yǒu gǔ jiǎo kōng hóu zhēng yú hǔ dí zhī lè tóu hú wéi qí chū pú wò shuò nòng zhū zhī xì

这句话大意是:有鼓角、箜篌、筝、竽、{虎}、笛之乐,投壶、围棋、樗蒲、握槊、弄珠 之戏。

xíng sòng yuán jiā lì yǐ jiàn yín yuè wèi suì shǒu

这句话大意是:行宋《元嘉历》,以建寅月为岁首。

guó zhōng dà xìng yǒu bā zú shā shì yàn shì dāo shì jiě shì zhēn shì guó shì mù shì miáo shì

这句话大意是:国中大姓有八族,沙氏、燕氏、刀氏、 解氏、贞氏、国氏、木氏、苗氏。

hūn qǔ zhī lǐ lüè tóng yú huá

这句话大意是:婚娶之礼,略同于华。

sàng zhì rú gāo lí

这句话大意是:丧制如高丽。

yǒu wǔ gǔ niú zhū jī duō bù huǒ shí

这句话大意是:有五谷、牛、 猪、鸡,多不火食。

jué tián xià shī rén jiē shān jū

这句话大意是:厥田下湿,人皆山居。

yǒu jù lì

这句话大意是:有巨栗。

měi yǐ sì zhòng zhī yuè wáng jì tiān jí wǔ dì zhī shén

这句话大意是:每以四仲之月,王祭天及五帝 之神。

lì qí shǐ zǔ chóu tái miào yú guó chéng suì sì cí zhī

这句话大意是:立其始祖仇台庙于国城,岁四祠之。

guó xī nán rén dǎo jū zhě shí wǔ suǒ jiē yǒu chéng yì

这句话大意是:国西南人岛居者十五所,皆有城邑。

píng chén zhī suì yǒu yī zhàn chuán piào zhì hǎi dōng móu luō guó qí chuán de hái jīng yú bǎi jì chāng zī sòng zhī shén hòu bìng qiǎn shǐ fèng biǎo hè píng chén

这句话大意是:平陈之岁,有一战船漂至海东牟罗国,其船得还,经于百济,昌资送之甚厚, 并遣使奉表贺平陈。

gāo zǔ shàn zhī xià zhào yuē bǎi jì wáng jì wén píng chén yuǎn lìng fèng biǎo wǎng fù zhì nán ruò féng fēng làng biàn zhì shāng sǔn

这句话大意是:高祖善之,下诏曰:“百济王既闻平陈,远令奉表,往复至难, 若逢风浪,便致伤损。

bǎi jì wáng xīn jì chún zhì zhèn yǐ wěi zhī

这句话大意是:百济王心迹淳至,朕已委知。

xiāng qù suī yuǎn shì tóng yán miàn hé bì shù qiǎn shǐ lái xiāng tǐ xī

这句话大意是:相去虽远,事同言面,何必数 遣使来相体悉。

zì jīn yǐ hòu bù xū nián bié rù gòng zhèn yì bù qiǎn shǐ wǎng wáng yi zhī zhī

这句话大意是:自今以后,不须年别入贡,朕亦不遣使往,王宜知之。

shǐ zhě wǔ dǎo ér qù

这句话大意是:”使者舞蹈 而去。

kāi huáng shí bā nián chāng shǐ qí zhǎng shǐ wáng biàn nà lái xiàn fāng wù shǔ xìng liáo dōng zhī yì qiǎn shǐ fèng biǎo qǐng wèi jūn dǎo

这句话大意是:开皇十八年,昌使其长史王辩那来献方物,属兴辽东之役,遣使奉表,请为 军导。

dì xià zhào yuē wǎng suì wèi gāo lí bù gòng zhí gòng wú rén chén lǐ gù mìng jiāng tǎo zhī

这句话大意是:帝下诏曰:“往岁为高丽不供职贡,无人臣礼,故命将讨之。

gāo yuán jūn chén kǒng jù wèi fú guī zuì zhèn yǐ shè zhī bù kě zhì fá

这句话大意是:高元君臣恐惧, 畏服归罪,朕已赦之,不可致伐。

hòu qí shǐ ér qiǎn zhī

这句话大意是:”厚其使而遣之。

gāo lí pō zhī qí shì yǐ bīng qīn lüè qí jìng

这句话大意是:高丽颇知其事,以兵侵掠其境。

chāng sǐ zi yú xuān lì sǐ zi yú zhāng lì

这句话大意是:昌死,子余宣立,死,子余璋立。

dà yè sān nián zhāng qiǎn shǐ zhě yàn wén jìn cháo gòng

这句话大意是:大业三年,璋遣使者燕文进朝贡。

qí nián yòu qiǎn shǐ zhě wáng xiào lín rù xiàn qǐng tǎo gāo lí

这句话大意是:其年,又 遣使者王孝邻入献,请讨高丽。

yáng dì xǔ zhī lìng chān gāo lí dòng jìng

这句话大意是:炀帝许之,令觇高丽动静。

rán zhāng nèi yǔ gāo lí tōng hé xié zhà yǐ kuī zhōng guó

这句话大意是:然璋内与高丽通和,挟 诈以窥中国。

qī nián dì qīn zhēng gāo lí zhāng shǐ qí chén guó zhì móu lái qǐng jūn qī

这句话大意是:七年,帝亲征高丽,璋使其臣国智牟来请军期。

dì dà yuè hòu jiā shǎng xī qiǎn shàng shū qǐ bù láng xí lǜ yì bǎi jì yǔ xiāng zhī

这句话大意是:帝大悦,厚加赏锡, 遣尚书起部郎席律诣百济,与相知。

míng nián liù jūn dù liáo zhāng yì yán bīng yú jìng shēng yán zhù jūn shí chí liǎng duān

这句话大意是:明年,六军渡辽,璋亦严兵于境,声言助军, 实持两端。

xún yǔ xīn luó yǒu xì měi xiāng zhàn zhēng

这句话大意是:寻与新罗有隙,每相战争。

shí nián fù qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:十年,复遣使朝贡。

hòu tiān xià luàn shǐ mìng suì jué

这句话大意是:后天下乱,使命遂绝。

qí nán hǎi xíng sān yuè yǒu móu luō guó nán běi qiān yú lǐ dōng xī shù bǎi lǐ tǔ duō zhāng lù fù yōng yú bǎi jì

