xī yù
这句话大意是:○西域。
hàn shì chū kāi xī yù yǒu sān shí liù guó qí hòu fēn lì wǔ shí wǔ wáng zhì xiào wèi dū hù yǐ fǔ nà zhī
这句话大意是:汉氏初开西域,有三十六国,其后分立五十五王,置校尉、都护以抚纳之。
wáng mǎng cuàn wèi xī yù suì jué
这句话大意是:王 莽篡位,西域遂绝。
zhì yú hòu hàn bān chāo suǒ tōng zhě wǔ shí yú guó xi zhì xī hǎi dōng xī sì wàn lǐ jiē lái cháo gòng fù zhì dōu hù xiào wèi yǐ xiāng tǒng shè
这句话大意是:至于后汉,班超所通者五十余国,西至西海,东西四万里,皆 来朝贡,复置都护、校尉以相统摄。
qí hòu huò jué huò tōng hàn cháo yǐ wéi láo bì zhōng guó qí guān shí fèi shí zhì
这句话大意是:其后或绝或通,汉朝以为劳弊中国,其官时废 时置。
jì wèi jìn zhī hòu hù xiāng tūn miè bù kě xiáng yān
现代白话:暨魏、晋之后,互相吞灭,不可详呢。
yáng dì shí qiǎn shì yù shǐ wéi jié sī lì cóng shì dù xíng mǎn shǐ yú xī fān zhū guó
这句话大意是:炀帝时,遣侍御史韦节、司隶从事杜 行满使于西蕃诸国。
zhì jì bīn de mǎ bēi wáng shè chéng de fó jīng shǐ guó de shí wǔ nǚ shī zǐ pí huǒ shǔ máo ér hái
这句话大意是:至罽宾,得码杯,王舍城,得佛经,史国得十舞女、师子皮、 火鼠毛而还。
dì fù lìng wén xǐ gōng péi ju yú wǔ wēi zhāng yè jiān wǎng lái yǐ yǐn zhì zhī
这句话大意是:帝复令闻喜公裴矩于武威、张掖间往来以引致之。
qí yǒu jūn zhǎng zhě sì shí sì guó
这句话大意是:其有君长者四十四 国。
ju yīn qí shǐ zhě rù cháo dàn yǐ hòu lì lìng qí zhuǎn xiāng fěng yù
这句话大意是:矩因其使者入朝,啖以厚利,令其转相讽谕。
dà yè nián zhōng xiāng shuài ér lái cháo zhě sān shí yú guó dì yīn zhì xī yù xiào wèi yǐ yìng jiē zhī
这句话大意是:大业年中,相率而来朝者三十余 国,帝因置西域校尉以应接之。
xún shǔ zhōng guó dà luàn cháo gòng suì jué
这句话大意是:寻属中国大乱,朝贡遂绝。
rán shì duō wáng shī jīn suǒ cún lù zhě èr shí guó yān
现代白话:然事多亡失,今所存录 者,二十国呢。
tǔ yù hún
这句话大意是:○吐谷浑。
tǔ yù hún běn liáo xī xiān bēi tú hé shè guī zi yě
这句话大意是:吐谷浑,本辽西鲜卑徒河涉归子也。
chū shè guī yǒu èr zi shù cháng yuē tǔ yù hún shǎo yuē ruò luò huì
这句话大意是:初,涉归有二子,庶长曰吐谷浑,少曰若 洛廆。
shè guī sǐ ruò luò huì dài tǒng bù luò shì wèi mù róng shì
这句话大意是:涉归死,若洛廆代统部落,是为慕容氏。
tǔ yù hún yǔ ruò luò huì bù xié suì xi dù lǒng zhǐ yú gān sōng zhī nán táo shuǐ zhī xi nán jí bái lán shān shù qiān lǐ zhī de qí hòu suì yǐ tǔ yù hún wèi guó shì yān
现代白话:吐谷浑与若洛廆不协,遂西度陇, 止于甘松之南,洮水之西,南极白兰山,数千里之地,其后遂以吐谷浑为国氏呢。
dāng wèi zhōu zhī jì shǐ chēng kè hán
这句话大意是:当魏、周之际,始称可汗。
dōu fú sì chéng zài qīng hǎi xi shí wǔ lǐ
这句话大意是:都伏俟城,在青海西十五里。
yǒu chéng guō ér bù jū suí zhú shuǐ cǎo
这句话大意是:有城郭而不居,随逐水草。
guān yǒu wáng gōng pú yè shàng shū láng zhōng jiāng jūn
这句话大意是:官有王公、仆射、尚书、郎中、将军。
qí zhǔ yǐ zào wèi mào qī dài jīn huā
这句话大意是:其主以皂为帽,妻戴金花。
qí qì xiè yī fú lüè yǔ zhōng guó tóng
这句话大意是:其器械衣服略与 中国同。
qí wáng gōng guì rén duō dài fù rén qún rú biàn fā zhui yǐ zhū bèi
这句话大意是:其王公贵人多戴】,妇人裙襦辫发,缀以珠贝。
guó wú cháng shuì
这句话大意是:国无常税。
shā rén jí dào mǎ zhě sǐ yú zuò zé zhēng wù yǐ shú zuì
这句话大意是:杀人及盗马 者死,余坐则征物以赎罪。
fēng sú pō tóng tū jué
这句话大意是:风俗颇同突厥。
sàng yǒu fú zhì zàng qì ér chú
这句话大意是:丧有服制,葬讫而除。
xìng jiē tān rěn
这句话大意是:性皆贪忍。
yǒu dà mài sù dòu
这句话大意是:有大 麦、粟、豆。
qīng hǎi zhōu huí qiān yú lǐ zhōng yǒu xiǎo shān qí sú zhì dōng zhé fàng pìn mǎ yú qí shàng yán de lóng zhǒng
这句话大意是:青海周回千余里,中有小山,其俗至冬辄放牝马于其上,言得龙种。
tǔ yù hún cháng de bō sī cǎo mǎ fàng rù hǎi yīn shēng cōng jū néng rì xíng qiān lǐ gù shí chēng qīng hǎi cōng yān
现代白话:吐谷浑尝得波斯草马,放入海,因生骢驹,能日行千里,故时称青海骢呢。
duō máo niú ráo tóng tiě zhū shā
这句话大意是:多牦牛, 饶铜、铁、朱砂。
de jiān shàn shàn qiě mò
这句话大意是:地兼鄯善、且末。
xī běi yǒu liú shā shù bǎi lǐ xià yǒu rè fēng shāng bì xíng lǚ
这句话大意是:西北有流沙数百里,夏有热风,伤毙行旅。
fēng zhī jiāng zhì lǎo tuo yù zhī zhī zé yǐn xiàng ér míng jù lì yǐ kǒu bí mái shā zhōng
这句话大意是:风 之将至,老驼预知之,则引项而鸣,聚立,以口鼻埋沙中。
rén jiàn zé zhī zhī yǐ zhān yōng bì kǒu bí ér bì qí huàn
这句话大意是:人见则知之,以毡拥蔽 口鼻而避其患。
qí zhǔ lǚ kuā zài zhōu shù wèi biān kòu jí kāi huáng chū yǐ bīng qīn hóng zhōu
这句话大意是:其主吕夸,在周数为边寇,及开皇初,以兵侵弘州。
gāo zǔ yǐ hóng zhōu de kuàng rén gěng yīn ér fèi zhī qiǎn shàng zhù guó yuán xié lǜ bù qí shù wàn jī zhī
这句话大意是:高祖以弘州地旷人梗,因 而废之,遣上柱国元谐率步骑数万击之。
zéi xī fā guó zhōng bīng zì màn tóu zhì yú shù dūn jiǎ qí bù jué
这句话大意是:贼悉发国中兵,自曼头至于树敦,甲骑不 绝。
qí suǒ shǔ hé xī zǒng guǎn dìng chéng wáng zhōng lì fáng jí qí tài zǐ kě bó hàn qián hòu lái jù zhàn
这句话大意是:其所署河西总管、定城王钟利房及其太子可博汗,前后来拒战。
xié pín jī pò zhī fú zhǎn shén zhòng
这句话大意是:谐频击破之, 俘斩甚众。
lǚ kuā dà jù lǜ qí qīn bīng yuǎn dùn
这句话大意是:吕夸大惧,率其亲兵远遁。
qí míng wáng shí sān rén gè lǜ bù luò ér jiàng
这句话大意是:其名王十三人,各率部落而降。
shàng yǐ qí gāo níng wáng yí cí póu sù de zhòng xīn bài wèi dà jiàng jūn fēng hé nán wáng yǐ tǒng jiàng zhòng zì yú guān shǎng gè yǒu chà
这句话大意是:上以其高宁 王移兹裒素得众心,拜为大将军,封河南王,以统降众,自余官赏各有差。
wèi jǐ fù lái kòu biān xù zhōu cì shǐ pí zi xìn chū bīng jù zhàn wèi zéi suǒ bài zi xìn sǐ zhī
这句话大意是:未几, 复来寇边,旭州刺史皮子信出兵拒战,为贼所败,子信死之。
wèn zhōu zǒng guǎn liáng yuǎn yǐ ruì zú jī zhī zhǎn qiān yú jí bēn tuì
这句话大意是:汶州总管梁远以锐卒 击之,斩千余级,奔退。
é ér rù kòu kuò zhōu zhōu bīng jī zǒu zhī
这句话大意是:俄而入寇廓州,州兵击走之。
lǚ kuā zài wèi bǎi nián lǚ yīn xǐ nù fèi qí tài zǐ ér shā zhī
这句话大意是:吕夸在位百年,屡因喜怒废其太子而杀之。
qí hòu tài zǐ jù jiàn fèi rǔ suì móu zhí lǚ kuā ér jiàng qǐng bīng yú biān lì
这句话大意是:其后太子惧见废辱,遂谋执吕夸而 降,请兵于边吏。
qín zhōu zǒng guǎn hé jiān wáng hóng qǐng jiàng bīng yīng zhī shàng bù xǔ
这句话大意是:秦州总管、河间王弘请将兵应之,上不许。
tài zǐ móu xiè wèi qí fù suǒ shā fù lì qí shǎo zǐ wéi wáng hē wèi tài zǐ
这句话大意是:太子谋泄,为其父所 杀,复立其少子嵬王诃为太子。
dié zhōu cì shǐ dù càn qǐng yīn qí xìn ér tǎo zhī shàng yòu bù xǔ
这句话大意是:叠州刺史杜粲请因其衅而讨之,上又不许。
liù nián wéi wáng hē fù jù qí fù zhū zhī móu lǜ bù luò wàn wǔ qiān rén hù jiāng guī guó qiǎn shǐ yì què qǐng bīng yíng jiē
这句话大意是:六年, 嵬王诃复惧其父诛之,谋率部落万五千人户将归国,遣使诣阙,请兵迎接。
shàng wèi shì chén yuē hún zéi fēng sú tè yì rén lún fù jì bù cí zi fù bù xiào
这句话大意是:上谓侍 臣曰:“浑贼风俗,特异人伦,父既不慈,子复不孝。
zhèn yǐ dé xùn rén hé yǒu chéng qí è nì yě
这句话大意是:朕以德训人,何有成其恶逆 也!
