续资治通鉴 · 毕沅 · Chapter 208 of 220

元纪·元纪二十六

PinyinModern Translation
Size

qǐ tú wéi chán yè zhēng yuè jǐn zhān méng zuò è shí èr yuè fán qī nián

这句话大意是:起屠维单阏正月,尽旃蒙作噩十二月,凡七年。

shùn dì zhì yuán wǔ nián jǐ mǎo yī sān sān jiǔ nián

这句话大意是:○顺帝至元五年(己卯,一三三九年)。

chūn zhēng yuè guǐ hài jìn làn yǔ sēng rén míng jué

这句话大意是:春,正月,癸亥,禁滥予僧人名爵。

èr yuè gēng yín xìn zhōu yǔ tǔ

这句话大意是:二月,庚寅,信州雨土。

gēng zǐ miǎn guǎng hǎi tiān bàn yán kè wàn wǔ qiān yǐn zhǐ bàn yuán é

这句话大意是:庚子,免广海添办盐课万五千引,止办元额。

jí xián dà xué shì zhì shì chén hào zú

这句话大意是:集贤大学士致仕陈颢卒。

hào chū rù jìn tà shù shí nián lè tán rén shàn jiàn dú lèi shù bǎi

这句话大意是:颢出入禁闼数十年,乐谈人善,荐牍累数百。

yǒu jié zhī zhě hào yuē wú níng yǐ miào jǔ shòu fá bì xián chéng suǒ bù rěn

现代白话:有讦之者,颢曰:“我宁以缪举受罚,蔽贤诚所不忍。

shì dà fū yīn qí jiàn bá yǐ zhì tōng xiǎn yǒu zhōng shēn mò zhī suǒ zì zhě

这句话大意是:”士大夫因其荐拔以至通显,有终身莫知所自者。

zhuī fēng jì guó gōng shì wén zhōng

这句话大意是:追封蓟国公,谥文忠。

xià sì yuè guǐ sì lì ba yán nán kǒu guò jiē tǎ èr bēi

这句话大意是:夏,四月,癸巳,立巴延南口、过街塔二碑。

yǐ wèi jiā fēng xiào nǚ cáo é wèi huì gǎn líng xiào zhāo shùn chún yì fū rén

这句话大意是:乙未,加封孝女曹娥为慧感灵孝昭顺纯懿夫人。

jǐ yǒu shēn hàn rén nán rén gāo lí rén bù dé zhí jūn qì gōng shǐ zhī jìn

这句话大意是:己酉,申汉人、南人、高丽人不得执军器、弓矢之禁。

shì yuè dì rú shàng dōu

这句话大意是:是月,帝如上都。

zhèn jiāng dān yáng xiàn yǔ hóng wù cǎo mù yè jí xíng rén yī shang jiē rú chéng hóng sè

这句话大意是:镇江丹阳县雨红雾,草木叶及行人衣裳皆濡成红色。

liù yuè gēng xū cháng tīng dà shuǐ méi mín lú bā bǎi jiā zhèn xù zhī

这句话大意是:六月,庚戌,长汀大水,没民庐八百家,赈恤之。

qiū qī yuè wù yín zhào zhū wáng wèi xià guān wú rù cháng xuǎn

这句话大意是:秋,七月,戊寅,诏:“诸王位下官毋入常选。

jiǎ shēn cháng zhōu yí xīng shān shuǐ chū shì gāo èr zhàng huài mín lú

这句话大意是:甲申,常州宜兴山水出,势高二丈,坏民庐。

bā yuè dīng hài dì zhì zì shàng dōu

这句话大意是:八月,丁亥,帝至自上都。

jiǔ yuè dīng sì zhèn shěn yáng jī

这句话大意是:九月,丁巳,赈沈阳饥。

zì qī yuè zhì shì yuè tài bái lǚ jīng tiān

这句话大意是:自七月至是月,太白屡经天。

dōng shí yuè xīn mǎo xiǎng yú tài miào

这句话大意是:冬,十月,辛卯,享于太庙。

rén chén jìn chàng yōu shèng fú xǔ nán zǐ guǒ qīng jīn fù nǚ fú zǐ yī bù xǔ dài lì chéng mǎ

这句话大意是:壬辰,禁倡优盛服,许男子裹青巾,妇女服紫衣,不许戴笠、乘马。

jiǎ wǔ mìng ba yán wèi dà chéng xiàng jiā yuán dé shàng fǔ gōng chén zhī hào cì qī bǎo yù shū lóng hǔ jīn fú

这句话大意是:甲午,命巴延为大丞相,加元德上辅功臣之号,赐七宝玉书、龙虎金符。

shí yī yuè wù chén hé nán xíng shěng yuàn qǐ xiàn fàn mèng duān móu bù guǐ zhà bù zhào shǐ rù xíng shěng shā píng zhāng zhèng shì yī lù tè mù ěr lián fǎng shǐ è lēi zhé bù hā děng zhào guān shǔ jí qù wèi zhě shǔ ér yòng zhī

现代白话:十一月,戊辰,河南行省掾杞县范孟端谋不轨,诈不诏使,入行省,杀平章政事伊禄特穆你、廉访使鄂勒哲布哈等,召官属及去位者署而用之。

zhí dà dū lù rú xué tí jǔ guī yáng bǐ běi shǒu huáng hé kǒu

这句话大意是:执大都路儒学提举归旸,俾北守黄河口;。

yáng lì jù bù cóng zéi nù xì zhī yù

这句话大意是:旸力拒不从,贼怒,系之狱。

jì ér guān jūn bǔ mèng duān zhū zhī fán wū zéi zhě jiē dé zuì wéi yáng dú miǎn

这句话大意是:既而官军捕孟端,诛之,凡污贼者皆得罪,惟旸独免。

yáng tóng lǐ yǒu wú bǐng zhě cháng yǐ hàn lín dài zhì zhēng bù qǐ zéi zhào sī mǎo yǒu lì bǐng jù bù gǎn cí

这句话大意是:旸同里有吴炳者,尝以翰林待制征不起,贼召司卯酉历,炳惧不敢辞。

shí rén wèi zhī yǔ yuē guī yáng chū jiǎo wú bǐng wú guāng

这句话大意是:时人为之语曰:“归旸出角,吴炳无光。

yáng zhī míng yòng shì dà zhe

这句话大意是:”旸之名用是大著。

xún yóu guó zǐ bó shì bài jiān chá yù shǐ rù xiè tái chén zòu yuē cǐ hé nán kàng zéi bù qū zhě

这句话大意是:寻由国子博士拜监察御史,入谢,台臣奏曰:“此河南抗贼不屈者。

dì yuē

这句话大意是:”帝曰;。

hǎo shì qīng cháng shù wèi zhī

这句话大意是:“好事卿尝数为之。

cì yǐ shàng zūn

这句话大意是:”赐以上尊。

guǐ yǒu ruì zhōu lù xīn chāng lù yǔ mù bīng zhì míng nián èr yuè shǐ jiě

这句话大意是:癸酉,瑞州路、新昌路雨木冰,至明年二月始解。

shí èr yuè ba yán gòu xiàn tán wáng qí qí kè tú qǐng cì zhī sǐ dì wèi yǔn zhé chuán zhǐ shā zhī

这句话大意是:十二月,巴延构陷郯王齐齐克图,请赐之死,帝未允,辄传旨杀之;。

yòu qín biǎn xuān ràng wáng tè mù ěr bù hā wēi shùn wáng kù chūn bù hā bù sì mìng jí qiǎn zhī

现代白话:又秦贬宣让王特穆你布哈、威顺王库春布哈,不俟命即遣之。

dì wèi zhī bù píng

这句话大意是:帝为之不平。

shùn dì zhì yuán liù nián gēng chén yī sān sì líng nián

这句话大意是:○顺帝至元六年(庚辰,一三四零年)。

chūn èr yuè jǐ hài chù zhōng shū dà chéng xiàng ba yán wèi hé nán xíng shěng zuǒ chéng xiàng

这句话大意是:春,二月,己亥,黜中书大丞相巴延为河南行省左丞相。

zhào yuē zhèn jiàn wèi yǐ lái mìng ba yán wèi tài shī qín wáng dà chéng xiàng ér ba yán bù néng ān fèn zhuān quán zì zì qī zhèn nián yòu qīng shì tài huáng tài hòu jí zhèn dì yǎ kè tè gǔ sī biàn luàn zǔ zōng chéng xiàn nüè hài tiān xià

这句话大意是:诏曰:“朕践位以来,命巴延为太师、秦王、大丞相,而巴延不能安分,专权自恣,欺朕年幼,轻视太皇太后及朕弟雅克特古斯,变乱祖宗成宪,虐害天下。

jiā yǐ jí xíng yǔn hé yú lùn

这句话大意是:加以极刑,允合舆论。

zhèn niàn xiān cháo zhī gù shàng cún mǐn xù jīn chū wèi hé nán xíng shěng zuǒ chéng xiàng

这句话大意是:朕念先朝之故,尚存悯恤,今出为河南行省左丞相。

suǒ yǒu yuán lǐng zhū wèi qīn jūn bìng jí sài dān rén děng zhào shū dào shí jí xǔ sàn huán běn wèi

这句话大意是:所有元领诸卫亲军并集赛丹人等,诏书到时,即许散还本卫。

chū ba yán jì zhū téng jí sī dú bǐng guó jūn jiàn yǒu yì móu dì huàn zhī

这句话大意是:初,巴延既诛腾吉斯,独秉国钧,渐有异谋,帝患之。

ba yán sù yǎng qí zhí tuō kè tuō wèi jǐ zi yù lìng sù wèi zhēn dì qǐ jū jù shè wù yì nǎi yǐ zhī shū mì yuàn wàng jiā nǔ hàn lín xué shì chéng zhǐ shí lǎ bo tóng shì jìn jìn

这句话大意是:巴延素养其侄托克托为己子,欲令宿卫,侦帝起居,惧涉物议,乃以知枢密院旺嘉努、翰林学士承旨实喇卜同侍禁近。

ba yán zì lǐng zhū wèi jīng bīng yǐ yáng zhū bù hā wèi yǔ yì yì cóng zhī shèng tián yì jiē qú ér dì zhī yí wèi fǎn luò luò rán tiān xià zhī rén zhī yǒu ba yán ér yǐ

这句话大意是:巴延自领诸卫精兵,以杨珠布哈为羽翼,异从之盛,填溢街衢,而帝之仪卫反落落然,天下之人知有巴延而已。

tuō kè tuō shēn yōu zhī sī qǐng yú qí fù mǎn jì lēi gé tái yuē bó fù jiāo zòng yǐ shèn wàn yī tiān zǐ zhèn nù wú zú chì yǐ hé ruò yú wèi bài tú zhī

现代白话:托克托深忧之,私请于其父满济勒噶台曰:“伯父骄纵已甚,万一天子震怒,我族赤了,曷若于未败图之!

qí fù yì yǐ wéi rán

这句话大意是:”其父亦以为然。

tuō kè tuō fù zhì yú qí shī pǔ jiāng wú zhí fāng zhí fāng yuē chuán yǒu zhī dà yì miè qīn

这句话大意是:托克托复质于其师浦江吴直方,直方曰:“传有之,大义灭亲。

dài fū guǒ yù zhōng yú guó yú fù hé gù

这句话大意是:大夫果欲忠于国,馀复何顾!

yī rì chéng jiān yú dì qián zì chén wàng jiā xùn guó zhī yì dì yóu wèi zhī xìn

这句话大意是:”一日,乘,间于帝前自陈忘家徇国之意,帝犹未之信。

shí dì qián hòu zuǒ yòu jiē ba yán zhī dǎng dú shā kè jiā běn ā lū wèi dì fù xīn nǎi qiǎn èr rén yǔ tuō kè tuō yóu rì yǐ zhōng yì zhī yán xiāng yǔ wǎng fù lùn biàn nǎi xī qí xīn mǐ tā

这句话大意是:时帝前后左右皆巴延之党,独沙克嘉本、阿噜为帝腹心,乃遣二人与托克托游,日以忠义之言相与往复论辨,乃悉其心靡他。

èr rén yǐ wén yú dì dì shǐ xìn zhī bù yí

这句话大意是:二人以闻于帝,帝始信之不疑。

jí ba yán shàn biǎn èr wáng dì jué yì zhú zhī yī rì qì yǔ tuō kè tuō tuō kè tuō yì qì xià

这句话大意是:及巴延擅贬二王,帝决意逐之,一日泣语托克托,托克托亦泣下。

guī yǔ zhí fāng móu zhí fāng yuē cǐ dà shì yì lùn zhī jì zuǒ yòu wèi shuí

这句话大意是:归与直方谋,直方曰:“此大事,议论之际,左右为谁?

yuē ā lū jí tuō kè tuō mù ěr

现代白话:”曰:“阿噜及托克托穆你。

zhí fāng yuē zi zhī bó fù xié zhèn zhǔ zhī wēi cǐ bèi gǒu lì fù guì qí yǔ yī xiè zé zhǔ wēi shēn lù yǐ

现代白话:”直方曰:“子之伯父,挟震主之威,此辈苟利富贵,其语一泄,则主危身戮了。

tuō kè tuō nǎi yán èr rén yú jiā zhì jiǔ zhāng lè zhòu yè bù lìng chū

这句话大意是:”托克托乃延二人于家,置酒张乐,昼夜不令出。

suì yǔ shā kè jiā běn děng móu yù sì ba yán rù cháo qín zhī jiè wèi shì yán gōng mén chū rù chī ào jiē zhì bīng

这句话大意是:遂与沙克嘉本等谋,欲俟巴延入朝擒之,戒卫士,严宫门出入,螭坳皆置兵。

ba yán jiàn zhī dà lüè zhào tuō kè tuō zé zhī duì yuē tiān zǐ suǒ jū fáng jìn bù dé bù ěr

