隋书 · 魏征 · Chapter 82 of 85

列传·卷四十七

PinyinModern Translation
Size

nán mán

这句话大意是:○南蛮。

nán mán zá lèi yǔ huá rén cuò jū yuē yán yuē láng yuē lǐ yuē liáo yuē wěi jù wú jūn zhǎng suí shān dòng ér jū gǔ xiān suǒ wèi bǎi yuè shì yě

这句话大意是:南蛮杂类,与华人错居,曰蜒,曰狼,曰俚,曰獠,曰𬱟,俱无君长,随山洞 而居,古先所谓百越是也。

qí sú duàn fà wén shēn hǎo xiāng gōng tǎo jìn yǐ wēi ruò shāo shǔ yú zhōng guó jiē liè wéi jùn xiàn tóng zhī qí rén bù fù xiáng zǎi

这句话大意是:其俗断发文身,好相攻讨,浸以微弱,稍属于中国,皆 列为郡县,同之齐人,不复详载。

dà yè zhōng nán huāng cháo gòng zhě shí yú guó qí shì jì duō yān miè ér wú wén

这句话大意是:大业中,南荒朝贡者十余国,其事迹多湮灭而无 闻。

jīn suǒ cún lù sì guó ér yǐ

这句话大意是:今所存录,四国而已。

lín yì

这句话大意是:○林邑。

lín yì zhī xiān yīn hàn mò jiāo zhǐ nǚ zǐ zhēng cè zhī luàn nèi xiàn gōng cáo zi qū lián shā xiàn lìng zì hào wèi wáng

这句话大意是:林邑之先,因汉末交阯女子征侧之乱,内县功曹子区连杀县令,自号为王。

wú zi qí shēng fàn xióng dài lì sǐ zi yì lì

这句话大意是:无 子,其甥范熊代立,死,子逸立。

rì nán rén fàn wén yīn luàn wèi yì pú lì suì jiào zhī zhù gōng shì zào qì xiè

这句话大意是:日南人范文因乱为逸仆隶,遂教之筑宫室,造器 械。

yì shén xìn rèn shǐ wén jiàng bīng jí de zhòng xīn

这句话大意是:逸甚信任,使文将兵,极得众心。

wén yīn wèn qí zǐ dì huò bēn huò xǐ

这句话大意是:文因问其子弟,或奔或徙。

jí yì sǐ guó wú sì wén zì lì wèi wáng

这句话大意是:及逸死,国无嗣, 文自立为王。

qí hòu fàn fú wèi jìn yáng wēi jiāng jūn dài huán suǒ pò

这句话大意是:其后范佛为晋扬威将军戴桓所破。

sòng jiāo zhōu cì shǐ tán hé zhī jiàng bīng jī zhī shēn rù qí jìng

这句话大意是:宋交州刺史檀和之将兵击之,深入 其境。

zhì liáng chén yì tōng shǐ wǎng lái

这句话大意是:至梁、陈,亦通使往来。

qí guó yán mào shù qiān lǐ tǔ duō xiāng mù jīn bǎo wù chǎn dà dǐ yǔ jiāo zhǐ tóng

这句话大意是:其国延袤数千里,土多香木金宝,物产大抵与交阯同。

yǐ zhuān wèi chéng shèn huī tu zhī dōng xiàng hù

这句话大意是:以砖为城,蜃灰涂之, 东向户。

zūn guān yǒu èr qí yī yuē xi nà pó dì qí èr yuē sà pó de gē

这句话大意是:尊官有二:其一曰西那婆帝,其二曰萨婆地歌。

qí shǔ guān sān děng qí yī yuē lún duō xìng cì gē lún zhì dì cì yǐ tā qié lán

这句话大意是:其属官三等:其一曰伦多 姓,次歌伦致帝,次乙他伽兰。

wài guān fēn wéi èr bǎi yú bù

这句话大意是:外官分为二百余部。

qí zhǎng guān yuē fú luō cì yuē kě lún rú mù zǎi zhī chà yě

这句话大意是:其长官曰弗罗,次曰可轮,如 牧宰之差也。

wáng dài jīn huā guān xíng rú zhāng fǔ yī zhāo xiá bù zhū jī yīng luò zú niè gé lǚ shí fù jǐn páo