wú dāng jiào zhī yǐ yǎng fāng ěr
现代白话:我当教之以养方耳。
nǎi wèi shǐ zhě yuē zhèn shòu mìng yú tiān fǔ yù sì hǎi wàng shǐ yī qiè shēng rén jiē yǐ rén yì xiāng xiàng
这句话大意是:”乃谓使者曰:“朕受命于天,抚育四海,望使一切生人 皆以仁义相向。
kuàng fù zǐ tiān xìng hé de bù xiāng qīn ài yě
这句话大意是:况父子天性,何得不相亲爱也!
tǔ yù hún zhǔ jì shì wéi wáng zhī fù wéi wáng shì tǔ yù hún zhǔ tài zǐ fù yǒu bú shì zi xū chén jiàn
这句话大意是:吐谷浑主既是嵬王之父,嵬王是吐 谷浑主太子,父有不是,子须陈谏。
ruò jiàn ér bù cóng dāng lìng jìn chén qīn qī nèi wài fěng yù
这句话大意是:若谏而不从,当令近臣亲戚内外讽谕。
bì bù kě qì tì ér dào zhī
这句话大意是:必不可, 泣涕而道之。
rén jiē yǒu qíng bì dāng gǎn wù
这句话大意是:人皆有情,必当感悟。
bù kě qián móu fēi fǎ shòu bù xiào zhī míng
这句话大意是:不可潜谋非法,受不孝之名。
pǔ tiān zhī xià jiē shì zhèn chén qiè gè wéi shàn shì jí chēng zhèn xīn
这句话大意是:溥天之下,皆是 朕臣妾,各为善事,即称朕心。
wéi wáng jì yǒu hǎo yì yù lái tóu zhèn zhèn wéi jiào wéi wáng wéi chén zi zhī fǎ bù kě yuǎn qiǎn bīng mǎ zhù wèi è shì
这句话大意是:嵬王既有好意,欲来投朕,朕唯教嵬王为臣子之法, 不可远遣兵马,助为恶事。
wéi wáng nǎi zhǐ
这句话大意是:”嵬王乃止。
bā nián qí míng wáng tuò bá mù mí qǐng yǐ qiān yú jiā guī huà
这句话大意是:八年,其名王拓拔木弥请以千余家归化。
shàng yuē pǔ tiān zhī xià jiē yuē zhèn chén suī fù huāng xiá wèi shi fēng jiào zhèn zhī fǔ yù jù yǐ rén xiào wèi běn
这句话大意是:上曰:“溥天之下,皆曰朕臣,虽复荒遐,未识风教,朕之抚育,俱以仁孝为本。
hún zéi hūn kuáng qī zǐ huái bù bìng sī guī huà zì jiù wēi wáng
这句话大意是:浑贼昏狂,妻子怀怖,并思归化,自救危亡。
rán pàn fū bèi fù bù kě shōu nà
这句话大意是:然叛夫背父,不可收纳。
yòu qí běn yì zhèng zì bì sǐ ruò jīn qiǎn jù yòu fù bù rén
这句话大意是:又其本意, 正自避死,若今遣拒,又复不仁。
ruò gèng yǒu yì xìn dàn yi wèi fǔ rèn qí zì bá bù xū chū bīng mǎ yìng jiē zhī
这句话大意是:若更有意信,但宜慰抚,任其自拔,不须出兵马 应接之。
qí mèi fū jí shēng yù lái yì rèn qí yì bù láo quàn yòu yě
这句话大意是:其妹夫及甥欲来,亦任其意,不劳劝诱也。
shì suì hé nán wáng yí cí póu sǐ gāo zǔ lìng qí dì shù guī xí tǒng qí zhòng
这句话大意是:”是岁河南王移兹裒死,高祖 令其弟树归袭统其众。
píng chén zhī hòu lǚ kuā dà jù dùn táo bǎo xiǎn bù gǎn wèi kòu
这句话大意是:平陈之后,吕夸大惧,遁逃保险,不敢为寇。
shí yī nián lǚ kuā zú zi fú lì
这句话大意是:十一年,吕夸卒,子伏立。
shǐ qí xiōng zi wú sù fèng biǎo chēng fān bìng xiàn fāng wù qǐng yǐ nǚ bèi hòu tíng
这句话大意是:使其兄子无素奉表称籓,并献方物,请以女备后庭。
shàng wèi téng wáng yuē cǐ fēi zhì chéng dàn jí jì ěr
这句话大意是:上谓滕王曰:“此非至诚,但急计耳。
nǎi wèi wú sù yuē zhèn zhī hún zhǔ yù lìng nǚ shì zhèn ruò yī lái qǐng tā guó wén zhī biàn dāng xiāng xué
这句话大意是:”乃谓无素曰:“朕知浑主欲令女事朕,若 依来请,他国闻之,便当相学。
yī xǔ yī sāi shì wèi bù píng
这句话大意是:一许一塞,是谓不平。
ruò bìng xǔ zhī yòu fēi hǎo fǎ
这句话大意是:若并许之,又非好法。
zhèn qíng cún ān yǎng yù lìng suì xìng qǐ kě jù liǎn zǐ nǚ yǐ shí hòu gōng hu
这句话大意是:朕情 存安养,欲令遂性,岂可聚敛子女以实后宫吗?
jìng bù xǔ
这句话大意是:”竟不许。
shí èr nián qiǎn xíng bù shàng shū yǔ wén bì fǔ wèi zhī
这句话大意是:十二年,遣刑部尚书宇 文弼抚慰之。
shí liù nián yǐ guāng huà gōng zhǔ qī fú fú shàng biǎo chēng gōng zhǔ wèi tiān hòu shàng bù xǔ
这句话大意是:十六年,以光化公主妻伏,伏上表称公主为天后,上不许。
míng nián qí guó dà luàn guó rén shā fú lì qí dì fú yǔn wéi zhǔ
这句话大意是:明年,其 国大乱,国人杀伏,立其弟伏允为主。
shǐ shǐ chén fèi lì zhī shì bìng xiè zhuān mìng zhī zuì qiě qǐng yī sú shàng zhǔ shàng cóng zhī
这句话大意是:使使陈废立之事,并谢专命之罪,且请依俗 尚主,上从之。
zì shì cháo gòng suì zhì ér cháng fǎng guó jiā xiāo xī shàng shén è zhī
这句话大意是:自是朝贡岁至,而常访国家消息,上甚恶之。
yáng dì jí wèi fú yǔn qiǎn qí zi shùn lái cháo
这句话大意是:炀帝即位,伏允遣其子顺来朝。
shí tiě lè fàn sāi dì qiǎn jiàng jūn féng xiào cí chū dūn huáng yǐ yù zhī xiào cí zhàn bù lì
这句话大意是:时铁勒犯塞,帝遣将军冯孝慈出敦煌以御之, 孝慈战不利。
tiě lè qiǎn shǐ xiè zuì qǐng xiáng dì qiǎn huáng mén shì láng péi ju wèi fǔ zhī fěng lìng jī tǔ yù hún yǐ zì xiào
这句话大意是:铁勒遣使谢罪,请降,帝遣黄门侍郎裴矩慰抚之,讽令击吐谷浑以自 效。
tiě lè xǔ nuò jí lè bīng xí tǔ yù hún dà bài zhī
这句话大意是:铁勒许诺,即勒兵袭吐谷浑,大败之。
fú yǔn dōng zǒu bǎo xī píng jìng
这句话大意是:伏允东走,保西平境。
dì fù lìng guān wáng xióng chū jiāo hé xǔ gōng yǔ wén shù chū xī píng yǐ yǎn zhī dà pò qí zhòng
这句话大意是:帝复令观王雄出 浇河、许公宇文述出西平以掩之,大破其众。
fú yǔn dùn táo bù luò lái jiàng zhě shí wàn yú kǒu
这句话大意是:伏允遁逃,部落来降者十万余口。
liù chù sān shí yú wàn
这句话大意是:六 畜三十余万。
shù zhuī zhī jí fú yǔn jù nán dùn yú shān gǔ jiān
这句话大意是:述追之急,伏允惧,南遁于山谷间。
qí gù dì jiē kōng zì xī píng lín qiāng chéng yǐ xī qiě mò yǐ dōng qí lián yǐ nán xuě shān yǐ běi dōng xī sì qiān lǐ nán běi èr qiān lǐ jiē wèi duò yǒu
这句话大意是:其故地皆空,自西平临羌城以西, 且末以东,祁连以南,雪山以北,东西四千里,南北二千里,皆为隋有。
zhì jùn xiàn zhèn shù fā tiān xià qīng zuì xǐ jū zhī
这句话大意是:置郡县镇 戍,发天下轻罪徙居之。
yú shì liú shùn bù zhī qiǎn
这句话大意是:于是留顺不之遣。
fú yǔn wú yǐ zì zī lǜ qí tú shù qiān jì kè yú dǎng xiàng
这句话大意是:伏允无以自资,率其徒数千骑客于党项。
dì lì shùn wéi zhǔ sòng chū yù mén lìng tǒng yú zhòng yǐ qí dà bǎo wáng ní luò zhōu wèi fǔ
这句话大意是:帝立顺为主,送出玉门,令统余众,以其大宝王尼洛周为辅。
zhì xī píng qí bù xià shā luò zhōu shùn bù guǒ rù ér hái
这句话大意是:至西平,其部下杀洛 周,顺不果入而还。
dà yè mò tiān xià dà luàn fú yǔn fù qí gù dì lǚ kòu hé yòu jùn xiàn bù néng yù yān
现代白话:大业末,天下大乱,伏允复其故地,屡寇河右,郡县不能御呢。
dǎng xiàng
这句话大意是:○党项。
dǎng xiàng qiāng zhě sān miáo zhī hòu yě
这句话大意是:党项羌者,三苗之后也。
qí zhǒng yǒu dàng chāng bái láng jiē zì chēng mí hóu zhǒng
这句话大意是:其种有宕昌、白狼,皆自称猕猴种。
dōng jiē lín táo xī píng xi jù yè hù nán běi shù qiān lǐ chù shān gǔ jiān
这句话大意是:东接临洮、西平, 西拒叶护,南北数千里,处山谷间。
měi xìng bié wèi bù luò dà zhě wǔ qiān yú qí xiǎo zhě qiān yú qí
这句话大意是:每姓别为部落,大者五千余骑,小者千余骑。
zhī máo niú wěi jí gǔ lì máo yǐ wéi wū
这句话大意是:织牦牛尾及古历毛以为屋。