这句话大意是:其南海行三月,有牟罗国,南北千余里,东西数百里,土多麞鹿,附庸于百济。

bǎi jì zì xi xíng sān rì zhì mò guó yún

这句话大意是:百济自西行三日,至貊国云。

xīn luó

这句话大意是:○新罗。

xīn luó guó zài gāo lí dōng nán jū hàn shí lè làng zhī de huò chēng sī luó

这句话大意是:新罗国,在高丽东南,居汉时乐浪之地,或称斯罗。

wèi jiāng guàn qiū jiǎn tǎo gāo lí pò zhī bēn wò jū

这句话大意是:魏将毌丘俭讨高丽,破之, 奔沃沮。

qí hòu fù guī gù guó liú zhě suì wèi xīn luó yān

现代白话:其后复归故国,留者遂为新罗呢。

gù qí rén zá yǒu huá xià gāo lí bǎi jì zhī shǔ jiān yǒu wò jū bù nài hán huì zhī de

这句话大意是:故其人杂有华夏、高丽、百济之属,兼 有沃沮、不耐、韩𤞃之地。

qí wáng běn bǎi jì rén zì hǎi táo rù xīn luó suì wáng qí guó

这句话大意是:其王本百济人,自海逃入新罗,遂王其国。

chuán zuò zhì jīn zhēn píng kāi huáng shí sì nián qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:传祚至金真 平,开皇十四年,遣使贡方物。

gāo zǔ bài zhēn píng wéi shàng kāi fǔ lè làng jùn gōng xīn luó wáng

这句话大意是:高祖拜真平为上开府、乐浪郡公、新罗王。

qí xiān fù yōng yú bǎi jì hòu yīn bǎi jì zhēng gāo lí gāo lí rén bù kān róng yì xiāng shuài guī zhī suì zhì qiáng shèng yīn xí bǎi jì fù yōng yú jiā luó guó

这句话大意是:其先附 庸于百济,后因百济征高丽,高丽人不堪戎役,相率归之,遂致强盛,因袭百济, 附庸于迦罗国。

qí guān yǒu shí qī děng qí yī yuē yī fá gàn guì rú xiàng guó

这句话大意是:其官有十七等:其一曰伊罚干,贵如相国;。

cì yī chǐ gàn cì yíng gàn cì pò mí gàn cì dà ā chǐ gàn cì ā chǐ gàn cì yǐ jí gàn cì shā duō gàn cì jí fú gàn cì dà nài mó gàn cì nài mó cì dà shè cì xiǎo shè cì jí tǔ cì dà wū cì xiǎo wū cì zào wèi

这句话大意是:次伊尺干,次迎干,次破弥干,次 大阿尺干,次阿尺干,次乙吉干,次沙咄干,次及伏干,次大奈摩干,次奈摩,次 大舍,次小舍,次吉土,次大乌,次小乌,次造位。

wài yǒu jùn xiàn

这句话大意是:外有郡县。

qí wén zì jiá bīng tóng yú zhōng guó

这句话大意是:其文字、甲兵同于 中国。

xuǎn rén zhuàng jiàn zhě xī rù jūn fēng shù luó jù yǒu zhūn guǎn bù wǔ

这句话大意是:选人壮健者悉入军,烽、戍、逻俱有屯管部伍。

fēng sú xíng zhèng yī fú lüè yǔ gāo lì bǎi jì tóng

这句话大意是:风俗、刑政、衣服,略与高 丽、百济同。

měi zhēng yuè dàn xiāng hè wáng shè yàn huì bān lài qún guān

这句话大意是:每正月旦相贺,王设宴会,班赉群官。

qí rì bài rì yuè shén

这句话大意是:其日拜日月神。

zhì bā yuè shí wǔ rì shè lè lìng guān rén shè shǎng yǐ mǎ bù

这句话大意是:至八月十五日, 设乐,令官人射,赏以马布。

qí yǒu dà shì zé jù qún guān xiáng yì ér dìng zhī

这句话大意是:其有大事,则聚群官详议而定之。

fú sè shàng sù

这句话大意是:服色尚素。

fù rén biàn fā rào tóu yǐ zá cǎi jí zhū wèi shì

这句话大意是:妇人辫 发绕头,以杂彩及珠为饰。

hūn jià zhī lǐ wéi jiǔ shí ér yǐ qīng zhòng suí pín fù

这句话大意是:婚嫁之礼,唯酒食而已,轻重随贫富。

xīn hūn zhī xī nǚ xiān bài jiù gū cì jí bài fu

这句话大意是:新婚之夕,女先 拜舅姑,次即拜夫。

sǐ yǒu guān liǎn zàng qǐ fén líng

这句话大意是:死有棺敛,葬起坟陵。

wáng jí fù mǔ qī zǐ sàng chí fú yī nián

这句话大意是:王及父母妻子丧,持服一年。

tián shén liáng wò shuǐ lù jiān zhǒng

这句话大意是:田甚良沃, 水陆兼种。

qí wǔ gǔ guǒ cài niǎo shòu wù chǎn lüè yǔ huá tóng

这句话大意是:其五谷、果菜、鸟兽物产,略与华同。

dà yè yǐ lái suì qiǎn cháo gòng

这句话大意是:大业以来,岁遣朝贡。

xīn luó de duō shān xiǎn suī yǔ bǎi jì gòu xì bǎi jì yì bù néng tú zhī

这句话大意是:新罗地多 山险,虽与百济构隙,百济亦不能图之。

mò hé

这句话大意是:○靺鞨。

mò hé zài gāo lí zhī běi yì luò jù yǒu qiú zhǎng bù xiāng zǒng yī

这句话大意是:靺鞨,在高丽之北,邑落俱有酋长,不相总一。

fán yǒu qī zhǒng qí yī hào sù mò bù yǔ gāo lí xiāng jiē shèng bīng shù qiān duō xiāo wǔ měi kòu gāo lí zhōng

这句话大意是:凡有七种:其一号粟末部,与 高丽相接,胜兵数千,多骁武,每寇高丽中。

qí èr yuē bó duō bù zài sù mò zhī běi shèng bīng qī qiān

这句话大意是:其二曰伯咄部,在粟末之北,胜兵七 千。

qí sān yuē ān chē gǔ bù zài bó duō dōng běi

这句话大意是:其三曰安车骨部,在伯咄东北。

qí sì yuē fú niè bù zài bó duō dōng

这句话大意是:其四曰拂涅部,在伯咄东。

qí wǔ yuē hào shì bù zài fú niè dōng

这句话大意是:其五曰号室部,在 拂涅东。

qí liù yuē hēi shuǐ bù zài ān chē gǔ xī běi

这句话大意是:其六曰黑水部,在安车骨西北。

qí qī yuē bái shān bù zài sù mò dōng nán

这句话大意是:其七曰白山部,在粟末东南。

shèng bīng bìng bù guò sān qiān ér hēi shuǐ bù yóu wéi jìn jiàn

这句话大意是:胜兵并不过 三千,而黑水部尤为劲健。

zì fú niè yǐ dōng shǐ jiē shí zú jí gǔ zhī sù shèn shì yě

这句话大意是:自拂涅以东,矢皆石镞,即古之肃慎氏也。

suǒ jū duō yī shān shuǐ qú shuài yuē dà mò fú mán duō dōng yí zhōng wèi qiáng guó