这句话大意是:王戴金花冠,形如章甫,衣朝霞布,珠玑璎珞,足蹑革履,时复锦袍。

liáng jiā zǐ shì wèi zhě èr bǎi xǔ rén jiē zhí jīn zhuāng dāo

这句话大意是:良家子侍卫者二百许人,皆执金装刀。

yǒu gōng jiàn dāo shuò yǐ zhú wèi nǔ fu dú yú shǐ

这句话大意是:有弓、箭、刀、槊,以竹为弩,傅毒于矢。

lè yǒu qín dí pí pá wǔ xián pō yǔ zhōng guó tóng

这句话大意是:乐有琴、笛、琵琶、五弦,颇与中国同。

měi jī gǔ yǐ jǐng zhòng chuī lǐ yǐ jí róng

这句话大意是:每击鼓以警众,吹蠡以即戎。

qí rén shēn mù gāo bí fā quán sè hēi

这句话大意是:其人深目高鼻,发拳色黑。

sú jiē tú xiǎn yǐ fú bù chán shēn

这句话大意是:俗皆徒跣,以幅布缠身。

dōng yuè yī páo

这句话大意是:冬月衣袍。

fù rén chuí jì

这句话大意是:妇人椎髻。

shī yē yè xí

这句话大意是:施 椰叶席。

měi yǒu hūn gòu lìng méi zhě jī jīn yín chuàn jiǔ èr hú yú shù tóu zhì nǚ jiā

这句话大意是:每有婚媾,令媒者赍金银钏、酒二壶、鱼数头至女家。

yú shì zé rì fū jiā huì qīn bīn gē wǔ xiāng duì

这句话大意是:于是择日,夫家会 亲宾,歌舞相对。

nǚ jiā qǐng yī pó luó mén sòng nǚ zhì nán jiā xù guàn shǒu yīn qiān nǚ shòu zhī

这句话大意是:女家请一婆罗门,送女至男家,婿盥手,因牵女授之。

wáng sǐ qī rì ér zàng yǒu guān zhě sān rì shù rén yī rì

这句话大意是:王死七日 而葬,有官者三日,庶人一日。

jiē yǐ hán shèng shī gǔ wǔ dǎo cóng yú zhì shuǐ cì jī xīn fén zhī

这句话大意是:皆以函盛尸,鼓舞导从,舆至水次,积薪焚之。

shōu qí yú gǔ wáng zé nà jīn wèng zhōng chén zhī yú hǎi yǒu guān zhě yǐ tóng wèng chén zhī yú hǎi kǒu

这句话大意是:收 其余骨,王则内金瓮中,沉之于海,有官者以铜瓮,沉之于海口;。

shù rén yǐ wǎ sòng zhī yú jiāng

这句话大意是:庶人以瓦,送之 于江。

nán nǚ jiē jié fà suí sàng zhì shuǐ cì jìn āi ér zhǐ guī zé bù kū

这句话大意是:男女皆截发,随丧至水次,尽哀而止,归则不哭。

měi qī rì rán xiāng sàn huā fù kū jìn āi ér zhǐ

这句话大意是:每七日,然香散花,复哭, 尽哀而止。

jǐn qī qī ér ba zhì bǎi rì sān nián yì rú zhī

这句话大意是:尽七七而罢,至百日、三年,亦如之。

rén jiē fèng fú wén zì tóng yú tiān zhú

这句话大意是:人皆奉佛,文字同于天竺。

gāo zǔ jì píng chén nǎi qiǎn shǐ xiàn fāng wù qí hòu cháo gòng suì jué

这句话大意是:高祖既平陈,乃遣使献方物,其后朝贡遂绝。

shí tiān xià wú shì qún chén yán lín yì duō qí bǎo zhě

这句话大意是:时天下无事,群臣言林邑多奇宝 者。

rén shòu mò shàng qiǎn dà jiàng jūn liú fāng wèi huān zhōu dào xíng jūn zǒng guǎn lǜ qīn zhōu cì shǐ níng zhǎng zhēn huān zhōu cì shǐ li yūn kāi fǔ qín xióng bù qí wàn yú jí fàn zuì zhě shù qiān rén jī zhī

这句话大意是:仁寿末,上遣大将军刘方为驩州道行军总管,率钦州刺史宁长真、驩州刺史李 晕、开府秦雄步骑万余及犯罪者数千人击之。

qí wáng fàn zhì lǜ qí tú chéng jù xiàng ér zhàn fāng jūn bù lì

这句话大意是:其王梵志率其徒乘巨象而战,方军不 利。

fāng yú shì duō jué xiǎo kēng cǎo fù qí shàng yīn yǐ bīng tiāo zhī

这句话大意是:方于是多掘小坑,草覆其上,因以兵挑之。

fàn zhì xī zhòng ér zhèn fāng yǔ zhàn wěi běi fàn zhì zhú zhī zhì kēng suǒ qí zhòng duō xiàn zhuǎn xiāng jīng hài jūn suì luàn

这句话大意是:梵志悉众而阵,方与战,伪北,梵 志逐之,至坑所,其众多陷,转相惊骇,军遂乱。

fāng zòng bīng jī zhī dà pò zhī

这句话大意是:方纵兵击之,大破之。

pín zhàn zhé bài suì qì chéng ér zǒu

这句话大意是:频战辄败, 遂弃城而走。

fāng rù qí dōu huò qí miào zhǔ shí bā méi jiē zhù jīn wèi zhī gài qí yǒu guó shí bā yè yǐ