fú qiú hè pī zhān yǐ wéi shàng shì
这句话大意是:服裘褐,披毡,以为上饰。
sú shàng wǔ lì wú fǎ lìng gè wéi shēng yè zài zhàn zhèn zé xiāng tún jù
这句话大意是:俗尚武力,无法令,各 为生业,在战阵则相屯聚。
wú yáo fù bù xiāng wǎng lái
这句话大意是:无徭赋,不相往来。
mù yǎng máo niú yáng zhū yǐ gōng shí bù zhī jia sè
这句话大意是:牧养牦牛、羊、猪以供食,不知稼 穑。
qí sú yín huì zhēng bào yú zhū yí zhōng zuì wéi shén
这句话大意是:其俗淫秽蒸报,于诸夷中最为甚。
wú wén zì dàn hou cǎo mù yǐ jì suì shí
这句话大意是:无文字,但候草木以记岁时。
sān nián yī jù huì shā niú yáng yǐ jì tiān
这句话大意是:三年一聚会, 杀牛羊以祭天。
rén nián bā shí yǐ shàng sǐ zhě yǐ wéi lìng zhōng qīn qī bù kū shǎo ér sǐ zhě zé yún dà wang gòng bēi kū zhī
这句话大意是:人年八十以上死者,以为令终,亲戚不哭,少而死者,则云大枉, 共悲哭之。
yǒu pí pá héng chuī jī fǒu wèi jié
这句话大意是:有琵琶、横吹、击缶为节。
wèi zhōu zhī jì shù lái rǎo biān
这句话大意是:魏、周之际,数来扰边。
gāo zǔ wèi chéng xiàng shí zhōng yuán duō gù yīn cǐ dà wéi kòu lüě
这句话大意是:高祖为丞相时,中 原多故,因此大为寇掠。
jiǎng gōng liáng ruì jì píng wáng qiān qǐng yīn hái shī yǐ tǎo zhī gāo zǔ bù xǔ
这句话大意是:蒋公梁睿既平王谦,请因还师以讨之,高祖不许。
kāi huáng sì nián yǒu qiān yú jiā guī huà
这句话大意是:开皇四 年,有千余家归化。
wǔ nián tuò bá níng cóng děng gè lǜ zhòng yì xù zhōu nèi fù shòu dà jiàng jūn qí bù xià gè yǒu chà
这句话大意是:五年,拓拔宁丛等各率众诣旭州内附,授大将军,其部下各有 差。
shí liù nián fù kòu huì zhōu zhào fā lǒng xī bīng yǐ tǎo zhī dà pò qí zhòng
这句话大意是:十六年,复寇会州,诏发陇西兵以讨之,大破其众。
yòu xiāng shuài qǐng xiáng yuàn wéi chén qiè qiǎn zǐ dì rù cháo xiè zuì
这句话大意是:又相率请降,愿为臣妾, 遣子弟入朝谢罪。
gāo zǔ wèi zhī yuē hái yǔ ěr fù xiōng rén shēng xū yǒu dìng jū yǎng lǎo cháng yòu
现代白话:高祖谓之曰:“还语你父兄,人生须有定居,养老长幼。
ér nǎi zhà hái zhà zǒu bù xiū xiāng lǐ yá
这句话大意是:而乃乍 还乍走,不羞乡里邪!
zì shì cháo gòng bù jué
这句话大意是:”自是朝贡不绝。
gāo chāng
这句话大意是:○高昌。
gāo chāng guó zhě zé hàn chē shī qián wáng tíng yě qù dūn huáng shí sān rì xíng
这句话大意是:高昌国者,则汉车师前王庭也,去敦煌十三日行。
qí jìng dōng xī sān bǎi lǐ nán běi wǔ bǎi lǐ sì miàn duō dà shān
这句话大意是:其境东西三百里,南北五百 里,四面多大山。
xī hàn wǔ dì qiǎn bīng xi tǎo shī lǚ dùn bì qí zhōng yóu kùn zhě yīn zhù yān
现代白话:昔汉武帝遣兵西讨,师旅顿敝,其中尤困者因住呢。
qí de yǒu hàn shí gāo chāng lěi gù yǐ wéi guó hào
这句话大意是:其地有汉时 高昌垒,故以为国号。
chū rú rú lì hǎn bó zhōu wèi gāo chāng wáng
这句话大意是:初,蠕蠕立阚伯周为高昌王。
bó zhōu sǐ zi yì chéng lì wéi cóng xiōng shǒu guī suǒ shā shǒu guī zì lì wèi gāo chāng wáng yòu wèi gāo chē ā fú zhì luō suǒ shā yǐ dūn huáng rén zhāng mèng míng wéi zhǔ
这句话大意是:伯周死,子义成立,为从兄首 归所杀,首归自立为高昌王,又为高车阿伏至罗所杀,以敦煌人张孟明为主。
mèng míng wèi guó rén suǒ shā gèng yǐ mǎ rú wèi wáng yǐ gǒng gù qū jiā èr rén wéi zuǒ yòu zhǎng shǐ
这句话大意是:孟明 为国人所杀,更以马儒为王,以巩顾、麹嘉二人为左右长史。
rú yòu tōng shǐ hòu wèi qǐng nèi shǔ
这句话大意是:儒又通使后魏,请内 属。
nèi shǔ rén jiē liàn tǔ bù gù dōng qiān xiāng yǔ shā rú lì jiā wèi wáng
这句话大意是:内属人皆恋土,不顾东迁,相与杀儒,立嘉为王。
jiā zì líng fèng jīn chéng yú zhōng rén jì lì yòu chén yú rú rú
这句话大意是:嘉字灵凤,金城榆中人,既 立,又臣于茹茹。
jí rú rú zhǔ wèi gāo chē suǒ shā jiā yòu chén yú gāo chē
这句话大意是:及茹茹主为高车所杀,嘉又臣于高车。
shǔ yān qí wèi yì dá suǒ pò zhòng bù néng zì tǒng qǐng zhǔ yú jiā
现代白话:属呢耆为挹怛所破,众不 能自统,请主于嘉。
jiā qiǎn qí dì èr zi wèi yān qí wáng yóu shì shǐ dà yì wèi guó rén suǒ fú
现代白话:嘉遣其第二子为呢耆王,由是始大,益为国人所服。
jiā sǐ zi jiān lì
这句话大意是:嘉死,子 坚立。
qí dū chéng zhōu huí yī qiān bā bǎi sì shí bù yú zuò shì huà lǔ āi gōng wèn zhèng yú kǒng zǐ zhī xiàng
这句话大意是:其都城周回一千八百四十步,于坐室画鲁哀公问政于孔子之像。
guó nèi yǒu chéng shí bā
这句话大意是:国内有城十八。
guān yǒu lìng yǐn yī rén cì gōng èr rén cì zuǒ yòu wèi cì bā zhǎng shǐ cì wǔ jiāng jūn cì bā sī mǎ cì shì láng xiào láng zhǔ bù cóng shì shěng shì
这句话大意是:官有令尹一人,次公二人,次左右卫,次八长史,次五将军,次八司马,次侍郎、 校郎、主簿、从事、省事。
dà shì jué zhī yú wáng xiǎo shì zhǎng zǐ jí gōng píng duàn bù lì wén jì
这句话大意是:大事决之于王,小事长子及公评断,不立文记。
nán zǐ hú fú fù rén qún rú tóu shàng zuò jì
这句话大意是:男子胡 服,妇人裙襦,头上作髻。
qí fēng sú zhèng lìng yǔ huá xià lüè tóng
这句话大意是:其风俗政令与华夏略同。
de duō shí qì qì hòu wēn nuǎn gǔ mài zài shú yi cán duō wǔ guǒ
这句话大意是:地多石碛,气候温暖,谷麦再 熟,宜蚕,多五果。
yǒu cǎo míng wéi yáng cì qí shàng shēng mì ér wèi shén jiā
这句话大意是:有草名为羊刺,其上生蜜,而味甚佳。
chū chì yán rú zhū bái yán rú yù
这句话大意是:出赤盐如朱,白盐如玉。
duō pú táo jiǔ
这句话大意是:多蒲陶酒。
sú shì tiān shén jiān xìn fó fǎ
这句话大意是:俗事天神,兼信佛法。
guó zhōng yáng mǎ mù yú yǐn pì zhī chù yǐ bì wài kòu fēi guì rén bù zhī qí suǒ
这句话大意是:国中羊马牧于隐僻之处,以避外寇,非贵人不知 其所。
běi yǒu chì shí shān shān běi qī shí lǐ yǒu tān hàn shān xià yǒu jī xuě
这句话大意是:北有赤石山,山北七十里有贪汗山,夏有积雪。
cǐ shān zhī běi tiě lè jiè yě
这句话大意是:此山之北,铁勒界也。
cóng wǔ wēi xī běi yǒu jié lù dù shā qì qiān yú lǐ sì miàn máng rán wú yǒu xī jìng
这句话大意是:从武 威西北,有捷路,度沙碛千余里,四面茫然,无有蹊径。
yù wǎng zhě xún yǒu rén chù hái gǔ ér qù
这句话大意是:欲往者,寻有人畜骸骨而 去。
lù zhōng huò wén gē kū zhī shēng xíng rén xún zhī duō zhì wáng shī gài chī mèi wǎng liǎng yě
这句话大意是:路中或闻歌哭之声,行人寻之,多致亡失,盖魑魅魍魉也。
gù shāng kè wǎng lái duō qǔ yī wú lù
现代白话:故商客往来,多取 伊我路。
kāi huáng shí nián tū jué pò qí sì chéng yǒu èr qiān rén lái guī zhōng guó
这句话大意是:开皇十年,突厥破其四城,有二千人来归中国。
jiān sǐ zi bó yǎ lì
这句话大意是:坚死,子伯雅立。
qí dà mǔ běn tū jué kè hán nǚ qí fù sǐ tū jué lìng yī qí sú bó yǎ bù cóng zhě jiǔ zhī
这句话大意是:其大母 本突厥可汗女,其父死,突厥令依其俗,伯雅不从者久之。
tū jué bī zhī bù dé yǐ ér cóng
这句话大意是:突厥逼之,不得已而从。
yáng dì sì wèi yǐn zhì zhū fān
这句话大意是:炀帝嗣位,引致诸蕃。
dà yè sì nián qiǎn shǐ gòng xiàn dì dài qí shǐ shén hòu
这句话大意是:大业四年,遣使贡献,帝待其使甚厚。
