四圣心源 · 黄元御 · Chapter 55 of 107

卷四·劳伤解·吐血

PinyinModern Translation
Size

xuè liǎn yú fèi ér jiàng yú wèi fèi qì néng shōu zé bí bù nǜ wèi qì shàn jiàng zé kǒu bù tǔ

这句话大意是:血敛于肺而降于胃,肺气能收,则鼻不衄,胃气善降,则口不吐。

fèi qì mò shōu jīng luò zhī xuè nǎi cóng bí nǜ

这句话大意是:肺气莫收,经络之血,乃从鼻衄;。

wèi qì mò jiàng zàng fǔ zhī xuè yīn zì kǒu tǔ

这句话大意是:胃气莫降,脏腑之血,因自口吐。

ér fèi qì zhī liǎn yì yīn wèi qì zhī jiàng tǔ nǜ zhī zhèng zǒng yǐ jiàng wèi wéi zhǔ

这句话大意是:而肺气之敛,亦因胃气之降,吐衄之证,总以降胃为主。

wèi qì bù jiàng yuán yú tǔ shī tǔ shī zhī yóu yuán yú hán shuǐ zhī wàng

这句话大意是:胃气不降,原于土湿,土湿之由,原于寒水之旺。

shuǐ hán tǔ shī zhōng qì yīn yù xuè bù liú xíng gù níng yū ér zǐ hēi

这句话大意是:水寒土湿,中气堙郁,血不流行,故凝瘀而紫黑。

xù jī mò róng shì bì wài tuō

这句话大意是:蓄积莫容,势必外脱。

tǔ yù ér wú xià xíng zhī lù shì yǐ shàng zì kǒu chū

这句话大意是:土郁而无下行之路,是以上自口出。

fán ǒu tù yū xuè zǐ hēi chéng kuài jiē tǔ bài yáng xū zhōng xià shī hán zhī zhèng

这句话大意是:凡呕吐瘀血,紫黑成块,皆土败阳虚,中下湿寒之证。

yū xuè qù hòu hán shī yù zēng wǎng wǎng shí jiǎn ér bù xiāo yǐn shǎo ér bù huà

这句话大意是:瘀血去后,寒湿愈增,往往食减而不消,饮少而不化。

yī dàn tǔ bēng ér yáng jué zé xìng mìng qīng yǔn gù dà tǔ yū xuè zhī jiā duō zhì yú sǐ

这句话大意是:一旦土崩而阳绝,则性命倾殒,故大吐瘀血之家,多至于死。

qí xuè sè hóng xiān zhě zé yuán fèi rè

这句话大意是:其血色红鲜者,则缘肺热。

rán shǐ yīn shàng rè ér jiū biàn zhōng hán

这句话大意是:然始因上热,而究变中寒。

yǐ xuè cáng yú gān ér gān mù shēng huǒ xīn huǒ zhī rè jí xuè zhōng zhī wēn qì suǒ huà

这句话大意是:以血藏于肝,而肝木生火,心火之热,即血中之温气所化。

xuè qù ér xuè zhōng zhī wēn qì wáng xiè shì yǐ dà shī xuè hòu hán lì ér zhàn yáo yě

这句话大意是:血去而血中之温气亡泄,是以大失血后,寒栗而战摇也。

ér qí shàng rè zhī shí tuī qí zhōng xià yì shì shī hán

这句话大意是:而其上热之时,推其中下,亦是湿寒。

gài jūn xiāng zhī huǒ suí wù tǔ xià jiàng ér guī kǎn shuǐ zé shàng qīng ér xià nuǎn

这句话大意是:盖君相之火,随戊土下降,而归坎水,则上清而下暖。

wèi tǔ bù jiàng zé jūn xiāng shēng xiè

这句话大意是:胃土不降,则君相升泄。

fēi wù tǔ zhī nì ér huǒ hé yǐ shēng

现代白话:非戊土之逆,而火凭什么升!

fēi jǐ tǔ zhī shī ér wèi hé yǐ nì

现代白话:非己土之湿,而胃凭什么逆!

fēi guǐ shuǐ zhī hán ér tǔ hé yǐ shī

现代白话:非癸水之寒,而土凭什么湿!

wèi nì huǒ xiè shēng yán yú shàng ér kǎn yáng jué gēn qí shèn shuǐ bì hán

这句话大意是:胃逆火泄,升炎于上,而坎阳绝根,其肾水必寒。

hán shuǐ fàn làn qí pí tǔ bì shī lǐ zì rán yě

这句话大意是:寒水泛滥,其脾土必湿,理自然也。

ruò fú líng xīng luò tǔ jiàn yú tán tuò zhī zhōng zhě qí zhèng shāo huǎn

这句话大意是:若夫零星咯吐,见于痰唾之中者,其证稍缓。

yǐ xuè qù fēi duō zé qì xiè yǒu xiàn suī yì zhōng xià hán shī ér yī shí bù zhì kùn bài

