四圣心源 · 黄元御 · Chapter 67 of 107

卷六·杂病解中·腹痛根原

PinyinModern Translation
Size

fù tòng zhě tǔ shī ér mù zéi zhī yě

这句话大意是:腹痛者,土湿而木贼之也。

yǐ mù shēng yú jǐ tǔ jiǎ mù jiàng yú wù tǔ gān pí zuǒ xuán dǎn wèi yòu zhuǎn tǔ qì huí yùn ér mù qì tiáo dá gù bù tòng yě

这句话大意是:乙木升于己土,甲木降于戊土,肝脾左旋,胆胃右转,土气回运而木气条达,故不痛也。

shuǐ hán tǔ shī pí qì xiàn ér wèi qì nì gān dǎn yù è shì yǐ tòng zuò

这句话大意是:水寒土湿,脾气陷而胃气逆,肝胆郁遏,是以痛作。

gài yǐ mù shàng shēng shì wèi zhī yè jiǎ mù xià jiàng shì wèi gēn běn

这句话大意是:盖乙木上升,是为枝叶,甲木下降,是为根本。

pí xiàn zé yǐ mù zhī zhī yè bù néng shàng fā héng sāi dì xià ér kè jǐ tǔ gù tòng zài shǎo fù

这句话大意是:脾陷则乙木之枝叶不能上发,横塞地下而克己土,故痛在少腹;。

wèi nì zé jiǎ mù zhī gēn běn bù néng xià péi pán yù dì shàng ér kè wù tǔ gù tòng zài xīn xiōng

这句话大意是:胃逆则甲木之根本不能下培,盘郁地上而克戊土,故痛在心胸。

gān dǎn zhī jīng páng xún xié lèi zuǒ yòu bìng xíng ér sān yáng zhī bìng zé wài guī yú jīng sān yīn zhī bìng zé nèi guī yú cáng

这句话大意是:肝胆之经,旁循胁肋,左右并行,而三阳之病,则外归于经,三阴之病,则内归于藏。

yǐ yīn shèng yú nèi ér yáng shèng yú wài gù tòng zài zàng fǔ zhě jué yīn zhī yá tòng zài xié lèi zhě shǎo yáng zhī yá yě

这句话大意是:以阴盛于内而阳盛于外,故痛在脏腑者,厥阴之邪,痛在胁肋者,少阳之邪也。

zhì yú zhōng qì tuí bài mù yá nèi qīn zé bù shàng bù xià fēi zuǒ fēi yòu ér tòng zài dāng qí gèng wéi jù yě

这句话大意是:至于中气颓败,木邪内侵,则不上不下,非左非右,而痛在当脐,更为剧也。

cǐ qí zhōng jiān yǒu mù yù ér shēng fēng rè zhě

这句话大意是:此其中间,有木郁而生风热者。

gān yǐ fēng mù zhǔ lìng dǎn cóng xiāng huǒ huà qì xià tòng zhě fēng duō ér rè shǎo shàng tòng zhě rè duō ér fēng shǎo

这句话大意是:肝以风木主令,胆从相火化气,下痛者,风多而热少,上痛者,热多而风少。

ér jiū qí gēn yuán zǒng shǔ shī hán

这句话大意是:而究其根原,总属湿寒。

ruò yǒu shuǐ gǔ tíng yū dāng yǐ wēn yào xià zhī zhòng jǐng dài huáng fù zǐ tāng zuì shàn zhī zhì yě

这句话大意是:若有水谷停瘀,当以温药下之,仲景大黄附子汤,最善之制也。

ruò sù wù liú zhì ér shēng yù rè zé hòu pò qī wù tāng shì liáng fǎ yě

这句话大意是:若宿物留滞,而生郁热,则厚朴七物汤,是良法也。

rú qí yū xuè yīn sāi qì dào gěng zǔ ér shēng tòng zhě zé yǐ pò jié xíng yū zhī pǐn lì zhī guì zhī fú líng wán xià yū xuè tāng zhuó qí hán rè ér xuǎn yòng yān

现代白话:如其瘀血堙塞,气道梗阻,而生痛者,则以破结行瘀之品利之,桂枝茯苓丸、下瘀血汤,酌其寒热而选用呢。

ruò wú sù wù fǎ yi péi tǔ shū mù wēn hán qù shī zhī jì dà jiàn zhōng fù zǐ jīng mǐ wū tóu shí zhī sān fāng shí zhū tòng zhèng zhī zhǔn shéng yě

这句话大意是:若无宿物,法宜培土疏木、温寒去湿之剂,大建中、附子粳米、乌头石脂三方,实诸痛证之准绳也。

jiāng líng guì zhī tāng

这句话大意是:姜苓桂枝汤。

guì zhī sān qián sháo yào sān qián gān cǎo èr qián fú líng sān qián gān jiāng sān qián