现代白话:巴延见之大掠,召托克托责之,对曰:“天子所居,防禁不得不你。

rán suì yí tuō kè tuō yì zēng bīng zì wèi

这句话大意是:”然遂疑托克托,亦增兵自卫。

zhì shì ba yán yǐ suǒ lǐng bīng hòu qǐng dì chū tián tuō kè tuō quàn dì chēng jí bù wǎng

这句话大意是:至是,巴延以所领兵后请帝出畋,托克托劝帝称疾不往;。

ba yán gù qǐng nǎi mìng tài zǐ yǎ kè tè gǔ sī yǔ ba yán chū cì liǔ lín

这句话大意是:巴延固请,乃命太子雅克特古斯与巴延出次柳林。

tuō kè tuō suì yǔ ā lū děng hé móu xī jū jīng chéng mén yuè mìng suǒ qīn xìn liè bù chéng mén xià

这句话大意是:托克托遂与阿噜等合谋,悉拘京城门钥,命所亲信列布城门下。

shì yè fèng dì jū yù dé diàn zhào shěng yuàn dà chén xiān hòu rù jiàn chū wǔ mén tīng mìng

这句话大意是:是夜,奉帝居玉德殿,召省、院大臣先后入见,出五门听命。

yè èr gǔ qiǎn jí sài yī chè chá lǎ lǜ sān shí qí dǐ yíng zhōng fèng tài zǐ rù chéng yòu zhào yáng yǔ fàn huì rù cǎo zhào shù ba yán zuì zhuàng mìng píng zhāng zhèng shì zhū ěr gé dài jī fù liǔ lín

现代白话:夜二鼓,遣集赛伊彻察喇率三十骑抵营中,奉太子入城,又召杨瑀、范汇入,草诏数巴延罪状,命平章政事珠你噶岱赍赴柳林。

lí míng ba yán qiǎn qí shì zhì chéng xià wèn gù tuō kè tuō jù chéng shàng xuān yán yǒu zhǐ chù chéng xiàng yī rén zhū cóng guān wú zuì kě gè huán běn wèi

这句话大意是:黎明,巴延遣骑士至城下问故,托克托踞城上,宣言:“有旨黜丞相一人,诸从官无罪,可各还本卫。

ba yán qǐ bì cí bù xǔ

这句话大意是:”巴延乞陛辞,不许。

dào chū zhēn dìng fù lǎo fèng shāng jiǔ yǐ jìn ba yán yuē ěr cáo jiàn zi shā fù shì hu

现代白话:道出真定,父老奉觞酒以进,巴延曰:“你曹见子杀父事吗?

duì yuē bù céng jiàn zǐ fù shā wéi wén yǒu chén shì jūn

这句话大意是:”对曰:“不曾见子父杀,惟闻有臣弑君。

ba yán fǔ shǒu yǒu cán sè

这句话大意是:”巴延俯首,有惭色。

yǐ tài bǎo mǎn jì lēi gé tái wèi tài shī zhōng shū yòu chéng xiàng

这句话大意是:以太保满济勒噶台为太师、中书右丞相,。

tài wèi tǎ sī hā yā wèi tài fù zhī shū mì yuàn shì

这句话大意是:太尉塔斯哈雅为太傅、知枢密院事,。

tè mò qí wèi tài bǎo

这句话大意是:特默齐为太保,。

yù shǐ dài fū tuō kè tuō wèi zhī shū mì yuàn shì

这句话大意是:御史大夫托克托为知枢密院事,。

wàng jiā nǔ wèi zhōng shū píng zhāng zhèng shì

这句话大意是:旺嘉努为中书平章政事,。

lǐng běi xíng shěng píng zhāng zhèng shì é sēn tè mù ěr wèi yù shǐ dài fū

现代白话:岭北行省平章政事额森特穆你为御史大夫。

é sēn tè mù ěr tuō kè tuō zhī dì yě

现代白话:额森特穆你,托克托之弟也。

rén yín zhào chú tuō kè tuō zhī wài zhū wáng hou bù dé xuán dài gōng jiàn guī dāo zhé rù nèi fǔ

这句话大意是:壬寅,诏:“除托克托之外,诸王候不得悬带弓箭、瑰刀辄入内府。

yǐ sì ba gè chù chuán hù tí jǔ guǎng dōng cǎi zhū tí jǔ èr sī

这句话大意是:乙巳,罢各处船户提举、广东采珠提举二司。

dīng wèi ba tōng zhōu hé xī wu děng chù chōu fēn

这句话大意是:丁未,罢通州、河西务等处抽分。

jǐ yǒu huì xīng rú fáng xīng dà sè bái zhuàng rú fěn xù wěi jī yuē zhǎng wǔ cùn yú

这句话大意是:己酉,彗星如房星大,色白,状如粉絮,尾迹约长五寸馀。

huì zhǐ xī nán jiàn xiàng xī běi xíng

这句话大意是:彗指西南,渐向西北行。

sān yuè jiǎ yín zhāng zhōu yì shì chén jūn yòng xí shā fǎn zéi li zhì fu shòu jūn yòng tóng zhī zhāng zhōu lù zǒng guǎn fǔ shì

这句话大意是:三月,甲寅,漳州义士陈君用,袭杀反贼李志甫,授君用同知漳州路总管府事。

bǐng chén shè zhāng cháo èr zhōu mín wèi li zhì fu liú hǔ zǐ xié cóng zhī zuì bāo zèng jūn jiāng sǐ shì zhě

这句话大意是:丙辰,赦漳、潮二州民为李志甫,刘虎仔胁从之罪,褒赠军将死事者。

xīn wèi zhào xǐ ba yán yú nán ēn zhōu yáng chūn xiàn ān zhì

这句话大意是:辛未,诏徙巴延于南恩州阳春县安置;。

xíng zhì lóng xīng lù yì shè bìng sǐ

这句话大意是:行至龙兴路驿舍,病死。

gēng chén huì miè zì sān yuè jǐ yǒu zhì shì rì fán sān shí sān rì

这句话大意是:庚辰,彗灭,自三月己酉至是日,凡三十三日。

xià sì yuè bǐng wǔ zhào fēng mǎn jì lēi gé tái wèi zhōng wáng cì hào dá ěr hǎn gù cí bù shòu

现代白话:夏,四月,丙午,诏封满济勒噶台为忠王,赐号达你罕,固辞不受。

yù shǐ qǐng shì tiān xià yǐ quàn lián ràng cóng zhī

这句话大意是:御史请示天下以劝廉让,从之。

wǔ yuè guǐ chǒu jìn mín jiān cáng jūn qì

这句话大意是:五月,癸丑,禁民间藏军器。

jiǎ zǐ qìng yuán fèng huà zhōu shān bēng shuǐ yǒng chū píng dì nì sǐ rén shén zhòng

这句话大意是:甲子,庆元奉化州山崩,水涌出平地,溺死人甚众。

bǐng zǐ dì rú shàng dōu

这句话大意是:丙子,帝如上都。

liù yuè bǐng shēn zhào fèi wén zōng miào zhǔ qiān tài huáng tài hòu hóng jí li shì yú dōng ān zhōu ān zhì fàng yǎ kè tè gǔ sī yú gāo lí

这句话大意是:六月,丙申,诏废文宗庙主,迁太皇太后鸿吉哩氏于东安州安置,放雅克特古斯于高丽。

zhào yuē zì wǔ zōng shēng xiá tài hòu huò yú xiān tè huáng kǎo chū fēng yún nán

这句话大意是:诏曰:“自武宗升遐,太后惑于𪫺慝,皇考出封云南。

yīng zōng yù hài huáng kǎo yǐ wǔ zōng zhī dí táo jū shā mò zōng wáng dà chén tóng xīn yì dài yǐ de jìn xiān yíng wén zōng zàn zǒng jī wu

这句话大意是:英宗遇害,皇考以武宗之嫡,逃居沙漠,宗王大臣同心翊戴,以地近先迎文宗暂总机务。

jì zhī tiān lǐ rén lún suǒ zài jiǎ ràng wèi zhī gè yǐ bǎo xǐ lái shàng huáng kǎo tuī chéng bù yí jí lì wèi huáng tài zǐ wén zōng dāng gōng yà zhī jì nǎi yǔ qí chén yī lū bù hā é lēi yā míng liè dòng ā děng móu wéi bù guǐ shǐ wǒ huáng kǎo yǐn hèn shàng bīn

这句话大意是:继知天理人伦所在,假让位之各,以宝玺来上,皇考推诚不疑,即立为皇太子,文宗当躬迓之际,乃与其臣伊噜布哈、额勒雅、明埒栋阿等谋为不轨,使我皇考饮恨上宾。

guī ér zài yù chén jí yòu sī tú chuán zi nǎi gòu liú yán jià huò yú bì ba shí huáng hòu wèi zhèn fēi míng zōng zhī zǐ suì bǐ chū jū xiá zōu nèi huái kuì qiàn zé shā é lēi yā yǐ dù kǒu

这句话大意是:归而再御宸极,又私图传子,乃构流言,嫁祸于必巴实皇后,谓朕非明宗之子,遂俾出居遐陬,内怀愧歉,则杀额勒雅以杜口;。

shàng tiān bù yòu suí jiàng yǔn fá

这句话大意是:上天不佑,随降殒罚。

shū shěn bù dá shí li hù qí shì yàn bù lì míng zōng zhī zhǒng sì ér lì rú zhì zhī dì yī liè zhé bó yǎn fù bù nián zhū wáng dà chén yǐ xián yǐ zhǎng fú zhèn jiàn wèi

这句话大意是:叔婶布达实哩,怙其势焰,不立明宗之冢嗣,而立孺稚之弟伊埒哲伯,奄复不年,诸王大臣以贤以长,扶朕践位。

lài tiān zhī líng quán jiān píng chù jìn xiào zhèng míng bù dé fù huǎn yǒng wéi jū yù wǎng jí zhī ēn rěn wàng bù gòng dài tiān zhī yì

这句话大意是:赖天之灵,权奸屏黜,尽孝正名,不得复缓,永惟鞠育罔极之恩,忍忘不共戴天之意。

jì wǎng zhī zuì bù kě shèng zhū jī mìng tài cháng chè qù tú bo tè mù ěr zài miào zhī zhǔ bù dá shí li xuē tài huáng tài hòu zhī hào tú dōng ān zhōu ān zhì yǎ kè tè kè sī fàng zhū gāo lí

现代白话:既往之罪,不可胜诛,基命太常彻去图卜特穆你在庙之主,布达实哩削太皇太后之号,徒东安州安置,雅克特克斯放诸高丽。

dāng shí zéi chén bù hā é lēi yā yǐ sǐ qí yǐ míng liè dòng ā děng míng zhèng diǎn xíng

这句话大意是:当时贼臣布哈、额勒雅已死,其以明埒栋阿等明正典刑。

jiān chá yù shǐ cuī jìng yán wén huáng huò bù guǐ zhī qiān yǐ chè miào sì shū mǔ yǒu jiē huò zhī zuì yì xuē hóng míng

这句话大意是:监察御史崔敬言:“文皇获不轨之愆,已撤庙祀,叔母有阶祸之罪,亦削鸿名。

jìn xiào zhèng míng sī yì zú yǐ

现代白话:尽孝正名,斯亦足了。

wéi niàn huáng dì yǎ kè tè gǔ sī tài zǐ nián fāng zài yòu lí cǐ bō qiān tiān lǐ rén qíng yǒu suǒ bù rěn

这句话大意是:惟念皇帝雅克特古斯太子,年方在幼,罹此播迁,天理人情,有所不忍。

fāng míng huáng shàng bīn huáng dì shàng zài qiǎng bǎo wèi yǒu zhī shí yì dāng jīn mǐn

这句话大意是:方明皇上宾,皇弟尚在襁褓,未有知识,义当矜悯。

gài wǔ zōng shì míng wén èr dì jiē qīn zǐ yě bì xià yǔ tài zǐ jiē dí sūn yě

这句话大意是:盖武宗视明、文二帝,皆亲子也,陛下与太子,皆嫡孙也。

yǐ wǔ huáng zhī xīn wèi xīn zé jiē zǐ sūn gù wú qīn shū

这句话大意是:以武皇之心为心,则皆子孙,固无亲疏;。

yǐ bì xià zhī xīn wèi xīn wèi miǎn yǒu bǐ cǐ zhī lùn

这句话大意是:以陛下之心为心,未免有彼此之论。

chén qǐng yǐ shì yù zhī cháng rén yǒu bǎi jīn zhī chǎn shàng zhì yì tián zōng zú kùn è zhě wèi zhī jiào yǎng bù shǐ shī suǒ kuàng huáng shàng guì wèi tiān zǐ fù yǒu sì hǎi zǐ yù lí yuán dāng shǐ yī fū yī fù wú bù de qí suǒ

这句话大意是:臣请以世喻之,常人有百金之产,尚置义田,宗族困厄者,为之教养,不使失所,况皇上贵为天子,富有四海,子育黎元,当使一夫一妇无不得其所。

jīn nǎi yǐ tóng qì zhī rén zhì zhī dù wài shì zú yí xiào biān bāng qǔ rǔ wài guó

这句话大意是:今乃以同气之人置之度外,适足贻笑边邦,取辱外国;。

kuàng mán yí zhī xīn bù kě cè duó tǎng shēng tā biàn guān xì fēi qīng xīng yán jí cǐ liáng wèi hán xīn

这句话大意是:况蛮夷之心,不可测度,倘生它变,关系非轻,兴言及此,良为寒心!

wàng bì xià qiǎn guī tài hòu tài zǐ yǐ quán mǔ zǐ zhī qíng jǐn gǔ ròu zhī yì

这句话大意是:望陛下遣归太后、太子,以全母子之情,尽骨肉之义。

tiān yì huí rén xīn yuè zé zōng shè xìng shèn

这句话大意是:天意回,人心悦,则宗社幸甚!