现代白话:方入其都,获其庙主十八枚,皆铸金为之,盖其有国十八叶了。

fāng bān shī fàn zhì fù qí gù dì qiǎn shǐ xiè zuì yú shì cháo gòng bù jué

这句话大意是:方班 师,梵志复其故地,遣使谢罪,于是朝贡不绝。

chì tǔ

这句话大意是:○赤土。

chì tǔ guó fú nán zhī bié zhǒng yě

这句话大意是:赤土国,扶南之别种也。

zài nán hǎi zhōng shuǐ xíng bǎi yú rì ér dá suǒ dōu

这句话大意是:在南海中,水行百余日而达所都。

tǔ sè duō chì yīn yǐ wéi hào

这句话大意是:土色多赤,因以为 号。

dōng bō luō cì guó xi pó luō suō guó nán hē luō dàn guó běi jù dà hǎi dì fāng shù qiān lǐ

这句话大意是:东波罗刺国,西婆罗娑国,南诃罗旦国,北拒大海,地方数千里。

qí wáng xìng qú tán shì míng lì fù duō sāi bù zhī yǒu guó jìn yuǎn

这句话大意是:其王姓瞿昙 氏,名利富多塞,不知有国近远。

chēng qí fù shì wáng wèi chū jiā wéi dào chuán wèi yú lì fù duō sāi zài wèi shí liù nián yǐ

现代白话:称其父释王位出家为道,传位于利富多塞,在位 十六年了。

yǒu sān qī bìng lín guó wáng zhī nǚ yě

这句话大意是:有三妻,并邻国王之女也。

jū sēng zhī chéng yǒu mén sān chóng xiāng qù gè bǎi xǔ bù

这句话大意是:居僧祗城,有门三重,相去各百许步。

měi mén tú huà fēi xiān xiān rén pú sà zhī xiàng xiàn jīn huā líng ěr fù nǚ shù shí rén huò zòu yuè huò pěng jīn huā

这句话大意是:每门 图画飞仙、仙人、菩萨之像,县金花铃毦,妇女数十人,或奏乐,或捧金花。

yòu shì sì fù rén róng shì rú fó tǎ biān jīn gāng lì shì zhī zhuàng jiā mén ér lì

这句话大意是:又饰 四妇人,容饰如佛塔边金刚力士之状,夹门而立。

mén wài zhě chí bīng zhàng mén nèi zhě zhí bái fú

这句话大意是:门外者持兵仗,门内者执白拂。

jiā dào chuí sù wǎng zhui huā

这句话大意是:夹道垂素网,缀花。

wáng gōng zhū wū xī shì zhòng gé běi hù běi miàn ér zuò

这句话大意是:王宫诸屋悉是重阁,北户,北面而坐。

zuò sān chóng zhī tà

这句话大意是:坐三重之榻。

yī zhāo xiá bù guān jīn huā guān chuí zá bǎo yīng luò

这句话大意是:衣朝霞布, 冠金花冠,垂杂宝璎珞。

sì nǚ zǐ lì shì zuǒ yòu bīng wèi bǎi yú rén

这句话大意是:四女子立侍,左右兵卫百余人。

wáng tà hòu zuò yī mù kān yǐ jīn yín wǔ xiāng mù zá diàn zhī

这句话大意是:王榻后作一木龛,以金银 五香木杂钿之。

kān hòu xuán yī jīn guāng yàn jiā tà yòu shù èr jīn jìng jìng qián bìng chén jīn wèng wèng qián gè yǒu jīn xiāng lú

这句话大意是:龛后悬一金光焰,夹榻又树二金镜,镜前并陈金瓮,瓮前各有金香 炉。

dāng qián zhì yī jīn fú niú niú qián shù yī bǎo gài gài zuǒ yòu jiē yǒu bǎo shàn

这句话大意是:当前置一金伏牛,牛前树壹宝盖,盖左右皆有宝扇。

pó luó mén děng shù bǎi rén dōng xī zhòng xíng xiāng xiàng ér zuò

这句话大意是:婆罗门等数百人,东西重 行,相向而坐。

qí guān yǒu sà tuó jiā luó yī rén tuó ná dá yì èr rén jiā lì mì jiā sān rén gòng zhǎng zhèng shì

这句话大意是:其官有萨陀迦罗一人,陀拏达义二人,迦利蜜迦三人,共掌政事;。

jù luō mò dì yī rén zhǎng xíng fǎ

这句话大意是:俱罗末帝一人,掌刑法。

měi chéng zhì nà yá jiā yī rén bō dì shí rén

这句话大意是:每城置那邪迦一人,钵帝十人。

qí sú děng jiē chuān ěr jiǎn fà wú guì bài zhī lǐ

这句话大意是:其俗等皆穿耳剪发,无跪拜之礼。

yǐ xiāng yóu tu shēn

这句话大意是:以香油涂身。

qí sú jìng fú yóu zhòng pó luó mén

这句话大意是:其俗敬佛,尤重婆罗门。

fù rén zuò jì yú xiàng hòu

这句话大意是:妇人 作髻于项后。

nán nǚ tōng yǐ zhāo xiá zhāo yún zá sè bù wèi yī

这句话大意是:男女通以朝霞、朝云杂色布为衣。

háo fù zhī shì zì yì huá mí wéi jīn suǒ fēi wáng cì bù dé fú yòng

这句话大意是:豪富之室,恣意华靡,唯金锁非王 赐不得服用。

měi hūn jià zé jí rì nǚ jiā xiān qī wǔ rì zuò yuè yǐn jiǔ fù zhí nǚ shǒu yǐ shòu xù qī rì nǎi pèi yān

