四圣心源 · 黄元御 · Chapter 76 of 107

卷六·杂病解中·淋沥根原

PinyinModern Translation
Size

lín lì zhě yǐ mù zhī xiàn yú rén shuǐ yě

这句话大意是:淋沥者,乙木之陷于壬水也。

páng guāng wèi tài yáng hán shuǐ zhī fǔ shǎo yáng xiāng huǒ suí tài yáng ér xià xíng luò páng guāng ér yuē xià jiāo shí zé bì lóng xū zé yí nì

这句话大意是:膀胱为太阳寒水之府,少阳相火随太阳而下行,络膀胱而约下焦,实则闭癃,虚则遗溺。

xiāng huǒ zài xià féng shuǐ zé cáng yù mù zé xiè

这句话大意是:相火在下,逢水则藏,遇木则泄。

guǐ shuǐ cáng zhī gù xiè ér bù zhì yú yí nì

这句话大意是:癸水藏之,故泄而不至于遗溺;。

yǐ mù xiè zhī gù cáng ér bù zhì yú bì lóng cǐ shuǐ dào suǒ yǐ diào yě

这句话大意是:乙木泄之,故藏而不至于闭癃,此水道所以调也。

shuǐ zhī néng cáng lài wù tǔ zhī jiàng jiàng zé qì jù yě

这句话大意是:水之能藏,赖戊土之降,降则气聚也;。

mù zhī néng xiè lài jǐ tǔ zhī shēng shēng zé qì dá yě

这句话大意是:木之能泄,赖己土之升,升则气达也。

wèi nì ér shuǐ bù néng cáng shì yǐ yí nì

这句话大意是:胃逆而水不能藏,是以遗溺;。

pí xiàn ér mù bù néng xiè shì yǐ bì lóng

这句话大意是:脾陷而木不能泄,是以闭癃。

lín zhě cáng bù néng cáng jì bìng yí nì xiè bù néng xiè yòu kǔ bì lóng

这句话大意是:淋者,藏不能藏,既病遗溺,泄不能泄,又苦闭癃。

shuǐ yù cáng ér mù xiè zhī gù pín shuò ér bù shōu

这句话大意是:水欲藏而木泄之,故频数而不收;。

mù yù xiè ér shuǐ cáng zhī gù gěng sè ér bù lì

这句话大意是:木欲泄而水藏之,故梗涩而不利。

mù yù xiè ér bù néng xiè zé sōu nì bù tōng

这句话大意是:木欲泄而不能泄,则溲溺不通;。

shuǐ yù cáng ér bù néng cáng zé jīng xuè bù mì

这句话大意是:水欲藏而不能藏,则精血不秘。

yuán mù bù néng xiè shēng qì yōu yù ér wèi rè sōu nì suǒ yǐ jié sè

这句话大意是:缘木不能泄,生气幽郁而为热,溲溺所以结涩;。

shuǐ bù néng cáng yáng gēn xiè lòu ér shēng hán jīng xuè suǒ yǐ liú yì

这句话大意是:水不能藏,阳根泄露而生寒,精血所以流溢。

ér qí hán rè zhī jī xī yóu yú tài yīn zhī shī

这句话大意是:而其寒热之机,悉由于太阴之湿。

shī zé tǔ xiàn ér mù è shū xiè bù xíng lín lì jiē zuò

这句话大意是:湿则土陷而木遏,疏泄不行,淋痢皆作。

lín lì yī lǐ xī yóu mù xiàn yǐ mù hòu yù yú gǔ dào zé wèi lì qián yù yú shuǐ fǔ zé wèi lín

这句话大意是:淋痢一理,悉由木陷,乙木后郁于谷道则为痢,前郁于水府则为淋。

qí fǎ zǒng yi zào tǔ shū mù tǔ zào ér mù dá zé shū xiè zhī lìng chàng yǐ

现代白话:其法总宜燥土疏木,土燥而木达,则疏泄之令畅了。

guì zhī líng zé tāng

这句话大意是:桂枝苓泽汤。

fú líng sān qián zé xiè sān qián gān cǎo sān qián shēng guì zhī sān qián sháo yào sān qián

这句话大意是:茯苓三钱 泽泻三钱 甘草三钱,生 桂枝三钱 芍药三钱。

jiān dà bàn bēi rè fú

这句话大意是:煎大半杯,热服。

gān zào fā kě jiā ē jiāo

这句话大意是:肝燥发渴,加阿胶。

pí wèi shī tǔ fán bìng zé shī gān wèi fēng mù fán bìng zé zào

这句话大意是:脾为湿土,凡病则湿,肝为风木,凡病则燥。

lín jiā tǔ shī pí xiàn yì è yǐ mù fā shēng zhī qì shū xiè bù chàng gù bìng lín sè