shū zòu bù bào

这句话大意是:”书奏,不报。

wèi jǐ tài hòu bēng yú dōng ān zhōu yǎ kè tè gǔ sī yú zhōng dào yù hài

这句话大意是:未几,太后崩于东安州,雅克特古斯于中道遇害。

jǐ hài qín zhōu chéng jì xiàn shān bēng dì chè

这句话大意是:己亥,秦州成纪县山崩地坼。

gēng xū chù zhōu sōng yáng lóng quán èr xiàn jī yǔ shuǐ zhǎng rù chéng zhōng shēn zhàng yú nì sǐ zhě wǔ bǎi yú rén

这句话大意是:庚戌,处州松阳、龙泉二县积雨,水涨入城中,深丈馀,溺死者五百馀人。

suì chāng xiàn yóu shén píng dì èr zhàng yú

这句话大意是:遂昌县尤甚,平地二丈馀。

táo yuán xiāng shān bēng yā sǐ zhě sān bǎi liù shí yú

这句话大意是:桃源乡山崩,压死者三百六十馀。

qiū qī yuè jiǎ yín zhào fēng wēi zǐ wèi rén jìng gōng jī zǐ wèi rén xiàn gōng bǐ gàn jiā fēng wèi rén xiǎn zhōng liè gōng

这句话大意是:秋,七月,甲寅,诏封微子为仁靖公,箕子为仁献公,比干加封为仁显忠烈公。

wù wǔ yǐ xīng wén shì yì dì dào shī níng huáng hàn xiāng réng bān zuì jǐ zhào yú tiān xià

这句话大意是:戊午,以星文示异,地道失宁,蝗旱相仍,颁罪己诏于天下。

wù yín mìng hàn lín xué shì chéng zhǐ tiǎn hā kuí zhāng gé xué shì kù kù děng shān xiū dà yuán tōng zhì

这句话大意是:戊寅,命翰林学士承旨腆哈、奎章阁学士库库等删修《大元通制》。

shì yuè jìn sè mù rén wù qī qí shū mǔ

这句话大意是:是月,禁色目人勿妻其叔母。

bā yuè dì zhì zì shàng dōu

这句话大意是:八月,帝至自上都。

jiǔ yuè xīn hài míng liè dòng ā fú zhū

这句话大意是:九月,辛亥,明埒栋阿伏诛。

guǐ chǒu jiā fēng hàn zhāng fēi wǔ yì zhōng xiǎn yīng liè líng huì zhù shùn wáng

这句话大意是:癸丑,加封汉张飞“武义忠显英烈灵惠助顺王。

bǐng yín zhào jīn hòu yǒu zuì zhě wú jí qí qī nǚ yǐ pèi rén

这句话大意是:丙寅,诏:“今后有罪者,毋籍其妻女以配人。

dōng shí yuè jiǎ shēn zūn huáng kǎo wèi shùn tiān lì dào ruì wén zhī wǔ dà shèng xiào huáng dì qīn luǒ tài shì

这句话大意是:冬,十月,甲申,尊皇考为“顺天立道睿文知武大圣孝皇帝”,亲裸太室。

rén chén lì cáo nán wáng ā lǎ hǎn huái ān wáng ba yán hé nán wáng ā zhū cí táng

这句话大意是:壬辰,立曹南王阿喇罕、淮安王巴延、河南王阿珠祠堂。

rén yín mǎn jì lēi gé tái cí yòu chéng xiàng zhí réng wèi tài shī

这句话大意是:壬寅,满济勒噶台辞右丞相职,仍为太师;。

yǐ tuō kè tuō wèi zhōng shū yòu chéng xiàng zōng zhèng dá lū gá qí tè mù ěr bù hā wèi zuǒ chéng xiàng

现代白话:以托克托为中书右丞相,宗正达噜噶齐特穆你布哈为左丞相。

mǎn jì lēi gé tái shǐ rén yú tōng zhōu kāi jiǔ guǎn zāo fáng rì mài zhì wàn dàn yòu guǎng fàn zhǎng lú huái nán yán tuō kè tuō bù yǐ wéi rán shǔ cān zhèng fó jiā lǜ yuē wú fù xǐ jūn jūn suǒ yán wú bù tīng hé jiàn wú fù shǐ jiě zhí

现代白话:满济勒噶台使人于通州开酒馆、糟房,日卖至万石,又广贩长芦、淮南盐,托克托不以为然,属参政佛家律曰:“我父喜君,君所言无不听,盍谏我父使解职!

bù rán rén jiāng yì wǒ jiā zhú qí xiōng ér ràng qí wèi zhòng kǒu shén kě wèi yě

这句话大意是:不然,人将议我家逐其兄而攘其位,众口甚可畏也。

fú jiā lǜ rú qí yán chéng jiàn fěng zhī

这句话大意是:”佛嘉律如其言,乘间讽之。

mǎn jì lēi gé tái suì cí zhí jiā jū ér tuō kè tuō dài qí wèi

这句话大意是:满济勒噶台遂辞职家居,而托克托代其位。

shì yuè hé nán fǔ yí yáng děng xiàn dà shuǐ piào méi mín lú nì sǐ zhě zhòng

这句话大意是:是月,河南府宜阳等县大水,漂没民庐,溺死者众;。

rén gěi bìn zàng chāo yī dìng réng zhèn yì cāng liáng liǎng yuè

这句话大意是:人给殡葬钞一锭,仍赈义仓粮两月。

shí yī yuè xīn wèi yǐ kǒng kè jiān xí fēng yǎn shèng gōng

这句话大意是:十一月,辛未,以孔克坚袭封衍圣公。

shí èr yuè zhào fù xíng kē jǔ

这句话大意是:十二月,诏复行科举。

guó zǐ jiàn jī fēn shēng yuán sān nián yī cì yī kē jǔ rù huì shì zhōng zhě qǔ yī shí bā rén

这句话大意是:国子监积分生员,三年一次,依科举入会试,中者取一十八人。

chū zhōng shū cān zhī zhèng shì ā róng jīng yú shù xué nì tuī duō qí zhōng

这句话大意是:初,中书参知政事阿荣,精于数学,逆推多奇中。

tiān lì sān nián cè shì zhī rì yǔ yú jí huì yú zhí lú yǔ jí yuē gèng yī kē hòu kē jǔ dāng chuò chuò liǎng kē ér fù fù zé rén cái bīn bīn dà chū yǐ

现代白话:天历三年,策士之日,与虞集会于直庐,语集曰:“更一科后,科举当辍,辍两科而复,复则人材彬彬大出了。

yǐ ér guǒ rán

这句话大意是:”已而果然。

wù zǐ ba tiān lì yǐ hòu zēng zhì guān shǔ

这句话大意是:戊子,罢天历以后增置官属。

chū wén zōng shè tài xǐ zōng yīn děng yuàn jí kuí zhāng gé yì wén jiān zhì shì dà chén yì xī gé bà

这句话大意是:初,文宗设太禧宗禋等院及奎章阁、艺文监,至是大臣议悉革罢。

hàn lín xué shì chéng zhǐ kù kù yuē

这句话大意是:翰林学士承旨库库曰;。

mín yǒu qiān jīn zhī chǎn shàng shè jiā shú yǐ yán guǎn kè táng táng tiān cháo yī xué fáng nǎi bù néng róng yé

这句话大意是:“民有千金之产,尚设家塾以延馆客,堂堂天朝,一学房乃不能容耶?

dì rán zhī gǎi kuí zhāng gé wèi xuān wén gé yì wén jiān wèi chóng wén jiān jiù mìng kù kù dǒng zhì yú xī ba zhī

这句话大意是:”帝然之,改奎章阁为宣文阁,艺文监为崇文监,就命库库董治,馀悉罢之。

kù kù yòu qǐng zhì jiǎn tǎo děng zhí shí liù yuán yǐ bèi jìn jiǎng dì jiē yú yǔn

这句话大意是:库库又请置检讨等职十六员以备进讲,帝皆俞允。

yú jí jì xiè bìng guī dì cháng qiǎn shǐ cì shàng zūn jiǔ jīn zhī wén jǐn èr zhào hái jìn lín

这句话大意是:虞集既谢病归,帝尝遣使赐上尊酒,金织文锦二,召还禁林。

jí bìng zuò bù néng xíng lǚ yǒu chì jí jiā zhuàn wén yǐ bāo xī xūn jiù zhì shì shì chén yǒu yǐ jiù zhào wéi yán zhě dì bù guài yuē cǐ wǒ jiā shì qǐ yóu bǐ shū shēng yé

这句话大意是:集病作,不能行,屡有敕即家撰文以褒锡勋旧,至是侍臣有以旧诏为言者,帝不怪曰:“此我家事,岂由彼书生耶?

shì suì lì qí shì wèi dì èr huáng hòu

这句话大意是:是岁,立奇氏为第二皇后。

hòu gāo lí rén huī zhèng yuàn shǐ tú mén dài ěr jìn wèi gōng nǚ zhǔ gōng míng yǐn yǐ shì dì xìng yǐng xiá rì jiàn chǒng xìng

现代白话:后,高丽人,徽政院使图们岱你进为宫女,主供茗饮以事帝,性颍黠,日见宠幸。

qí chè huáng hòu fāng jiāo dù shù chuí rǔ zhī

这句话大意是:奇彻皇后方骄妒,数箠辱之。

qí chè hòu jì yù hài dì yù lì zhī chéng xiàng ba yán zhēng bù kě

这句话大意是:奇彻后既遇害,帝欲立之,丞相巴延争不可。

ba yán sǐ shí lǎ bo suì qǐng lì wèi dì èr huáng hòu jū xìng shèng gōng zhì zī zhèng yuàn shǐ yǐ zhǎng qí cái fù

这句话大意是:巴延死,实喇卜遂请立为第二皇后,居兴圣宫,置资正院使以掌其财赋。

hòu wú shì zé qǔ nǚ xiào jīng shǐ shū fǎng wèn lì dài huáng hòu zhī yǒu xián xíng zhě wéi fǎ

这句话大意是:后无事则取《女孝经》、史书,访问历代皇后之有贤行者为法。

sì fāng gòng xiàn huò yǒu zhēn wèi zhé xiān qiǎn shǐ jiàn tài miào rán hòu gǎn shí

这句话大意是:四方贡献,或有珍味,辄先遣使荐太庙,然后敢食。

qí shì zài gāo lí jiā wēi yòng hòu guì sān shì jiē zhuī fēng wáng jué

这句话大意是:奇氏在高丽家微,用后贵,三世皆追封王爵。

shùn dì zhì zhèng yuán nián xīn sì yī sān sì yī nián

这句话大意是:○顺帝至正元年(辛巳,一三四一年)。

chūn zhēng yuè jǐ yǒu shuò zhào gǎi zhì yuán qī nián wèi zhì zhèng yuán nián yǔ tiān xià gēng shǐ

这句话大意是:春,正月,己酉朔,诏改至元七年为至正元年,与天下更始。

guǐ hài zhào tiān shòu jié jìn tú zǎi liù rì

这句话大意是:癸亥,诏天寿节禁屠宰六日。

shì yuè mìng yòu chéng xiàng tuō kè tuō lǐng jīng yán shì

这句话大意是:是月,命右丞相托克托领经筵事。

miǎn tiān xià shuì liáng wǔ fēn

这句话大意是:免天下税粮五分。

mìng yǒng míng sì xiě jīn zì jīng yī cáng

这句话大意是:命永明寺写金字经一藏。

èr yuè yìn zào zhì yuán chāo jiǔ shí jiǔ wàn dìng zhōng tǒng chāo yī wàn dìng

这句话大意是:二月,印造至元钞九十九万锭,中统钞一万锭。

sān yuè jǐ wèi biàn liáng dì zhèn

这句话大意是:三月,己未,汴梁地震。

xià sì yuè dīng chǒu dào zhōu tǔ zéi jiǎng bǐng děng fǎn pò jiāng huá xiàn lüè míng yuǎn xiàn

这句话大意是:夏,四月,丁丑,道州土贼蒋丙等反,破江华县,掠明远县。

wù yín zhāng dé yǒu chì fēng zì xī běi qǐ hū biàn wéi hēi zhòu huì rú yè

这句话大意是:戊寅,彰德有赤风自西北起,忽变为黑,昼晦如夜。

gēng yín dì xìng hù shèng sì

这句话大意是:庚寅,帝幸护圣寺。

mìng zhòng shū yòu chéng tè mù ěr dá shí wèi píng zhāng zhèng shì ā lū wèi yòu chéng xǔ yǒu rén wèi zuǒ chéng

现代白话:命中书右丞特穆你达实为平章政事,阿噜为右丞,许有壬为左丞。

tè mù ěr dá shí guó wáng tuō kè tuō zhī zǐ yě

现代白话:特穆你达实,国王托克托之子也。

ba yán bà xiāng shù wù duō suǒ gēng zhāng tè mù ěr dá shí jìn xīn fǔ zàn měi rù fān zhí dì wèi chū sù xuān wén gé cì zuò tà qián xún yǐ zhèng dào bì yè fēn nǎi ba

现代白话:巴延罢相,庶务多所更张,特穆你达实尽心辅赞,每入番直,帝为出宿宣文阁,赐坐榻前,询以政道,必夜分乃罢。

jǐ hài lì lì bù sī jī guān

这句话大意是:己亥,立吏部司绩官。

gēng zǐ fù fēng tài shī mǎn jì lēi gé tái wèi zhōng wáng

这句话大意是:庚子,复封太师满济勒噶台为忠王。

ba kuò zhōu hé xī wu xíng yòng kù

这句话大意是:罢漷州河西务行用库。

shì yuè dì rú shàng dōu

这句话大意是:是月,帝如上都。

wǔ yuè wù shēn yǐ chóng wén jiān shǔ hàn lín guó shǐ yuàn

这句话大意是:五月,戊申,以崇文监属翰林国史院。

rùn yuè jiǎ wǔ shǎng yì hù cóng míng zōng zhū wáng guān shǔ bā bǎi qī rén jīn yín bì bó gè yǒu chà