这句话大意是:所居多依山 水,渠帅曰大莫弗瞒咄,东夷中为强国。

yǒu tú tài shān zhě sú shén jìng wèi shàng yǒu xióng pí bào láng jiē bù hài rén rén yì bù gǎn shā

这句话大意是:有徒太山者,俗甚敬畏,上有熊罴豹狼, 皆不害人,人亦不敢杀。

de bēi shī zhù tǔ rú dī záo xué yǐ jū kāi kǒu xiàng shàng yǐ tī chū rù

这句话大意是:地卑湿,筑土如堤,凿穴以居,开口向上,以梯出入。

xiāng yǔ ǒu gēng tǔ duō sù mài jì

这句话大意是:相 与偶耕,土多粟麦穄。

shuǐ qì xián shēng yán yú mù pí zhī shàng

这句话大意是:水气咸,生盐于木皮之上。

qí chù duō zhū

这句话大意是:其畜多猪。

jué mǐ wèi jiǔ yǐn zhī yì zuì

这句话大意是:嚼米为酒,饮之亦醉。

fù rén fú bù nán zǐ yī zhū gǒu pí

这句话大意是:妇人服布,男子衣猪狗皮。

sú yǐ ruò xǐ shǒu miàn yú zhū yí zuì wéi bù jié

这句话大意是:俗以溺洗手面,于诸夷最为不洁。

qí sú yín ér dù qí qī wài yín rén yǒu gào qí fu zhě fu zhé shā qī shā ér hòu huǐ bì shā gào zhě yóu shì jiān yín zhī shì zhōng bù fā yáng

这句话大意是:其俗淫而妒,其妻外 淫,人有告其夫者,夫辄杀妻,杀而后悔,必杀告者,由是奸淫之事终不发扬。

rén jiē shè liè wèi yè jiǎo gōng cháng sān chǐ jiàn zhǎng chǐ yǒu èr cùn

这句话大意是:人 皆射猎为业,角弓长三尺,箭长尺有二寸。

cháng yǐ qī bā yuè zào dú yào fu shǐ yǐ shè qín shòu zhōng zhě lì sǐ

这句话大意是:常以七八月造毒药,傅矢以射禽兽,中 者立死。

kāi huáng chū xiāng shuài qiǎn shǐ gòng xiàn

这句话大意是:开皇初,相率遣使贡献。

gāo zǔ zhào qí shǐ yuē zhèn wén bǐ tǔ rén zhù duō néng yǒng jié jīn lái xiāng jiàn shí fù zhèn huái

这句话大意是:高祖诏其使曰:“朕闻彼土人庶多能勇捷,今来相见, 实副朕怀。

zhèn shì ěr děng rú zi ěr děng yi jìng zhèn rú fù

现代白话:朕视你等如子,你等宜敬朕如父。

duì yuē chén děng pì chǔ yī fāng dào lù yōu yuǎn wén nèi guó yǒu shèng rén gù lái cháo bài

这句话大意是:”对曰:“臣等僻处一方,道路悠远, 闻内国有圣人,故来朝拜。

jì méng láo cì qīn fèng shèng yán xià qíng bù shèng huān xǐ yuàn de zhǎng wèi nú pú yě

这句话大意是:既蒙劳赐,亲奉圣颜,下情不胜欢喜,愿得长为奴仆也。

qí guó xī běi yǔ qì dān xiāng jiē měi xiāng jié lüè

这句话大意是:” 其国西北与契丹相接,每相劫掠。

hòu yīn qí shǐ lái gāo zǔ jiè zhī yuē wǒ lián niàn qì dān yǔ ěr wú yì yi gè shǒu tǔ jìng qǐ bù ān lè

现代白话:后因其使来,高祖诫之曰:“我怜念契丹与你无 异,宜各守土境,岂不安乐?

hé wéi zhé xiāng gōng jī shén guāi wǒ yì

这句话大意是:何为辄相攻击,甚乖我意!

shǐ zhě xiè zuì

这句话大意是:”使者谢罪。

gāo zǔ yīn hòu láo zhī lìng yàn yǐn yú qián

这句话大意是:高祖因厚劳 之,令宴饮于前。

shǐ zhě yǔ qí tú jiē qǐ wǔ qí qū zhé duō zhàn dòu zhī róng

这句话大意是:使者与其徒皆起舞,其曲折多战斗之容。

shàng gù wèi shì chén yuē tiān dì jiān nǎi yǒu cǐ wù cháng zuò yòng bīng yì hé qí shén yě

这句话大意是:上顾谓侍臣曰:“天地 间乃有此物,常作用兵意,何其甚也!

rán qí guó yǔ duò xuán gé wéi sù mò bái shān wèi jìn

这句话大意是:”然其国与隋悬隔,唯粟末、白山为近。

yáng dì chū yǔ gāo lí zhàn pín bài qí zhòng qú shuài dù de jī lǜ qí bù lái jiàng

这句话大意是:炀帝初与高丽战,频败其众,渠帅度地稽率其部来降。

bài wèi yòu guāng lù dài fu jū zhī liǔ chéng yǔ biān rén lái wǎng

这句话大意是:拜为右光禄大夫,居之 柳城,与边人来往。

yuè zhōng guó fēng sú qǐng bèi guàn dài dì jiā zhī cì yǐ jǐn qǐ ér bāo chǒng zhī

这句话大意是:悦中国风俗,请被冠带,帝嘉之,赐以锦绮而褒宠之。

jí liáo dōng zhī yì dù de jī lǜ qí tú yǐ cóng měi yǒu zhàn gōng shǎng cì yōu hòu

这句话大意是:及辽东 之役,度地稽率其徒以从,每有战功,赏赐优厚。

shí sān nián cóng dì xìng jiāng dū xún fàng guī liǔ chéng

这句话大意是:十三年,从帝幸江都,寻放归柳 城。

zài tú yù li mì zhī luàn mì qiǎn bīng yāo zhī qián hòu shí yú zhàn jǐn ér de miǎn