现代白话:每婚嫁,择吉日,女家先期五日,作乐饮酒,父执女手以授婿,七日 乃配呢。

jì qǔ zé fēn cái bié jū wéi yòu zǐ yǔ fù tóng jū

这句话大意是:既娶则分财别居,唯幼子与父同居。

fù mǔ xiōng dì sǐ zé tī fā sù fú jiù shuǐ shàng gòu zhú mù wèi péng péng nèi jī xīn yǐ shī zhì shàng

这句话大意是:父母兄弟死则剔发素服,就水上构竹 木为棚,棚内积薪,以尸置上。

shāo xiāng jiàn fān chuī lǐ jī gǔ yǐ sòng zhī zòng huǒ fén xīn suì luò yú shuǐ

这句话大意是:烧香建幡,吹蠡击鼓以送之,纵火焚薪,遂落于水。

guì jiàn jiē tóng

这句话大意是:贵贱皆同。

wéi guó wáng shāo qì shōu huī zhù yǐ jīn píng cáng yú miào wū

这句话大意是:唯国王烧讫,收灰贮以金瓶,藏于庙屋。

dōng xià cháng wēn yǔ duō jì shǎo zhòng zhí wú shí tè yi dào jì bái dòu hēi má zì yú wù chǎn duō tóng yú jiāo zhǐ

这句话大意是:冬夏常温,雨多霁少,种植无 时,特宜稻、穄、白豆、黑麻,自余物产,多同于交阯。

yǐ gān zhè zuò jiǔ zá yǐ zǐ guā gēn

这句话大意是:以甘蔗作酒,杂以紫瓜根。

jiǔ sè huáng chì wèi yì xiāng měi

这句话大意是:酒色黄赤,味亦香美。

yì míng yē jiāng wèi jiǔ

这句话大意是:亦名椰浆为酒。

yáng dì jí wèi mù néng tōng jué yù zhě

这句话大意是:炀帝即位,募能通绝域者。

dà yè sān nián tún tián zhǔ shì cháng jùn yú bù zhǔ shì wáng jūn zhèng děng qǐng shǐ chì tǔ

这句话大意是:大业三年,屯田主事常骏、虞部主事王君政等请使 赤土。

dì dà yuè cì jùn děng bó gè bǎi pǐ shí fú yī xí ér qiǎn

这句话大意是:帝大悦,赐骏等帛各百匹,时服一袭而遣。

jī wù wǔ qiān duàn yǐ cì chì tǔ wáng

这句话大意是:赍物五千段,以赐赤土王。

qí nián shí yuè jùn děng zì nán hǎi jùn chéng zhōu zhòu yè èr xún měi zhí biàn fēng

这句话大意是:其年 十月,骏等自南海郡乘舟,昼夜二旬,每值便风。

zhì jiāo shí shān ér guò dōng nán pō líng qié bō bá duō zhōu xi yǔ lín yì xiāng duì shàng yǒu shén cí yān

现代白话:至焦石山而过,东南泊陵伽钵拔 多洲,西与林邑相对,上有神祠呢。

yòu nán xíng zhì shī zǐ shí zì shì dǎo yǔ lián jiē

这句话大意是:又南行,至师子石,自是岛屿连接。

yòu xíng èr sān rì xi wàng jiàn láng yá xū guó zhī shān yú shì nán dá jī lóng dǎo zhì yú chì tǔ zhī jiè

这句话大意是:又行二三 日,西望见狼牙须国之山,于是南达鸡笼岛,至于赤土之界。

qí wáng qiǎn pó luó mén jiū mó luō yǐ bó sān shí sōu lái yíng chuī lǐ jī gǔ yǐ lè duò shǐ jìn jīn suǒ yǐ lǎn jùn chuán

这句话大意是:其王遣婆罗门鸠摩罗 以舶三十艘来迎,吹蠡击鼓,以乐隋使,进金锁以缆骏船。

yuè yú zhì qí dōu wáng qiǎn qí zi nà yá jiā qǐng yǔ jùn děng lǐ jiàn

这句话大意是:月余,至其都,王遣其 子那邪迦请与骏等礼见。

xiān qiǎn rén sòng jīn pán zhù xiāng huā bìng jìng niè jīn hé èr méi zhù xiāng yóu jīn píng bā méi zhù xiāng shuǐ bái dié bù sì tiáo yǐ nǐ gōng shǐ zhě guàn xǐ