míng nián bó yǎ lái cháo
这句话大意是:明年,伯雅来朝。
yīn cóng jī gāo lí hái shàng zōng nǚ huá róng gōng zhǔ
这句话大意是:因从击高丽,还尚宗女华容公主。
bā nián dōng guī fān xià lìng guó zhōng yuē fu jīng guó zì rén yǐ bǎo cún wèi guì níng bāng jī zhèng yǐ quán jì wèi dà
这句话大意是:八年冬归蕃,下令国中曰:“夫经国字人,以保 存为贵,宁邦缉政,以全济为大。
xiān zhě yǐ guó chù biān huāng jìng lián měng dí tóng rén wú jiù bèi fā zuǒ rèn
这句话大意是:先者以国处边荒,境连猛狄,同人无咎,被发左 衽。
jīn dà duò tǒng yù yǔ zhòu píng yī pǔ tiān shuài tǔ mò bù qí xiàng
这句话大意是:今大隋统御,宇宙平一,普天率土,莫不齐向。
gū jì mù yù hé fēng zhù jūn dà huà qí shù rén yǐ shàng jiē yi jiě biàn xuē rèn
这句话大意是:孤既沐浴和风,庶均大化,其 庶人以上皆宜解辫削衽。
dì wén ér shén shàn zhī xià zhào yuē zhāng dé jiā shàn shèng zhé suǒ lóng xiǎn chéng suì liáng diǎn mó yí zé
这句话大意是:”帝闻而甚善之,下诏曰:“彰德嘉善,圣哲所隆,显诚 遂良,典谟贻则。
guāng lù dài fu biàn guó gōng gāo chāng wáng bó yǎ shí liàng jīng yuǎn qì huái wēn yù dān kuǎn sù zhe liàng jié xiá xuān
这句话大意是:光禄大夫、弁国公、高昌王伯雅识量经远,器怀温裕,丹款夙著, 亮节遐宣。
běn zì zhū huá lì zuò xī rǎng xī yīn duō nàn lún pò xūn róng shù qióng huǐ miǎn jiǎn wèi hú fú
这句话大意是:本自诸华,历祚西壤,昔因多难,沦迫獯戎,数穷毁冕,翦为胡服。
zì wǒ huáng duò píng yī yǔ zhòu huà yǎn jiǔ wéi dé jiā sì biǎo bó yǎ yú shā wàng zǔ fèng lái tíng guān lǐ róng yú jiù zhāng mù wēi yí zhī shèng diǎn
这句话大意是:自 我皇隋平一宇宙,化偃九围,德加四表,伯雅逾沙忘阻,奉”来庭,观礼容于旧章, 慕威仪之盛典。
yú shì xí yīng jiě biàn xuē rèn yè jū biàn yí cóng xià yì guāng qián zài
这句话大意是:于是袭缨解辫,削衽曳裾,变夷从夏,义光前载。
kě cì yì guān zhī jù réng bān zhì zào zhī shì
这句话大意是:可赐衣冠之具, 仍班制造之式。
bìng qiǎn shǐ rén bù lǐng jiāng sòng
这句话大意是:并遣使人部领将送。
bèi yǐ cǎi zhāng fù jiàn chē fú zhī měi qì bǐ zhān máo hái wèi guān dài zhī guó
这句话大意是:被以采章,复见车服之美,弃彼毡毛,还为冠 带之国。
rán bó yǎ xiān chén tiě lè ér tiě lè héng qiǎn zhòng chén zài gāo chāng guó yǒu shāng hú wǎng lái zhě zé shuì zhī sòng yú tiě lè
这句话大意是:”然伯雅先臣铁勒,而铁勒恒遣重臣在高昌国,有商胡往来者,则税之送 于铁勒。
suī yǒu cǐ lìng qǔ yuè zhōng huá rán jìng wèi tiě lè ér bù gǎn gǎi yě
这句话大意是:虽有此令取悦中华,然竟畏铁勒而不敢改也。
zì shì suì lìng shǐ rén gòng qí fāng wù
这句话大意是:自是岁令使人贡其方物。
kāng guó
这句话大意是:○康国。
kāng guó zhě kāng jū zhī hòu yě
这句话大意是:康国者,康居之后也。
qiān xǐ wú cháng bù héng gù dì rán zì hàn yǐ lái xiāng chéng bù jué
这句话大意是:迁徙无常,不恒故地,然自汉以来相承不绝。
qí wáng běn xìng wēn ròu zhī rén yě
这句话大意是:其王本姓 温,月氏人也。
jiù jū qí lián shān běi zhāo wǔ chéng yīn bèi xiōng nú suǒ pò xi yú cōng lǐng suì yǒu qí guó
这句话大意是:旧居祁连山北昭武城,因被匈奴所破,西逾葱岭,遂有其国。
zhī shù gè fēn wáng gù kāng guó zuǒ yòu zhū guó bìng yǐ zhāo wǔ wèi xìng shì bù wàng běn yě
这句话大意是:支庶 各分王,故康国左右诸国并以昭武为姓,示不忘本也。
wáng zì dài shī bì wéi rén kuān hòu shén de zhòng xīn
这句话大意是:王字代失毕,为人宽厚,甚 得众心。
qí qī tū jué dá dù kè hán nǚ yě
这句话大意是:其妻突厥达度可汗女也。
dōu yú sà bǎo shuǐ shàng ā lù dí chéng
这句话大意是:都于萨宝水上阿禄迪城。
chéng duō zhòng jū
这句话大意是:城多众居。
dà chén sān rén gòng zhǎng guó shì
这句话大意是:大臣三人共 掌国事。
qí wáng suǒ fā guān qī bǎo jīn huā yī líng luó jǐn xiù bái dié
这句话大意是:其王索发,冠七宝金花,衣绫罗锦绣白叠。
qí qī yǒu jì méng yǐ zào jīn
这句话大意是:其妻有髻,幪以皂巾。
zhàng fū jiǎn fā jǐn páo
这句话大意是:丈夫翦 发锦袍。
míng wéi qiáng guó ér xī yù zhū guó duō guī zhī
这句话大意是:名为强国,而西域诸国多归之。
mǐ guó shǐ guó cáo guó hé guó ān guó xiǎo ān guó nà sè bō guó wū nà hé guó mù guó jiē guī fù zhī
这句话大意是:米国、史国、曹国、何国、安国、小安国、 那色波国、乌那曷国、穆国皆归附之。
yǒu hú lǜ zhì yú xiān cí jué fá zé qǔ ér duàn zhī
这句话大意是:有胡律,置于祆祠,决罚则取而断之。
zhòng zuì zhě zú cì zhòng zhě sǐ zéi dào jié qí zú
这句话大意是:重罪 者族,次重者死,贼盗截其足。
rén jiē shēn mù gāo bí duō xū rán
这句话大意是:人皆深目高鼻,多须髯。
shàn yú shāng gǔ zhū yí jiāo yì duō còu qí guó
这句话大意是:善于商贾,诸夷交易,多 凑其国。
yǒu dà xiǎo gǔ pí pá wǔ xián kōng hóu dí
这句话大意是:有大小鼓、琵琶、五弦、箜篌、笛。
hūn yīn sàng zhì yǔ tū jué tóng
这句话大意是:婚姻丧制与突厥同。
guó lì zǔ miào yǐ liù yuè jì zhī zhū guó jiē lái zhù jì
这句话大意是:国立祖庙,以六 月祭之,诸国皆来助祭。
sú fèng fú wèi hú shū
这句话大意是:俗奉佛,为胡书。
qì hòu wēn yi wǔ gǔ qín xiū yuán shū shù mù zī mào
这句话大意是:气候温,宜五谷,勤修园蔬,树木滋茂。
chū mǎ tuo luó lǘ fēng niú huáng jīn náo shā xiāng ā sà nà xiāng sè sè jīng pí qú jǐn dié
这句话大意是:出马、驼、骡、驴、封牛、黄金、铙沙、香、阿萨那香、瑟瑟、麖皮、氍、锦叠。
duō pú táo jiǔ fù jiā huò zhì qiān dàn lián nián bù bài
这句话大意是:多蒲陶酒,富家或致千石,连年不败。
dà yè zhōng shǐ qiǎn shǐ gòng fāng wù hòu suì jué yān
现代白话:大业中,始遣使贡方物,后遂绝呢。
ān guó
这句话大意是:○安国。
ān guó hàn shí ān xī guó yě
这句话大意是:安国,汉时安息国也。
wáng xìng zhāo wǔ shì yǔ kāng guó wáng tóng zú zì shè lì dēng
这句话大意是:王姓昭武氏,与康国王同族,字设力登。
qī kāng guó wáng nǚ yě
这句话大意是:妻,康国王女 也。
dōu zài nà mì shuǐ nán chéng yǒu wǔ zhòng huán yǐ liú shuǐ
这句话大意是:都在那密水南,城有五重,环以流水。
gōng diàn jiē wèi píng tóu
这句话大意是:宫殿皆为平头。
wáng zuò jīn tuo zuò gāo qī bā chǐ
这句话大意是:王坐金驼座,高七八尺。
měi tīng zhèng yǔ qī xiāng duì dà chén sān rén píng lǐ guó shì
这句话大意是:每听政,与妻相对,大臣三人评理国事。
fēng sú tóng yú kāng guó
这句话大意是:风俗同于康国。
wéi qī qí zǐ mèi jí mǔ zǐ dì xiāng qín shòu cǐ wèi yì yě
这句话大意是:唯妻其姊妹,及母子递相 禽兽,此为异也。
yáng dì jí wèi zhī hòu qiǎn sī lì cóng shì dù xíng mǎn shǐ yú xī yù zhì qí guó de wǔ sè yán ér fǎn
这句话大意是:炀帝即位之后,遣司隶从事杜行满使于西域,至其国,得五色盐 而返。
guó zhī xi bǎi yú lǐ yǒu bì guó kě qiān yú jiā
这句话大意是:国之西百余里有毕国,可千余家。
qí guó wú jūn zhǎng ān guó tǒng zhī
这句话大意是:其国无君长,安国统之。
dà yè wǔ nián qiǎn shǐ gòng xiàn hòu suì jué yān
现代白话:大业五年,遣使贡 献,后遂绝呢。
shí guó
这句话大意是:○石国。
shí guó jū yú yào shā shuǐ dū chéng fāng shí yú lǐ
这句话大意是:石国,居于药杀水,都城方十余里。