这句话大意是:在途遇李密之乱,密遣兵邀之,前后十余战,仅而得免。

zhì gāo yáng fù méi yú wáng xū bá

这句话大意是:至高阳,复没于王须 拔。

wèi jǐ dùn guī luō yì

这句话大意是:未几,遁归罗艺。

liú qiú guó

这句话大意是:○流求国。

liú qiú guó jū hǎi dǎo zhī zhōng dāng jiàn ān jùn dōng shuǐ xíng wǔ rì ér zhì

这句话大意是:流求国,居海岛之中,当建安郡东,水行五日而至。

tǔ duō shān dòng

这句话大意是:土多山洞。

qí wáng xìng huan sī shì míng kě là dōu bù zhī qí yóu lái yǒu guó dài shù yě

这句话大意是:其王姓欢斯氏, 名渴剌兜,不知其由来有国代数也。

bǐ tǔ rén hū zhī wèi kě lǎo yáng qī yuē duō bá tú

这句话大意是:彼土人呼之为可老羊,妻曰多拔荼。

suǒ jū yuē bō luō tán dòng qiàn zhà sān chóng huán yǐ liú shuǐ shù jí wèi fān

这句话大意是:所居曰波 罗檀洞,堑栅三重,环以流水,树棘为籓。

wáng suǒ jū shè qí dà yī shí liù jiān diāo kè qín shòu

这句话大意是:王所居舍,其大一十六间,雕刻禽兽。

duō dòu lòu shù shì jú ér yè mì tiáo xiān rú fā rán xià chuí

这句话大意是:多斗镂树,似橘而叶密,条纤如发然下垂。

guó yǒu sì wǔ shuài tǒng zhū dòng dòng yǒu xiǎo wáng

这句话大意是:国有四五帅,统诸洞,洞有小王。

wǎng wǎng yǒu cūn cūn yǒu niǎo le shuài bìng yǐ shàn zhàn zhě wèi zhī zì xiāng shù lì lǐ yī cūn zhī shì

这句话大意是:往往 有村,村有鸟了帅,并以善战者为之,自相树立,理一村之事。

nán nǚ jiē yǐ bái sī níng shéng chán fā cóng xiàng hòu bān rào zhì é

这句话大意是:男女皆以白纟宁绳 缠发,从项后般绕至额。

qí nán zǐ yòng niǎo yǔ wèi guān zhuāng yǐ zhū bèi shì yǐ chì máo xíng zhì bù tóng

这句话大意是:其男子用鸟羽为冠,装以珠贝,饰以赤毛,形制不同。

fù rén yǐ luó wén bái bù wèi mào qí xíng zhèng fāng

这句话大意是:妇 人以罗纹白布为帽,其形正方。

zhī dòu lòu pí bìng zá sè sī níng jí zá máo yǐ wéi yī zhì cái bù yī

这句话大意是:织斗镂皮并杂色纟宁及杂毛以为衣,制裁不一。

zhui máo chuí luó wèi shì zá sè xiāng jiàn xià chuí xiǎo bèi qí shēng rú pèi zhui dāng shī chuàn xuán zhū yú jǐng

这句话大意是:缀 毛垂螺为饰,杂色相间,下垂小贝,其声如佩,缀珰施钏,悬珠于颈。

zhī téng wèi lì shì yǐ máo yǔ

这句话大意是:织藤为笠, 饰以毛羽。

yǒu dāo shuò gōng jiàn jiàn pī zhī shǔ

这句话大意是:有刀、槊、弓、箭、剑、铍之属。

qí chù shǎo tiě rèn jiē báo xiǎo duō yǐ gǔ jiǎo fǔ zhù zhī

这句话大意是:其处少铁,刃皆薄小,多以骨角辅助 之。

biān sī níng wèi jiǎ huò yòng xióng bào pí

这句话大意是:编纟宁为甲,或用熊豹皮。

wáng chéng mù shòu lìng zuǒ yòu yú zhī ér xíng dǎo cóng bù guò shù shí rén

这句话大意是:王乘木兽,令左右舆之而行,导从不过数十人。

xiǎo wáng chéng jī lòu wèi shòu xíng

这句话大意是:小 王乘机,镂为兽形。

guó rén hǎo xiāng gōng jī rén jiē xiāo jiàn shàn zǒu nán sǐ ér nài chuàng

这句话大意是:国人好相攻击,人皆骁健善走,难死而耐创。

zhū dòng gè wèi bù duì bù xiāng jiù zhù

这句话大意是:诸洞各为部队, 不相救助。

liǎng zhèn xiāng dāng yǒng zhě sān wǔ rén chū qián tiào zào jiāo yán xiāng mà yīn xiāng jī shè

这句话大意是:两阵相当,勇者三五人出前跳噪,交言相骂,因相击射。

rú qí bù shèng yī jūn jiē zǒu qiǎn rén zhì xiè jí gòng hé jiě

这句话大意是:如其不胜,一 军皆走,遣人致谢,即共和解。

shōu qǔ dòu sǐ zhě gòng jù ér shí zhī réng yǐ dú lóu jiāng xiàng wáng suǒ

这句话大意是:收取斗死者,共聚而食之,仍以髑髅将向王所。

wáng zé cì zhī yǐ guān shǐ wèi duì shuài

这句话大意是:王 则赐之以冠,使为队帅。

wú fù liǎn yǒu shì zé jūn shuì

这句话大意是:无赋敛,有事则均税。

yòng xíng yì wú cháng zhǔn jiē lín shì kē jué

这句话大意是:用刑亦无常准,皆临事科决。

fàn zuì jiē duàn yú niǎo le shuài

这句话大意是:犯罪 皆断于鸟了帅;。

bù fú zé shàng qǐng yú wáng wáng lìng chén xià gòng yì dìng zhī

这句话大意是:不伏,则上请于王,王令臣下共议定之。

yù wú jiā suǒ wéi yòng shéng fù

这句话大意是:狱无枷锁,唯用绳缚。

jué sǐ xíng yǐ tiě zhuī dà rú zhù zhǎng chǐ yú zuān dǐng ér shā zhī

这句话大意是:决 死刑以铁锥,大如箸,长尺余,钻顶而杀之。

qīng zuì yòng zhàng

这句话大意是:轻罪用杖。

sú wú wén zì wàng yuè kuī yíng yǐ jì shí jié hou cǎo yào kū yǐ wéi nián suì

这句话大意是:俗无文字,望月亏盈以纪 时节,候草药枯以为年岁。

rén shēn mù zhǎng bí pō lèi yú hú yì yǒu xiǎo huì

这句话大意是:人深目长鼻,颇类于胡,亦有小慧。

wú jūn chén shàng xià zhī jié bài fú zhī lǐ

这句话大意是:无君臣上下之节、拜伏之礼。

fù zǐ tóng chuáng ér qǐn

这句话大意是:父子同床而 寝。

nán zǐ bá qù zī bìn shēn shàng yǒu máo zhī chù jiē yì chú qù

这句话大意是:男子拔去髭鬓,身上有毛之处皆亦除去。

fù rén yǐ mò qíng shǒu wèi chóng shé zhī wén

这句话大意是:妇人以墨黥手,为虫蛇之文。

jià qǔ yǐ jiǔ yáo zhū bèi wèi pìn huò nán nǚ xiāng yuè biàn xiāng pǐ ǒu

这句话大意是:嫁娶以 酒肴珠贝为娉,或男女相悦,便相匹偶。

fù rén chǎn rǔ bì sì zǐ yī chǎn hòu yǐ huǒ zì zhì lìng hàn chū wǔ rì biàn píng fù