这句话大意是:淋家土湿脾陷,抑遏乙木发生之气,疏泄不畅,故病淋涩。

mù yù fēng dòng jīn yè hào sǔn bì shēng xiāo kě

这句话大意是:木郁风动,津液耗损,必生消渴。

qí pí tǔ quán shì shī yá ér qí gān mù zé shǔ fēng zào

这句话大意是:其脾土全是湿邪,而其肝木则属风燥。

xuè cáng yú gān fēng dòng zé xuè xiāo cǐ mù zào zhī yuán yě

这句话大意是:血藏于肝,风动则血消,此木燥之原也。

líng zé gān cǎo péi tǔ ér xiè shī guì zhī sháo yào shū mù ér qīng fēng cǐ shì dìng fǎ

这句话大意是:苓、泽、甘草,培土而泻湿,桂枝、芍药,疏木而清风,此是定法。

tǔ yù shī zé mù yù zào ruò fēng mù kū zào zhī zhì sháo yào bù néng qīng rùn bì yòng ē jiāo

这句话大意是:土愈湿则木愈燥,若风木枯燥之至,芍药不能清润,必用阿胶。

zhòng jǐng zhū líng tāng shàn lì xiǎo biàn fú líng zhū líng zé xiè huá shí lì shuǐ ér xiè shī ē jiāo qīng fēng ér rùn zào yě

这句话大意是:仲景猪苓汤善利小便,茯苓、猪苓、泽泻、滑石,利水而泻湿,阿胶清风而润燥也。

shuǐ xìng zhé cáng mù xìng shū xiè

这句话大意是:水性蛰藏,木性疏泄。

yǐ mù shēng yú guǐ shuǐ xiāng huǒ fēng cáng guǐ shuǐ wēn nuǎn wēn qì zuǒ shēng zé huà yǐ mù

这句话大意是:乙木生于癸水,相火封藏,癸水温暖,温气左升,则化乙木。

shēng qì chàng mào yǐ mù fā dá shū xiè zhī lìng jì suì zé shuǐ dào qīng tōng ér xiāng huǒ bì mì

这句话大意是:生气畅茂,乙木发达,疏泄之令既遂,则水道清通而相火必秘。

tǔ xiàn mù è shū xiè bù suí ér yù yù shū xiè zé xiāng huǒ xiè lòu ér páng guāng rè sè

这句话大意是:土陷木遏,疏泄不遂,而愈欲疏泄,则相火泄露而膀胱热涩。

páng guāng zhī rè sè zhě fēng mù xiāng huǒ zhī shuāng xiàn yú páng guāng yě

这句话大意是:膀胱之热涩者,风木相火之双陷于膀胱也。

zú shǎo yáng jiǎ mù huà qì yú xiāng huǒ yǔ shǒu shǎo yáng sān jiāo bìng wēn shuǐ cáng

这句话大意是:足少阳甲木化气于相火,与手少阳三焦并温水藏。

shǒu shǎo yáng zhī xiāng huǒ xiè zé xià xiàn yú páng guāng ér bìng lín

这句话大意是:手少阳之相火泄,则下陷于膀胱而病淋;。

zú shǎo yáng zhī xiāng huǒ xiè zé shàng nì yú xiōng gé ér bìng xiāo

这句话大意是:足少阳之相火泄,则上逆于胸膈而病消。

qí yuán zǒng yóu yú yǐ mù zhī yù yě

这句话大意是:其原总由于乙木之郁也。

páng guāng rè sè zhī jí zhě jiā zhī zǐ huáng bò yǐ qīng sān jiāo zhī xiàn zé shuǐ fǔ qīng yǐ

现代白话:膀胱热涩之极者,加栀子、黄柏,以清三焦之陷,则水府清了。

yǐ mù zhī wēn shēng huà jūn huǒ mù yù yáng xiàn wēn qì yì è hé zhī páng guāng lún xiàn zhī xiāng huǒ gù shēng xià rè

这句话大意是:乙木之温,生化君火,木郁阳陷,温气抑遏,合之膀胱沦陷之相火,故生下热。

rán rè zài gān yǔ páng guāng ér pí zé shì shī shèn zé shì hán

这句话大意是:然热在肝与膀胱,而脾则是湿,肾则是寒。

hán shuǐ wǔ tǔ yí yú pí gōng zé pí bù dàn shī ér yì qiě bìng hán

这句话大意是:寒水侮土,移于脾宫,则脾不但湿,而亦且病寒。

qí gān yǔ páng guāng zhī rè bù dé bù qīng ér pí tǔ shī hán zé yi wēn zào shì yi bìng yòng gān jiāng yǐ wēn jǐ tǔ

这句话大意是:其肝与膀胱之热,不得不清,而脾土湿寒,则宜温燥,是宜并用干姜,以温己土。

ruò guò qīng gān rè ér bài pí yáng zé mù huǒ zēng qí xiàn xiè páng guāng rè sè yǒng wú zhǐ qī yǐ

现代白话:若过清肝热,而败脾阳,则木火增其陷泄,膀胱热涩,永无止期了。

wéi wēn shèn zhī yào bù yí zǎo yòng kǒng zhù páng guāng zhī rè

这句话大意是:惟温肾之药,不宜早用,恐助膀胱之热。

ruò páng guāng rè tuì zé yi fù zǐ nuǎn shuǐ yǐ bǔ gān mù fā shēng zhī gēn yě

这句话大意是:若膀胱热退,则宜附子暖水,以补肝木发生之根也。

shèn zhǔ cáng jīng gān zhǔ cáng xuè mù yù shū xiè ér shuǐ mò zhé cáng zé jīng xuè jiē xià