这句话大意是:先遣人送金盘,贮香花并镜镊,金合二枚,贮香油,金瓶 八枚,贮香水,白叠布四条,以拟供使者盥洗。

qí rì wèi shí nà yá jiā yòu jiāng xiàng èr tóu chí kǒng què gài yǐ yíng shǐ rén bìng zhì jīn huā jīn pán yǐ jiè zhào hán

这句话大意是:其日未时,那邪迦又将象二头,持 孔雀盖以迎使人,并致金花、金盘以藉诏函。

nán nǚ bǎi rén zòu lǐ gǔ pó luó mén èr rén dǎo lù zhì wáng gōng

这句话大意是:男女百人奏蠡鼓,婆罗门二人导路, 至王宫。

jùn děng fèng zhào shū shàng gé wáng yǐ xià jiē zuò

这句话大意是:骏等奉诏书上阁,王以下皆坐。

xuān zhào qì yǐn jùn děng zuò zòu tiān zhú lè

这句话大意是:宣诏讫,引骏等坐,奏天竺乐。

shì bì jùn děng hái guǎn yòu qiǎn pó luó mén jiù guǎn sòng shí yǐ cǎo yè wèi pán qí dà fāng zhàng

这句话大意是:事毕,骏 等还馆,又遣婆罗门就馆送食,以草叶为盘,其大方丈。

yīn wèi jùn yuē jīn shì dà guó zhōng rén fēi fù chì tǔ guó yǐ

现代白话:因谓骏曰:“今是大国中 人,非复赤土国了。

yǐn shí shū báo yuàn wèi dà guó yì ér shí zhī

这句话大意是:饮食疏薄,愿为大国意而食之。

hòu shù rì qǐng jùn děng rù yàn yí wèi dǎo cóng rú chū jiàn zhī lǐ

这句话大意是:”后数日,请骏等入宴,仪卫 导从如初见之礼。

wáng qián shè liǎng chuáng chuáng shàng bìng shè cǎo yè pán fāng yī zhàng wǔ chǐ shàng yǒu huáng bái zǐ chì sì sè zhī bǐng niú yáng yú biē zhū dài mào zhī ròu bǎi yú pǐn

这句话大意是:王前设两床,床上并设草叶盘,方一丈五尺,上有黄白紫赤四色 之饼,牛、羊、鱼、鳖、猪、蝳蝐之肉百余品。

yán jùn shēng chuáng cóng zhě zuò yú de xí gè yǐ jīn zhōng zhì jiǔ nǚ lè dié zòu lǐ yí shén hòu

这句话大意是:延骏升床,从者坐于地席,各以金 钟置酒,女乐迭奏,礼遗甚厚。

xún qiǎn nà yá jiā suí jùn gòng fāng wù bìng xiàn jīn fú róng guān lóng nǎo xiāng

这句话大意是:寻遣那邪迦随骏贡方物,并献金芙蓉冠、龙脑香。

yǐ zhù jīn wèi duō luó yè yǐn qǐ chéng wén yǐ wéi biǎo jīn hán fēng zhī lìng pó luó mén yǐ xiāng huā zòu lǐ gǔ ér sòng zhī

这句话大意是:以铸金为多罗叶,隐起成文以为表,金函封之,令婆罗门以香花奏蠡鼓而送之。

jì rù hǎi jiàn lǜ yú qún fēi shuǐ shàng

这句话大意是:既 入海,见绿鱼群飞水上。

fú hǎi shí yú rì zhì lín yì dōng nán bìng shān ér xíng

这句话大意是:浮海十余日,至林邑东南,并山而行。

qí hǎi shuǐ kuò qiān yú bù sè huáng qì xīng zhōu xíng yī rì bù jué yún shì dà yú fèn yě

这句话大意是:其海水阔千余步, 色黄气腥,舟行一日不绝,云是大鱼粪也。

xún hǎi běi àn dá yú jiāo zhǐ

这句话大意是:循海北岸,达于交止。

jùn yǐ liù nián chūn yǔ nà yá jiā yú hóng nóng yè dì dà yuè cì jùn děng wù èr bǎi duàn jù shòu bǐng yì wèi nà yá jiā děng guān shǎng gè yǒu chà

这句话大意是:骏以六年春与 那邪迦于弘农谒帝,大悦,赐骏等物二百段,俱授秉义尉,那邪迦等官赏各有差。

zhēn là

这句话大意是:○真腊。

zhēn là guó zài lín yì xī nán běn fú nán zhī shǔ guó yě

这句话大意是:真腊国,在林邑西南,本扶南之属国也。

qù rì nán jùn zhōu xíng liù shí rì ér nán jiē chē qú guó xi yǒu zhū jiāng guó

这句话大意是:去日南郡舟行六十日,而南接车渠国, 西有朱江国。

qí wáng xìng shā lì shì míng zhì duō sī nà

这句话大意是:其王姓刹利氏,名质多斯那。

zì qí zǔ jiàn yǐ qiáng shèng zhì zhì duō sī nà suì jiān fú nán ér yǒu zhī

这句话大意是:自其祖渐已强盛,至质多斯那,遂兼扶 南而有之。

sǐ zi yī shē nà xiān dài lì

这句话大意是:死,子伊奢那先代立。

jū yī shē nà chéng guō xià èr wàn yú jiā

这句话大意是:居伊奢那城,郭下二万余家。

chéng zhōng yǒu yī dà táng shì wáng tīng zhèng zhī suǒ

这句话大意是:城中有一大堂,是 王听政之所。

zǒng dà chéng sān shí chéng yǒu shù qiān jiā gè yǒu bù shuài guān míng yǔ lín yì tóng