这句话大意是:妇人产乳,必食子衣,产后以火自炙,令 汗出,五日便平复。

yǐ mù cáo zhōng bào hǎi shuǐ wèi yán mù zhī wèi cù niàng mǐ mài wèi jiǔ qí wèi shén báo

这句话大意是:以木槽中暴海水为盐,木汁为酢,酿米麦为酒,其味甚薄。

shí jiē yòng shǒu

这句话大意是:食 皆用手。

ǒu de yì wèi xiān jìn zūn zhě

这句话大意是:偶得异味,先进尊者。

fán yǒu yàn huì zhí jiǔ zhě bì dài hū míng ér hòu yǐn

这句话大意是:凡有宴会,执酒者必待呼名而后饮。

shàng wáng jiǔ zhě yì hū wáng míng

这句话大意是:上王酒者,亦 呼王名。

xián bēi gòng yǐn pō tóng tū jué

这句话大意是:衔杯共饮,颇同突厥。

gē hū tà tí yī rén chàng cóng jiē hé yīn pō āi yuàn

这句话大意是:歌呼蹋蹄,一人唱,从皆和,音颇哀怨。

fú nǚ zǐ shàng bo yáo shǒu ér wǔ

这句话大意是:扶女子上 膊,摇手而舞。

qí sǐ zhě qì jiāng jué jǔ zhì tíng qīn bīn kū qì xiāng diào

这句话大意是:其死者气将绝,举至庭,亲宾哭泣相吊。

yù qí shī yǐ bù bó chán zhī guǒ yǐ wěi cǎo qīn tǔ ér bìn shàng bù qǐ fén

这句话大意是:浴其尸,以布帛缠之,裹 以苇草,亲土而殡,上不起坟。

zi wèi fù zhě shù yuè bù shí ròu

这句话大意是:子为父者,数月不食肉。

nán jìng fēng sú shǎo yì rén yǒu sǐ zhě yì lǐ gòng shí zhī

这句话大意是:南境风俗少异,人有死者, 邑里共食之。

yǒu xióng pí chái láng yóu duō zhū jī wú niú yáng lǘ mǎ

这句话大意是:有熊罴豺狼,尤多猪鸡,无牛羊驴马。

jué tián liáng wò xiān yǐ huǒ shāo ér yǐn shuǐ guàn zhī

这句话大意是:厥田良沃,先以火烧而引水灌之。

chí yī chā yǐ shí wèi rèn zhǎng chǐ yú kuò shù cùn ér kěn zhī

这句话大意是:持一 插,以石为刃,长尺余,阔数寸,而垦之。

tǔ yí dào liáng yún shǔ má dòu chì dòu hú dòu hēi dòu děng mù yǒu fēng tiǎn zhāng sōng pián nán shān zǐ zhú téng guǒ yào tóng yú jiāng biǎo fēng tǔ qì hòu yǔ lǐng nán xiāng lèi

这句话大意是:土宜稻、梁、沄、黍、麻、豆、赤豆、 胡豆、黑豆等,木有枫、栝、樟、松、楩、楠、杉、梓、竹、藤、果、药,同于江 表,风土气候与岭南相类。

sú shì shān hǎi zhī shén jì yǐ jiǔ yáo dòu zhàn shā rén biàn jiāng suǒ shā rén jì qí shén

这句话大意是:俗事山海之神,祭以酒肴,斗战杀人,便将所杀人祭其神。

huò yī mào shù qǐ xiǎo wū huò xuán dú lóu yú shù shàng yǐ jiàn shè zhī huò lèi shí xì fān yǐ wéi shén zhǔ

这句话大意是:或依茂树起小屋, 或悬髑髅于树上,以箭射之,或累石系幡以为神主。

wáng zhī suǒ jū bì xià duō jù dú lóu yǐ wéi jiā

这句话大意是:王之所居,壁下多聚髑髅以为 佳。

rén jiān mén hù shàng bì ān shòu tóu gǔ jiǎo

这句话大意是:人间门户上必安兽头骨角。

dà yè yuán nián hǎi shī hé mán děng měi chūn qiū èr shí tiān qīng fēng jìng dōng wàng yī xī shì yǒu yān wù zhī qì yì bù zhī jǐ qiān lǐ

这句话大意是:大业元年,海师何蛮等,每春秋二时,天清风静,东望依希,似有烟雾之气, 亦不知几千里。

sān nián yáng dì lìng yǔ qí wèi zhū kuān rù hǎi qiú fǎng yì sú hé mán yán zhī suì yǔ mán jù wǎng yīn dào liú qiú guó

这句话大意是:三年,炀帝令羽骑尉朱宽入海求访异俗,何蛮言之,遂与蛮俱往, 因到流求国。

yán bù xiāng tōng lüè yī rén ér fǎn

这句话大意是:言不相通,掠一人而返。

míng nián dì fù lìng kuān wèi fǔ zhī liú qiú bù cóng kuān qǔ qí bù jiǎ ér hái

这句话大意是:明年,帝复令宽慰抚之,流求不从,宽取其 布甲而还。

shí wō guó shǐ lái cháo jiàn zhī yuē cǐ yí yá jiǔ guó rén suǒ yòng yě

这句话大意是:时倭国使来朝,见之曰:“此夷邪久国人所用也。

dì qiǎn wǔ bēn láng jiàng chén léng cháo qǐng dài fū zhāng zhèn zhōu lǜ bīng zì yì ān fú hǎi jī zhī

这句话大意是:”帝遣武贲郎将陈棱、 朝请大夫张镇州率兵自义安浮海击之。

zhì gāo huá yǔ yòu dōng xíng èr rì zhì xì bì yǔ yòu yī rì biàn zhì liú qiú

这句话大意是:至高华屿,又东行二日至郤鼊屿,又一日便 至流求。

chū léng jiāng nán fāng zhū guó rén cóng jūn yǒu kūn lún rén pō jiě qí yǔ qiǎn rén wèi yù zhī liú qiú bù cóng jù nì guān jūn

这句话大意是:初,棱将南方诸国人从军,有昆仑人颇解其语,遣人慰谕之,流求不从, 拒逆官军。

léng jī zǒu zhī jìn zhì qí dōu pín zhàn jiē bài fén qí gōng shì lǔ qí nán nǚ shù qiān rén zài jūn shí ér hái