qí wáng xìng shí míng niè
这句话大意是:其王姓石,名涅。
guó chéng zhī dōng nán lì wū zhì zuò yú zhōng zhēng yuè liù rì qī yuè shí wǔ rì yǐ wáng fù mǔ shāo yú zhī gǔ jīn wèng shèng zhī zhì yú chuáng shàng xún rào ér xíng sàn yǐ huā xiāng zá guǒ wáng lǜ chén xià shè jì yān
现代白话:国城之东南立屋,置座 于中,正月六日、七月十五日以王父母烧余之骨,金瓮盛之,置于床上,巡绕而行, 散以花香杂果,王率臣下设祭呢。
lǐ zhōng wáng yǔ fū rén chū jiù bié zhàng chén xià yǐ cì liè zuò xiǎng yàn ér ba
这句话大意是:礼终,王与夫人出就别帐,臣下以次列坐,享宴 而罢。
yǒu sù mài duō liáng mǎ
这句话大意是:有粟麦,多良马。
qí sú shàn zhàn céng èr yú tū jué shè kuì kè hán xīng bīng miè zhī lìng tè qín diān zhí shè qí guó shì
这句话大意是:其俗善战,曾贰于突厥,射匮可汗兴兵灭之,令特勤甸职 摄其国事。
nán qù hàn liù bǎi lǐ dōng nán qù guā zhōu liù qiān lǐ
这句话大意是:南去汗六百里,东南去瓜州六千里。
diān zhí yǐ dà yè wǔ nián qiǎn shǐ cháo gòng qí hòu bù fù zhì
这句话大意是:甸职以大业五年遣使朝贡,其后 不复至。
nǚ guó
这句话大意是:○女国。
nǚ guó zài cōng lǐng zhī nán qí guó dài yǐ nǚ wèi wáng
这句话大意是:女国,在葱岭之南,其国代以女为王。
wáng xìng sū pí zì mò jié zài wèi èr shí nián
这句话大意是:王姓苏毗,字末羯,在位二十年。
nǚ wáng zhī fu hào yuē jīn jù bù zhī zhèng shì
这句话大意是:女王 之夫,号曰金聚,不知政事。
guó nèi zhàng fū wéi yǐ zhēng fá wèi wu
这句话大意是:国内丈夫唯以征伐为务。
shān shàng wèi chéng fāng wǔ liù lǐ rén yǒu wàn jiā
这句话大意是:山上为城,方五六里,人有 万家。
wáng jū jiǔ céng zhī lóu shì nǚ shù bǎi rén wǔ rì yī tīng cháo
这句话大意是:王居九层之楼,侍女数百人,五日一听朝。
fù yǒu xiǎo nǚ wáng gòng zhī guó zhèng
这句话大意是:复有小女王,共知国政。
qí sú guì fù rén qīng zhàng fū ér xìng bù dù jì
这句话大意是:其俗贵 妇人,轻丈夫,而性不妒忌。
nán nǚ jiē yǐ cǎi sè tú miàn yī rì zhī zhōng huò shù dù biàn gǎi zhī
这句话大意是:男女皆以彩色涂面,一日之中,或数度变改之。
rén jiē bèi fā yǐ pí wèi xié kè shuì wú cháng
这句话大意是:人皆 被发,以皮为鞋,课税无常。
qì hòu duō hán yǐ shè liè wèi yè
这句话大意是:气候多寒,以射猎为业。
chū jīn shù shí zhū shā shè xiāng máo niú jùn mǎ shǔ mǎ
这句话大意是:出钅俞石、朱砂、麝香、牦 牛、骏马、蜀马。
yóu duō yán héng jiāng yán xiàng tiān zhú xīng fàn qí lì shù bèi
这句话大意是:尤多盐,恒将盐向天竺兴贩,其利数倍。
yì shù yǔ tiān dǔ jí dǎng xiàng zhàn zhēng
这句话大意是:亦数与天竺及党项战争。
qí nǚ wáng sǐ guó zhōng zé hòu liǎn jīn qián qiú sǐ zhě zú zhōng zhī xián nǚ èr rén yī wèi nǚ wáng cì wèi xiǎo wáng
这句话大意是:其女王死,国中则厚敛金钱,求死者族中之贤女二人,一为女王,次为小王。
guì rén sǐ bāo qǔ pí yǐ jīn xiè hé gǔ ròu zhì yú píng nèi ér mái zhī
这句话大意是:贵人 死,剥取皮,以金屑和骨肉置于瓶内而埋之。
jīng yī nián yòu yǐ qí pí nèi yú tiě qì mái zhī
这句话大意是:经一年,又以其皮内于铁器埋之。
sú shì ā xiū luó shén
这句话大意是:俗 事阿修罗神。
yòu yǒu shù shén suì chū yǐ rén jì huò yòng mí hóu
这句话大意是:又有树神,岁初以人祭,或用猕猴。
jì bì rù shān zhù zhī yǒu yī niǎo rú cí zhì lái jí zhǎng shàng pò qí fù ér shì zhī yǒu sù zé nián fēng shā shí zé yǒu zāi wèi zhī niǎo bǔ
这句话大意是:祭毕,入山祝之,有一鸟如雌雉, 来集掌上,破其腹而视之,有粟则年丰,沙石则有灾,谓之鸟卜。
kāi huáng liù nián qiǎn shǐ cháo gòng qí hòu suì jué
这句话大意是:开皇六年,遣使 朝贡,其后遂绝。
yān qí
现代白话:○呢耆。
yān qí guó dōu bái shān zhī nán qī shí lǐ hàn shí jiù guó yě
现代白话:呢耆国,都白山之南七十里,汉时旧国也。
qí wáng xìng lóng zì tū qí
这句话大意是:其王姓龙,字突骑。
dū chéng fāng èr lǐ
这句话大意是:都城方二里。
guó nèi yǒu jiǔ chéng shèng bīng qiān yú rén
这句话大意是:国内有九城,胜兵千余人。
guó wú gāng wéi
这句话大意是:国无纲维。
qí sú fèng fó shū lèi pó luó mén
这句话大意是:其俗奉佛书,类婆罗门。
hūn yīn zhī lǐ yǒu tóng huá xià
这句话大意是:婚姻之礼有同华夏。
sǐ zhě fén zhī chí fú qī rì
这句话大意是:死者焚之,持服七日。
nán zǐ jiǎn fà
这句话大意是:男子剪发。
yǒu yú yán pú wěi zhī lì
这句话大意是:有鱼盐蒲苇之利。
dōng qù gāo chāng jiǔ bǎi lǐ xi qù qiū cí jiǔ bǎi lǐ jiē shā qì
这句话大意是:东去高昌九百里,西去龟兹九 百里,皆沙碛。
dōng nán qù guā zhōu èr qiān èr bǎi lǐ
这句话大意是:东南去瓜州二千二百里。
dà yè zhōng qiǎn shǐ gòng fāng wù
这句话大意是:大业中,遣使贡方物。
qiū cí
这句话大意是:○龟兹。
qiū cí guó dōu bái shān zhī nán bǎi qī shí lǐ hàn shí jiù guó yě
这句话大意是:龟兹国,都白山之南百七十里,汉时旧国也。
qí wáng xìng bái zì sū ní xì
这句话大意是:其王姓白,字苏尼咥。
dū chéng fāng liù lǐ
这句话大意是:都城方六 里。
shèng bīng zhě shù qiān
这句话大意是:胜兵者数千。
sú shā rén zhě sǐ jié zéi duàn qí yī bì bìng yuè yī zú
这句话大意是:俗杀人者死,劫贼断其一臂,并刖一足。
sú yǔ yān qí tóng
现代白话:俗与呢耆同。
wáng tóu xì cǎi dài chuí zhī yú hòu zuò jīn shī zǐ zuò tǔ duō dào sù shū mài ráo tóng tiě qiān jīng pí qú náo shā yán lǜ cí huáng hú fěn ān xī xiāng liáng mǎ fēng niú
这句话大意是:王头系彩 带,垂之于后,坐金师子座,土多稻、粟、菽、麦,饶铜、铁、铅、麖皮、氍、铙 沙、盐绿、雌黄、胡粉、安息香、良马、封牛。
dōng qù yān qí jiǔ bǎi lǐ nán qù yú tián qiān sì bǎi lǐ xi qù shū lè qiān wǔ bǎi lǐ xī běi qù tū jué yá liù bǎi yú lǐ dōng nán qù guā zhōu sān qiān yī bǎi lǐ
现代白话:东去呢耆九百里,南去于阗千四百 里,西去疏勒千五百里,西北去突厥牙六百余里,东南去瓜州三千一百里。
dà yè zhōng qiǎn shǐ gòng fāng wù
这句话大意是:大业中, 遣使贡方物。
shū lè
这句话大意是:○疏勒。
shū lè guó dōu bái shān nán bǎi yú lǐ hàn shí jiù guó yě
这句话大意是:疏勒国,都白山南百余里,汉时旧国也。
qí wáng zì ē mí jué
这句话大意是:其王字阿弥厥。
shǒu zú jiē liù zhǐ
这句话大意是:手足皆六指。
chǎn zǐ fēi liù zhǐ zhě jí bù yù
这句话大意是:产子非 六指者,即不育。
dū chéng fāng wǔ lǐ
这句话大意是:都城方五里。
guó nèi yǒu dà chéng shí èr xiǎo chéng shù shí shèng bīng zhě èr qiān rén
这句话大意是:国内有大城十二,小城数十,胜兵者二千人。
wáng dài jīn shī zǐ guān
这句话大意是:王戴 金师子冠。
tǔ duō dào sù má mài tóng tiě jǐn cí huáng měi suì cháng gòng sòng yú tū jué
这句话大意是:土多稻、粟、麻、麦、铜、铁、锦、雌黄,每岁常供送于突厥。
nán yǒu huáng hé xi dài cōng lǐng dōng qù qiū cí qiān wǔ bǎi lǐ xi qù hán guó qiān lǐ nán qù zhū jù bō bā jiǔ bǎi lǐ dōng běi qù tū jué yá qiān yú lǐ dōng nán qù guā zhōu sì qiān liù bǎi lǐ
这句话大意是:南有黄 河,西带葱岭,东去龟兹千五百里,西去汗国千里,南去朱俱波八九百里,东北 去突厥牙千余里,东南去瓜州四千六百里。
dà yè zhōng qiǎn shǐ gòng fāng wù
这句话大意是:大业中,遣使贡方物。
yú tián
这句话大意是:○于阗。