这句话大意是:以血去非多,则气泄有限,虽亦中下寒湿,而一时不至困败。

dàn yī zāo yōng shǒu jiǔ fú qīng rùn bài qí zhōng qì zé yì guī sǐ wáng ěr

这句话大意是:但一遭庸手,久服清润,败其中气,则亦归死亡耳。

xuè zhèng shì xū láo dà bìng bàn sǐ bàn shēng shí jǐn jiù wǔ

这句话大意是:血证是虚劳大病,半死半生,十仅救五。

ér táng hòu yī shū jiē zī yīn xiè huǒ jīn gǔ léi tóng bǎi bù jiù yī shí kě āi yě

这句话大意是:而唐后医书,皆滋阴泻火,今古雷同,百不救一,实可哀也。

líng yǔ tāng

这句话大意是:灵雨汤。

gān cǎo èr qián rén shēn èr qián fú líng sān qián bàn xià sān qián gān jiāng sān qián bǎi yè sān qián dān pí sān qián

这句话大意是:甘草二钱 人参二钱 茯苓三钱 半夏三钱 干姜三钱 柏叶三钱 丹皮三钱。

jiān dà bàn bēi wēn fú

这句话大意是:煎大半杯,温服。

zhì dà tǔ yū xuè zhě

这句话大意是:治大吐瘀血者。

tù xiě zhī zhèng zhōng xià shī hán níng yū shàng yǒng yòng rén cān gān cǎo bǔ zhōng péi tǔ fú líng gān jiāng qù shī wēn hán bǎi yè qīng jīn liǎn xuè dān pí shū mù xíng yū zì shì bù yì zhī fǎ yóu dāng zhòng yòng bàn xià yǐ jiàng wèi nì

这句话大意是:吐血之证,中下湿寒,凝瘀上涌,用人参、甘草,补中培土,茯苓、干姜,去湿温寒,柏叶清金敛血,丹皮疏木行瘀,自是不易之法,尤当重用半夏,以降胃逆。

xuè běn xià xíng fèi wèi jì nì xuè wú xià xíng zhī lù chén wǎn fǔ bài shì bì shàng yǒng

这句话大意是:血本下行,肺胃既逆,血无下行之路,陈菀腐败,势必上涌。

jiù xuè jì qù xīn xuè yòu yū nì xíng shàng qiào suì chéng shú lù

这句话大意是:旧血既去,新血又瘀,逆行上窍,遂成熟路。

zài tóu qīng rùn zhī yào zhù qí hán shī zhōng qì bài wáng sù zhī sǐ yǐ

现代白话:再投清润之药,助其寒湿,中气败亡,速之死了。

ruò wēn zhōng zào tǔ lìng qí yáng huí shī qù fù yǐ bàn xià jiàng nì shǐ wèi qì xià xíng yū xuè jì tǔ xiān xuè zì bù zài lái

这句话大意是:若温中燥土,令其阳回湿去,复以半夏降逆,使胃气下行,瘀血既吐,鲜血自不再来。

ruò xià hán shèn zhě shǔ jiāo fù zǐ yì dāng dà yòng

这句话大意是:若下寒甚者,蜀椒、附子,亦当大用。

qí líng xīng luò tǔ hóng xiān bù níng suī yǒu shàng rè yì fēi shí huǒ shāo jiā mài dōng bèi mǔ lüè qīng fèi rè

这句话大意是:其零星咯吐,红鲜不凝,虽有上热,亦非实火,稍加麦冬、贝母,略清肺热。

zǒng yǐ xiè shī péi tǔ wéi zhǔ bù kě guò yòng kǔ hán yě

这句话大意是:总以泻湿培土为主,不可过用苦寒也。

bái máo tāng

这句话大意是:白茅汤。

rén shēn èr qián gān cǎo èr qián fú líng sān qián bàn xià sān qián mài dōng sān qián qù xīn máo gēn sān qián sháo yào sān qián wǔ wèi zǐ yī qián

这句话大意是:人参二钱 甘草二钱 茯苓三钱 半夏三钱 麦冬三钱,去心 茅根三钱 芍药三钱 五味子一钱。

jiān dà bàn bēi wēn fú

这句话大意是:煎大半杯,温服。

zhì líng xīng tǔ xiān xuè zhě

这句话大意是:治零星吐鲜血者。

xuè zhī líng tǔ hóng xiān zhě suī yuán tǔ shī wèi nì ér fèi jiā bù wú shàng rè xiè shī jiàng nì zhī zhōng zì yi jiā qīng fèi zhī yào

这句话大意是:血之零吐红鲜者,虽缘土湿胃逆,而肺家不无上热,泻湿降逆之中,自宜加清肺之药。

ruò xiāng huǒ jí wàng zé jiā huáng qín ér bèi sháo yào

这句话大意是:若相火极旺,则加黄芩而倍芍药。

zhòng jǐng sān huáng xiè xīn tāng shì zhì xiāng huǒ zhī jí wàng zhě

这句话大意是:仲景三黄泻心汤,是治相火之极旺者。

dàn cǐ děng pō shǎo wèi yì qīng yòng

这句话大意是:但此等颇少,未易轻用。

ruò shàng rè bù dí xià hán zhī jù dāng dà wēn shuǐ tǔ qīng rùn zhū fǎ qiè bù kě yòng yě

这句话大意是:若上热不敌下寒之剧,当大温水土,清润诸法,切不可用也。

✦ You read 卷四·劳伤解·吐血

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.