这句话大意是:闰月,甲午,赏易扈从明宗诸王官属八百七人金银、币帛各有差。

rén yín zhào kè xuān wén zhì zhèng èr bǎo

这句话大意是:壬寅,诏刻宣文、至正二宝。

liù yuè wù wǔ jìn gāo lí jí zhū chǔ mín yǐ qīn zǐ wèi huàn zhě yīn bì fù yì

这句话大意是:六月,戊午,禁高丽及诸处民以亲子为宦者,因避赋役。

shì yuè yáng zhōu lù chóng míng tōng tài děng zhōu hǎi cháo yǒng yì nì sǐ yī qiān liù bǎi yú rén zhèn chāo wàn yī qiān bā bǎi yú dìng

这句话大意是:是月,扬州路崇明、通、泰等州,海潮涌溢,溺死一千六百馀人,赈钞万一千八百馀锭。

shí dì zài shàng dōu bù yù nèi diàn jiān chá yù shǐ cuī jìng shàng shū yuē shì zǔ yǐ shàng dōu wèi qīng shǔ zhī de chē jià xíng xìng suì yǐ wéi cháng

这句话大意是:时帝在上都,不御内殿,监察御史崔敬上疏曰:“世祖以上都为清暑之地,车驾行幸,岁以为常。

gé yǒu dà ān diàn yǒu hóng xǐ ruì sī suǒ yǐ bǎo yǎng shèng gōng shì qǐ jū zhī yi cún jìng wèi zhī xīn yě

这句话大意是:阁有大安,殿有鸿禧、睿思,所以保养圣躬,适起居之宜,存敬畏之心也。

shí lēi è ěr duō sī nǎi xiān huáng suǒ yǐ bèi yàn yóu fēi cháng shí lín yù zhī suǒ

现代白话:实勒鄂你多斯,乃先皇所以备晏游,非常时临御之所。

jīn guó jiā duō gù tiān dào biàn gēng yuàn dà jià hái dà nèi jū shēn gōng yán sù wèi yǔ zǎi chén móu zhì dào wàn jǐ zhī xiá zé mìng jīng yán jìn jiǎng jiū gǔ jīn shèng shuāi zhī yóu jī xī shèng xué nǎi zōng shè zhī fú yě

这句话大意是:今国家多故,天道变更,愿大驾还大内,居深宫,严宿卫,与宰臣谋治道,万几之暇,则命经筵进讲,究古今盛衰之由,缉熙圣学,乃宗社之福也。

dì yòu shù yǐ lì dài zhēn bǎo fēn cì jìn shì jìng fù shàng shū yuē chén wén shì huáng shí dà chén yǒu gōng suǒ cì bù guò pán dài zhòng xī tiān wù wèi hòu shì lǜ zhì yuǎn yě

这句话大意是:”帝又数以历代珍宝分赐近侍,敬复上疏曰:“臣闻世皇时,大臣有功,所赐不过鞶带,重惜天物,为后世虑至远也。

jīn shān dōng dà jī yàn nán kàng hàn hǎi cháo wèi zāi tiān wén shì jǐng dì dào shī níng jīng jī nán běi huáng fēi bì tiān zhèng dāng shèng zhǔ xù mín zhī shí

这句话大意是:今山东大饥,燕南亢旱,海潮为灾,天文示儆,地道失宁,京畿南北蝗飞蔽天,正当圣主恤民之时。

jìn shì zhī chén bù zhī lǜ cǐ zòu bǐng chéng qǐng dài wú xū rì shèn zhì yǐ fǔ kù bǎi nián suǒ jī zhī bǎo wù biàn cì pú yù hūn sì zhī liú rǔ zhì tóng hái zhī zǐ tǎng cáng jǐ kōng

这句话大意是:近侍之臣,不知虑此,奏禀承请,殆无虚日,甚至以府库百年所积之宝物,遍赐仆御、阍寺之流,乳稚、童孩之子,帑藏几空。

wàn yī guó yǒu dà shì rén yǒu dà gōng yòu jiāng hé yǐ wèi cì hu

现代白话:万一国有大事,人有大功,又将凭什么为赐吗?

yi zhuī huí suǒ cì yǐ shì ēn bù kě làn zhù yǔn gōng lùn

这句话大意是:宜追回所赐,以示恩不可滥,庶允公论。

qiū bā yuè dì zhì zì shàng dōu

这句话大意是:秋,八月,帝至自上都。

jiǔ yuè rén yín xǔ yǒu rén jìn jiǎng míng rén diàn dì yuè cì xuān jiǔ wén gé zhōng réng cì bào qiú jīn zhī wén bì

这句话大意是:九月,壬寅,许有壬进讲明仁殿,帝悦,赐宣酒文阁中,仍赐豹裘、金织文币。

dōng shí yuè wù wǔ yuè shí jì

这句话大意是:冬,十月,戊午,月食既。

shí yī yuè yáo zéi kòu biān hú guǎng xíng shěng píng zhāng gǔn ba bù lēi zǒng bīng tǎo píng zhī

这句话大意是:十一月,猺贼寇边,湖广行省平章衮巴布勒总兵讨平之。

shí èr yuè yǐ mǎo zhào mín nián bā shí yǐ shàng měng gǔ rén cì zēng bó èr biǎo lǐ qí yú zhōu xiàn jīng yǐ gāo nián qí dé zhī míng miǎn qí jiā zá yì

这句话大意是:十二月,乙卯,诏:“民年八十以上,蒙古人赐缯帛二表里,其馀州县,旌以高年耆德之名,免其家杂役。

dào zhōu lù mín hé rén fu děng bīng qǐ tǔ zéi jiǎng bǐng děng yǔ zhī hé gōng pò jiāng huá děng zhōu xiàn xī dòng yáo èr bǎi yú zhài yì xiāng shuài rù biān chāo lüě

这句话大意是:道州路民何仁甫等兵起,土贼蒋丙等与之合,攻破江华等州县,溪洞猺二百馀寨亦相率入边抄掠。

shān dōng yàn nán qiáng dào zòng héng zhì sān bǎi yú chù xuǎn guān bǔ zhī

这句话大意是:山东、燕南,强盗纵横,至三百馀处,选官捕之。

shì yuè fù lì sī yīn jiān jiā fēng zhēn dìng lù hū tuó hé shén wèi zhāo yòu líng yuán hóu

这句话大意是:是月,复立司禋监,加封真定路滹沱河神为昭佑灵源侯。

tài cháng bó shì dǎi lǔ céng fù bài jiān chá yù shǐ hé tài wèi dá shí hā yā áng jí ěr yòu chéng gǔn ba bù lēi xíng bù shàng shū è dōu mǎ lēi yù shǐ jí dāng pǔ yuàn shǐ hā cì è lēi zhé yī lǔ bù hā láng zhōng lǚ sī chéng jiē chù zhī

现代白话:太常博士逮鲁曾复拜监察御史,劾太尉达实哈雅昂吉你,右丞衮巴布勒,刑部尚书鄂都玛勒,御史吉当普,院使哈刺、鄂勒哲、伊鲁布哈,郎中吕思诚,皆黜之。

bā rén zhī zhōng wéi sī chéng shǎo guò yì biàn zǔ zōng xuǎn fǎ yú jiē ba yán zhī dǎng cháo tíng sù rán

这句话大意是:八人之中,惟思诚少过,亦变祖宗选法,馀皆巴延之党,朝廷肃然。

chú shū mì yuàn dōu shì shàng yán qián ba yán zhuān shā dà chén qí dǎng lì qí qī nǚ qiǎo wū yǐ zuì

这句话大意是:除枢密院都事上言:“前巴延专杀大臣,其党利其妻女,巧诬以罪。

jīn dà xiǎo guān jí zhū rén yǒu zuì zhǐ zuò qí shēn bù dé jí qí qī nǚ

这句话大意是:今大小官及诸人有罪,止坐其身,不得籍其妻女。

tán wáng wèi ba yán gòu xiàn qī nǚ liú lí dāng xù qí wú gū gěi fù zǐ sūn

这句话大意是:郯王为巴延构陷,妻女流离,当恤其无辜,给复子孙。

cóng zhī chú xíng bù yuán wài láng xī biàn zhèng héng lí ba yán suǒ wū zhě

这句话大意是:”从之,除刑部员外郎,悉辨正横罹巴延所诬者。

shí guó zǐ jiàn měng gǔ huí huí hàn rén shēng yuán fán qiān yú rán jì jiǔ sī yè bó shì duō fēi qí rén wéi fěn shì zhāng jù bǔ qì shí wù yǐ yīng gù shì

这句话大意是:时国子监蒙古、回回、汉人生员凡千馀,然祭酒、司业、博士多非其人,惟粉饰章句,补葺时务,以应故事。

zài jiān zhū shēng rì dàn lóng chuī fěn gēng yī rén zhī shí wèi chāo wǔ liǎng

这句话大意是:在监诸生,日啖笼炊粉羹,一人之食,为钞五两。

ér shí bǎi wéi qún tián xī wán tì yǐ màn wǔ cháo xuè xiāng shàng

这句话大意是:而十百为群,恬嬉玩惕,以嫚侮嘲谑相尚;。

huò rù chá jiǔ sì zé shī píng fēng yǐ gé shì rén yǐn ba bù cháng zhí diào bì ér chū mò gǎn shuí hé

这句话大意是:或入茶酒肆,则施屏风以隔市人,饮罢不偿直,掉臂而出,莫敢谁何。

shùn dì zhì zhèng èr nián rén wǔ yī sān sì èr nián

这句话大意是:○顺帝至正二年(壬午,一三四二年)。

chūn zhēng yuè bǐng xū tuō kè tuō yòng rén yán yú dū chéng wài kāi hé zhì zhá yǐn jīn kǒu hún hé zhī shuǐ dōng dá tōng zhōu yǐ tōng zhōu jí shēn wǔ shí chǐ guǎng yī bǎi wǔ shí chǐ yì fū shí wàn rén

这句话大意是:春,正月,丙戌,托克托用人言,于都城外开河置闸,引金口浑河之水,东达通州以通舟楫,深五十尺,广一百五十尺,役夫十万人。

shí tíng chén duō yán bù kě ér tuō kè tuō pái qún yì bù nà

这句话大意是:时廷臣多言不可,而托克托排群议不纳。

zuǒ chéng xǔ yǒu rén yán hún hé zhī shuǐ tuān hàn yì jué zú yǐ wéi hài

这句话大意是:左丞许有壬言:“浑河之水,湍悍易决,足以为害;。

yū qiǎn yì sāi bù kě xíng zhōu

这句话大意是:淤浅易塞,不可行舟。

kuàng xī shān shuǐ shì gāo jùn jīn shí zài chéng běi liú rù jiāo yě zòng yǒu chōng jué wéi hài yì qīng

这句话大意是:况西山水势高峻,金时在城北,流入郊野,纵有冲决,为害亦轻。

jīn zé zài dū chéng xī nán ruò lín liáo zhàng yì jiā yǐ shuǐ xìng tuān jué zōng shè suǒ zài qǐ róng jiǎo xìng

这句话大意是:今则在都城西南,若霖潦涨溢,加以水性湍决,宗社所在,岂容侥幸!

jí chéng gōng yī shí yì bù néng bǎo qí yǒng wú chōng jué bù huàn

这句话大意是:即成功一时,亦不能保其永无冲决不患。

tuō kè tuō zhōng bù tīng

这句话大意是:”托克托终不听。

shì yuè dà tóng jī rén xiāng shí yùn jīng shī liáng zhèn zhī

这句话大意是:是月,大同饥,人相食,运京师粮赈之。

èr yuè rén yín bān nóng sāng jí yào

这句话大意是:二月,壬寅,颁《农桑辑要》。

yǐ mǎo li shā de wěi zào yù bǎo shèng zhǐ chēng shū mì yuàn dōu shì fú zhū

这句话大意是:乙卯,李沙的伪造御宝圣旨,称枢密院都事,伏诛。

sān yuè wù yín qīn shì jìn shì qī shí bā rén cì bài zhū chén zǔ rén děng jí dì chū shēn

这句话大意是:三月,戊寅,亲试进士七十八人,赐拜珠、陈祖仁等及第、出身。

xià sì yuè xīn chǒu jì níng lù píng jìn xiàn dì zhèn shēng rú léi liè dì chǐ yú mín jū jiē qīng

这句话大意是:夏,四月,辛丑,冀宁路平晋县地震,声如雷,裂地尺馀,民居皆倾。

shì yuè dì rú shàng dōu

这句话大意是:是月,帝如上都。

jīn kǒu hé gōng bì qǐ zhá fàng shuǐ tuān jí shǎo yōng chuán bù kě xíng

这句话大意是:金口河工毕,启闸放水,湍急少壅,船不可行。

ér kāi tiāo zhī jì huǐ mín lú shè fén yíng fu dīng sǐ shāng shén zhòng fèi yòng bù zī zú yǐ wú gōng

这句话大意是:而开挑之际,毁民庐舍、坟茔,夫丁死伤甚众,费用不赀,卒以无功。

jì ér yù shǐ jiū hé jiàn yán zhě zhōng shū cān yì bó luō tè mù ěr dōu shuǐ fu zuǒ bìng fú zhū

现代白话:既而御史纠劾建言者,中书参议博罗特穆你、都水傅佐并伏诛。

wǔ yuè jiǎ shēn tài bái jīng tiān

这句话大意是:五月,甲申,太白经天。

dīng hài dōng píng yǔ báo rú mǎ shǒu

这句话大意是:丁亥,东平雨雹,如马首。

liù yuè wù shēn mìng jiāng zhè bō cì sēng dào tián yùn guān zhēng liáng yǐ bèi jūn chǔ