yú tián guó dōu cōng lǐng zhī běi èr bǎi yú lǐ
这句话大意是:于阗国,都葱岭之北二百余里。
qí wáng xìng wáng zì bēi shì bì liàn
这句话大意是:其王姓王,字卑示闭练。
dū chéng fāng bā jiǔ lǐ
这句话大意是:都城方八九里。
guó zhōng dà chéng yǒu wǔ xiǎo chéng shù shí shèng bīng zhě shù qiān rén
这句话大意是:国中 大城有五,小城数十,胜兵者数千人。
sú fèng fú yóu duō sēng ní wáng měi chí zhāi jiè
这句话大意是:俗奉佛,尤多僧尼,王每持斋戒。
chéng nán wǔ shí lǐ yǒu zàn mó sì zhě yún shì luó hàn bǐ qiū bǐ lú zhān suǒ zào shí shàng yǒu pì zhī fó tú xiǎn zhī jī
这句话大意是:城南五十 里有赞摩寺者,云是罗汉比丘比卢旃所造,石上有辟支佛徒跣之迹。
yú tián xi wǔ bǎi lǐ yǒu bǐ mó sì yún shì lǎo zi huà hú chéng fó zhī suǒ
这句话大意是:于阗西五百里 有比摩寺,云是老子化胡成佛之所。
sú wú lǐ yì duō zéi dào yín zòng
这句话大意是:俗无礼义,多贼盗淫纵。
wáng jǐn mào jīn shǔ guān qī dài jīn huā
这句话大意是:王锦帽,金鼠冠,妻 戴金花。
qí wáng fā bù lìng rén jiàn
这句话大意是:其王发不令人见。
sú yún ruò jiàn wáng fā nián bì jiǎn
这句话大意是:俗云,若见王发,年必俭。
tǔ duō má mài sù dào wǔ guǒ duō yuán lín shān duō měi yù
这句话大意是:土多麻、麦、粟、稻、五果, 多园林,山多美玉。
dōng qù shàn shàn qiān wǔ bǎi lǐ nán qù nǚ guó sān qiān lǐ xi qù zhū jù bō qiān lǐ běi qù qiū cí qiān sì bǎi lǐ dōng běi qù guā zhōu èr qiān bā bǎi lǐ
这句话大意是:东去鄯善千五百里,南去女国三千里,西去朱俱波千里,北去 龟兹千四百里,东北去瓜州二千八百里。
dà yè zhōng pín qiǎn shǐ cháo gòng
这句话大意是:大业中,频遣使朝贡。
hàn
这句话大意是:○汗。
hán guó dōu cōng lǐng zhī xi wǔ bǎi yú lǐ gǔ qú sōu guó yě
这句话大意是:汗国,都葱岭之西五百余里,古渠搜国也。
wáng xìng zhāo wǔ zì ā lì qī
这句话大意是:王姓昭武,字阿利柒。
dū chéng fāng sì lǐ
这句话大意是:都城方四 里。
shèng bīng shù qiān rén
这句话大意是:胜兵数千人。
wáng zuò jīn yáng chuáng qī dài jīn huā
这句话大意是:王坐金羊床,妻戴金花。
sú duō zhū shā jīn tiě
这句话大意是:俗多朱砂、金、铁。
dōng qù shū lè qiān lǐ xi qù sū fēng shā nà guó wǔ bǎi lǐ xī běi qù shí guó wǔ bǎi lǐ dōng běi qù tū jué yá èr qiān yú lǐ dōng qù guā zhōu wǔ qiān wǔ bǎi lǐ
这句话大意是:东去疏勒千里,西 去苏封沙那国五百里,西北去石国五百里,东北去突厥牙二千余里,东去瓜州五千 五百里。
dà yè zhōng qiǎn shǐ gòng fāng wù
这句话大意是:大业中,遣使贡方物。
tǔ huǒ luó
这句话大意是:○吐火罗。
tǔ huǒ luó guó dōu cōng lǐng xi wǔ bǎi lǐ yǔ yì dá zá jū
这句话大意是:吐火罗国,都葱岭西五百里,与挹怛杂居。
dū chéng fāng èr lǐ
这句话大意是:都城方二里。
shèng bīng zhě shí wàn rén jiē xí zhàn
这句话大意是:胜兵者十万人,皆习 战。
qí sú fèng fú
这句话大意是:其俗奉佛。
xiōng dì tóng yī qī dié qǐn yān měi yī rén rù fáng hù wài guà qí yī yǐ wéi zhì
现代白话:兄弟同一妻,迭寝呢,每一人入房,户外挂其衣以为志。
shēng zǐ shǔ qí zhǎng xiōng
这句话大意是:生子属其 长兄。
qí shān xué zhōng yǒu shén mǎ měi suì mù pìn mǎ yú xué suǒ bì chǎn míng jū
这句话大意是:其山穴中有神马,每岁牧牝马于穴所,必产名驹。
nán qù cáo guó qiān qī bǎi lǐ dōng qù guā zhōu wǔ qiān bā bǎi lǐ
这句话大意是:南去漕国千七百里,东去 瓜州五千八百里。
dà yè zhōng qiǎn shǐ cháo gòng
这句话大意是:大业中,遣使朝贡。
yì dá
这句话大意是:○挹怛。
yì dá guó dōu wū hǔ shuǐ nán èr bǎi yú lǐ dà ròu zhī zhī zhǒng lèi yě
这句话大意是:挹怛国,都乌浒水南二百余里,大月氏之种类也。
shèng bīng zhě wǔ liù qiān rén
这句话大意是:胜兵者五六千人。
sú shàn zhàn
这句话大意是:俗善战。
xiān shí guó luàn tū jué qiǎn tōng shè zì jí qiáng lǐng qí guó
这句话大意是:先时国乱,突厥遣通设字诘强领其国。
dū chéng fāng shí yú lǐ
这句话大意是:都城方十余里。
duō sì tǎ jiē shì yǐ jīn
这句话大意是:多寺塔,皆饰以金。
xiōng dì tóng qī
这句话大意是:兄弟同 妻。
fù rén yǒu yī fū zhě guān yī jiǎo mào fu xiōng dì duō zhě yī qí shù wèi jiǎo
这句话大意是:妇人有一夫者,冠一角帽,夫兄弟多者,依其数为角。
nán qù cáo guó qiān wǔ bǎi lǐ dōng qù guā zhōu liù qiān wǔ bǎi lǐ
这句话大意是:南去曹国千五百里,东 去瓜州六千五百里。
dà yè zhōng qiǎn shǐ gòng fāng wù
这句话大意是:大业中,遣使贡方物。
mǐ guó
这句话大意是:○米国。
mǐ guó dōu nà mì shuǐ xī jiù kāng jū zhī de yě
这句话大意是:米国,都那密水西,旧康居之地也。
wú wáng
这句话大意是:无王。
qí chéng zhǔ xìng zhāo wǔ kāng guó wáng zhī zhī shù zì bì zhuō
这句话大意是:其城主姓昭武,康国王之支庶,字 闭拙。
dū chéng fāng èr lǐ
这句话大意是:都城方二里。
shèng bīng shù bǎi rén
这句话大意是:胜兵数百人。
xī běi qù kāng guó bǎi lǐ dōng qù sū duì shā nà guó wǔ bǎi lǐ xī nán qù shǐ guó èr bǎi lǐ dōng qù guā zhōu liù qiān sì bǎi lǐ
这句话大意是:西北去康国百里,东去苏对沙那国五百里,西南 去史国二百里,东去瓜州六千四百里。
dà yè zhōng pín gòng fāng wù
这句话大意是:大业中,频贡方物。
shǐ guó
这句话大意是:○史国。
shǐ guó dōu dú mò shuǐ nán shí lǐ jiù kāng jū zhī de yě
这句话大意是:史国,都独莫水南十里,旧康居之地也。
qí wáng xìng zhāo wǔ zì tì zhē yì kāng guó wáng zhī zhī zhù yě
这句话大意是:其王姓昭武,字逖遮,亦康国王之支 庶也。
dū chéng fāng èr lǐ
这句话大意是:都城方二里。
shèng bīng qiān yú rén
这句话大意是:胜兵千余人。
sú tóng kāng guó
这句话大意是:俗同康国。
běi qù kāng guó èr bǎi sì shí lǐ nán qù tǔ huǒ luó wǔ bǎi lǐ xi qù nà sè bō guó èr bǎi lǐ dōng běi qù mǐ guó èr bǎi lǐ dōng qù guā zhōu liù qiān wǔ bǎi lǐ
这句话大意是:北去康国二百四十里,南去吐火罗五 百里,西去那色波国二百里,东北去米国二百里,东去瓜州六千五百里。
dà yè zhōng qiǎn shǐ gòng fāng wù
这句话大意是:大业中, 遣使贡方物。
cáo guó
这句话大意是:○曹国。
cáo guó dōu nà mì shuǐ nán shù lǐ jiù shì kāng jū zhī de yě
这句话大意是:曹国,都那密水南数里,旧是康居之地也。
guó wú zhǔ kāng guó wáng lìng zǐ wū jiàn lǐng zhī
这句话大意是:国无主,康国王令子乌建领之。
dōu chéng fāng sān lǐ
这句话大意是:都 城方三里。
shèng bīng qiān yú rén
这句话大意是:胜兵千余人。
guó zhōng yǒu de xī shén zì xī hǎi yǐ dōng zhū guó bìng jìng shì zhī
这句话大意是:国中有得悉神,自西海以东诸国并敬事之。
qí shén yǒu jīn rén yān jīn pò luō kuò zhàng yǒu wǔ chǐ gāo xià xiāng chèn
现代白话:其神有金人呢, 金破罗阔丈有五尺,高下相称。
měi rì yǐ tuo wǔ tóu mǎ shí pǐ yáng yī bǎi kǒu jì zhī cháng yǒu qiān rén shí zhī bù jìn
这句话大意是:每日以驼五头、马十匹、羊一百口祭之,常有千人 食之不尽。
dōng nán qù kāng guó bǎi lǐ xi qù hé guó bǎi wǔ shí lǐ dōng qù guā zhōu liù qiān liù bǎi lǐ
这句话大意是:东南去康国百里,西去何国百五十里,东去瓜州六千六百里。
dà yè zhōng qiǎn shǐ gòng fāng wù
这句话大意是:大业中, 遣使贡方物。
hé guó
这句话大意是:○何国。
hé guó dōu nà mì shuǐ nán shù lǐ jiù shì kāng jū zhī de yě
这句话大意是:何国,都那密水南数里,旧是康居之地也。