这句话大意是:棱击走之,进至其都,频战皆败,焚其宫室,虏其男女数千人,载军实 而还。

zì ěr suì jué

现代白话:自你遂绝。

wō guó

这句话大意是:○倭国。

wō guó zài bǎi jì xīn luó dōng nán shuǐ lù sān qiān lǐ yú dà hǎi zhī zhōng yī shān dǎo ér jū

这句话大意是:倭国,在百济、新罗东南,水陆三千里,于大海之中依山岛而居。

wèi shí yì tōng zhōng guó

这句话大意是:魏时译通中 国。

sān shí yú guó jiē zì chēng wáng

这句话大意是:三十余国,皆自称王。

yí rén bù zhī lǐ shù dàn jì yǐ rì

这句话大意是:夷人不知里数,但计以日。

qí guó jìng dōng xī wǔ yuè xíng nán běi sān yuè xíng gè zhì yú hǎi

这句话大意是:其国境东西五月行,南北三 月行,各至于海。

qí dì shì dōng gāo xi xià

这句话大意是:其地势东高西下。

dōu yú xié mí duī zé wèi zhì suǒ wèi yá mǎ tái zhě yě

这句话大意是:都于邪靡堆,则《魏志》所谓邪马台者也。

gǔ yún qù lè làng jùn jìng jí dài fāng jùn bìng yī wàn èr qiān lǐ zài kuài jī zhī dōng yǔ dān ěr xiāng jìn

这句话大意是:古 云去乐浪郡境及带方郡并一万二千里,在会稽之东,与儋耳相近。

hàn guāng wǔ shí qiǎn shǐ rù cháo zì chēng dài fū

这句话大意是:汉光武时,遣使 入朝,自称大夫。

ān dì shí yòu qiǎn shǐ cháo gòng wèi zhī wō nú guó

这句话大意是:安帝时,又遣使朝贡,谓之倭奴国。

huán líng zhī jiān qí guó dà luàn dì xiāng gōng fá lì nián wú zhǔ

这句话大意是:桓、灵之间,其国大乱,递 相攻伐,历年无主。

yǒu nǚ zǐ míng bēi mí hū néng yǐ guǐ dào huò zhòng yú shì guó rén gòng lì wèi wáng

这句话大意是:有女子名卑弥呼,能以鬼道惑众,于是国人共立为王。

yǒu nán dì zuǒ bēi mí lǐ guó

这句话大意是:有男弟, 佐卑弥理国。

qí wáng yǒu shì bì qiān rén hǎn yǒu jiàn qí miàn zhě wéi yǒu nán zǐ èr rén gěi wáng yǐn shí tōng chuán yán yǔ

这句话大意是:其王有侍婢千人,罕有见其面者,唯有男子二人给王饮食,通传言语。

qí wáng yǒu gōng shì lóu guàn chéng shān jiē chí bīng shǒu wèi wéi fǎ shén yán

这句话大意是:其王有宫室楼观,城栅皆持兵守卫,为法甚严。

zì wèi zhì yú qí liáng dài yǔ zhōng guó xiāng tōng

这句话大意是:自魏至于齐、梁,代与中国相通。

kāi huáng èr shí nián wēi wáng xìng ā měi zì duō lì sī běi gū hào ā bèi jī mí qiǎn shǐ yì què

这句话大意是:开皇二十年,倭王姓阿每,字多利思北孤,号阿辈鸡弥,遣使诣阙。

shàng lìng suǒ sī fǎng qí fēng sú

这句话大意是:上令所司 访其风俗。

shǐ zhě yán wēi wáng yǐ tiān wèi xiōng yǐ rì wèi dì tiān wèi míng shí chū tīng zhèng jiā fū zuò rì chū biàn tíng lǐ wù yún wěi wǒ dì

这句话大意是:使者言倭王以天为兄,以日为弟,天未明时出听政,跏趺坐,日出便停 理务,云委我弟。

gāo zǔ yuē cǐ tài wú yì lǐ

这句话大意是:高祖曰:“此太无义理。

yú shì xùn lìng gǎi zhī

这句话大意是:”于是训令改之。

wáng qī hào jī mí hòu gōng yǒu nǚ liù qī bǎi rén

这句话大意是:王妻号鸡弥,后宫有 女六七百人。

míng tài zǐ wèi lì gē mí duō fú lì

这句话大意是:名太子为利歌弥多弗利。

wú chéng guō

这句话大意是:无城郭。

nèi guān yǒu shí èr děng yī yuē dà dé cì xiǎo dé cì dà rén cì xiǎo rén cì dà yì cì xiǎo yì cì dà lǐ cì xiǎo lǐ cì dà zhì cì xiǎo zhì cì dà xìn cì xiǎo xìn yuán wú dìng shù

这句话大意是:内官有十二等:一曰大德,次小德, 次大仁,次小仁,次大义,次小义,次大礼,次小礼,次大智,次小智,次大信, 次小信,员无定数。

yǒu jūn ní yī bǎi èr shí rén yóu zhōng guó mù zǎi

这句话大意是:有军尼一百二十人,犹中国牧宰。

bā shí hù zhì yī yī ní yì rú jīn lǐ zhǎng yě

这句话大意是:八十户置一伊尼翼,如今里 长也。

shí yī ní yì shǔ yī jūn ní

这句话大意是:十伊尼翼属一军尼。

qí fú shì nán zǐ yī qún rú qí xiù wēi xiǎo lǚ rú jù xíng qī qí shàng xì zhī yú jiǎo

这句话大意是:其服饰,男子衣裙襦,其袖微小,履如屦形,漆其上, 系之于脚。

rén shù duō xiǎn zú

这句话大意是:人庶多跣足。

bù dé yòng jīn yín wèi shì

这句话大意是:不得用金银为饰。

gù shí yī héng fú jié shù xiāng lián ér wú fèng

这句话大意是:故时衣横幅,结束相连而无缝。

tóu yì wú guān dàn chuí fà yú liǎng ěr shàng

这句话大意是:头亦无 冠,但垂发于两耳上。

zhì duò qí wáng shǐ zhì guān yǐ jǐn cǎi wèi zhī yǐ jīn yín lòu huā wèi shì

这句话大意是:至隋,其王始制冠,以锦彩为之,以金银镂花为饰。

fù rén shù fā yú hòu yì yī qún rú shang jiē yǒu zhuàn

这句话大意是:妇人束 发于后,亦衣裙襦,裳皆有襈。

dān zhú wèi shū biān cǎo wèi jiàn zá pí wèi biǎo yuán yǐ wén pí

这句话大意是:躭竹为梳,编草为荐,杂皮为表,缘以文皮。

yǒu gōng shǐ dāo shuò nǔ fǔ qī pí wèi jiǎ gǔ wèi shǐ dí

这句话大意是:有弓、 矢、刀、槊、弩、、斧,漆皮为甲,骨为矢镝。

suī yǒu bīng wú zhēng zhàn

这句话大意是:虽有兵,无征战。

qí wáng cháo huì bì chén shè yí zhàng zòu qí guó lè

这句话大意是:其王朝会,必陈 设仪仗,奏其国乐。

hù kě shí wàn

这句话大意是:户可十万。

qí sú shā rén qiáng dào jí jiān jiē sǐ dào zhě jì zāng chóu wù wú cái zhě méi shēn wèi nú