这句话大意是:总大城三十,城有数千家,各有部帅,官名与林邑同。

qí wáng sān rì yī tīng cháo zuò wǔ xiāng qī bǎo chuáng shàng shī bǎo zhàng

这句话大意是:其王三日一听 朝,坐五香七宝床,上施宝帐。

qí zhàng yǐ wén mù wèi gān xiàng yá jīn diàn wèi bì zhuàng rú xiǎo wū xuán jīn guāng yàn yǒu tóng yú chì tǔ

这句话大意是:其帐以文木为竿,象牙、金钿为壁,状如小屋,悬 金光焰,有同于赤土。

qián yǒu jīn xiāng lú èr rén shì cè

这句话大意是:前有金香炉,二人侍侧。

wáng zhe zhāo xiá gǔ bèi mán luò yāo fù xià chuí zhì jìng tóu dài jīn bǎo huā guān bèi zhēn zhū yīng luò zú lǚ gé xǐ ěr xuán jīn dāng

这句话大意是:王着朝霞古贝,瞒络腰腹,下垂至 胫,头戴金宝花冠,被真珠璎珞,足履革屣,耳悬金珰。

cháng fú bái dié yǐ xiàng yá wèi juē

这句话大意是:常服白叠,以象牙为𪨗。

ruò lù fā zé bù jiā yīng luò

这句话大意是:若露发,则不加璎珞。

chén rén fú zhì dà dǐ xiāng lèi

这句话大意是:臣人服制,大抵相类。

yǒu wǔ dà chén yī yuē gū luò zhī èr yuē gāo xiāng píng sān yuē pó hé duō líng sì yuē shě mó líng wǔ yuē rán duō lóu jí zhū xiǎo chén

这句话大意是:有五大臣,一曰孤落支,二曰高相凭, 三曰婆何多陵,四曰舍摩陵,五曰髯多娄,及诸小臣。

cháo yú wáng zhě zhé yǐ jiē xià sān qǐ shǒu

这句话大意是:朝于王者,辄以阶下三稽首。

wáng huàn shàng jiē zé guì yǐ liǎng shǒu bào bo rào wáng huán zuò

这句话大意是:王唤上阶,则跪,以两手抱膊,绕王环坐。

yì zhèng shì qì guì fú ér qù

这句话大意是:议政事讫,跪伏而去。

jiē tíng mén gé shì wèi yǒu qiān yú rén bèi jiǎ chí zhàng

这句话大意是:阶庭门阁,侍卫 有千余人,被甲持仗。

qí guó yǔ cān bàn zhū jiāng èr guó hé qīn shù yǔ lín yì tuó huán èr guó zhàn zhēng

这句话大意是:其国与参半、朱江二国和亲,数与林邑、陀桓二国战争。

qí rén xíng zhǐ jiē chí jiǎ zhàng ruò yǒu zhēng fá yīn ér yòng zhī

这句话大意是:其 人行止皆持甲仗,若有征伐,因而用之。

qí sú fēi wáng zhèng qī zǐ bù dé wèi sì

这句话大意是:其俗非王正妻子,不得为嗣。

wáng chū lì zhī rì suǒ yǒu xiōng dì bìng xíng cán zhī huò qù yī zhǐ huò yì qí bí bié chù gōng jǐ bù dé shì jìn