这句话大意是:桂枝三钱 芍药三钱 甘草二钱 茯苓三钱 干姜三钱。

jiān dà bàn bēi wēn fú

这句话大意是:煎大半杯,温服。

zhì pí gān xià xiàn tòng zài shǎo fù zhě

这句话大意是:治脾肝下陷,痛在少腹者。

chái hú guì zhī biē jiǎ tāng

这句话大意是:柴胡桂枝鳖甲汤。

chái hú sān qián biē jiǎ sān qián cù zhì gān cǎo èr qián guì zhī sān qián bàn xià sān qián sháo yào sān qián fú líng sān qián

这句话大意是:柴胡三钱 鳖甲三钱,醋炙 甘草二钱 桂枝三钱 半夏三钱 芍药三钱 茯苓三钱。

jiān dà bàn bēi wēn fú

这句话大意是:煎大半杯,温服。

zhì wèi dǎn shàng nì tòng zài xīn xiōng zhě

这句话大意是:治胃胆上逆,痛在心胸者。

wèi hán jiā gān jiāng chuān jiāo fù zǐ

这句话大意是:胃寒,加干姜、川椒、附子。

fán xīn fù téng tòng lǜ yīn shuǐ hán tǔ shī mù qì yù chōng suǒ zhì

这句话大意是:凡心腹疼痛,率因水寒土湿,木气郁冲所致。

xīn fù tòng jù yù sǐ sì zhī bīng lěng chún kǒu zhǐ jia qīng bái zhě yi jiāng jiāo fù guì qū hán yá ér dá mù yù bì zhòng yòng líng gān xiè shī péi tǔ ér huǎn qí pò jí qí tòng zì zhǐ

这句话大意是:心腹痛剧欲死,四肢冰冷,唇口指甲青白者,宜姜、椒、附、桂,驱寒邪而达木郁,必重用苓、甘,泻湿培土,而缓其迫急,其痛自止。

gān yǐ fēng mù zhǔ lìng dǎn cóng xiāng huǒ huà qì qí jiān mù yù fēng dòng huǒ yù rè fā yì wǎng wǎng ér yǒu ér tuī qí pí shèn wú bù shī hán zhī lǐ

这句话大意是:肝以风木主令,胆从相火化气,其间木郁风动,火郁热发,亦往往而有,而推其脾肾,无不湿寒之理。

jí yǒu fēng rè jiān zuò yòng sháo yào chái qín yǐ xiè gān dǎn ér pí shèn zhī yào bì yi wēn zào cǐ dìng fǎ yě

这句话大意是:即有风热兼作,用芍药、柴、芩,以泻肝胆,而脾肾之药,必宜温燥,此定法也。

gān zhǔ cáng xuè fēng dòng xuè hào yǐ mù kū gǎo shēng yì bù suí yù nù ér zéi pí tǔ zé shēng téng tòng

这句话大意是:肝主藏血,风动血耗,乙木枯槁,生意不遂,郁怒而贼脾土,则生疼痛。

ruò xuè kū mù zào yi sháo yào ē jiāo guī de shǒu wū zhī lèi yǐ zī fēng mù

这句话大意是:若血枯木燥,宜芍药、阿胶、归、地、首乌之类,以滋风木。

mù róng fēng tuì jí dāng jiǎn qù bù kě sì yòng yǐ bài tǔ qì

这句话大意是:木荣风退,即当减去,不可肆用,以败土气。

xuè yù tòng zuò huò nèi zài zàng fǔ huò wài zài jīng luò

这句话大意是:血郁痛作,或内在脏腑,或外在经络。

qí zhèng jī fū jiǎ cuò liǎng mù àn hēi duō nù ér shàn wàng

这句话大意是:其证肌肤甲错,两目黯黑,多怒而善忘。

yǐ gān qiào yú mù zhǔ cáng xuè ér huá sè xuè yū bù néng wài huá gù pí fū cū sè ér hēi àn yě

这句话大意是:以肝窍于木,主藏血而华色,血瘀不能外华,故皮肤粗涩而黑黯也。

yi yòng dān pí táo rén pò qí yū xuè

这句话大意是:宜用丹皮、桃仁,破其瘀血。

ruò zhēng jié nán kāi jiā zhù chóng chóng méng chóng zhī lèi xíng zhī

这句话大意是:若症结难开,加(庶 虫)虫、虻虫之类行之。

xún cháng xuè yū wǔ líng zhī shān yáng xuè gōng lì yì liáng

这句话大意是:寻常血瘀,五灵脂、山羊血,功力亦良。

yǐn shí tíng zhì tǔ kùn mù yù yǐ zhì zuò tòng yòng zhòng jǐng wēn xià zhī fǎ dài huáng jiāng fù xiè qí shí shuǐ

这句话大意是:饮食停滞,土困木郁,以致作痛,用仲景温下之法,大黄、姜、附,泻其食水。

jù zhě shǎo jiā ba shuāng yī èr lí kuò qīng chén sù gōng xiào zuì jié

这句话大意是:剧者,少加巴霜一二厘,扩清陈宿,功效最捷。

yī qiè sù wù yōng zǔ bìng yi cǐ fǎ

这句话大意是:一切宿物壅阻,并宜此法。

✦ You read 卷六·杂病解中·腹痛根原

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.