这句话大意是:其俗杀人强盗及奸皆死,盗者计赃酬物,无财者没身为奴。

zì yú qīng zhòng huò liú huò zhàng

这句话大意是:自余轻重,或流或 杖。

měi xùn jiū yù sòng bù chéng yǐn zhě yǐ mù yā xī huò zhāng qiáng gōng yǐ xián jù qí xiàng

这句话大意是:每讯究狱讼,不承引者,以木压膝,或张强弓,以弦锯其项。

huò zhì xiǎo shí yú fèi tāng zhōng lìng suǒ jìng zhě tàn zhī yún lǐ qǔ zhě jí shǒu làn

这句话大意是:或置小石于沸汤 中,令所竞者探之,云理曲者即手烂。

huò zhì shé wèng zhōng lìng qǔ zhī yún qū zhě jí shì shǒu yǐ

现代白话:或置蛇瓮中,令取之,云曲者即螫手了。

rén pō tián jìng hǎn zhēng sòng shǎo dào zéi

这句话大意是:人 颇恬静,罕争讼,少盗贼。

lè yǒu wǔ xián qín dí

这句话大意是:乐有五弦、琴、笛。

nán nǚ duō qíng bì diǎn miàn wén shēn méi shuǐ bǔ yú

这句话大意是:男女多黥臂点面文身,没水捕鱼。

wú wén zì wéi kè mù jié shéng

这句话大意是:无文字,唯刻木结绳。

jìng fó fǎ yú bǎi jì qiú dé fó jīng shǐ yǒu wén zì

这句话大意是:敬佛法,于百济求得佛经,始有文字。

zhī bǔ shì yóu xìn wū xí

这句话大意是:知卜筮,尤信巫觋。

měi zhì zhèng yuè yī rì bì shè xì yǐn jiǔ qí yú jié lüè yǔ huá tóng

这句话大意是:每至正月一日,必射戏饮酒,其余节略与华同。

hǎo qí bó wò shuò chū pú zhī xì

这句话大意是:好棋博、握槊、樗蒲之戏。

qì hòu wēn nuǎn cǎo mù dōng qīng tǔ dì gāo yú shuǐ duō lù shǎo

这句话大意是:气候温 暖,草木冬青,土地膏腴,水多陆少。

yǐ xiǎo huán guà lù cí xiàng lìng rù shuǐ bǔ yú rì de bǎi yú tóu

这句话大意是:以小环挂鹭鹚项,令入水捕鱼,日得百余头。

sú wú pán zǔ jiè yǐ jiě yè shí yòng shǒu bǔ zhī

这句话大意是:俗无盘俎,借以解叶,食用手哺之。

xìng zhì zhí yǒu yǎ fēng

这句话大意是:性质直,有雅风。

nǚ duō nán shǎo hūn jià bù qǔ tóng xìng nán nǚ xiāng yuè zhě jí wéi hūn

这句话大意是:女多男少,婚嫁不取同姓, 男女相悦者即为婚。

fù rù fū jiā bì xiān kuà quǎn nǎi yǔ fu xiāng jiàn

这句话大意是:妇入夫家,必先跨犬,乃与夫相见。

fù rén bù yín dù

这句话大意是:妇人不淫妒。

sǐ zhě liǎn yǐ guān guō qīn bīn jiù shī gē wǔ qī zǐ xiōng dì yǐ bái bù zhì fú

这句话大意是:死者敛以棺 郭,亲宾就尸歌舞,妻子兄弟以白布制服。

guì rén sān nián bìn yú wài shù rén bǔ rì ér yì

这句话大意是:贵人三年殡于外,庶人卜日而瘗。

jí zàng zhì shī chuán shàng lù dì qiān zhī huò yǐ xiǎo yú

这句话大意是:及葬, 置尸船上,陆地牵之,或以小舆。

yǒu ā sū shān qí shí wú gù huǒ qǐ jiē tiān zhě sú yǐ wéi yì yīn xíng dǎo jì

这句话大意是:有阿苏山,其石无故火起接天者,俗以为异,因 行祷祭。

yǒu rú yì bǎo zhū qí sè qīng dà rú jī luǎn yè zé yǒu guāng yún yú yǎn jīng yě

这句话大意是:有如意宝珠,其色青,大如鸡卵,夜则有光,云鱼眼精也。

xīn luó bǎi jì jiē yǐ wēi wèi dà guó duō zhēn wù bìng jìng yǎng zhī héng tōng shǐ wǎng lái

这句话大意是:新罗、百济皆 以倭为大国,多珍物,并敬仰之,恒通使往来。

dà yè sān nián qí wáng duō lì sī běi gū qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:大业三年,其王多利思北孤遣使朝贡。

shǐ zhě yuē wén hǎi xī pú sà tiān zǐ zhòng xìng fó fǎ gù qiǎn cháo bài jiān shā mén shù shí rén lái xué fó fǎ

这句话大意是:使者曰:“闻海西菩萨天子重兴佛法, 故遣朝拜,兼沙门数十人来学佛法。

qí guó shū yuē rì chū chù tiān zǐ zhì shū rì méi chù tiān zǐ wú yàng yún yún

这句话大意是:”其国书曰“日出处天子至书日没处天子无恙” 云云。

dì lǎn zhī bú yuè wèi hóng lú qīng yuē mán yí shū yǒu wú lǐ zhě wù fù yǐ wén

这句话大意是:帝览之不悦,谓鸿胪卿曰:“蛮夷书有无礼者,勿复以闻。

míng nián shàng qiǎn wén lín láng péi qīng shǐ yú wō guó

这句话大意是:”明年,上遣文 林郎裴清使于倭国。

dù bǎi jì xíng zhì zhú dǎo nán wàng luō guó jīng dōu sī má guó nǎi zài dà hǎi zhōng

这句话大意是:度百济,行至竹岛,南望罗国,经都斯麻国,乃在大海中。

yòu dōng zhì yī zhī guó yòu zhì zhú sī guó yòu dōng zhì qín wáng guó qí rén tóng yú huá xià yǐ wéi yí zhōu yí bù néng míng yě