这句话大意是:王初立之日, 所有兄弟并刑残之,或去一指,或劓其鼻,别处供给,不得仕进。

rén xíng xiǎo ér sè hēi

这句话大意是:人形小而色黑。

fù rén yì yǒu bái zhě

这句话大意是:妇人亦有白者。

xī quán fā chuí ěr xìng qì jié jìn

这句话大意是:悉拳发垂耳,性气捷劲。

jū chǔ qì wù pō lèi chì tǔ

这句话大意是:居处器物,颇类赤土。

yǐ yòu shǒu wèi jìng zuǒ shǒu wèi huì

这句话大意是:以右手为净,左手为秽。

měi dàn zǎo xǐ yǐ yáng zhī jìng chǐ dú sòng jīng zhòu

这句话大意是:每旦澡洗,以杨枝净齿,读诵经咒。

yòu zǎo sǎ nǎi shí shí ba hái yòng yáng zhī jìng chǐ yòu dú jīng zhòu

这句话大意是:又澡洒乃食,食罢还 用杨枝净齿,又读经咒。

yǐn shí duō sū lào shā táng jīng sù mǐ bǐng

这句话大意是:饮食多苏酪、沙糖、秔粟、米饼。

yù shí zhī shí xiān qǔ zá ròu gēng yǔ bǐng xiāng hè shǒu rǔ ér shí

这句话大意是:欲食之时,先取杂肉羹 与饼相和,手擩而食。

qǔ qī zhě wéi sòng yī yī jù zé rì qiǎn méi rén yíng fù

这句话大意是:娶妻者,唯送衣一具,择日遣媒人迎妇。

nán nǚ èr jiā gè bā rì bù chū zhòu yè rán dēng bù xī

这句话大意是:男女二家各八日不 出,昼夜燃灯不息。

nán hūn lǐ bì jí yǔ fù mǔ fēn cái bié jū

这句话大意是:男婚礼毕,即与父母分财别居。

fù mǔ sǐ xiǎo r wèi hūn zhě yǐ yú cái yǔ zhī

这句话大意是:父母死,小儿未婚者,以余财 与之。

ruò hūn bì cái wù rù guān

这句话大意是:若婚毕,财物入官。

qí sāng zàng r nǚ jiē qī rì bù shí tī fā ér kū sēng ní dào shì qīn gù jiē lái jù huì yīn yuè sòng zhī

这句话大意是:其丧葬,儿女皆七日不食,剔发而哭,僧尼、道士、亲 故皆来聚会,音乐送之。

yǐ wǔ xiāng mù shāo shī shōu huī yǐ jīn yín píng shèng sòng yú dà shuǐ zhī nèi

这句话大意是:以五香木烧尸,收灰以金银瓶盛,送于大水之内。

pín zhě huò yòng wǎ ér yǐ cǎi sè huà zhī

这句话大意是:贫者或 用瓦,而以彩色画之。

yì yǒu bù fén sòng shī shān zhōng rèn yě shòu shí zhě

这句话大意是:亦有不焚,送尸山中,任野兽食者。

qí guó běi duō shān fù nán yǒu shuǐ zé dì qì yóu rè wú shuāng xuě ráo zhàng lì dú chóng

这句话大意是:其国北多山阜,南有水泽,地气尤热,无霜雪,饶瘴疠毒虫。

tǔ yí liáng dào shǎo shǔ sù guǒ cài yǔ rì nán jiǔ zhēn xiàng lèi

这句话大意是:土宜粱稻,少黍 粟,果菜与日南、九真相类。

yì zhě yǒu pó nà suō shù wú huā yè shì shì shí shì dōng guā

这句话大意是:异者有婆那娑树,无花,叶似柿,实似冬瓜;。

yǎn luō shù huā yè shì zǎo shí shì li

这句话大意是:奄罗树, 花叶似枣,实似李;。

pí yě shù huā shì mù guā yè shì xìng shí shì chǔ

这句话大意是:毗野树,花似木瓜,叶似杏,实似楮;。

pó tián luō shù huā yè shí bìng shì zǎo ér xiǎo yì

这句话大意是:婆田罗树,花叶实并似 枣而小异;。

gē bì tuó shù huā shì lín qín yè shì yú ér hòu dà shí shì li qí dà rú shēng

这句话大意是:歌毕佗树,花似林檎,叶似榆而厚大,实似李,其大如升。

zì yú duō tóng jiǔ zhēn

这句话大意是:自余多同九 真。

hǎi zhōng yǒu yú míng jiàn tóng sì zú wú lín qí bí rú xiàng xī shuǐ shàng pēn gāo wǔ liù shí chǐ

这句话大意是:海中有鱼名建同,四足,无鳞,其鼻如象,吸水上喷,高五六十尺。

yǒu fú hú yú qí xíng sì qiě zuǐ rú yīng wǔ yǒu bā zú

这句话大意是:有浮胡鱼, 其形似且,嘴如鹦鹉,有八足。

duō dà yú bàn shēn chū shuǐ wàng zhī rú shān

这句话大意是:多大鱼,半身出水,望之如山。

měi wǔ liù yuè zhōng dú qì liú xíng jí yǐ bái zhū bái niú bái yáng yú chéng xī mén wài cí zhī

这句话大意是:每五六月中,毒气流行,即以白猪、白牛、白羊于城西门外祠之。

bù rán zhě wǔ gǔ bù dēng liù chù duō sǐ rén zhòng jí yì

这句话大意是:不然者,五 谷不登,六畜多死,人众疾疫。

jìn dōu yǒu líng qié bō pó shān shàng yǒu shén cí měi yǐ bīng wǔ qiān rén shǒu wèi zhī