这句话大意是:六月,戊申,命江浙拨赐僧道田,运官征粮以备军储。

rén zǐ jǐ nán shān bēng shuǐ yǒng

这句话大意是:壬子,济南山崩,水涌。

shì yuè fén shuǐ dà yì

这句话大意是:是月,汾水大溢。

qiū qī yuè gēng wǔ huì zhōu lù luó fú shān bēng

这句话大意是:秋,七月,庚午,惠州路罗浮山崩。

jǐ hài qìng wú lù mò bā jù zhòng fǎn gōng xiàn nán dān zuǒ yòu liǎng jiāng děng chù mìng tuō kè tuō chì yán tǎo píng zhī

这句话大意是:己亥,庆无路莫八聚众反,攻陷南丹、左、右两江等处,命托克托赤颜讨平之。

lì sī yù sī yú shàng dōu bǐ dà dū bīng mǎ sī

这句话大意是:立司狱司于上都,比大都兵马司。

shì yuè fó láng guó gòng yì mǎ zhǎng yī zhàng yī chǐ sān cùn gāo liù chǐ sì cùn shēn chún hēi hòu tí jiē bái

这句话大意是:是月,佛郎国贡异马,长一丈一尺三寸,高六尺四寸,身纯黑,后蹄皆白。

bā yuè gēng zǐ shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:八月,庚子朔,日有食之。

jiǔ yuè jǐ sì zhào qiǎn hú guǎng xíng shěng píng zhāng zhèng shì gǔn bo bù lēi lǐng hé nán jiāng zhè hú guǎng zhū jūn tǎo dào zhōu zéi píng zhī fù píng xī tóng bǎo zhài èr bǎi yú chù

这句话大意是:九月,己巳,诏遣湖广行省平章政事衮卜布勒领河南、江浙、湖广诸军讨道州贼,平之,复平溪峒堡寨二百馀处。

xīn wèi dì zhì zì shàng dōu

这句话大意是:辛未,帝至自上都。

dīng chǒu jīng chéng qiáng zéi sì qǐ

这句话大意是:丁丑,京城强贼四起。

shì yuè guī dé fǔ suī yáng xiàn yīn huáng hé wéi huàn mín jī zhèn tiào mǐ wàn sān qiān wǔ bǎi shí

这句话大意是:是月,归德府睢阳县因黄河为患,民饥,赈粜米万三千五百石。

dōng shí yuè jǐ hài shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:冬,十月,己亥朔,日有食之。

rén xū zhào qiǎn guān zhì jì kǒng zi yú qū fù

这句话大意是:壬戌,诏遣官致祭孔子于曲阜。

ba zhī rǎn tí jǔ sī

这句话大意是:罢织染提举司。

jiǎ zǐ quán miǎn liǎng zhè é yán shí wàn yǐn fú jiàn yú yán sān wàn yǐn

这句话大意是:甲子,权免两浙额盐十万引,福建馀盐三万引。

shí èr yuè jǐ yǒu jīng shī dì zhèn

这句话大意是:十二月,己酉,京师地震。

guǐ hài ā lǔ tú mén děng yǐ móu hài zǎi chén tú wèi pàn nì fú zhū

这句话大意是:癸亥,阿鲁、图们等以谋害宰臣,图为叛逆,伏诛。

shì suì yǐ yù shǐ dài fū bó ěr jì bù hā wèi jiāng zhè xíng shěng zuǒ chéng xiàng

现代白话:是岁,以御史大夫博你济布哈为江浙行省左丞相。

xíng zhì huái dōng wén kàng chéng dà huǒ shāo guān xiè mín lú jǐ jǐn yǎng tiān huī tì yuē

这句话大意是:行至淮东,闻杭城大火,烧官廨民庐几尽,仰天挥涕曰;。

kàng jiāng zhè shěng suǒ zhì wú bèi mìng chū zhèn ér huǒ rú cǐ shì wú bù dé lèi kàng rén yě

现代白话:“杭,江浙省所治,我被命出镇而火如此,是我不德累杭人也!

jí chí fù zhèn jí xià lìng lù bèi zāi zhě èr wàn sān qiān yú hù hù gěi chāo yī dìng fén sǐ zhě yì rú zhī rén gěi yuè mǐ yī dòu yòu zhì gěi qí bàn

这句话大意是:”疾驰赴镇,即下令,录被灾者二万三千馀户,户给钞一锭,焚死者亦如之,人给月米一斗,幼稚给其半。

yòu qǐng rì jiǎn jiǔ kè wèi qián qiān sān bǎi wǔ shí mín zhī fāng jiǎn yuán é zhī bàn jūn qì qī qì quán tíng yī nián fàn shuì jiē shòu

这句话大意是:又请日减酒课,为钱千三百五十缗,织坊减元额之半,军器、漆器权停一年,泛税皆售。

shì wén cháo tíng cóng zhī

这句话大意是:事闻,朝廷从之。

yòu dà zuò shěng zhì mín jū fù qí páng zēng zhí mǎi qí jī mù mín jiù yì zé hòu qí yōng zhí

这句话大意是:又大作省治,民居附其旁,增直买其基,募民就役,则厚其佣直。

yòu qǐng suì jiǎn jiāng zhè fú jiàn yán kè shí sān wàn yǐn

这句话大意是:又请岁减江浙、福建盐课十三万引。

huò yù yín yǔ kàng hàn zhé dǎo yú shén cí wú bù yīng

这句话大意是:或遇淫雨亢旱,辄祷于神词,无不应。

zài zhèn èr nián suī ér tóng fù nǚ mò bù gǎn qí ēn

这句话大意是:在镇二年,虽儿童、妇女,莫不感其恩。

yǐ hù bù láng zhōng gài miáo wèi yù shǐ tái dōu shì

这句话大意是:以户部郎中盖苗为御史台都事。

yù shǐ dài fū yù yǐ gù rén jū yán lù miáo yuē fēi qí cái yě

这句话大意是:御史大夫欲以故人居言路,苗曰:“非其才也。

dài fū bú yuè ér qǐ

这句话大意是:”大夫不悦而起。

qí wǎn yāo zhì sī dì yǐ xiè rén liǎng xián zhī

这句话大意是:其晚,邀至私第以谢,人两贤之。

xún chū wéi shān dōng lián fǎng fù shǐ

这句话大意是:寻出为山东廉访副使。

yì dōu zī lái de jiù chēng chǎn jīn cháo tíng jiàn yī fǔ liù suǒ zōng qí shì mín suì mǎi jīn yǐ shū guān zhì shì liù shí nián yǐ

现代白话:益都、淄、莱地旧称产金,朝廷建一府、六所综其事,民岁买金以输官,至是六十年了。

mín yǒu wǔ qí guān zhǎng yì zhé wèi suǒ jū de yǒu jīn kuàng jué de jí quán ér hòu zhǐ

这句话大意是:民有忤其官长意,辄谓所居地有金矿,掘地及泉而后止。

huá lì wèi jiān lì mò gǎn shuí hé miáo jiàn yán ba zhī qí hài suì xi

这句话大意是:猾吏为奸利,莫敢谁何,苗建言罢之,其害遂息。

jiān chá yù shǐ chéng zūn hù cóng zhì shàng dōu shàng fēng shì yán tiān zǐ yi shèn qǐ jū jié shì yù yǐ bǎo yǎng shèng gōng shèng gōng ān zé shè jì ān yǐ

现代白话:监察御史成遵扈从至上都,上封事言:“天子宜慎起居,节嗜欲,以保养圣躬,圣躬安则社稷安了。

yán shén pò qiè dì gǎi róng chēng shàn

这句话大意是:”言甚迫切,帝改容称善。

yòu yán tái chá sì shì yī yuē chāi qiǎn tái chén yuè zhí wèn shì

这句话大意是:又言台察四事:一曰差遣台臣,越职问事;。

èr yuē zuǒ qiān yù shǐ dù sè yán lù

这句话大意是:二曰左迁御史,杜塞言路;。

sān yuē yù shǐ bù sī jìn yán xún xù qiú jìn

这句话大意是:三曰御史不思尽言,循叙求进;。

sì yuē tǐ fù lián fǎng shēng jì bù shí xián fǒu hùn xiáo

这句话大意是:四曰体覆廉访,声迹不实,贤否混淆。

dì jiē jiā nà yù tái chén yuē zūn suǒ yán shén shàn jiē shì zǔ fēng jì jiù guī yě

这句话大意是:帝皆嘉纳,谕台臣曰:“遵所言甚善,皆世祖风纪旧规也。

tè cì shàng zūn jīng qí zhōng

这句话大意是:”特赐上尊旌其忠。

zūn yòu yán jiāng zhè huǒ zāi dāng zhèn xù jí hé dá lū gá qí bù fǎ shí shì jiē cóng zhī

这句话大意是:遵又言江浙火灾当赈恤,及劾达噜噶齐不法十事,皆从之。

fù shàng fēng shì yán shí wù yī yuē fǎ zǔ zōng èr yuē jié cái yòng sān yuē yì bēn jìng sì yuē míng jī quàn

这句话大意是:复上封事言时务:一曰法祖宗,二曰节财用,三曰抑奔竞,四曰明激劝。

zòu rù dì chēng shàn jiǔ zhī mìng zhòng shū sù yì yǐ xíng

这句话大意是:奏入,帝称善久之,命中书速议以行。

yī suì zhī zhōng yán shì bìng jǔ hé fán qī shí yú zhāng jiē zhǐ jié shí bì

这句话大意是:一岁之中,言事并举劾凡七十馀章,皆指讦时弊。

zhí zhèng zhě è zhī gǎi xíng bù yuán wài láng xún chū wèi shǎn xī xíng shěng yuán wài láng yǐ mǔ bìng cí guī

这句话大意是:执政者恶之,改刑部员外郎,寻出为陕西行省员外郎,以母病辞归。

zūn ráng xiàn rén yě

这句话大意是:遵,穰县人也。

shùn dì zhì zhèng sān nián guǐ wèi yī sān sì sān nián

这句话大意是:○顺帝至正三年(癸未,一三四三年)。

chūn zhēng yuè bǐng zǐ zhōng shū zuǒ chéng xǔ yǒu rén ba

这句话大意是:春,正月,丙子,中书左丞许有壬罢。

xiān shì yǒu rén fù xī zǎi shì cháng shā rì shè yì xué xun zhū shēng jì méi ér zhū shēng sī zhī wèi lì dōng gāng shū yuàn cháo tíng cì é shè guān yǐ wéi yù cái zhī de

这句话大意是:先是,有壬父熙载仕长沙日,设义学训诸生,既没而诸生思之,为立东冈书院,朝廷赐额设官,以为育才之地。

nán tái jiān chá yù shǐ mù ba lǎ xī yuán yá zì zhī yuàn yán shū yuàn bù dàng lì bìng gòu fú cí wū miè yǒu rén nǎi qí èr dì yí yǒu fú yǒu rén suì chēng bìng guī

这句话大意是:南台监察御史穆巴喇锡,缘睚眦之怨,言书院不当立,并构浮辞诬蔑有壬乃其二弟仪、有孚,有壬遂称病归。

èr yuè dīng wèi liáo yáng wò jì yě rén pàn

这句话大意是:二月,丁未,辽阳沃济野人叛。

shì yuè biàn liáng xīn zhèng mì èr xiàn dì zhèn

这句话大意是:是月,汴梁新郑、密二县地震。

qín zhōu chéng jì xiàn gǒng chāng fǔ níng yuǎn fú qiāng xiàn shān bēng shuǐ yǒng nì sǐ zhě wú suàn

这句话大意是:秦州成纪县、巩昌府宁远、伏羌县山崩,水涌,溺死者无算。

sān yuè rén shēn zào lù dǐng diàn

这句话大意是:三月,壬申,造鹿顶殿。

jiān chá yù shǐ chéng zūn děng qǐng yòng zhōng chǎng xià dì jǔ rén chōng xué zhèng shān cháng guó xué shēng huì shì bù zhōng zhě yǔ zhōng chǎng jǔ rén tóng

这句话大意是:监察御史成遵等,请用终场下第举人充学正、山长,国学生会试不中者,与终场举人同。

wù yín zhào zuò xīn fēng xiàn

这句话大意是:戊寅,诏:“作新风宪。

zài nèi zhī guān yǒu bù fǎ zhě jiān chá yù shǐ hé zhī

这句话大意是:在内之官有不法者,监察御史劾之;。

zài wài zhī guān yǒu bù fǎ zhě xíng tái jiān chá yù shǐ hé zhī

这句话大意是:在外之官有不法者,行台监察御史劾之。

suì yǐ bā yuè zhōng chū xún cì nián sì yuè zhōng hái sī

这句话大意是:岁以八月终出巡,次年四月中还司。

shì yuè zhào xiū liáo jīn sòng sān shǐ

这句话大意是:是月,诏修辽、金、宋三史。

chū shì zǔ lì guó shǐ yuàn shǒu mìng wáng è xiū liáo jīn èr shǐ

这句话大意是:初,世祖立国史院,首命王鹗修辽、金二史。

sòng wáng yòu mìng shǐ chén xiū tōng sān shǐ

这句话大意是:宋亡,又命史臣修通三史。

yán yòu mò guó shǐ yuàn biān xiū guān yuán jué qǐng gòu qiú liáo jīn sòng yí shì cóng zhī

这句话大意是:延祐末,国史院编修官袁桷请购求辽、金、宋遗事,从之。

rán yì lì wèi dìng yǒu yù rú jìn shū lì yǐ sòng wèi běn jì ér liáo jīn wèi zǎi jì zhě huò yòu wèi liáo lì guó xiān yú sòng wǔ shí nián sòng nán dù hòu cháng chēng chén yú jīn yǐ wéi bù kě