这句话大意是:肾主藏精,肝主藏血,木欲疏泄,而水莫蛰藏,则精血皆下。

qí jīng yè liú yì yi shǔ yù shān zhū yǐ liǎn zhī

这句话大意是:其精液流溢,宜薯蓣、山茱以敛之。

qí xuè kuài zhù xiè yi dān pí táo rén yǐ xíng zhī

这句话大意是:其血块注泄,宜丹皮、桃仁以行之。

lín jiā huò xià shā shí huò xià bái wù

这句话大意是:淋家或下沙石,或下白物。

shā shí zhě páng guāng rè lóng sōu nì jiān áo suǒ jié

这句话大意是:砂石者,膀胱热癃,溲溺煎熬所结。

shuǐ yuē rùn xià rùn xià zuò xián sōu nì zhī xián zhě shuǐ zhī rùn xià ér chéng yě

这句话大意是:水曰润下,润下作咸,溲溺之咸者,水之润下而成也。

bǎi chuān xià liú zé guī yú hǎi hǎi shuǐ áo liàn zé jié yán kuài

这句话大意是:百川下流,则归于海,海水熬炼,则结盐块。

páng guāng jí rén shēn zhī hǎi shā shí jí hǎi shuǐ zhī yán yě

这句话大意是:膀胱即人身之海,沙石即海水之盐也。

bái wù zhě pí fèi shī yín suǒ huà

这句话大意是:白物者,脾肺湿淫所化。

shī wàng jīn níng zé shēng tán xián zài pí zé kè qí suǒ shèng zài fèi zé chuán qí suǒ shēng jiē rù páng guāng

这句话大意是:湿旺津凝,则生痰涎,在脾则克其所胜,在肺则传其所生,皆入膀胱。

páng guāng shī shèng ér xià wú xiè qiào shī qì yín yì huà wèi dài zhuó

这句话大意是:膀胱湿盛,而下无泄窍,湿气淫泆,化为带浊。

bái wù zhān lián chéng kuài ér xià jí dài zhuó zhī níng jù zhě yě

这句话大意是:白物粘联,成块而下,即带浊之凝聚者也。

yǔ pí fèi shēng tán qí lǐ xiāng tóng

这句话大意是:与脾肺生痰,其理相同。

lín jiā xià jiàn bái wù shàng bì duō tán

这句话大意是:淋家下见白物,上必多痰。

xiè shī yi zhòng yòng líng zé ruò qí tán duō yòng zhòng jǐng xiǎo bàn xià jiā fú líng jú pí yǐ xiè zhī

这句话大意是:泻湿宜重用苓、泽,若其痰多,用仲景小半夏加茯苓、橘皮以泻之。

nǚ zǐ dài zhuó bēng lòu yǔ nán zǐ bái zhuó xuè lín tóng lǐ jiē shī wàng mù yù zhī zhèng

这句话大意是:女子带浊崩漏,与男子白浊血淋同理,皆湿旺木郁之证。

nèi shāng bǎi bìng dà shuài yóu yú tǔ shī wǎng wǎng jiān bìng lín sè ér gǔ zhàng yē gé xiāo kě huáng dǎn zhī jiā gèng shén

这句话大意是:内伤百病,大率由于土湿,往往兼病淋涩,而鼓胀、噎膈、消渴、黄疸之家更甚。

shì yuán yáng xū tǔ bài jīn mù shuāng yù

这句话大意是:是缘阳虚土败,金木双郁。

zào tǔ wēn zhōng fǔ yǐ qīng jīn shū mù zhī pǐn lín sè zì kāi

这句话大意是:燥土温中,辅以清金疏木之品,淋涩自开。

yōng gōng jiàn qí xià rè nǎi yǐ dài huáng yì bài pí yáng miù wàng jí yǐ

现代白话:庸工见其下热,乃以大黄,益败脾阳,谬妄极了!

lín jiā xià rè zhī zhì dàn yǒu zhī zǐ huáng bò zhèng wú yǒu dài huáng máng xiāo zhèng qí rè bù zài pí wèi yě

这句话大意是:淋家下热之至,但有栀子、黄柏证,无有大黄、芒硝证,其热不在脾胃也。

yī qiè dài zhuó bēng lòu gǔ zhàng huáng dǎn fán shì xiǎo biàn lín sè xī yi xūn fǎ

这句话大意是:一切带浊、崩漏、鼓胀、黄疸,凡是小便淋涩,悉宜熏法。

yòng tǔ fú líng yīn chén hāo zhī zǐ zé xiè guì zhī yán mò bù bāo rè yùn xiǎo fù wài yǐ shǒu lú hōng zhī rè qì tòu chè xiǎo biàn jí xíng zuì miào zhī fǎ

这句话大意是:用土茯苓、茵陈蒿、栀子、泽泻、桂枝,研末布包,热熨小腹,外以手炉烘之,热气透彻,小便即行,最妙之法。

✦ You read 卷六·杂病解中·淋沥根原

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.