这句话大意是:又 东至一支国,又至竹斯国,又东至秦王国,其人同于华夏,以为夷洲,疑不能明也。

yòu jīng shí yú guó dá yú hǎi àn

这句话大意是:又经十余国,达于海岸。

zì zhú sī guó yǐ dōng jiē fù yōng yú wēi

这句话大意是:自竹斯国以东,皆附庸于倭。

wēi wáng qiǎn xiǎo dé ā bèi tái cóng shù bǎi rén shè yí zhàng míng gǔ jiǎo lái yíng

这句话大意是:倭王遣小德阿辈台,从数百 人,设仪仗,鸣鼓角来迎。

hòu shí rì yòu qiǎn dà lǐ gē duō pí cóng èr bǎi yú qí jiāo láo

这句话大意是:后十日,又遣大礼,哥多毗,从二百余骑郊劳。

jì zhì bǐ dōu qí wáng yǔ qīng xiāng jiàn dà yuè yuē wǒ wén hǎi xī yǒu dà duò lǐ yì zhī guó gù qiǎn cháo gòng

这句话大意是:既至彼 都,其王与清相见,大悦,曰:“我闻海西有大隋,礼义之国,故遣朝贡。

wǒ yí rén pì zài hǎi yú bù wén lǐ yì shì yǐ jī liú jìng nèi bù jí xiāng jiàn

这句话大意是:我夷人 僻在海隅,不闻礼义,是以稽留境内,不即相见。

jīn gù qīng dào shì guǎn yǐ dài dà shǐ jì wén dà guó wéi xīn zhī huà

这句话大意是:今故清道饰馆,以待大使,冀闻 大国惟新之化。

qīng dá yuē huáng dì dé bìng èr yí zé liú sì hǎi yǐ wáng mù huà gù qiǎn xíng rén lái cǐ xuān yù

这句话大意是:”清答曰:“皇帝德并二仪,泽流四海,以王慕化,故遣行人来此 宣谕。

jì ér yǐn qīng jiù guǎn

这句话大意是:”既而引清就馆。

qí hòu qīng qiǎn rén wèi qí wáng yuē cháo mìng jì dá qǐng jí jiè tú

这句话大意是:其后清遣人谓其王曰:“朝命既达,请即戒途。

yú shì shè yàn xiǎng yǐ qiǎn qīng fù lìng shǐ zhě suí qīng lái gòng fāng wù

这句话大意是:”于是设 宴享以遣清,复令使者随清来贡方物。

cǐ hòu suì jué

这句话大意是:此后遂绝。

shǐ chén yuē guǎng gǔ dà chuān yì zhì rén shēng qí jiān yì sú shì yù bù tóng yán yǔ bù tōng shèng rén yīn shí shè jiào suǒ yǐ dá qí zhì ér tōng qí sú yě

这句话大意是:史臣曰:广谷大川异制,人生其间异俗,嗜欲不同,言语不通,圣人因时设教, 所以达其志而通其俗也。

jiǔ yí suǒ jū yǔ zhōng xià xuán gé rán tiān xìng róu shùn wú guǎng bào zhī fēng suī mián miǎo shān hǎi ér yì yǐ dào yù

这句话大意是:九夷所居,与中夏悬隔,然天性柔顺,无犷暴之风,虽绵 邈山海,而易以道御。

xià yīn zhī dài shí huò lái wáng

这句话大意是:夏、殷之代,时或来王。

jì jī zǐ bì dì cháo xiǎn shǐ yǒu bā tiáo zhī jìn shū ér bù lòu jiǎn ér kě jiǔ huà zhī suǒ gǎn qiān zǎi bù jué

这句话大意是:暨箕子避地朝鲜,始有八条之禁, 疏而不漏,简而可久,化之所感,千载不绝。

jīn liáo dōng zhū guó huò yī fú cān guān miǎn zhī róng huò yǐn shí yǒu zǔ dòu zhī qì hào shàng jīng shù ài lè wén shǐ yóu xué yú jīng dū zhě wǎng lái jì lù huò wáng méi bù guī

这句话大意是:今辽东诸国,或衣服参冠冕之容,或 饮食有俎豆之器,好尚经术,爱乐文史,游学于京都者,往来继路,或亡没不归。

fēi xiān zhé zhī yí fēng qí shú néng zhì yú sī yě

这句话大意是:非先哲之遗风,其孰能致于斯也?

gù kǒng zǐ yuē yán zhōng xìn xíng dǔ jìng suī mán mò zhī bāng xíng yǐ

现代白话:故孔孔子说:“言忠信,行笃敬,虽蛮貊之邦行了。

chéng zāi sī yán

现代白话:” 诚啊斯言。

qí sú zhī kě cǎi zhě qǐ tú hù shǐ zhī gòng ér yǐ hu

这句话大意是:其俗之可采者,岂徒楛矢之贡而已吗?

zì gāo zǔ fǔ yǒu zhōu yú huì cǐ zhōng guó kāi huáng zhī mò fāng shì liáo zuǒ tiān shí bù lì shī suì wú gōng

这句话大意是:自高祖抚有周余,惠此中国,开 皇之末,方事辽左,天时不利,师遂无功。

èr dài chéng jī zhì bāo yǔ zhòu pín jiàn sān hán zhī yù lǚ fā qiān jūn zhī nǔ

这句话大意是:二代承基,志包宇宙,频践三韩之域, 屡发千钧之弩。

xiǎo guó jù wáng gǎn tóng kùn shòu bīng lián bù jí sì hǎi sāo rán suì yǐ tǔ bēng sàng shēn miè guó

这句话大意是:小国惧亡,敢同困兽,兵连不戢,四海骚然,遂以土崩,丧身灭国。

bīng zhì yǒu zhī yuē wu guǎng dé zhě chāng wu guǎng de zhě wáng

这句话大意是:兵志有之曰:“务广德者昌,务广地者亡。

rán liáo dōng zhī de bù liè yú jùn xiàn jiǔ yǐ

现代白话:”然辽东之地,不列于郡县久了。

zhū guó cháo zhèng fèng gòng wú quē yú suì shí èr dài zhèn ér qín zhī yǐ wéi rén mò ruò jǐ bù néng huái yǐ wén dé jù dòng gān gē

这句话大意是:诸国 朝正奉贡,无阙于岁时,二代震而矜之,以为人莫若己,不能怀以文德,遽动干戈。

nèi shì fù qiáng wài sī guǎng de yǐ jiāo qǔ yuàn yǐ nù xīng shī

这句话大意是:内恃富强,外思广地,以骄取怨,以怒兴师。

ruò cǐ ér bù wáng zì gǔ wèi zhī wén yě

这句话大意是:若此而不亡,自古未之闻也。

rán zé sì yí zhī jiè ān kě bù shēn niàn zāi

现代白话:然则四 夷之戒,安可不深念啊!

✦ You read 列传·卷四十六

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.