这句话大意是:然义例未定,有欲如《晋书》例,以宋为本纪而辽、金为载记者,或又谓辽立国先于宋五十年,宋南渡后尝称臣于金,以为不可;。

yòu yǒu dài zhì wáng lǐ zhě zhe sān shǐ zhèng tǒng lùn yù yǐ liáo jīn wèi běi shǐ jiàn lóng zhì jìng kāng wèi sòng shǐ jiàn yán yǐ hòu wèi nán sòng shǐ

这句话大意是:又有待制王理者,著《三史正统论》,欲以辽、金为《北史》,建隆至靖康为《宋史》,建炎以后为《南宋史》;。

yī shí shì lùn bù jué zhì shì zhào lí wèi sān shǐ ér gè tǒng qí suǒ tǒng

这句话大意是:一时士论不决,至是诏厘为三史,而各统其所统。

yǐ zhōng shū zuǒ chéng xiàng tuō kè tuō wèi dōu zǒng cái guān píng zhāng zhèng shì tè mù ěr dá shí yòu chéng hè wéi yī yù shǐ zhōng chéng zhāng qǐ yán hàn lín xué shì ōu yáng xuán shì yù shǐ lǚ sī chéng hàn lín shì jiǎng xué shì jiē xī sī wèi zǒng cái guān

现代白话:以中书左丞相托克托为都总裁官,平章政事特穆你达实、右丞贺惟一、御史中丞张起岩、翰林学士欧阳玄、侍御史吕思诚、翰林侍讲学士揭傒斯为总裁官。

wéi yī shèng zhī zǐ yě

这句话大意是:惟一,胜之子也。

tuō kè tuō wèn xiū shǐ yǐ hé wéi běn xī sī yuē yòng rén wèi běn yǒu xué wèn wén zhāng ér bù zhī shǐ shì zhě bù kě yǔ yǒu xué wèn wén zhāng zhī shǐ shì ér xīn shù bù zhèng zhě bù kě yǔ yòng rén zhī dào yòu dāng yǐ xīn shù wèi běn yě

这句话大意是:托克托问修史以何为本,傒斯曰:“用人为本,有学问文章而不知史事者不可与,有学问文章知史事而心术不正者不可与,用人之道,又当以心术为本也。

yòu yǔ liáo shǔ yán yù qiú zuò shǐ zhī fǎ xū qiú zuò shǐ zhī yì

这句话大意是:”又与僚属言:“欲求作史之法,须求作史之意。

gǔ rén zuò shǐ suī xiǎo shàn bì lù xiǎo è bì jì

这句话大意是:古人作史,虽小善必录,小恶必记。

bù rán hé yǐ shì chéng quàn

现代白话:不然,凭什么示惩劝!

yóu shì yì rán yǐ bǐ xuē zì rèn fán zhèng shì dé shī rén cái xián fǒu yī lǜ yǐ shì fēi zhī gōng

这句话大意是:”由是毅然以笔削自任,凡政事得失、人才贤否,一律以是非之公。

zhì yú wù lùn zhī bù qí bì fǎn fù biàn lùn yǐ qiú guī yú zhì dāng ér hòu zhǐ

这句话大意是:至于物论之不齐,必反复辨论,以求归于至当而后止。

qǐ yán shú yú jīn yuán diǎn gù sòng rú dào xué yuán wěi yóu duō jiū xīn

这句话大意是:起岩熟于金源典故,宋儒道学原委,尤多究心。

yǒu lù cái zì shì zhě měi lì yán wèi dāng qǐ yán jù lǐ cuàn dìng shēn hòu chún yǎ lǐ zhì zì zú

这句话大意是:有露才自是者,每立言未当,起岩据理窜定,深厚醇雅,理致自足。

xuán fā fán jǔ lì bǐ lùn zhuàn zhě yǒu suǒ jù yī

这句话大意是:玄发凡举例,俾论撰者有所据依。

shǐ guān zhōng yǒu xìng xìng lù cái yì lùn bù gōng zhě xuán bù yǐ kǒu shé zhēng sì qí chéng gǎo yuán bǐ cuàn dìng zhī tǒng xì zì zhèng

这句话大意是:史官中有悻悻露才,议论不公者,玄不以口舌争,俟其呈稿,援笔窜定之,统系自正。

qí yú lùn zàn biǎo zòu jiē xuán shǔ bǐ

这句话大意是:其于论赞、表奏,皆玄属笔。

xià sì yuè bǐng shēn shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:夏,四月,丙申朔,日有食之。

shì yuè dì rú shàng dōu

这句话大意是:是月,帝如上都。

liù yuè rén zǐ mìng jīng yán guān yuè jìn jiǎng zhě sān

这句话大意是:六月,壬子,命经筵官月进讲者三。

shì yuè zhōng shū hù bù yǐ guó yòng bù zú qǐng zǔn jié fú fèi

这句话大意是:是月,中书户部以国用不足,请撙节浮费。

huí huí cì lǐ wǔ bǎi yú rén dù hé kòu lüě jiě jí xí děng zhōu

这句话大意是:回回刺里五百馀人,渡河寇掠解、吉、隰等州。

qiū qī yuè wù chén xiū dà dū chéng

这句话大意是:秋,七月,戊辰,修大都城。

shì yuè xīng guó lù hàn

这句话大意是:是月,兴国路旱。

hé nán zì sì yuè zhì shì yuè lín yǔ bù zhǐ

这句话大意是:河南自四月至是月,霖雨不止。

bā yuè shān dōng yǒu zéi fén lüě yǎn zhōu

这句话大意是:八月,山东有贼焚掠兖州。

dì zhì zì shàng dōu

这句话大意是:帝至自上都。

jiǔ yuè jiǎ zǐ hú guǎng xíng shěng píng zhāng gǔn ba bù lēi qín dào zhōu hè zhōu yáo zéi shǒu táng dà èr jiǎng rén wǔ zhì jīng shī zhū zhī

这句话大意是:九月,甲子,湖广行省平章衮巴布勒,擒道州、贺州猺贼首唐大二、蒋仁五至京师,诛之。

qí dǎng jiǎng bǐng zì hào shùn tiān wáng gōng pò lián guì èr zhōu

这句话大意是:其党蒋丙,自号顺天王,攻破连、桂二州。

dōng shí yuè wù xū dì jiāng sì nán jiāo gào jì tài miào

这句话大意是:冬,十月,戊戌,帝将祀南郊,告祭太庙。

zhì yú zōng shì qiǎn ā lū wèn tóng zhī tài cháng lǐ yí yuàn shì li hǎo wén yuē zhèn níng zōng xiōng yě dāng bài fǒu

这句话大意是:至于宗室,遣阿噜问同知太常礼仪院事李好文曰:“朕,宁宗兄也,当拜否?

hǎo wén yǔ bó shì liú wén duì yuē níng zōng suī dì qí wèi dì shí bì xià wèi zhī chén

这句话大意是:”好文与博士刘闻对曰:“宁宗虽弟,其为帝时,陛下为之臣。

chūn qiū shí lǔ mǐn gōng dì yě xī gōng xiōng yě mǐn gōng xiān wèi jūn zōng miào zhī jì wèi wén xī gōng bù bài

这句话大意是:春秋时,鲁闵公,弟也,僖公,兄也,闵公先为君,宗庙之祭,未闻僖公不拜。

wéi rén hòu zhě wèi zhī zǐ yě

这句话大意是:为人后者,为之子也。

bì xià dāng bài

这句话大意是:陛下当拜。

dì nǎi bài

这句话大意是:”帝乃拜。

yóu shì měi qīn sì bì mìng hǎo wén shè lǐ yí shǐ

这句话大意是:由是每亲祀,必命好文摄礼仪使。

jǐ yǒu dì qīn sì shàng dì yú nán jiāo yǐ tài zǔ pèi

这句话大意是:己酉,帝亲祀上帝于南郊,以太祖配。

jǐ wèi yǐ nán jiāo lǐ chéng dà shè tiān xià juān mín jiān tián zū wǔ fēn cì gāo nián bó

这句话大意是:己未,以南郊礼成,大赦天下,蠲民间田租五分,赐高年帛。

shí èr yuè bǐng shēn zhào xiě jīn zì cáng jīng

这句话大意是:十二月,丙申,诏写金字《藏经》。

dīng wèi yǐ hàn lín xué shì chéng zhǐ bó ěr jì bù hā wèi zhōng shū zuǒ chéng xiàng tè mù ěr bù hā ba

现代白话:丁未,以翰林学士承旨博你济布哈为中书左丞相,特穆你布哈罢。

shì yuè jiāo zhōu jí shǔ xiàn gāo mì dì zhèn

这句话大意是:是月,胶州及属县高密地震。

shì suì zhào lì cháng píng cāng ba mín jiān shí yán

这句话大意是:是岁,诏立常平仓,罢民间食盐。

zhēng yí yì tuō yīn ba yán zhāng jǐn dù běn

这句话大意是:征遗逸托音巴延、张瑾、杜本。

běn cí bù zhì

这句话大意是:本辞不至。

běn qīng jiāng rén zài wǔ zōng shí cháng bèi zhào zhì jīng shī jí guī wǔ yí shān zhōng wén zōng wén qí míng zhēng zhī bù qǐ

这句话大意是:本,清江人,在武宗时,尝被召至京师,即归武夷山中,文宗闻其名,征之,不起。

zhì shì yòu chéng xiàng tuō kè tuō jiàn zhī zhào wèi hàn lín dài zhì jiān guó shǐ yuàn biān xiū guān

这句话大意是:至是右丞相托克托荐之,召为翰林待制兼国史院编修官。

shǐ zhě zhì jūn xiāng yì

这句话大意是:使者致君相意,。

qù zhī xíng

这句话大意是:趣之行,。

zhì háng zhōu

这句话大意是:至杭州,。

chēng bìng gù cí

这句话大意是:称病固辞,。

ér zhì shū yú tuō kè tuō yuē yǐ wàn shì hé wéi yī lǐ

这句话大意是:而致书于托克托曰:“以万事合为一理,。

yǐ wàn mín hé wéi yī xīn

这句话大意是:以万民合为一心,。

yǐ qiān zǎi hé wéi yī rì

这句话大意是:以千载合为一日,。

yǐ sì hǎi hé wéi yī jiā

这句话大意是:以四海合为一家,。

zé kě yán zhì lǐ zuò yuè

这句话大意是:则可言制礼作乐,。

ér jī wǔ dì sān wáng zhī shèng yǐ

现代白话:而跻五帝、三王之盛了。

suì bù xíng

这句话大意是:”遂不行。

shí yǒu jīn huá zhāng shū yì lǚ zhēng bù qǐ

这句话大意是:时有金华张枢,亦屡征不起。

jì yòu zhēng yǐn shì lēi zhé tú jì ěr gé lǎng dǒng lì li xiào guāng zhào yǐ è lēi zhé tú jì ěr gé lǎng wèi hàn lín dài zhì lì xiū zhuàn xiào guāng zhù zuò láng

现代白话:既又征隐士勒哲图、济你噶朗、董立、李孝光,诏以鄂勒哲图、济你噶朗为翰林待制,立修撰,孝光著作郎。

huò yí qí tài yōu yòu chéng xiàng tè mù ěr dá shí yuē yǐn shì wú qiú yú cháo tíng cháo tíng yǒu qiú yú yǐn shì míng jué qǐ zú lìn xī yé

现代白话:或疑其太优,右丞相特穆你达实曰:“隐士无求于朝廷,朝廷有求于隐士,名爵岂足吝惜耶!

shí zhě sòng zhī

这句话大意是:”识者诵之。

wèi huī jì níng xīn zhōu dà jī rén xiāng shí

这句话大意是:卫辉、冀宁、忻州大饥,人相食。

lín chá yù shǐ li jì hé zòu huàn guān gāo lóng bo shì lài ēn sī qīn náo cháo zhèng shàn zuò wēi fú jiāo tōng shí xiāng wèi guó jī huò qǐng cuàn zhú zhī

这句话大意是:临察御史李稷劾奏宦官高龙卜:“恃赖恩私,侵挠朝政,擅作威福,交通时相,为国基祸,请窜逐之。

zhāng shàng liú lóng bo yú zhēng dōng

这句话大意是:”章上,流龙卜于征东。

yòu yán yù shǐ fēng shì xū zhì yù qián kāi chāi yǐ fáng yōng bì zhī huàn

这句话大意是:又言:“御史封事须至御前开拆,以防壅蔽之患;。

yán shì guān xū yōu jiā zhuó yòng yǐ kāi jiàn zhèng zhī lù

这句话大意是:言事官须优加擢用,以开谏诤之路;。

diàn zhōng shì yù shǐ jǐ shì zhōng qǐ jū zhù xū rèn duān rén zhí shì shū bǎi sī zòu qǐng jí shàng suǒ kě fǒu yuè dá shěng tái fù shǐ guǎn yǐ bèi zuǎn xiū zhī shí

这句话大意是:殿中侍御史、给事中、起居注须任端人直士,书百司奏请及上所可否,月达省台,付史馆,以备纂修之实。

chéng tiān hù shèng sì huǒ zhào gèng zuò zhī jì yán shuǐ hàn xiāng réng gōng sī jù fá bù yí wàng xìng dà yì yì suì qǐn

这句话大意是:”承天护圣寺火,诏更作之,稷言水旱相仍,公私俱乏,不宜妄兴大役,议遂寝。

jì téng zhōu rén

这句话大意是:稷,滕州人。

jiān chá yù shǐ wū gǔ xùn liáng zhēn yǐ dì fāng lǎn wàn jǐ bù kě bù qiú xián zì fǔ nǎi shàng shū yán qí tiān yǒng mìng zhī shù zài hu jìng shēn xiū dé ér yǐ