qí wáng xìng zhāo wǔ yì kāng guó wáng zhī zú lèi zì dūn
这句话大意是:其王姓昭武,亦康国王之族类,字 敦。
dū chéng fāng èr lǐ
这句话大意是:都城方二里。
shèng bīng qiān rén
这句话大意是:胜兵千人。
qí wáng zuò jīn yáng zuò
这句话大意是:其王坐金羊座。
dōng qù cáo guó bǎi wǔ shí lǐ xi qù xiǎo ān guó sān bǎi lǐ dōng qù guā zhōu liù qiān qī bǎi wǔ shí lǐ
这句话大意是:东去曹国百五十里,西去小安国三百 里,东去瓜州六千七百五十里。
dà yè zhōng qiǎn shǐ gòng fāng wù
这句话大意是:大业中,遣使贡方物。
wū nà hé
这句话大意是:○乌那曷。
wū nà hé guó dōu wū hǔ shuǐ xī jiù ān xī zhī de yě
这句话大意是:乌那曷国,都乌浒水西,旧安息之地也。
wáng xìng zhāo wǔ yì kāng guó zhǒng lèi zì fú shí
这句话大意是:王姓昭武,亦康国种类,字佛食。
dōu chéng fāng èr lǐ
这句话大意是:都 城方二里。
shèng bīng shù bǎi rén
这句话大意是:胜兵数百人。
wáng zuò jīn yáng zuò
这句话大意是:王坐金羊座。
dōng běi qù ān guó sì bǎi lǐ xī běi qù mù guó èr bǎi yú lǐ dōng qù guā zhōu qī qiān wǔ bǎi lǐ
这句话大意是:东北去安国四百里,西北去穆国二百余里, 东去瓜州七千五百里。
dà yè zhōng qiǎn shǐ gòng fāng wù
这句话大意是:大业中,遣使贡方物。
mù guó
这句话大意是:○穆国。
mù guó dōu wū hǔ hé zhī xi yì ān xī zhī gù dì yǔ wū nà hé wéi lín
这句话大意是:穆国,都乌浒河之西,亦安息之故地,与乌那曷为邻。
qí wáng xìng zhāo wǔ yì kāng guó wáng zhī zhǒng lèi yě zì ā làn mì
这句话大意是:其王姓昭武,亦康国王 之种类也,字阿滥密。
dū chéng fāng sān lǐ shèng bīng èr qiān rén
这句话大意是:都城方三里,胜兵二千人。
dōng běi qù ān guó wǔ bǎi lǐ dōng qù wū nà hé èr bǎi yú lǐ xi qù bō sī guó sì qiān yú lǐ dōng qù guā zhōu qī qiān qī bǎi lǐ
这句话大意是:东北去安国五百里,东去乌那曷 二百余里,西去波斯国四千余里,东去瓜州七千七百里。
dà yè zhōng qiǎn shǐ gòng fāng wù
这句话大意是:大业中,遣使贡方物。
bō sī
这句话大意是:○波斯。
bō sī guó dōu dá hé shuǐ zhī xi sū lìn chéng jí tiáo zhī zhī gù dì yě
这句话大意是:波斯国,都达曷水之西苏蔺城,即条支之故地也。
qí wáng zì kù sà hé
这句话大意是:其王字库萨和。
dū chéng fāng shí yú lǐ
这句话大意是:都城方十余 里。
shèng bīng èr wàn yú rén chéng xiàng ér zhàn
这句话大意是:胜兵二万余人,乘象而战。
guó wú sǐ xíng huò duàn shǒu yuè zú méi jiā cái huò tì qù qí xū huò xì pái yú xiàng yǐ wéi biāo yì
这句话大意是:国无死刑,或断手刖足,没家财,或剃去其须,或 系排于项,以为标异。
rén nián sān suì yǐ shàng chū kǒu qián sì wén
这句话大意是:人年三岁已上,出口钱四文。
qī qí zǐ mèi
这句话大意是:妻其姊妹。
rén sǐ zhě qì shī yú shān chí fú yī yuè
这句话大意是:人死者,弃尸于山, 持服一月。
wáng zhù jīn huā guān zuò jīn shī zǐ zuò fu jīn xiè yú xū shàng yǐ wéi shì
这句话大意是:王著金花冠,坐金师子座,傅金屑于须上以为饰。
yì jǐn páo jiā yīng luò yú qí shàng
这句话大意是:衣锦袍,加璎珞于其 上。
tǔ duō liáng mǎ
这句话大意是:土多良马,。
dà lǘ
这句话大意是:大驴,。
shī zǐ
这句话大意是:师子,。
bái xiàng
这句话大意是:白象,。
dà niǎo luǎn
这句话大意是:大鸟卵,。
zhēn zhū
这句话大意是:真珠,。
pō lí
这句话大意是:颇黎,。
shòu pò
这句话大意是:兽魄,。
shān hú
这句话大意是:珊瑚,。
liú lí
这句话大意是:琉璃,。
mǎ nǎo
这句话大意是:玛 瑙,。
shuǐ jīng
这句话大意是:水精,。
sè sè
这句话大意是:瑟瑟,。
hū luò jié
这句话大意是:呼洛羯,。
lǚ téng
这句话大意是:吕腾,。
huǒ jì
这句话大意是:火齐,。
jīn gāng
这句话大意是:金刚,。
jīn
这句话大意是:金,。
yín
这句话大意是:银,。
jīn shù shí
这句话大意是:钅俞石,。
tóng
这句话大意是:铜,。
bīn tiě
这句话大意是:镔铁,。
xī
这句话大意是:锡,。
jǐn dié
这句话大意是:锦叠,。
xì bù
这句话大意是:细布,。
qú
这句话大意是:氍,。
tà
这句话大意是:毾,。
hù nà
这句话大意是:护那,。
yuè nuò bù
这句话大意是:越诺布,。
tán
这句话大意是:檀,。
jīn lǚ zhī chéng
这句话大意是:金缕织成,。
chì jīng pí
这句话大意是:赤麖皮,。
zhū shā
这句话大意是:朱沙,。
shuǐ yín
这句话大意是:水银,。
xūn lù yù jīn sū hé qīng mù děng zhū xiāng
这句话大意是:薰 陆、郁金、苏合、青木等诸香,。
hú jiāo
这句话大意是:胡椒,。
bì bō
这句话大意是:毕拨,。
shí mì
这句话大意是:石蜜,。
bàn mì
这句话大意是:半密,。
qiān nián zǎo
这句话大意是:千年枣,。
fù zǐ
这句话大意是:附子,。
hē lí lè
这句话大意是:诃黎勒,。
wú sì zǐ
这句话大意是:无食子,。
yán lǜ
这句话大意是:盐绿,。
cí huáng
这句话大意是:雌黄。
tū jué bù néng zhì qí guó yì jī mí zhī
这句话大意是:突厥不能至其国,亦羁縻之。
bō sī měi qiǎn shǐ gòng xiàn
这句话大意是:波斯每遣使贡献。
xi qù hǎi shù bǎi lǐ dōng qù mù guó sì qiān yú lǐ xī běi qù fú lǐn sì qiān wǔ bǎi lǐ dōng qù guā zhōu wàn yī qiān qī bǎi lǐ
这句话大意是:西去海数百 里,东去穆国四千余里,西北去拂菻四千五百里,东去瓜州万一千七百里。
yáng dì qiǎn yún qí wèi li yù shǐ tōng bō sī xún qiǎn shǐ suí yù gòng fāng wù
这句话大意是:炀帝遣 云骑尉李昱使通波斯,寻遣使随昱贡方物。
cáo guó
这句话大意是:○漕国。
cáo guó zài cōng lǐng zhī běi hàn shí jì bīn guó yě
这句话大意是:漕国,在葱岭之北,汉时罽宾国也。
qí wáng xìng zhāo wǔ zì shùn dá kāng guó wáng zhī zōng zú
这句话大意是:其王姓昭武,字顺达,康国王之宗族。
dōu chéng fāng sì lǐ
这句话大意是:都 城方四里。
shèng bīng zhě wàn yú rén
这句话大意是:胜兵者万余人。
guó fǎ yán zhěng shā rén jí zéi dào jiē sǐ
这句话大意是:国法严整,杀人及贼盗皆死。
qí sú yín cí
这句话大意是:其俗淫祠。
cōng lǐng shān yǒu shùn tiān shén zhě yí zhì jí huá jīn yín yè wèi wū yǐ yín wéi dì cí zhě rì yǒu qiān yú rén
这句话大意是:葱岭山有顺天 神者,仪制极华,金银鍱为屋,以银为地,祠者日有千余人。
cí qián yǒu yī yú jǐ gǔ qí kǒng zhōng tōng mǎ qí chū rù
这句话大意是:祠前有一鱼脊骨,其 孔中通,马骑出入。
guó wáng dài jīn yú tóu guān zuò jīn mǎ zuò
这句话大意是:国王戴金鱼头冠,坐金马座。
tǔ duō dào sù dòu mài
这句话大意是:土多稻、粟、豆、麦;。
ráo xiàng mǎ fēng niú jīn yín bīn tiě qú zhū shā qīng dài ān xī qīng mù děng xiāng shí mì bàn mì hēi yán ā wèi mò yào bái fù zi
这句话大意是:饶象,马, 封牛,金,银,镔铁,氍,朱砂,青黛,安息、青木等香,石蜜,半密,黑盐,阿 魏,没药,白附子。
běi qù fān yán qī bǎi lǐ dōng qù jié guó liù bǎi lǐ dōng běi qù guā zhōu liù qiān liù bǎi lǐ
这句话大意是:北去帆延七百里,东去刦国六百里,东北去瓜州六千六百里。
dà yè zhōng qiǎn shǐ gòng fāng wù
这句话大意是:大业中,遣使贡方物。
fù guó
这句话大意是:○附国。
fù guó zhě shǔ jùn xī běi èr qiān yú lǐ jí hàn zhī xī nán yí yě
这句话大意是:附国者,蜀郡西北二千余里,即汉之西南夷也。
yǒu jiā liáng yí jí qí dōng bù suǒ jū zhǒng xìng zì xiāng shuài lǐng tǔ sú yǔ fù guó tóng yán yǔ shǎo shū bù xiāng tǒng yī
这句话大意是:有嘉良夷,即其东部,所居种 姓自相率领,土俗与附国同,言语少殊,不相统一。
qí rén bìng wú xìng shì
这句话大意是:其人并无姓氏。
fù guó wáng zì yi zēng
这句话大意是:附国王字宜缯。
qí guó nán běi bā bǎi lǐ dōng nán qiān wǔ bǎi lǐ wú chéng shān jìn chuān gǔ bàng shān xiǎn
这句话大意是:其国南北八百里,东南千五百里,无城栅,近川谷,傍山险。
sú hǎo fù chóu gù lěi shí wèi cháo ér jū yǐ bì qí huàn
这句话大意是:俗好复仇,故垒石为 巢而居,以避其患。
qí cháo gāo zhì shí yú zhàng xià zhì wǔ liù zhàng měi jí zhàng yú yǐ mù gé zhī
这句话大意是:其巢高至十余丈,下至五六丈,每级丈余,以木隔之。
jī fāng sān sì bù cháo shàng fāng èr sān bù zhuàng shì fú tú
这句话大意是:基 方三四步,巢上方二三步,状似浮图。
yú xià jí kāi xiǎo mén cóng nèi shàng tōng yè bì guān bì yǐ fáng zéi dào
这句话大意是:于下级开小门,从内上通,夜必关闭,以 防贼盗。
guó yǒu èr wàn yú jiā hào lìng zì wáng chū
这句话大意是:国有二万余家,号令自王出。
jiā liáng yí zhèng lìng xì zhī qiú shuài zhòng zuì zhě sǐ qīng zuì fá niú
这句话大意是:嘉良夷政令系之酋帅,重罪者死,轻罪罚牛。
rén jiē qīng jié biàn yú jī jiàn
这句话大意是:人皆轻捷,便于击剑。
qī pí wèi mù jiǎ gōng cháng liù chǐ yǐ zhú wèi xián
这句话大意是:漆皮为牟甲,弓长六尺,以竹为弦。
qī qí qún mǔ jí sǎo r dì sǐ fù xiōng yì nà qí qī
这句话大意是:妻其群母及嫂,儿弟死, 父兄亦纳其妻。
hǎo gē wǔ gǔ huáng chuī cháng dí
这句话大意是:好歌舞,鼓簧,吹长笛。
yǒu sǐ zhě wú fú zhì zhì shī gāo chuáng zhī shàng mù yù yī fú bèi yǐ mù jiǎ fù yǐ shòu pí
这句话大意是:有死者,无服制,置尸高床之上,沐浴衣 服,被以牟甲,覆以兽皮。
zǐ sūn bù kū dài jiǎ wǔ jiàn ér hū yún wǒ fù wèi guǐ suǒ qǔ wǒ yù bào yuān shā guǐ
这句话大意是:子孙不哭,带甲舞剑而呼云:“我父为鬼所取,我欲报 冤杀鬼。
zì yú qīn qī kū sān shēng ér zhǐ
这句话大意是:”自余亲戚哭三声而止。
fù rén kū bì yǐ liǎng shǒu yǎn miàn
这句话大意是:妇人哭,必以两手掩面。
sǐ jiā shā niú qīn shǔ yǐ zhū jiǔ xiāng yí gòng yǐn dàn ér yì zhī
这句话大意是:死家杀牛,亲属以猪酒 相遗,共饮啖而瘗之。
sǐ hòu shí nián ér dà zàng qí zàng bì jí qīn bīn shā mǎ dòng zhì shù shí pǐ
这句话大意是:死后十年而大葬,其葬必集亲宾,杀马动至数十匹。
lì qí zǔ fù shén ér shì zhī
这句话大意是:立其祖 父神而事之。
qí sú yǐ pí wèi mào xíng yuán rú bō huò dài
这句话大意是:其俗以皮为帽,形圆如钵,或带】。
yī duō máo hé pí qiú quán bō niú jiǎo pí wèi xuē
这句话大意是:衣多毛毼皮裘,全剥牛脚皮为 靴。
xiàng xì tiě suǒ shǒu guàn tiě chuàn
这句话大意是:项系铁锁,手贯铁钏。
wáng yǔ qiú shuài jīn wéi shǒu shì xiōng qián xuán yī jīn huā jìng sān cùn
这句话大意是:王与酋帅,金为首饰,胸前悬一金花,径三寸。
qí tǔ gāo qì hòu liáng duō fēng shǎo yǔ
这句话大意是:其土高, 气候凉,多风少雨。
tǔ yí xiǎo mài qīng liáng
这句话大意是:土宜小麦、青梁。
shān chū jīn yín duō bái zhì
这句话大意是:山出金、银,多白雉。
shuǐ yǒu jiā yú zhǎng sì chǐ ér lín xì
这句话大意是:水有嘉鱼,长四尺 而鳞细。
dà yè sì nián qí wáng qiǎn shǐ sù fú děng bā rén rù cháo
这句话大意是:大业四年,其王遣使素福等八人入朝。
míng nián yòu qiǎn qí dì zǐ yi lín lǜ jiā liáng yí liù shí rén cháo gòng
这句话大意是:明年,又遣其弟子宜林率嘉良夷六十人 朝贡。
yù xiàn liáng mǎ yǐ lù xiǎn bù tōng qǐng kāi shān dào yǐ xiū zhí gòng
这句话大意是:欲献良马,以路险不通,请开山道以修职贡。
yáng dì yǐ láo rén bù xǔ
这句话大意是:炀帝以劳人不许。
jiā liáng yǒu shuǐ kuò liù qī shí zhàng fù guó yǒu shuǐ kuò bǎi yú zhàng bìng nán liú yòng pí wèi zhōu ér jì
这句话大意是:嘉良有水,阔六七十丈,附国有水,阔百余丈,并南流,用皮为舟而济。
fù guó nán yǒu báo yuán yí fēng sú yì tóng
这句话大意是:附国南有薄缘夷,风俗亦同。
xi yǒu nǚ guó
这句话大意是:西有女国。
qí dōng běi lián shān mián gèn shù qiān lǐ jiē yú dǎng xiàng
这句话大意是:其东北连山,绵亘数千里,接于党项。
wǎng wǎng yǒu qiāng dà xiǎo zuǒ fēng
这句话大意是:往往有羌:大、小左封,。
xī wèi
这句话大意是:昔卫,。
gé yán
这句话大意是:葛延,。
bái gǒu
这句话大意是:白狗,。
xiàng rén
这句话大意是:向人,。
wàng zú
这句话大意是:望族,。
lín tái
这句话大意是:林台,。
chūn sāng
这句话大意是:春桑,。
lì dòu
这句话大意是:利豆,。
mí sāng
这句话大意是:迷 桑,。
bì yào
这句话大意是:婢药,。
dà xiá
这句话大意是:大硖,。
bái lán
这句话大意是:白兰,。
chì lì mō tú
这句话大意是:叱利摸徒,。
nà è
这句话大意是:那鄂,。
dāng mí
这句话大意是:当迷,。
qú bù
这句话大意是:渠步,。
sāng wù
这句话大意是:桑悟,。
qiān diāo
这句话大意是:千碉,。
bìng zài shēn shān qióng gǔ
这句话大意是:并在深山穷 谷,。
wú dà jūn zhǎng
这句话大意是:无大君长。
qí fēng sú lüè tóng yú dǎng xiàng huò yì shǔ tǔ yù hún huò fù fù guó
这句话大意是:其风俗略同于党项,或役属吐谷浑,或附附国。
dà yè zhōng lái cháo gòng
这句话大意是:大业中,来朝贡。
yuán xī nán biān zhì zhū dào zǒng guǎn yǐ yáo guǎn zhī
这句话大意是:缘西南边置诸道总管,以遥管之。
shǐ chén yuē zì gǔ kāi yuǎn yí tōng jué yù bì yīn hóng fàng zhī zhǔ jiē qǐ hǎo shì zhī chén
这句话大意是:史臣曰:自古开远夷,通绝域,必因宏放之主,皆起好事之臣。
zhāng qiān záo kōng yú qián bān chāo tóu bǐ yú hòu huò jié zhī yǐ zhòng bǎo huò shè zhī yǐ lì jiàn tóu qū wàn sǐ zhī de yǐ yào yī dàn zhī gōng jiē yóu zhǔ shàng lái yuǎn zhī míng chén xùn qīng shēng zhī jié
这句话大意是:张骞凿空于前, 班超投笔于后,或结之以重宝,或慑之以利剑,投躯万死之地,以要一旦之功,皆 由主尚来远之名,臣殉轻生之节。
shì zhī shàng zhī suǒ hào xià bì yǒu shèn zhě yě
这句话大意是:是知上之所好,下必有甚者也。
yáng dì guī mó hóng chǐ yǎn tūn qín hàn péi jǔ fāng jìn xī yù tú jì yǐ dàng qí xīn gù wàn shèng qīn chū yù mén guān zhì yī wú qiě mò ér guān yòu jì yú liú shā sāo rán wú liáo shēng yǐ
现代白话:炀帝规摹宏侈, 掩吞秦、汉,裴矩方进《西域图记》以荡其心,故万乘亲出玉门关,置伊我、且末, 而关右暨于流沙,骚然无聊生了。
ruò shǐ běi dí wú yú dōng yí gào jié bì jiāng xiū lún tái zhī shù zhù wū lěi zhī chéng qiú dà qín zhī míng zhū zhì tiáo zhī zhī niǎo luǎn wǎng lái zhuǎn shū jiāng hé yǐ kān qí bì zāi
现代白话:若使北狄无虞,东夷告捷,必将修轮台之戍,筑 乌垒之城,求大秦之明珠,致条支之鸟卵,往来转输,将凭什么堪其敝啊!
gǔ zhě zhé wáng zhī zhì fāng wǔ qiān lǐ wu ān zhū xià bù shì yào huāng
这句话大意是:古者哲王 之制,方五千里,务安诸夏,不事要荒。
qǐ wēi bù néng jiā dé bù néng bèi
这句话大意是:岂威不能加,德不能被?
gài bù yǐ sì yí láo zhōng guó bù yǐ wú yòng hài yǒu yòng yě
这句话大意是:盖不以四夷劳中 国,不以无用害有用也。
shì yǐ qín shù wǔ lǐng hàn shì sān biān huò dào qín xiāng wàng huò hù kǒu jiǎn bàn
这句话大意是:是以秦戍五岭,汉事三边,或道堇相望,或户口减半。
duò shì shì qí qiáng shèng yì láng bèi yú qīng hǎi
这句话大意是:隋室恃其强盛,亦狼狈于青海。
cǐ jiē yī rén shī qí dào gù yì zhào lí qí dú
这句话大意是:此皆一人失其道,故亿兆罹其毒。
ruò shēn sī jí xù zhī yì gù cí dū hù zhī qǐng fǎn qí qiān lǐ zhī mǎ bù qiú bái láng zhī gòng zé qī róng jiǔ yí hòu fēng chóng yì suī wú liáo dōng zhī jié qǐ jí jiāng dū zhī huò hu
这句话大意是:若深思即叙之义, 固辞都护之请,返其千里之马,不求白狼之贡,则七戎九夷,候风重译,虽无辽东 之捷,岂及江都之祸乎!