这句话大意是:近都有陵伽钵婆山,上有神祠,每以兵五千人守卫 之。

chéng dōng yǒu shén míng pó duō lì jì yòng rén ròu

这句话大意是:城东有神名婆多利,祭用人肉。

qí wáng nián bié shā rén yǐ yè sì dǎo yì yǒu shǒu wèi zhě qiān rén

这句话大意是:其王年别杀人,以夜祀祷,亦有守卫者千人。

qí jìng guǐ rú cǐ

这句话大意是:其敬鬼如此。

duō fèng fó fǎ yóu xìn dào shì fú jí dào shì bìng lì xiàng yú guǎn

这句话大意是:多奉佛法,尤信道士,佛及道士并立像于馆。

dà yè shí èr nián qiǎn shǐ gòng xiàn dì lǐ zhī shén hòu qí hòu yì jué

这句话大意是:大业十二年,遣使贡献,帝礼之甚厚,其后亦绝。

pó lì

这句话大意是:○婆利。

pó lì guó zì jiāo zhǐ fú hǎi nán guò chì tǔ dān dān nǎi zhì qí guó

这句话大意是:婆利国,自交阯浮海,南过赤土、丹丹,乃至其国。

guó jiè dōng xī sì yuè xíng nán běi sì shí wǔ rì xíng

这句话大意是:国界东西四月行,南北四 十五日行。

wáng xìng shā lì yá qié míng hù làn nà pó

这句话大意是:王姓刹利邪伽,名护滥那婆。

guān yuē dú hē yá rú cì yuē dú hē shì rú

这句话大意是:官曰独诃邪挐,次曰独诃氏挐。

guó rén shàn tóu lún dāo qí dà rú jìng zhōng yǒu qiào wài fēng rú jù yuǎn yǐ tóu rén wú bù zhōng

这句话大意是:国人善投 轮刀,其大如镜,中有窍,外锋如锯,远以投人,无不中。

qí yú bīng qì yǔ zhōng guó lüè tóng

这句话大意是:其余兵器,与中国略同。

sú lèi zhēn là wù chǎn tóng yú lín yì

这句话大意是:俗类真腊,物产同于林邑。

qí shā rén jí dào jié qí shǒu jiān zhě suǒ qí zú jī nián ér zhǐ

这句话大意是:其杀人及盗,截其手,奸者锁其足,期年而止。

jì sì bì yǐ yuè huì pán zhù jiǔ yáo fú zhī liú shuǐ

这句话大意是:祭祀必 以月晦,盘贮酒肴,浮之流水。

měi shí yī yuè bì shè dà jì

这句话大意是:每十一月,必设大祭。

hǎi chū shān hú

这句话大意是:海出珊瑚。

yǒu niǎo míng shè lì jiě rén yǔ

这句话大意是:有鸟名舍利,解 人语。

dà yè shí èr nián qiǎn shǐ cháo gòng hòu suì jué

这句话大意是:大业十二年,遣使朝贡,后遂绝。

yú shí nán huāng yǒu dān dān pán pán èr guó yì lái gòng fāng wù qí fēng sú wù chǎn dà dǐ xiāng lèi yún

这句话大意是:于时南荒有丹丹、盘盘二国,亦来贡方物, 其风俗物产,大抵相类云。

shǐ chén yuē lǐ yún nán fāng yuē mán yǒu bù huǒ shí zhě yǐ

现代白话:史臣曰:《礼》云:“南方曰蛮,有不火食者了。

shū chēng mán yí huá xià

这句话大意是:”《书》称:“蛮夷猾夏。

shī yuē chǔn ěr mán jīng

现代白话:” 《诗》曰:“蠢你蛮荆。

zhǒng lèi shí fán dài wéi fēn gěng

这句话大意是:”种类实繁,代为纷梗。

zì qín bìng èr chǔ hàn píng bǎi yuè de qióng dān jiào jǐng jí rì nán shuǐ lù kě jū xián wèi jùn xiàn

这句话大意是:自秦并二楚,汉平百越,地穷丹 徼,景极日南,水陆可居,咸为郡县。

jì hu jìng fēn wú shǔ shí jīng jìn sòng dào yǒu wū lóng fú pàn bù yī

这句话大意是:暨乎境分吴、蜀,时经晋、宋,道有污隆, 服叛不一。

gāo zǔ shòu mìng kè píng jiǔ yǔ

这句话大意是:高祖受命,克平九宇。

yáng dì zuǎn yè wēi jiā bā huāng

这句话大意是:炀帝纂业,威加八荒。

gān xīn yuǎn yí zhì qiú zhēn yì gù shī chū yú liú qiú bīng jiā yú lín yì wēi zhèn shū sú guò yú qín hàn yuǎn yǐ

现代白话:甘心远夷,志求珍异,故 师出于流求,兵加于林邑,威振殊俗,过于秦、汉远了。

suī yǒu huāng wài zhī gōng wú jiù yù zhōng zhī bài chuán yuē fēi shèng rén wài níng bì nèi yōu

这句话大意是:虽有荒外之功,无救域中 之败,《传》曰:“非圣人,外宁必内忧。

chéng zāi sī yán yě

现代白话:”诚啊斯言也!

✦ You read 列传·卷四十七

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.