这句话大意是:监察御史乌古逊良桢,以帝方揽万几,不可不求贤自辅,乃上疏言:“祈天永命之术,在乎敬身修德而已。

jīn jīng yán duō lǐng yǐ zhí shì chén shù rì yī jìn jiǎng bù yú shù kè yǐ ba ér zhí yuē yù xiǎo chén héng shì zuǒ yòu hé yì yú shèng dé zāi

现代白话:今经筵多领以职事臣,数日一进讲,不逾数刻已罢,而{执曰}御小臣,恒侍左右,何益于盛德啊!

qǐng zhāo yán sù rú ruò xǔ héng zhě shù rén zhì yú jìn mì cháng yǐ táng yú sān dài zhī dào qǐ wò chén zhōng rì xīn qí dé

这句话大意是:请招延宿儒若许衡者数人,置于禁密,常以唐、虞、三代之道启沃宸衷,日新其德。

yòu yǐ guó sú fù sǐ zé qī qí hòu mǔ xiōng dì sǐ zé shōu qí qī fù mǔ sǐ wú yōu zhì suì shàng yán gāng cháng jiē chū yú tiān ér bù kě biàn

这句话大意是:”又以国俗父死则妻其后母,兄弟死则收其妻,父母死无忧制,遂上言:“纲常皆出于天而不可变。

yì fǎ zhī lì nǎi yún guó rén bù jū cǐ lì zhū guó rén gè cóng běn sú shì hàn rén nán rén dāng shǒu gāng cháng guó rén zhū guó rén bù bì shǒu gāng cháng yě

这句话大意是:议法之吏,乃云国人不拘此例,诸国人各从本俗,是汉人、南人当守纲常,国人、诸国人不必守纲常也。

míng yuē yōu zhī shí zé xiàn zhī

这句话大意是:名曰优之,实则陷之;。

wài ruò zūn zhī nèi shí wǔ zhī

这句话大意是:外若尊之,内实侮之;。

tuī qí běn xīn suǒ yǐ dài guó rén zhě bù ruò hàn rén nán rén zhī hòu yě

这句话大意是:推其本心,所以待国人者不若汉人、南人之厚也。

qǐng xià lǐ guān yǒu sī jí yòu kē jìn shì zài cháo zhě huì yì zì tiān zǐ zhì yú shù rén jiē cóng lǐ zhì yǐ chéng liè shèng wèi huáng zhī diǎn míng wàn shì bù yì zhī dào

这句话大意是:请下礼官有司及右科进士在朝者会议,自天子至于庶人,皆从礼制,以成列圣未遑之典,明万世不易之道。

zòu rù jiē bù bào

这句话大意是:”奏入,皆不报。

shùn dì zhì zhèng sì nián jiǎ shēn yī sān sì sì nián

这句话大意是:○顺帝至正四年(甲申,一三四四年)。

chūn zhēng yuè xīn sì zhào dìng shǒu lìng chù zhì zhī fǎ liù shì bèi zhě shēng yī děng sì shì bèi zhě jiǎn yī zī sān shì bèi zhě píng qiān liù shì jù bù bèi zhě jiàng yī děng

这句话大意是:春,正月,辛巳,诏:“定守令黜陟之法,六事备者升一等,四事备者减一资,三事备者平迁,六事俱不备者降一等。

gēng yín hé jué cáo zhōu gù fu wàn wǔ qiān bā bǎi xiū zhù zhī

这句话大意是:庚寅,河决曹州,雇夫万五千八百修筑之。

shì yuè hé yòu jué biàn liáng

这句话大意是:是月,河又决汴梁。

sān yuè rén yín tè shòu ba tú mǎ duō ěr jì zhēng dōng xíng shěng zuǒ chéng xiàng sì gāo lí guó wáng

现代白话:三月,壬寅,特授巴图玛多你济征东行省左丞相,嗣高丽国王。

wáng běn míng xīn gāo lí guó wáng wáng zhēn zhī zhǎng zǐ yě

这句话大意是:王本名昕,高丽国王王桢之长子也。

zhēn zài guó yín bào wú dào dì yǐ jiàn chē zhēng zhì liú zhī yú jiē yáng wú yī rén cóng xíng zhě

这句话大意是:桢在国淫暴无道,帝以槛车征至,流之于揭阳,无一人从行者;。

zhēn shǒu chí yī fu yǐ qù zhì yuè yáng ér sǐ

这句话大意是:桢手持衣袱以去,至岳阳而死。

dì nǎi mìng xīn sì qí wèi

这句话大意是:帝乃命昕嗣其位。

xià sì yuè dì rú shàng dōu

这句话大意是:夏,四月,帝如上都。

wǔ yuè jiǎ chén zhōng shū yòu chéng xiàng tuō kè tuō ba yǐ zhī shū mì yuàn shì ā lū tú wèi yòu chéng xiàng

这句话大意是:五月,甲辰,中书右丞相托克托罢,以知枢密院事阿噜图为右丞相。

tuō kè tuō gù cí xiàng wèi dì wèn shuí kě dài zhě yǐ ā lū tú duì suì zhuó yòng zhī

这句话大意是:托克托固辞相位,帝问谁可代者,以阿噜图对,遂擢用之。

fēng tuō kè tuō wèi zhèng wáng shí yì ān fēng cì jīn yìn jí hǎi qīng wén bào děng wù jù cí bù shòu

这句话大意是:封托克托为郑王,食邑安丰,赐金印及海青、文豹等物,俱辞不受。

ā lū tú jì wèi xiāng yì chú yī rén wèi xíng bù shàng shū huò nán zhī yuē cǐ rén róu ruǎn yú xíng bù fēi suǒ yi

这句话大意是:阿噜图既为相,议除一人为刑部尚书,或难之曰:“此人柔软,于刑部非所宜。

ā lū tú yuē

这句话大意是:”阿噜图曰;。

xuǎn guì zǐ yá

这句话大意是:“选刽子邪?

ruò xuǎn guì zǐ xū yòng qiáng zhuàng rén shàng shū xiáng yàn xíng yù bù wǎng rén huài fǎ jí shì hǎo guān hé yòng qiáng zhuàng zhě wèi

这句话大意是:若选刽子,须用强壮人,尚书详谳刑狱,不枉人坏法,即是好官,何用强壮者为!

qí wèi zhì zhī dà tǐ rú cǐ

这句话大意是:”其为治知大体如此。

shì yuè dà lín yǔ èr shí yú rì huáng hé bào yì běi jué bái máo dī

这句话大意是:是月,大霖雨二十馀日,黄河暴溢,北决白茅堤。

liù yuè jǐ sì cì tuō kè tuō sōng jiāng tián wèi lì sōng jiāng děng chù dào tián tí lǐng suǒ

这句话大意是:六月,己巳,赐托克托松江田,为立松江等处稻田提领所。

shì yuè huáng hé yòu běi jué jīn dī cáo pú jì yǎn jiē bèi zāi mín lǎo ruò hūn diàn zhuàng zhě liú lí sì fāng

这句话大意是:是月,黄河又北决金堤,曹、濮、济、兖皆被灾,民老弱昏垫,壮者流离四方。

shuǐ shì běi qīn ān shān yán rù huì tōng yùn hé yán mào jǐ nán hé jiān jiāng huài liǎng cáo sī yán chǎng shěng chén yǐ wén

这句话大意是:水势北侵安山,沿入会通、运河,延袤济南、河间,将坏两漕司盐场,省臣以闻。

cháo tíng huàn zhī qiǎn shǐ tǐ liàng réng dū dà chén fǎng qiú zhì hé fāng lüè

这句话大意是:朝廷患之,遣使体量,仍督大臣访求治河方略。

qiū qī yuè wù zǐ shuò wēn zhōu jù fēng dà zuò hǎi shuǐ yì dì zhèn

这句话大意是:秋,七月,戊子朔,温州飓风大作,海水溢,地震。

yì dōu bīn hǎi yán tú guō huǒ nǐ chì zuò luàn

这句话大意是:益都濒海盐徒郭火你赤作乱。

shì yuè luán hé shuǐ yì

这句话大意是:是月,滦河水溢。

bā yuè dīng mǎo shān dōng lín yǔ mín jī xiāng shí zhèn zhī

这句话大意是:八月,丁卯,山东霖雨,民饥相食,赈之。

bǐng xū cì tuō kè tuō jīn yín chāo bó cí bù shòu

这句话大意是:丙戌,赐托克托金银钞帛,辞不受。

shì yuè jǔ zhōu méng yīn xiàn dì zhèn

这句话大意是:是月,莒州蒙阴县地震。

guō huǒ nǐ chì shàng tài xíng yóu líng chuān rù hú guān zhì guǎng píng shā bīng mǎ zhǐ huī fù huán yì dōu

这句话大意是:郭火你赤上太行,由陵川入壶关,至广平,杀兵马指挥,复还益都。

dì zhì zì shàng dōu

这句话大意是:帝至自上都。

jiǔ yuè dīng hài shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:九月,丁亥朔,日有食之。

bǐng wǔ mìng zhòng shū píng zhāng zhèng shì hè wéi yī tí diào dōu shuǐ jiān

这句话大意是:丙午,命中书平章政事贺惟一提调都水监。

dōng shí yuè yǐ yǒu yì xiū huáng hé huái shuǐ dī yàn

这句话大意是:冬,十月,乙酉,议修黄河、淮水堤堰。

shí yī yuè dīng hài shuò lìng mín rù sù bǔ guān yǐ bèi zhèn jì

这句话大意是:十一月,丁亥朔,令民入粟补官以备赈济。

zài nì jiān zuì ér shū sù de qī pǐn zá liú zhě wèi yuàn jiā suǒ gào yǒu sī yì shū sù lì wú yǒu guò bù yǔ zhī wén

这句话大意是:在匿奸罪而输粟得七品杂流者,为怨家所告,有司议,输粟例无有过不与之文。

zhōng shū yòu sī láng zhōng chéng zūn yǐ wéi mài guān yù jué yǐ fēi lìng diǎn

这句话大意是:中书右司郎中成遵以为:“卖官鬻爵,已非令典;。

kuàng yòu mài yú jiān yín zhī rén qí hé yǐ wèi zhì

现代白话:况又卖于奸淫之人,其凭什么为治!

bì duó qí chì hái qí sù zhe wèi lìng

这句话大意是:必夺其敕,还其粟,著为令。

cóng zhī

这句话大意是:”从之。

yòu yǒu yì zāng lì sàng bù xǔ guī zàng xū jìng qí yù zhě zūn yuē è rén gù kě nù rán yú rén lún shú zhòng

这句话大意是:又有议赃吏丧不许归葬,须竟其狱者,遵曰:“恶人固可怒,然与人伦孰重?

guó jiā yǐ xiào zhì tiān xià níng shī zuì rén bù kě shǐ tiān xià yǒu wú qīn zhī zǐ

这句话大意是:国家以孝治天下,宁失罪人,不可使天下有无亲之子。

yì suì qǐn

这句话大意是:”议遂寝。

shí èr yuè wù yín yáo zéi guān jìng zhōu

这句话大意是:十二月,戊寅,猺贼冠靖州。

shì yuè hàn yáng dōng píng jiē dì zhèn

这句话大意是:是月,汉阳、东平皆地震。

shì suì liáo shǐ chéng réng dū zǎo chéng jīn sòng èr shǐ

这句话大意是:是岁,《辽史》成,仍督早成金、宋二史。

zǒng cái guān hàn lín shì dú xué shì jiē xī sī liú sù shǐ guǎn zhāo xī bù gǎn xiū yīn de hán jí qī rì zú

这句话大意是:总裁官翰林侍读学士揭傒斯留宿史馆,朝夕不敢休,因得寒疾,七日卒。

xiān shì xī sī shù qiú qù bù xǔ mìng chéng xiàng tuō kè tuō jí zhí zhèng dà chén miàn yù wú xíng xī sī yuē shǐ jiē xī sī yǒu yī de zhī xiàn zhū gōng yòng qí yán ér tiān xià méng qí lì suī sǐ yú cǐ hé hèn

这句话大意是:先是,傒斯数求去,不许,命丞相托克托及执政大臣面谕毋行,傒斯曰:“使揭傒斯有一得之献,诸公用其言而天下蒙其利,虽死于此何恨!

bù rán hé yì zhī yǒu

这句话大意是:不然,何益之有!

tuō kè tuō yīn wèn fāng jīn zhì zhì hé xiān

这句话大意是:”托克托因问:“方今致治何先?

xī sī yuē chǔ cái wèi xiān

这句话大意是:”傒斯曰:“储材为先。

yǎng zhī yú míng wèi wèi lóng zhī shí ér yòng zhī yú zhōu mì shù wù zhī hòu zé wú shī cái fèi shì zhī huàn yǐ

现代白话:养之于名位未隆之时,而用之于周密庶务之后,则无失材废事之患了。

yī rì jí yì cháo táng xī sī kàng yán dāng jiān xíng xīn jiù tóng qián yǐ jiù chāo fǎ zhī bì zhí zhèng yán bù kě xī sī chí zhī yì lì

这句话大意是:”一日,集议朝堂,傒斯抗言当兼行新旧铜钱以救钞法之弊,执政言不可,傒斯持之益力。

tuō kè tuō suī chēng bù ē ér jìng mò xíng qí yán yě

这句话大意是:托克托虽称不阿而竟莫行其言也。

zhì shì zú gěi yì hù sàng guī jiāng nán zhuī fēng yù zhāng jùn gōng shì wén ān

这句话大意是:至是卒,给驿护丧归江南,追封豫章郡公,谥文安。

yáo zéi kòu xún zhōu tóng zhī fǔ shì bǎo dǒng lǜ mín bīng jī zǒu zhī

这句话大意是:猺贼寇浔州,同知府事保董率民兵击走之。

zhì zhèng wǔ nián

这句话大意是:◎至正五年。

chūn zhēng yuè jì zhōu dì zhèn

这句话大意是:春,正月,蓟州地震。

sān yuè xīn mǎo dì qīn shì jìn shì qī shí yǒu bā rén cì ba bù hā zhāng shì jiān děng jí dì chū shēn

这句话大意是:三月,辛卯,帝亲试进士七十有八人,赐巴布哈、张士坚等及第、出身。

shì chūn dōng píng lù jí xú zhōu lù dà jī rén xiāng shí

这句话大意是:是春,东平路及徐州路大饥,人相食。

yǐ chén sī qiān cān yì zhōng shū shěng shì xiān shì sī qiān jiàn yán suǒ zài dào qǐ gài yóu suì jī mín pín yi zài fā cāng lǐn zhèn zhī yǐ shōu rén xīn réng fēn bù zhòng bīng zhèn fǔ zhōng xià

这句话大意是:以陈思谦参议中书省事,先是思谦建言:“所在盗起,盖由岁饥民贫,宜在发仓廪赈之以收人心,仍分布重兵镇抚中夏。

bù tīng

这句话大意是:”不听。

xià sì yuè mù fù hù chū mǐ wǔ shí shí yǐ shàng zhě jīng yǐ yì shì zhī hào

这句话大意是:夏,四月,募富户出米五十石以上者,旌以义士之号。

dì rú shàng dōu

这句话大意是:帝如上都。

wǔ yuè jǐ chǒu zhào yǐ jūn shì suǒ lüè yún nán zǐ nǚ qiān yī bǎi rén fàng hái xiāng lǐ réng gěi qí xíng liáng bù yuàn guī zhě tīng

这句话大意是:五月,己丑,诏以军士所掠云南子女千一百人放还乡里,仍给其行粮,不愿归者听。

xīn mǎo hàn lín xué shì chéng zhǐ kù kù zú nián wǔ shí yī shì wén zhōng

这句话大意是:辛卯,翰林学士承旨库库卒,年五十一,谥文忠。

kù kù zài dì zuǒ yòu lùn sī xiàn nà duō suǒ kuāng jiù

这句话大意是:库库在帝左右,论思献纳,多所匡救。

yǐ zhòng wàng jū gāo wèi ér yǎ ài rú shì shén yú jī kě yǐ gù sì fāng shì dà fū xī rán cuì yú qí mén

这句话大意是:以重望居高位,而雅爱儒士,甚于饥渴,以故四方士大夫翕然萃于其门。

dá guān yǒu hù shì zhě yán yuē rú yǒu hé hǎo jūn kù ài zhī

这句话大意是:达官有怙势者,言曰:“儒有何好,君酷爱之?

kù kù yuē shì zǔ yǐ rú zú yǐ zhì zhì mìng yù zōng xué yú zàn shàn wáng xún

这句话大意是:”库库曰:“世祖以儒足以致治,命裕宗学于赞善王恂。

jīn mì shū suǒ cáng yù zōng fǎng shū dāng shí yù bǐ yú xué shēng zhī xià qīn shǔ yù míng xí shū jǐn chéng qí jìng shèn ruò cǐ

这句话大意是:今秘书所藏裕宗仿书,当时御笔于‘学生’之下,亲署‘御名习书谨呈’,其敬慎若此。

shì zǔ cháng mù zhào wǒ xiān rén zuò qǐn tā xià chén shuō sì shū jí gǔ shǐ zhì luàn zhì bǐng yè bú mèi shì zǔ xǐ yuē zhèn suǒ yǐ lìng qīng cóng xǔ píng zhòng xué zhèng yù qīng yǐ jiā yán rù gào zhèn ěr

这句话大意是:世祖尝暮召我先人坐寝塌下,陈说《四书》及古史治乱,至丙夜不寐,世祖喜曰:‘朕所以令卿从许平仲学,正欲卿以嘉言入告朕耳。

qīng yì jiā mào jìng yǐ fù zhèn zhì

这句话大意是:卿益加懋敬以副朕志。

jīn rǔ yán bù ài rú níng bù niàn shèng zǔ shén zōng dǔ hǎo zhī yì hu

现代白话:’今你言不爱儒,宁不念圣祖神宗笃好之意乎!

qiě rú zhě zhī dào cóng zhī zé jūn rén chén zhōng fù cí zi xiào rén lún xián de guó jiā xián zhì

这句话大意是:且儒者之道,从之则君仁,臣忠,父慈,子孝,人伦咸得,国家咸治;。

wéi zhī zé rén lún xián shī guó jiā xián luàn

这句话大意是:违之则人伦咸失,国家咸乱。

rǔ yù luàn ér jiā wú fú néng yù

现代白话:你欲乱而家,我弗能御;。

rǔ shèn wù yǐ sī yán luàn wú guó yě

现代白话:你慎勿以斯言乱我国也。

rú zhě huò shēn ruò bù shèng yī yán ruò bù chū kǒu rán fù zhōng zhù chǔ yǒu guò rén zhě hé kě yì shì yě

这句话大意是:儒者或身若不胜衣,言若不出口,然腹中贮储,有过人者,何可易视也!

jì ér chū wèi jiāng zhè xíng shěng píng zhāng zhèng shì míng nián fù yǐ hàn lín xué shì chéng zhǐ zhào hái

这句话大意是:既而出为江浙行省平章政事,明年,复以翰林学士承旨召还。

shí zhōng shū píng zhāng zhèng shì quē yuán jìn chén yù yǒu suǒ jiàn yòng yǐ yán chān dì yì dì yuē píng zhāng yǐ yǒu rén jīn xíng bàn tú yǐ

现代白话:时中书平章政事阙员,近臣欲有所荐用,以言觇帝意,帝曰:“平章已有人,今行半途了。

jìn chén zhī dì yì zài kù kù bù fù jiàn rén zhì jīng qī rì gǎn rè jí zú

这句话大意是:”近臣知帝意在库库,不复荐人,至京七日,感热疾卒。

jiā pín jǐ wú yǐ wéi liǎn

这句话大意是:家贫,几无以为敛。

dì wén zhèn dào cì fù yín wǔ dìng qí suǒ fù guān zhōng yíng yùn qián tái chén zòu yǐ fá bù wèi zhī dài cháng

这句话大意是:帝闻,震悼,赐赙银五锭,其所负官中营运钱,台臣奏以罚布为之代偿。

liù yuè lú zhōu zhāng shùn xìng chū mǐ zhèn jī jīng qí mén

这句话大意是:六月,庐州张顺兴出米赈饥,旌其门。

qiū qī yuè dīng hài hé jué jì yīn piào guān mín lú shè dài jìn

这句话大意是:秋,七月,丁亥,河决济阴,漂官民庐舍殆尽。

bǐng wǔ mìng é sēn tè mù ěr tè mù ěr dá shí bìng wèi yù shǐ dài fū

现代白话:丙午,命额森特穆你、特穆你达实并为御史大夫。

zhào zuò xīn fēng jì

这句话大意是:诏作新风纪。

bā yuè dì zhì zì shàng dōu

这句话大意是:八月,帝至自上都。

jiǔ yuè rén wǔ shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:九月,壬午朔,日有食之。

xīn chǒu yǐ zhōng shū yòu chéng dá shí tè mù ěr wèi hàn lín xué shì chéng zhǐ zhōng shū cān zhī zhèng shì chāo sī jiǎn wèi yòu chéng zī zhèng yuàn shǐ duō ěr jì ba lēi wèi zhōng shū cān zhī zhèng shì

现代白话:辛丑,以中书右丞达实特穆你为翰林学士承旨,中书参知政事绰斯戬为右丞,资政院使多你济巴勒为中书参知政事。

xuán mìng duō ěr jì ba lēi tóng zhī jīng yán shì tí diào xuān wén gé

现代白话:旋命多你济巴勒同知经筵事、提调宣文阁。

shí zuǎn jí zhì zhèng tiáo gé duō ěr jì ba lēi yuē shì shū shàng yǒu zǔ zōng zhì gào ān dé dú chēng jīn rì nián hào

现代白话:时纂集《至正条格》,多你济巴勒曰:“是书上有祖宗制诰,安得独称今日年号;。

yòu lǜ zhōng tiáo gé nǎi qí yī mén ěr ān kě dú yǐ wéi shū míng

这句话大意是:又律中条格,乃其一门耳,安可独以为书名!

shí xiāng bù néng cóng wéi chú zhì gào ér yǐ

这句话大意是:”时相不能从,唯除制诰而已。

dōng shí yuè rén zǐ yǐ zhōng shū píng zhāng zhèng shì hè wéi yī wèi yù shǐ dài fū

这句话大意是:冬,十月,壬子,以中书平章政事贺惟一为御史大夫。

chū wéi yī qiān xuān huī yuàn shǐ xuān huī diǎn yǐn shàn quán shì duō héng suǒ wéi yī qǔ bù yuè zhī wéi tài cháng lǐ yí shǐ ā lǎ bù hā yī wú suǒ xū wéi yī yīn yán yú dì qǐng zhuó jū jìn zhí qiě hòu cì zhī

这句话大意是:初,惟一迁宣徽院使,宣徽典饮膳,权势多横索,惟一取簿阅之,惟太常礼仪使阿喇布哈一无所需,惟一因言于帝,请擢居近职,且厚赐之。

gù shì tái duān fēi guó xìng bù yǐ shòu wéi yī gù cí zhào tè cì měng gǔ shì ér gǎi qí míng yuē tài fèi yīn

这句话大意是:故事,台端非国姓不以授,惟一固辞,诏特赐蒙古氏,而改其名曰泰费音。

xīn yǒu mìng zhū chén fèng xuān fǔ xún xíng tiān xià

这句话大意是:辛酉,命诸臣奉宣抚巡行天下。

jí xián shì jiǎng xué shì sū tiān jué xún jīng jī dào jiū mín suǒ jí kǔ chá lì zhī jiān tān qí xìng chú zhě qī bǎi bā shí yǒu sān shì qí jiū hé zhě jiǔ bǎi sì shí yǒu jiǔ rén

这句话大意是:集贤侍讲学士苏天爵巡京畿道,究民所疾苦,察吏之奸贪,其兴除者七百八十有三事,其纠劾者九百四十有九人。

dōu rén yǒu bāo hán zhī yù

这句话大意是:都人有包、韩之誉。

rán yǐ wǔ shí xiāng yì jìng zuò bù chēng zhí bà guī

这句话大意是:然以忤时相意,竟坐不称职,罢归。

xīn wèi liáo jīn sòng sān shǐ chéng

这句话大意是:辛未,辽、金、宋三史成。

yòu chéng xiàng ā lū tú jìn zhī gǔ chuī dǎo cóng zì shǐ guǎn jìn zhì xuān wén gé dì jù lǐ fú jiē zhī yīn wèi qún chén yuē shǐ jì chéng shū qián rén shàn zhě qǔ yǐ wéi fǎ è zhě qǔ yǐ wéi jiè fēi dú wèi jūn zhě dāng rán rén chén yì yi zhī zhī

这句话大意是:右丞相阿噜图进之,鼓吹导从,自史馆进至宣文阁,帝具礼服接之,因谓群臣曰:“史既成书,前人善者取以为法,恶者取以为戒,非独为君者当然,人臣亦宜知之。

shì rì dà yàn qún chén yú xuān wén gé

这句话大意是:”是日,大宴群臣于宣文阁。

tuō kè tuō jìn yuē jǐ shì zhōng diàn zhōng shì yù shǐ suǒ jì lù bì xià jí wèi yǐ lái shì jì yì yi jiàn jiā xiū zhuàn shōu rù jīn téng

这句话大意是:托克托进曰:“给事中、殿中侍御史所纪录陛下即位以来事迹,亦宜渐加修撰,收入金滕。

dì yuē dài zhèn tā rì guī tiān lìng wú r xiū zhī kě yě

现代白话:”帝曰:“待朕它日归天,令我儿修之可也。

réng yǐ yù tú shū fēng cáng jīn téng zì jīn yǐ hòu bù xǔ yǒu suǒ rù

这句话大意是:仍以御图书封藏金滕,自今以后,不许有所入。

tuō kè tuō suì bù fù yán

这句话大意是:”托克托遂不复言。

shí jǐ shì diàn zhōng zhī zhí jiē wán shì kuā zǐ dì wèi zhī bèi yuán ér yǐ quán wú suǒ shū shǐ shì suì fèi

这句话大意是:时给事、殿中之职,皆纨礻夸子弟为之,备员而已,全无所书,史事遂废。

jǐ mǎo jiān chá yù shǐ bù kè dá shí lǐ qǐng ba zào zuò bù jí zhī wù

这句话大意是:己卯,监察御史布克达实里请罢造作不急之务。

shí yī yuè jiǎ wǔ zhì zhèng tiáo gé chéng

这句话大意是:十一月,甲午,《至正条格》成。

fèng yuán lù mín chén wàng shū wěi chēng yǎ kè tè gǔ sī tài zǐ fú zhū

这句话大意是:奉元路民陈望叔,伪称雅克特古斯太子,伏诛。

shí èr yuè dīng sì zhào dìng jiàn jǔ shǒu lìng fǎ

这句话大意是:十二月,丁巳,诏定荐举守令法。

shì suì yǐ hé jué qiǎn lǐ bù shàng shū tái hā bù hā fèng guī yù bái mǎ zhì jì yú hé shén

这句话大意是:是岁,以河决,遣礼部尚书台哈布哈奉珪玉、白马致祭于河神。

tái hā bù hā hái yán huái ān yǐ dōng hé rù hǎi chù yi fǎng sòng zhì liāo qīng fu yòng gǔn jiāng lóng tiě sǎo hàn dàng shā ní suí cháo rù hǎi

这句话大意是:台哈布哈还,言:“淮安以东,河入海处,宜仿宋置撩清夫,用辊江龙铁埽撼荡沙泥,随潮入海。

cháo tíng cóng qí yán

这句话大意是:”朝廷从其言。

huì yòng fu tún tián qí shì zhōng fèi

这句话大意是:会用夫屯田,其事中废。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →