魏书 · 魏收 · Chapter 101 of 124

列传·卷八十九

PinyinModern Translation
Size

dǐ tǔ yù hún dàng chāng gāo chāng shān zhì mán liáo

这句话大意是:氐 吐谷浑 宕昌 高昌 邓至 蛮 獠。

dǐ zhě xī yí zhī bié zhǒng hào yuē bái mǎ

这句话大意是:氐者,西夷之别种,号曰白马。

sān dài zhī jì gài zì yǒu jūn zhǎng ér shì yī zhāo jiàn gù shī chēng zì bǐ dī qiāng mò gǎn bù lái wáng yě

这句话大意是:三代之际,盖自有君长,而世一朝见,故诗称 “自彼氐羌,莫敢不来王”也。

qín hàn yǐ lái shì jū qí lǒng yǐ nán hàn chuān yǐ xī zì lì háo shuài

这句话大意是:秦汉以来,世居岐陇以南,汉川以西,自立豪帅。

hàn wǔ dì qiǎn zhōng láng jiàng guō chāng wèi guǎng miè zhī yǐ qí de wèi wǔ dū jùn

这句话大意是:汉武帝遣中郎将郭昌、卫广灭之,以其地为武都郡。

zì qiān wèi dǐ yú bā shǔ zhǒng lèi shí fán huò wèi zhī bái dī huò wèi zhī gù dǐ gè yǒu hòu wáng shòu zhōng guó fēng bài

这句话大意是:自汧渭抵于巴蜀,种类实繁, 或谓之白氐,或谓之故氐,各有侯王,受中国封拜。

hàn jiàn ān zhōng yǒu yáng téng zhě wèi bù luò dà shuài

这句话大意是:汉建安中,有杨腾者,为部落大帅。

téng yǒng jiàn duō jì lüè shǐ xǐ jū chóu chí

这句话大意是:腾勇健多计略,始徙居仇池。

chóu chí fāng bǎi qǐng yīn yǐ wéi hào sì miàn dòu jué gāo qī lǐ yú yáng cháng pán dào sān shí liù huí qí shàng yǒu fēng shuǐ quán zhǔ tǔ chéng yán

这句话大意是:仇池方百顷, 因以为号,四面斗绝,高七里余,羊肠蟠道三十六回,其上有丰水泉,煮土成盐。

téng hòu yǒu míng qiān wàn zhě wèi bài wèi bǎi qǐng dǐ wáng

这句话大意是:腾后有名千万者,魏拜为百顷氐王。

qiān wàn sūn míng fēi lóng jiàn qiáng shèng jìn wǔ dì jiǎ píng xī jiāng jūn

这句话大意是:千万孙名飞龙,渐强盛,晋武帝假平西将军。

wú zi yǎng wài shēng líng hú mào sōu wèi zi

这句话大意是:无子,养外甥令狐茂搜为子。

huì dì yuán kāng zhōng mào sōu zì hào fǔ guó jiāng jūn yòu xián wáng qún dǐ tuī yǐ wéi zhǔ

这句话大意是:惠帝元康中,茂搜自号辅国将军、右贤王,群氐推以 为主。

guān zhōng rén shì liú yí zhě duō yī zhī

这句话大意是:关中人士流移者多依之。

mǐn dì yǐ wéi piào qí jiāng jūn zuǒ xián wáng

这句话大意是:愍帝以为骠骑将军、左贤王。

mào sōu sǐ zi nán dí tǒng wèi yǔ dì jiān tóu fēn bù qū

这句话大意是:茂搜死,子难敌统位, 与弟坚头分部曲。

nán dí zì hào zuǒ xián wáng zhūn xià biàn

这句话大意是:难敌自号左贤王,屯下辨;。

jiān tóu hào yòu xián wáng zhūn hé chí

这句话大意是:坚头号右贤王,屯河池。

nán dí sǐ zi yì lì zì hào shǐ chí jié lóng xiāng jiāng jūn zuǒ xián wáng xià biàn gōng yǐ jiān tóu zi pán wèi shǐ chí jié guàn jūn jiāng jūn yòu xián wáng hé chí gōng

这句话大意是:难敌死,子 毅立,自号使持节、龙骧将军、左贤王下辨公,以坚头子盘为使持节、冠军将军、 右贤王、河池公。

chén jìn jìn yǐ yì wèi zhēng nán jiāng jūn

这句话大意是:臣晋,晋以毅为征南将军。

sān nián yì zú xiōng chū xí shā yì bìng yǒu qí zhòng zì lì wèi chóu chí gōng chén yú shí hǔ hòu chēng fān yú jìn

这句话大意是:三年,毅族兄初袭杀毅,并有其众, 自立为仇池公,臣于石虎,后称籓于晋。

yǒng hé shí nián gǎi chū wèi tiān shuǐ gōng

这句话大意是:永和十年,改初为天水公。

shí yī nián yì xiǎo dì sòng nú shǐ gū zǐ liáng sān wáng yīn shì zhí shǒu rèn shā chū chū zi guó lǜ zuǒ yòu zhū sān wáng jí sòng nú fù zì lì wèi chóu chí gōng

这句话大意是:十一年,毅小 弟宋奴使姑子梁三王因侍直手刃杀初,初子国率左右诛三王及宋奴,复自立为仇池 公。

huán wēn biǎo guó wèi qín zhōu cì shǐ guó zǐ ān wèi wǔ dū tài shǒu

这句话大意是:桓温表国为秦州刺史,国子安为武都太守。

shí èr nián guó cóng shū hòu fù shā guó zì lì

这句话大意是:十二年,国从叔后复杀国自立。

guó zǐ ān pàn fú shēng shā jùn fù chēng fān yú jìn

这句话大意是:国 子安叛苻生,杀俊,复称籓于晋。

ān sǐ zi shì zì lì wèi chóu chí gōng

这句话大意是:安死,子世自立为仇池公。

jìn tài hé sān nián yǐ shì wèi qín zhōu cì shǐ dì tǒng wèi wǔ dū tài shǒu

这句话大意是:晋太和三年,以世为 秦州刺史,弟统为武都太守。

shì sǐ tǒng fèi shì zǐ zuǎn zì lì

这句话大意是:世死,统废世子纂自立。

tǒng yī míng dé

这句话大意是:统一名德。

zuǎn jù dǎng xí shā tǒng zì lì wèi chóu chí gōng qiǎn shǐ yì jiǎn wén dì yǐ zuǎn wèi qín zhōu cì shǐ

这句话大意是:纂聚党袭杀统, 自立为仇池公,遣使诣简文帝,以纂为秦州刺史。

jìn xián ān yuán nián fú jiān qiǎn yáng ān fá zuǎn kè zhī xǐ qí mín yú guān zhōng kōng bǎi qǐng zhī de

这句话大意是:晋咸安元年,苻坚遣杨安伐纂,克之,徙其民于关中,空百顷之地。

sòng nú zhī sǐ èr zi fú nú fú gǒu táo bèn fú jiān jiān yǐ qī fú nú zǐ dìng bài wèi shàng shū lǐng jūn

这句话大意是:宋奴之死, 二子佛奴、佛狗逃奔苻坚,坚以妻佛奴子定,拜为尚书、领军。

fú jiān zhī bài guān yòu rǎo luàn dìng jìn lì yú jiān

这句话大意是:苻坚之败,关右扰 乱,定尽力于坚。

jiān sǐ nǎi lǜ zhòng bēn lǒng yòu

这句话大意是:坚死,乃率众奔陇右。

xǐ zhì lì chéng qù tā chí bǎi èr shí lǐ zhì cāng chǔ yú bǎi qǐng

这句话大意是:徙治历城,去他池百二十里,置仓储于百 顷。

zhāo yí xià de qiān yú jiā zì chēng lóng xiāng jiāng jūn chóu chí gōng chēng fān yú jìn xiào wǔ jí yǐ qí zì hào jiǎ zhī hòu yǐ wéi qín zhōu cì shǐ

这句话大意是:招夷夏得千余家,自称龙骧将军、仇池公,称籓于晋,孝武即以其自号假之, 后以为秦州刺史。

dēng guó sì nián suì yǒu qín zhōu zhī de zì hào lǒng xī wáng

这句话大意是:登国四年,遂有秦州之地,自号陇西王。

wèi hòu qǐ fú qián guī suǒ shā wú zi

这句话大意是:为后乞伏干归所杀,无 子。

fú gǒu zǐ shèng xiān wèi jiān guó shǒu chóu chí nǎi tǒng shì zì hào zhēng xi jiāng jūn qín zhōu cì shǐ chóu chí gōng shì dìng wèi wǔ wáng

这句话大意是:佛狗子盛,先为监国,守仇池,乃统事,自号征西将军、秦州刺史、仇池公、 谥定为武王。

fēn zhū dī qiāng wèi èr shí bù hù jūn gè wèi zhèn shù bù zhì jùn xiàn

这句话大意是:分诸氐羌为二十部护军,各为镇戍,不置郡县。

suì yǒu hàn zhōng zhī de réng chēng fān yú jìn

这句话大意是:遂有汉中之地,仍称 籓于晋。

tiān xìng chū qiǎn shǐ cháo gòng zhào yǐ shèng wèi zhēng nán dà jiàng jūn chóu chí wáng

这句话大意是:天兴初,遣使朝贡,诏以盛为征南大将军、仇池王。

gé ài yáo xìng bù dé suì tōng gòng shǐ

这句话大意是:隔碍姚兴,不得岁通 贡使。

shèng yǐ xiōng zi fǔ wèi píng nán jiāng jūn liáng zhōu cì shǐ shǒu hàn zhōng

这句话大意是:盛以兄子抚为平南将军、梁州刺史,守汉中。

liú yù yǒng chū zhōng fēng shèng wèi wǔ dū wáng

这句话大意是:刘裕永初中,封盛为武都王。

shèng sǐ sī shì yuē huì wén wáng zi xuán tǒng wèi

这句话大意是:盛死,私谥曰惠文王,子玄统位。

xuán zì huáng méi hào zhēng xi dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī qín zhōu cì shǐ wǔ dū wáng suī chēng fān yú liú yì lóng réng fèng jìn yǒng xī zhī hào hòu shǐ yòng yì lóng yuán jiā zhēng shuò

这句话大意是:玄字黄眉,号 征西大将军、开府仪同三司、秦州刺史、武都王,虽称籓于刘义隆,仍奉晋永熙之 号,后始用义隆元嘉正朔。

chū shèng wèi xuán yuē wú nián yǐ lǎo dāng zhōng wèi jìn chén rǔ shàn shì sòng dì

现代白话:初,盛谓玄曰:“我年已老,当终为晋臣,你善事宋帝。

gù xuán fèng yān

现代白话:” 故玄奉呢。

xuán shàn yú dài shì wèi liú jiù suǒ huái

这句话大意是:玄善于待士,为流旧所怀。

shǐ guāng sì nián shì zǔ qiǎn dà hóng lú gōng sūn guǐ bài xuán wèi zhēng nán dà jiàng jūn dū du liáng zhōu cì shǐ nán qín wáng xuán shàng biǎo qǐng bǐ nèi fān xǔ zhī

这句话大意是:始光四年,世祖遣大鸿胪公孙轨拜玄为征南 大将军、都督、梁州刺史、南秦王,玄上表请比内籓,许之。

xuán sǐ sī shì xiào zhāo wáng zi bǎo zōng tǒng wèi

这句话大意是:玄死,私谥孝昭王,子保宗统位。

chū xuán lín zhōng wèi dì nán dāng yuē jīn jìng hou wèi níng fāng xū fǔ wèi bǎo zōng chōng mèi wú shòu qīng guó shì qí wú zhuì xiān xūn

现代白话:初,玄临终,谓弟难当曰:“今境候未宁, 方须抚慰,保宗冲昧,我授卿国事,其无坠先勋。

nán dāng gù cí qǐng lì bǎo zōng yǐ fǔ zhī

这句话大意是:”难当固辞,请立保宗以辅之。

bǎo zōng jí lì nán dāng qī yáo shì wèi nán dāng yuē guó xiǎn yi lì zhǎng jūn fǎn shì rú zǐ fēi jiǔ jì

这句话大意是:保宗即立,难当妻姚氏谓难当曰:“国险宜立长君,反事孺子,非久计。

nán dāng cóng zhī fèi bǎo zōng ér zì lì chēng fān yú liú yì lóng

这句话大意是:”难当从 之,废保宗而自立,称籓于刘义隆。

nán dāng bài bǎo zōng wèi zhèn nán jiāng jūn zhèn shí chāng yǐ cì zi shùn wèi zhèn dōng jiāng jūn qín zhōu cì shǐ shǒu shàng guī

这句话大意是:难当拜保宗为镇南将军,镇石昌,以次子顺为 镇东将军、秦州刺史,守上邽。

bǎo zōng móu xí nán dāng shì xiè bèi jī

这句话大意是:保宗谋袭难当,事泄被击。

xiān shì sì fāng liú rén yǐ chóu chí fēng shí duō wǎng yī fù

这句话大意是:先是,四方流人以仇池丰实,多往依附。

liú rén yǒu xǔ mù zhī hǎo tán zhī èr rén tóu nán dāng bìng gǎi xìng wèi sī mǎ mù zhī zì yún míng fēi lóng tán zhī zì yún míng kāng zhī yún shì jìn shì jìn qī

这句话大意是:流人有许穆之、郝惔之二人投难当, 并改姓为司马,穆之自云名飞龙,惔之自云名康之,云是晋室近戚。

kāng zhī xún wéi rén suǒ shā

这句话大意是:康之寻为人所 杀。

shí liú yì lóng liáng zhōu cì shǐ zhēn fǎ hù xíng zhèng bù lǐ yì lóng qiǎn cì shǐ xiāo sī huà dài rèn nán dāng yǐ sī huà wèi zhì qiǎn jiàng jǔ bīng xí liáng zhōu pò bái mǎ suì yǒu hàn zhōng zhī de

这句话大意是:时刘义隆梁州刺史甄法护刑政不理,义隆遣刺史萧思话代任,难当以思话未至, 遣将举兵袭梁州,破白马,遂有汉中之地。

xún ér sī huà shǐ qí sī mǎ xiāo chéng zhī xiān qū jìn tǎo suǒ xiàng kè jié suì píng liáng zhōu yīn yòu fù yì lóng

这句话大意是:寻而思话使其司马萧承之先驱进讨,所 向克捷,遂平梁州,因又附义隆。

nán dāng hòu shì bǎo zōng qiǎn zhèn dǒng tíng

这句话大意是:难当后释保宗,遣镇董亭。

bǎo zōng yǔ xiōng bǎo xiǎn guī jīng shī shì zǔ bài bǎo zōng zhēng nán dà jiàng jūn qín zhōu mù wǔ dū wáng shàng gōng zhǔ

这句话大意是:保宗与兄保显归京师,世祖拜保宗征南大将军、秦 州牧、武都王,尚公主;。

bǎo xiǎn wèi zhèn xi jiāng jūn jìn shòu gōng

这句话大意是:保显为镇西将军、晋寿公。

hòu qiǎn dà hóng lú cuī zé bài nán dāng wèi zhēng nán dà jiàng jūn yí tóng sān sī lǐng hù xī qiāng xiào wèi qín èr zhōu mù nán qín wáng

这句话大意是:后遣大鸿胪崔赜拜难当为征南 大将军、仪同三司、领护西羌校尉、秦二州牧、南秦王。

nán dāng hòu zì lì wèi dà qín wáng hào nián yuē jiàn yì lì qī wèi wáng hòu shì zǐ wèi tài zǐ zhì bǎi guān jù nǐ tiān cháo

这句话大意是:难当后自立为大秦王,号 年曰建义,立妻为王后,世子为太子,置百官,具拟天朝。

rán yóu gòng xiàn yú liú yì lóng bù jué

这句话大意是:然犹贡献于刘义隆不绝。

xún ér qí guó dà hàn duō zāi yì jiàng dà qín wáng fù wèi wǔ dū wáng

这句话大意是:寻而其国大旱,多灾异,降大秦王复为武都王。

tài yán chū nán dāng lì zhèn shàng guī shì zǔ qiǎn chē qí dà jiàng jūn lè píng wáng pī děng dū hé xī gāo píng zhū jūn qǔ shàng guī yòu zhào yù nán dāng nán dāng fèng zhào shè shǒu

这句话大意是:太延初,难当立镇上邽,世祖遣车 骑大将军、乐平王丕等督河西高平诸军取上邽,又诏谕难当,难当奉诏摄守。

xún ér qīng guó nán kòu guī yǒu shǔ tǔ xí yì lóng yì zhōu gōng fú chéng yòu fá bā xī huò wéi zhōu liú rén qī qiān yú jiā hái yú chóu chí

这句话大意是:寻而倾国南寇,规有蜀土,袭义隆益州,攻涪城,又伐巴西,获维州流人七千 余家还于仇池。

yì lóng nù qiǎn jiàng péi fāng míng děng fá zhī

这句话大意是:义隆怒,遣将裴方明等伐之。

nán dāng wèi fāng míng suǒ bài qì chóu chí yǔ qiān yú qí bēn shàng guī shì zǔ qiǎn zhōng shān wáng chén yíng zhī fù xíng gōng

这句话大意是:难当为方明所败,弃仇池,与千余骑 奔上邽,世祖遣中山王辰迎之赴行宫。

fāng míng jì kè chóu chí yǐ bǎo zōng dì bǎo chì shǒu zhī hé jiān gōng qí jī zǒu zhī

这句话大意是:方明既克仇池,以保宗弟保炽守之,河间公 齐击走之。

xiān shì zhào bǎo zōng zhèn shàng guī yòu zhào zhèn luò gǔ fù qí běn guó

这句话大意是:先是,诏保宗镇上邽,又诏镇骆谷,复其本国。

bǎo zōng dì wén dé xiān táo dǐ zhōng nǎi shuō bǎo zōng lìng pàn shì xiè qí zhí bǎo zōng sòng jīng shī zhào nán dāng shā zhī

这句话大意是:保宗弟文德先逃氐中,乃说保 宗令叛,事泄,齐执保宗送京师,诏难当杀之。

dī qiāng lì wén dé zhūn yú zhuó shuǐ

这句话大意是:氐羌立文德,屯于浊水。

wén dé zì hào zhēng xi jiāng jūn qín hé liáng sān zhōu mù chóu chí gōng qiú yuán yú yì lóng

这句话大意是:文德自号 征西将军、秦河梁三州牧、仇池公,求援于义隆。

yì lóng fēng wén dé wèi wǔ dū wáng qiǎn piān jiàng fáng liàng zhī děng zhù zhī

这句话大意是:义隆封文德为武都王,遣偏将房 亮之等助之。

qí nì jī qín liàng zhī

这句话大意是:齐逆击,禽亮之。

wén dé bēn shǒu jiā lú wǔ dū yīn píng dǐ duō guī zhī

这句话大意是:文德奔守葭芦,武都、阴平氐多归之。

zhào huái yáng gōng pí bào zi děng lǜ zhū jūn tǎo zhī wén dé zǒu hàn zhōng shōu qí qī zǐ liáo shǔ zī liáng jí bǎo zōng qī gōng zhǔ sòng jīng shī cì sǐ

这句话大意是:诏淮阳公皮 豹子等率诸军讨之,文德走汉中,收其妻子僚属资粮,及保宗妻公主送京师,赐死。

chū gōng zhǔ quàn bǎo zōng fǎn rén wèn yuē bèi fù mǔ zhī bāng ruò hé

这句话大意是:初,公主劝保宗反,人问曰:“背父母之邦若何?

gōng zhǔ yuē lǐ fù rén wài chéng yīn fu ér róng shì lì jù shǒu yī fāng wǒ yì yī guó zhī mǔ qǐ bǐ xiǎo xiàn zhī zhǔ

这句话大意是:”公主曰:“礼,妇人外成,因 夫而荣,事立,据守一方,我亦一国之母,岂比小县之主。

yǐ cǐ dé zuì

这句话大意是:”以此得罪。

gāo zōng shí bài nán dāng yíng zhōu cì shǐ hái wèi wài dōu dà guān

这句话大意是:高宗时,拜难当营州刺史,还为外都大官。

zú shì yuē zhōng

这句话大意是:卒,谥曰忠。

zi hé suí fù guī guó bié cì jué chóu chí gōng

这句话大意是:子和,随父归国,别 赐爵仇池公。

zi dé xí nán dāng jué zǎo zú

这句话大意是:子德袭难当爵,早卒。

zi xiǎo yǎn xí lì jiàng wèi gōng bài tiān shuǐ tài shǒu zú

这句话大意是:子小眼袭,例降为公,拜天水太守,卒。

zi dà yǎn bié yǒu chuán

这句话大意是:子大 眼,别有《传》。

xiǎo yǎn zǐ gōng xī xí jué

这句话大意是:小眼子公熙袭爵。

zhèng guāng zhōng shàng shū yòu chéng zhāng pǔ huì wéi xíng tái sòng zū yú nán qín dōng yì pǔ huì qǐ gōng xī jù xíng

这句话大意是:正光中,尚书右丞张普惠为行台,送租于南秦、 东益,普惠启公熙俱行。

zhì nán qín yǐ dǐ fǎn bù dé jìn qiǎn gōng xī xiān wèi dǐ

这句话大意是:至南秦,以氐反不得进,遣公熙先慰氐。

dōng yì zhōu cì shǐ wèi zi jiàn yǐ gōng xī xiǎn báo mì lìng fǎng chá gōng xī guǒ yǒu qián móu jiāng wèi pàn luàn

这句话大意是:东益州刺史魏子 建以公熙险薄,密令访察,公熙果有潜谋,将为叛乱。

zi jiàn réng bào pǔ huì lìng qí shè lù

这句话大意是:子建仍报普惠,令其摄录。

pǔ huì jí zhuī gōng xī jìng bù kěn fù dōng chū hàn zhōng

这句话大意是:普惠急追,公熙竟不肯赴,东出汉中。

pǔ huì biǎo liè qí shì gōng xī dà xíng huì lù zhōng de miǎn zuì

这句话大意是:普惠表列其事,公熙大行贿赂,终得免罪。

hòu wèi jiǎ jié bié jiāng yǔ dū du yuán zhì tóng shǒu qí zhōu wèi qín zéi mò shé tiān shēng suǒ lǔ sǐ yú qín zhōu

这句话大意是:后为假节、别将,与都督元志同守岐州,为秦贼莫折天生所虏,死于秦州。

wén dé hòu zì hàn zhōng rù tǒng lǒng suì yǒu yīn píng wǔ xìng zhī de hòu wèi liú yì lóng jīng zhōu cì shǐ liú yì xuān suǒ shā

这句话大意是:文德后自汉中入统陇,遂有阴平、武兴之地后为刘义隆荆州刺史刘义宣所杀。

bǎo zōng zhī zhí yě zi yuán hé bēn yì lóng yǐ wéi wǔ dū bái shuǐ tài shǒu

这句话大意是:保宗之执也,子元和奔义隆,以为武都、白水太守。

yuán hé jù chéng guī shùn gāo zōng jiā zhī bài zhēng nán dà jiàng jūn wǔ dū wáng nèi xǐ jīng shī

这句话大意是:元和据城归顺,高宗嘉之, 拜征南大将军、武都王,内徙京师。

yuán hé cóng shū sēng sì fù zì chēng wǔ dū wáng yú jiā lú

这句话大意是:元和从叔僧嗣复自称武都王于葭芦。

sēng sì sǐ cóng dì wén dù zì lì wèi wǔ xīng wáng qiǎn shǐ guī shùn xiǎn zǔ shòu wén dù wǔ xìng zhèn jiāng

这句话大意是:僧嗣死, 从弟文度自立为武兴王,遣使归顺,显祖授文度武兴镇将。

jì ér fù pàn

这句话大意是:既而复叛。

gāo zǔ chū zhēng xi jiāng jūn pí huān xǐ gōng jiā lú pò zhī zhǎn wén dù shǒu

这句话大意是:高祖初,征 西将军皮欢喜攻葭芦破之,斩文度首。

wén dù dì hóng xiǎo míng shǔ fàn xiǎn zǔ miào huì yǐ xiǎo míng chēng

这句话大意是:文度弟弘,小名鼠,犯显祖庙讳,以小名称。

shǔ zì wèi wǔ xīng wáng qiǎn shǐ fèng biǎo xiè zuì gòng qí fāng wù gāo zǔ nà zhī

这句话大意是:鼠自为武兴王,遣使奉表谢罪, 贡其方物,高祖纳之。

shǔ qiǎn zi gǒu nú rù shì bài shǔ dū du nán qín zhōu cì shǐ zhēng xi jiāng jūn xī róng xiào wèi wǔ dū wáng

这句话大意是:鼠遣子苟奴入侍,拜鼠都督、南秦州刺史、征西将军、西戎 校尉、武都王。

shǔ sǐ cóng zǐ hòu qǐ tǒng rèn gāo zǔ fù yǐ shǔ jué shòu zhī

这句话大意是:鼠死,从子后起统任,高祖复以鼠爵授之。

shǔ zǐ jí shǐ wèi bái shuǐ tài shǒu hòu qǐ sǐ yǐ jí shǐ wèi zhēng xi jiāng jūn wǔ dū wáng

这句话大意是:鼠子集始为白水太守,后起死,以集始为征西将军、武都王。

jí shǐ hòu cháo yú jīng shī bài dū du nán qín zhōu cì shǐ ān nán dà jiàng jūn lǐng hù nán mán xiào wèi hàn zhōng jùn hòu wǔ xīng wáng cì yǐ chē qí róng mǎ jǐn cǎi zēng kuàng děng

这句话大意是:集始后朝于京师, 拜都督、南秦州刺史、安南大将军、领护南蛮校尉、汉中郡侯、武兴王,赐以车旗 戎马锦彩缯纩等。

xún hái wǔ xìng jìn hào zhèn nán jiāng jūn jiā dū níng xiāng děng wǔ zhōu zhū jūn shì

这句话大意是:寻还武兴,进号镇南将军,加督宁、湘等五州诸军事。

hòu chóu chí zhèn jiāng yáng líng zhēn xí pò wǔ xìng jí shǐ suì rù xiāo zé

这句话大意是:后仇池镇 将杨灵珍袭破武兴,集始遂入萧赜。

jǐng míng chū jí shǐ lái jiàng hái shòu jué wèi guī shǒu wǔ xìng

这句话大意是:景明初,集始来降,还授爵位,归守武兴。

sǐ zi shào xiān lì bài dū du nán qín zhōu cì shǐ zhēng lǔ jiāng jūn hàn zhōng jùn gōng wǔ xīng wáng

这句话大意是:死,子绍先立,拜都督、南秦州刺 史、征虏将军、汉中郡公、武兴王;。

zèng jí shǐ chē qí dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī shì ān wáng

这句话大意是:赠集始车骑大将军、开府仪同三司,谥安王。

shào xiān nián yòu wěi shì èr shū jí qǐ jí yì

这句话大意是:绍先年幼,委事二叔集起、集义。

xià hóu dào qiān yǐ hàn zhōng guī shùn yě xiāo yǎn bái mǎ shù zhǔ yǐn tiān bǎo lǜ zhòng wéi zhī

这句话大意是:夏侯道迁以汉中归顺也,萧衍白马戍主尹天保率 众围之。

dào qiān qiú yuán yú jí qǐ jí yì èr rén tān bǎo biān fān bù yù jiù zhī wéi jí shǐ dì jí lǎng xīn yuàn lì gōng lǜ zhòng pò tiān bǎo quán hàn chuān jí lǎng zhī lì yě

这句话大意是:道迁求援于集起、集义,二人贪保边籓,不欲救之,唯集始弟集朗心愿立 功,率众破天保,全汉川,集朗之力也。

jí yì jiàn liáng yì jì dìng kǒng wǔ xìng bù dé jiǔ wèi wài fān suì shān dòng zhū dǐ tuī shào xiān jiàn chēng dà hào jí qǐ jí yì bìng chēng wáng wài yǐn xiāo yǎn wèi yuán

这句话大意是:集义见梁益既定,恐武兴不得久为外籓, 遂扇动诸氐,推绍先僭称大号,集起、集义并称王,外引萧衍为援。

ān xī jiāng jūn xíng luán qiǎn jiàn wǔ jiàng jūn fu shù yǎn gōng wǔ xìng kè zhī zhí shào xiān sòng yú jīng shī suì miè qí guó yǐ wéi wǔ xìng zhèn fù gǎi zhèn wèi dōng yì zhōu

这句话大意是:安西将军邢峦 遣建武将军傅竖眼攻武兴,克之,执绍先送于京师,遂灭其国,以为武兴镇,复改 镇为东益州。

qián hòu zhèn jiāng táng fǎ lè cì shǐ dù zuǎn xíng bào yǐ wēi huì shī zhōng dǐ háo chóu shí zhù děng xiāng shuài fǎn pàn

这句话大意是:前后镇将唐法乐,刺史杜纂、邢豹,以威惠失衷,氐豪仇石柱等相率 反叛。

cháo tíng yǐ xī nán wéi yōu

这句话大意是:朝廷以西南为忧。

zhèng guāng zhōng zhào wèi zi jiàn wèi cì shǐ yǐ ēn xìn zhāo fǔ fēng huà dà xíng yuǎn jìn kuǎn fù rú nèi dì yān

现代白话:正光中,诏魏子建为刺史,以恩信招抚,风化大行,远近 款附,如内地呢。

hòu táng yǒng dài zi jiàn wèi zhōu wèi jǐ dī rén xī fǎn yǒng qì chéng dōng zǒu zì cǐ fù wèi dǐ de

这句话大意是:后唐永代子建为州,未几,氐人悉反,永弃城东走,自此复为氐 地。

qí hòu shào xiān bēn hái wǔ xìng fù zì lì wèi wáng

这句话大意是:其后,绍先奔还武兴,复自立为王。

tǔ yù hún běn liáo dōng xiān bēi tú hé shè guī zi yě

这句话大意是:吐谷浑,本辽东鲜卑徒河涉归子也。

shè guī yī míng yì luò hán yǒu èr zi shù cháng yuē tǔ yù hún shǎo yuē ruò luò huì

这句话大意是:涉归一名弈洛韩,有二子,庶长曰吐谷浑, 少曰若洛廆。

shè guī sǐ ruò luò huì dài tǒng bù luò bié wèi mù róng shì

这句话大意是:涉归死,若洛廆代统部落,别为慕容氏。

shè guī zhī cún yě fēn hù qī bǎi yǐ gěi tǔ yù hún

这句话大意是:涉归之存也,分户七百以给 吐谷浑。

tǔ yù hún yǔ ruò luò huì èr bù mǎ dòu xiāng shāng ruò luò huì nù qiǎn rén wèi tǔ yù hún yuē xiān gōng chǔ fèn yǔ xiōng yì bù hé bù xiāng yuǎn ér mǎ dòu xiāng shāng

这句话大意是:吐谷浑与若洛廆二部马斗相伤,若洛廆怒,遣人谓吐谷浑曰:“先公处分, 与兄异部,何不相远,而马斗相伤!

tǔ yù hún yuē mǎ shì chù ěr shí cǎo yǐn shuǐ chūn qì fā dòng suǒ yǐ dòu

这句话大意是:”吐谷浑曰:“马是畜耳,食草饮水,春气发 动,所以斗。

dòu zài mǎ ér nù jí rén guāi bié shén yì jīn dāng qù rǔ wàn lǐ zhī wài

现代白话:斗在马而怒及人,乖别甚易,今当去你万里之外。

ruò luò huì huǐ qiǎn jiù lǎo jí zhǎng shǐ qī nà lóu zhuī xiè liú zhī

这句话大意是:”若洛廆悔,遣旧 老及长史七那楼追谢留之。

tǔ yù hún yuē wǒ nǎi zǔ yǐ lái shù dé liáo yòu xiān gōng zhī shì bǔ shì zhī yán yún yǒu èr zi dāng xiǎng fú zuò bìng liú zǐ sūn

这句话大意是:吐谷浑曰:“我乃祖以来,树德辽右,先公之世,卜筮 之言,云有二子当享福祚,并流子孙。

wǒ shì bēi shù lǐ wú bìng dà jīn yǐ mǎ zhì guāi dài tiān suǒ qǐ

这句话大意是:我是卑庶,理无并大,今以马致乖,殆天所 启。

zhū jūn shì qū mǎ lìng dōng mǎ ruò huán dōng wǒ dāng suí qù

这句话大意是:诸君试驱马令东,马若还东,我当随去。

jí lìng cóng qí yōng mǎ lìng huí shù bǎi bù xū rán bēi míng tū zǒu ér xi shēng ruò tuí shān rú shì zhě shí yú bèi yī huí yī mí

这句话大意是:”即令从骑拥马令回,数百步,欻然 悲鸣,突走而西,声若颓山,如是者十余辈,一回一迷。

lóu lì qū nǎi guì yuē kè hán cǐ fēi fù rén shì

这句话大意是:楼力屈,乃跪曰:“可汗, 此非复人事。

hún wèi qí bù luò yuē wǒ xiōng dì zǐ sūn bìng yīng chāng shèng huì dāng chuán zi jí zēng xuán sūn qí jiān kě bǎi yú nián wǒ jí xuán sūn jiān shǐ dāng xiǎn ěr

这句话大意是:”浑谓其部落曰:“我兄弟子孙并应昌盛,廆当传子及曾玄孙,其间 可百余年,我及玄孙间始当显耳。

yú shì suì xi fù yīn shān hòu jiǎ dào shàng lǒng

这句话大意是:”于是遂西附阴山,后假道上陇。

ruò luò huì zhuī sī tǔ yù hún zuò ā yú gē tú hé yǐ xiōng wèi ā yú yě

这句话大意是:若落廆追思吐 谷浑,作《阿于歌》,徒河以兄为阿于也。

zǐ sūn jiàn hào yǐ cǐ gē wèi niǎn hòu gǔ chuī dà qū

这句话大意是:子孙僭号,以此歌为辇后鼓吹大曲。

tǔ yù hún suì xǐ shàng lǒng zhǐ yú fú hǎn jì gān sōng nán jiè áng chéng lóng hé cóng táo shuǐ xī nán jí bái lán shù qiān lǐ zhōng suì shuǐ cǎo lú zhàng ér jū yǐ ròu lào wèi liáng

这句话大意是:吐谷浑遂徙上陇,止于枹罕暨甘松,南界昂城、龙涸,从洮水西南极白兰数千 里中,遂水草,庐帐而居,以肉酪为粮。

xī běi zhū zhǒng wèi zhī ā chái lǔ

这句话大意是:西北诸种谓之阿柴虏。

tǔ yù hún sǐ yǒu zi liù shí rén

这句话大意是:吐谷浑死,有子六十人。

zhǎng zǐ tǔ yán shēn cháng qī chǐ bā cùn yǒng lì guò rén xìng kè bào wèi áng chéng qiāng qiú jiāng cōng suǒ cì

这句话大意是:长子吐延,身长七尺八寸,勇力过人,性刻暴,为昂 城羌酋姜聪所刺。

jiàn yóu zài tǐ hū zǐ yè yán yǔ qí dà jiàng gē bá ní yuē wú qì jué guān jiàn qì biàn sù qù bǎo bái lán de jì xiǎn yuǎn yòu tǔ sú nuò ruò yì kòng yù

现代白话:剑犹在体,呼子叶延,语其大将纥拔泥曰:“我气绝,棺剑讫, 便速去保白兰,地既险远,又土俗懦弱,易控御。

yè yán xiǎo r yù shòu yú rén kǒng cāng cù zhōng bù néng xiāng zhì

这句话大意是:叶延小儿,欲授余人,恐仓卒终 不能相制。

jīn yǐ yè yán fù rǔ jié gǔ gōng zhī lì yǐ fǔ zhī

现代白话:今以叶延付你,竭股肱之力以辅之。

rú zǐ de lì wú wú hèn yě

现代白话:孺子得立,我无恨也。

chōu jiàn ér sǐ

这句话大意是:”抽剑而死。

yǒu zi shí èr rén

这句话大意是:有子十二人。

yè yán shǎo ér yǒng guǒ nián shí suì fù cǎo wéi rén hào yuē jiāng cōng měi dàn zhé shè zhī shè zhòng zé háo jiào qì tì

这句话大意是:叶延少而勇果,年十岁,缚草为人,号曰姜聪,每旦辄射之,射中则嗥叫泣涕。

qí mǔ yuē chóu zéi zhū jiāng yǐ tú kuài zhī rǔ nián xiǎo hé fán zhāo zhāo zì kǔ

现代白话:其母曰:“仇贼诸将已屠脍之,你年小,何烦朝朝自苦。

yè yán míng yàn ruò bù zì shèng dá mǔ yuē chéng zhī wú yì rán wǎng jí zhī xīn bù shèng qí tòng

这句话大意是:”叶延鸣咽若不自胜,答 母曰:“诚知无益,然罔极之心,不胜其痛。

xìng zhì xiào mǔ bìng sān rì bù shí yè yán yì bù shí

这句话大意是:”性至孝,母病三日不食,叶延亦不 食。

pō shì shū chuán zì wèi zēng zǔ yì luò hán shǐ fēng chāng lí gōng wú wèi gōng sūn zhī zǐ àn lǐ gōng sūn zhī zǐ dé yǐ wáng fù zì wèi shì suì yǐ tǔ yù hún wèi shì yān

现代白话:颇视书传,自谓曾祖弈洛韩始封昌黎公,我为公孙之子,案《礼》,公孙之子 得以王父字为氏,遂以吐谷浑为氏呢。

yè yán sǐ zi suì xī lì xìng chún jǐn sān dì zhuān quán suì xī bù néng zhì zhū dà jiàng gòng zhū zhī

这句话大意是:叶延死,子碎奚立,性淳谨,三弟专权,碎奚不能制,诸大将共诛之。

xī yōu āi bù fù shè shì suì lì zǐ shì lián wèi shì zǐ wěi zhī shì hào yuē mò hè láng huá yán fù yě

这句话大意是:奚忧哀 不复摄事,遂立子视连为世子,委之事,号曰“莫贺郎”,华言父也。

suì xī suì yǐ yōu sǐ

这句话大意是:碎奚遂以忧 死。

shì lián lì yǐ fù yōu sī bù yóu yú hān yàn

这句话大意是:视连立,以父忧思,不游娱酣宴。

shí wǔ nián sǐ dì shì pí lì

这句话大意是:十五年,死,弟视罴立。

sǐ zi shù luò gān děng bìng yòu dì wū gē tí lì ér qī shù luò gàn mǔ shēng èr zi mù guī lì yán

这句话大意是:死,子树洛干等并 幼,弟乌纥提立而妻树洛干母,生二子慕𪻺、利延。

wū gē tí yī míng dà hái sǐ shù luò gàn lì zì hào chē qí jiāng jūn shì suì jìn yì xī chū yě

这句话大意是:乌纥提一名大孩,死,树洛干 立,自号车骑将军,是岁晋义熙初也。

shù luò gàn sǐ dì ā chái lì zì hào piào qí jiāng jūn shā zhōu cì shǐ

这句话大意是:树洛干死,弟阿豺立,自号骠骑将军、沙州 刺史。

bù nèi yǒu huáng shā zhōu huí shù bǎi lǐ bù shēng cǎo mù yīn hào shā zhōu

这句话大意是:部内有黄沙,周回数百里,不生草木,因号“沙州”。

ā chái jiān bìng qiāng dǐ dì fāng shù qiān lǐ hào wèi qiáng guó

这句话大意是:阿豺兼并羌氐,地方数千里,号为强国。

tián yú xi qiáng shān guān diàn jiāng yuán wèn yú qún chén yuē cǐ shuǐ dōng liú yǒu hé míng

这句话大意是:田于西强山,观垫江源,问于群臣曰: “此水东流,有何名?

yóu hé jùn guó rù hé shuǐ yě

这句话大意是:由何郡国入何水也?

qí zhǎng shǐ céng hé yuē cǐ shuǐ jīng chóu chí guò jìn shòu chū dàng qú hào diàn jiāng zhì ba jùn rù jiāng dù guǎng líng huì yú hǎi

这句话大意是:”其长史曾和曰:“此水经仇池,过晋 寿,出宕渠,号垫江,至巴郡入江,度广陵会于海。

ā chái yuē shuǐ shàng zhī yǒu guī wú suī sāi biǎo xiǎo guó ér dú wú suǒ guī hu

现代白话:”阿豺曰:“水尚知有归,我 虽塞表小国,而独无所归吗?

qiǎn shǐ tōng liú yì fú xiàn qí fāng wù yì fú fēng wèi jiāo hé gōng

这句话大意是:”遣使通刘义符,献其方物,义符封为浇河公。

wèi jí bài shòu liú yì lóng yuán jiā sān nián yòu jiā chú mìng

这句话大意是:未及 拜受,刘义隆元嘉三年又加除命。

yòu jiāng qiǎn shǐ cháo gòng huì bào bìng lín sǐ zhào zhū zǐ dì gào zhī yuē xiān gōng chē qí shě qí zi qián yǐ dà yè shǔ wú wú qǐ gǎn wàng xiān gōng zhī jǔ ér sī yú wěi dài qí yǐ mù guī jì shì

现代白话:又将遣使朝贡,会暴病,临死召诸子弟告之曰: “先公车骑舍其子虔以大业属我,我岂敢忘先公之举而私于纬代,其以慕𪻺继事。

ā chái yǒu zi èr shí rén wěi dài zhǎng zǐ yě

这句话大意是:” 阿豺有子二十人,纬代,长子也。

ā chái yòu wèi yuē rǔ děng gè fèng wú yī zhī jiàn zhé zhī dì xià

现代白话:阿豺又谓曰:“你等各奉我一只箭,折之地下。

é ér mìng mǔ dì mù lì yán yuē rǔ qǔ yī zhī jiàn zhé zhī

现代白话:” 俄而命母弟慕利延曰:“你取一只箭折之。

mù lì yán zhé zhī

这句话大意是:”慕利延折之。

yòu yuē rǔ qǔ shí jiǔ zhǐ jiàn zhé zhī

现代白话:又曰:“你取十九只箭 折之。

yán bù néng zhé

这句话大意是:”延不能折。

ā chái yuē rǔ cáo zhī fǒu

现代白话:阿豺曰:“你曹知否?

dān zhě yì zhé zhòng zé nán cuī lù lì yī xīn rán hòu shè jì kě gù

这句话大意是:单者易折,众则难摧,戮力一心,然后 社稷可固。

yán zhōng ér sǐ

这句话大意是:”言终而死。

xiōng zi mù guī lì

这句话大意是:兄子慕𪻺立。

xiān shì ā chái shí liú yì lóng mìng jìng wèi zhì ér sǐ mù guī yòu fèng biǎo tōng yì lóng yì lóng yòu shòu lǒng xī gōng

这句话大意是:先是阿豺时,刘义隆命竟未至而死,慕𪻺又奉表通义隆,义隆又授陇西公。

mù guī zhāo jí qín liáng wáng yè zhī rén jí qiāng róng zá yí zhòng zhì wǔ liù bǎi luò nán tōng shǔ hàn běi jiāo liáng zhōu hè lián bù zhòng zhuǎn shèng

这句话大意是:慕 𪻺招集秦凉亡业之人及羌戎杂夷众至五六百落,南通蜀汉,北交凉州、赫连,部众 转盛。

shì zǔ shí mù guī shǐ qiǎn qí shì láng xiè dà níng fèng biǎo guī guó xún tǎo qín hè lián dìng sòng zhī jīng shī

这句话大意是:世祖时,慕𪻺始遣其侍郎谢大宁奉表归国,寻讨禽赫连定,送之京师。

shì zǔ jiā zhī qiǎn shǐ zhě cè bài mù guī wèi dà jiàng jūn xī qín wáng

这句话大意是:世祖嘉 之,遣使者策拜慕𪻺为大将军、西秦王。

mù guī biǎo yuē chén chéng yōng ruò gǎn jié qíng kuǎn fú qín jiàn nì xiàn jié wáng fǔ

这句话大意是:慕𪻺表曰:“臣诚庸弱,敢竭情款,俘禽 僭逆,献捷王府。

jué zhì suī chóng ér tǔ bù zēng kuò chē qí jì shì ér cái bù zhōu shǎng yuàn chuí jiàn chá liàng qí dān kuǎn chén qǐng jiē kòu nì jiāng jìng zhī rén wèi zéi suǒ chāo liú zhuǎn dōng xià jīn huáng huà hùn yī qiú huán xiāng tǔ

这句话大意是:爵秩虽崇而土不增廓,车旗既饰而财不周赏,愿垂鉴察,亮其单 款,臣顷接寇逆,疆境之人,为贼所抄,流转东下,今皇化混一,求还乡土。

qǐ fó rì lián kū lüè hán zhāng huá děng sān rén jiā ruò zài cǐ fēn guāi kě mǐn yuàn bìng chì qiǎn shǐ ēn qià xiá huāng cún wáng gǎn dài

这句话大意是:乞佛 日连、窟略寒、张华等三人家弱在此,分乖可愍,愿并敕遣,使恩洽遐荒,存亡感 戴。

shì zǔ zhào gōng qīng cháo huì yì dá shī xíng

这句话大意是:世祖诏公卿朝会议答施行。

tài wèi zhǎng sūn sōng jí yì láng bó shì èr bǎi qī shí jiǔ rén yì yuē qián zhě yǒu sī chǔ yǐ wèi qín wáng huāng wài zhī jūn běn fēi zhèng jiào suǒ jí lái zé shòu zhī qù zé bù jìn

这句话大意是:太尉长孙嵩及议郎、博士二百七十九人议曰:“前 者有司处以为秦王荒外之君,本非政教所及,来则受之,去则不禁。

huáng wēi yuǎn bèi xi qín wáng mù yì wèi wēi chēng chén nà gòng qiú shòu jué hào

这句话大意是:皇威远被,西 秦王慕义畏威,称臣纳贡,求受爵号。

yì zhě yǐ wéi gǔ zhě yào huāng zhī jūn suī rén tǔ zhòng guǎng ér jué bù nǐ huá xià

这句话大意是:议者以为古者要荒之君,虽人土众广,而爵 不拟华夏。

bì xià jiā chǒng wáng guān nǎi yuè cháng fēn róng shì chē qí bān tóng shàng guó

这句话大意是:陛下加宠王官,乃越常分,容饰车旗,班同上国。

zhì yú zēng xù duō shǎo jiù diǎn suǒ wú jiē dāng lín shí yǐ zhì fēng guǎ

这句话大意是:至于缯絮多少,旧典 所无,皆当临时以制丰寡。

zì hàn wèi yǐ lái fǔ jiē huāng xiá pō yǒu gù shì

这句话大意是:自汉魏以来,抚接荒遐,颇有故事。

lǚ hòu yí chán yú yù chē èr chéng mǎ èr sì chán yú dá mǎ qiān pǐ

这句话大意是:吕后遗单于御车二 乘、马二驷,单于答马千匹;。

qí hòu xiōng nú hé qīn dí guó yí zēng xù bù guò shù bǎi

这句话大意是:其后匈奴和亲,敌国遗缯絮不过数百;。

hū hán yá chēng chén shēn zì rù cháo shǐ zhì wàn bó

这句话大意是:呼韩邪称臣, 身自入朝,始至万伯。

jīn xī qín wáng ruò yǐ tǔ wú sāng cán biàn dāng shàng qǐng bù dé yán cái bù zhōu shǎng

这句话大意是:今西秦王若以土无桑蚕,便当上请,不得言‘财不周赏’。

xī zhōu shì shuāi wēi qí hóu xiǎo bái yī kuāng tiān xià yǒu cì zuò zhī mìng wú yì tǔ zhī shǎng

这句话大意是:昔周室衰微,齐侯小白一匡天下,有赐胙之命,无益土之赏;。

jìn hóu zhòng ěr pò chu chéng pú wéi shòu nán yáng zhī tián wèi cháo sù zhī yì

这句话大意是:晋侯重耳破楚城濮, 唯受南阳之田为朝宿之邑。

xī qín suǒ zhì wéi dìng ér yǐ

这句话大意是:西秦所致,唯定而已。

sài wài zhī rén yīn shí chéng biàn qīn rù qín liáng wèi yǒu jīng lüè tuò jìng zhī xūn jué dēng shàng guó tǒng qín liáng hé shā sì zhōu zhī de ér yún tǔ bù zēng kuò

这句话大意是:塞外之人,因时乘便,侵入秦凉, 未有经略拓境之勋,爵登上国,统秦、凉、河、沙四州之地,而云‘土不增廓’。

bǐ shèng cháo yú ruò zhōu ér zì tóng yú wǔ bà wú yàn zhī qíng qí kě jí hu

这句话大意是:比圣朝于弱周,而自同于五霸,无厌之情,其可极吗?

xī qín wáng zhōng kuǎn yú cháo tíng yuán qí běn qíng bì bù zhì cǐ huò zuǒ yòu bù mǐn yīn zhì sī lèi

这句话大意是:西秦王忠款于朝廷,原其本 情,必不至此,或左右不敏,因致斯累。

jiǎn xī qín liú rén zéi shí suǒ chāo xī zài pú bǎn jīn jì chēng fān sì hǎi xián tài tiān xià yī jiā kě chì qín zhōu sòng yì jīng shī suí hòu qiǎn hái

这句话大意是:检西秦流人贼时所抄,悉在蒲坂,今既称 籓,四海咸泰,天下一家,可敕秦州送诣京师,随后遣还。

suǒ qǐng qǐ fú sān rén xī wèi bīn guó zhī shǐ lái zài wáng tíng guó pò jiā qiān jí wéi chén qiè kě wù tīng xǔ

这句话大意是:所请乞佛三人,昔为宾 国之使,来在王庭,国破家迁,即为臣妾,可勿听许。

zhì yuē gōng qīng zhī yì wèi wèi shī tǐ

这句话大意是:”制曰:“公卿之议,未为 失体。

xī qín wáng suǒ shōu jīn chéng fú hǎn lǒng xī zhī de bǐ zì qǔ zhī zhèn jí yǔ zhī biàn shì liè tǔ hé xū fù kuò

这句话大意是:西秦王所收金城、枹罕、陇西之地,彼自取之,朕即与之,便是裂土,何须 复廓。

xī qín kuǎn zhì mián juàn suí shǐ shū cù zēng yì zhī fēi yì pǐ ér yǐ

这句话大意是:西秦款至,绵绢随使疏数增益之,非一匹而已。

zì shì mù guī gòng xiàn pō jiǎn yòu tōng yú liú yì lóng yì lóng fēng wèi lǒng xī wáng

这句话大意是:”自是慕𪻺贡献颇简,又通 于刘义隆,义隆封为陇西王。

tài yán èr nián mù guī sǐ dì mù lì yán lì zhào qiǎn shǐ zhě cè mù guī yuē huì wáng

这句话大意是:太延二年,慕𪻺死,弟慕利延立,诏遣使者策慕𪻺曰惠王。

hòu bài mù lì yán zhèn xi dà jiāng jūn yí tóng sān sī gǎi fēng xī píng wáng

这句话大意是:后拜慕利延镇西大 将军、仪同三司,改封西平王;。

yǐ mù guī zi yuán xù wèi fǔ jūn jiāng jūn

这句话大意是:以慕𪻺子元绪为抚军将军。

shí mù lì yán yòu tōng liú yì lóng yì lóng fēng wèi hé nán wáng

这句话大意是:时慕利延又通刘义隆, 义隆封为河南王。

shì zǔ zhēng liáng zhōu mù lì yán jù suì lǜ qí bù rén xi dùn shā mò

这句话大意是:世祖征凉州,慕利延惧,遂率其部人西遁沙漠。

shì zǔ yǐ mù lì yán xiōng yǒu qín hè lián dìng zhī gōng qiǎn shǐ xuān yù zhī nǎi hái

这句话大意是:世祖以慕利延兄 有禽赫连定之功,遣使宣喻之,乃还。

hòu mù lì yán qiǎn shǐ biǎo xiè shū zòu nǎi xià zhào bāo jiǎng zhī

这句话大意是:后慕利延遣使表谢,书奏,乃下诏褒奖之。

mù lì yán xiōng zi wěi dài jù mù lì yán hài jǐ yǔ shǐ zhě móu yù guī guó mù lì yán jué ér shā zhī

这句话大意是:慕利延兄子纬代惧慕利延害己,与使者谋欲归国,慕利延觉而杀之。

wěi dài dì huà lì yán děng bā rén táo guī jīng shī qǐng bīng tǎo mù lì yán

这句话大意是:纬代弟叱力延 等八人逃归京师,请兵讨慕利延。

shì zǔ bài huà lì yán guī yì wáng zhào jìn wáng fú luō lǜ zhū jiāng tǎo zhī

这句话大意是:世祖拜叱力延归义王,诏晋王伏罗率诸将讨之。

jūn zhì dà mǔ qiáo mù lì yán xiōng zi shi yín zǒu hé xī fú luō qiǎn jiàng zhuī jī zhī zhǎn shǒu wǔ qiān yú jí

这句话大意是:军至大母桥,慕利延兄子拾寅走河西,伏罗遣将追击之,斩首五千余级。

mù lì yán zǒu bái lán

这句话大意是:慕利延走 白兰。

mù lì yán cóng dì fú niàn zhǎng shǐ fú jiū lí bù dà chóng é děng lǜ zhòng yī wàn sān qiān luò guī xiáng

这句话大意是:慕利延从弟伏念、长史孚鸠黎、部大崇娥等率众一万三千落归降。

hòu fù qiǎn zhēng xi jiāng jūn gāo liáng wáng nà děng tǎo zhī yú bái lán mù lì yán suì rù yú tián guó shā qí wáng sǐ zhě shù wàn rén

这句话大意是:后复遣 征西将军、高凉王那等讨之于白兰,慕利延遂入于阗国,杀其王,死者数万人。

nán zhēng jì bīn

这句话大意是:南 征罽宾。

qiǎn shǐ tōng liú yì lóng qiú yuán xiàn wū wán mào nǚ guó jīn jiǔ qì hú wáng jīn chuàn děng wù yì lóng cì yǐ qiān chē

这句话大意是:遣使通刘义隆求援,献乌丸帽、女国金酒器、胡王金钏等物,义隆赐以牵 车。

qī nián suì hái jiù tǔ

这句话大意是:七年,遂还旧土。

mù lì yán sǐ shù luò gàn zǐ shi yín lì shǐ yì yú fú luō chuān qí jū zhǐ chū rù qiè nǐ wáng zhě

这句话大意是:慕利延死,树洛干子拾寅立,始邑于伏罗川,其居止出入窃拟王者。

shi yín fèng xiū gòng zhí shòu cháo tíng zhēng shuò yòu shòu liú yì lóng fēng jué hào hé nán wáng

这句话大意是:拾寅奉修 贡职,受朝廷正朔,又受刘义隆封爵,号河南王。

shì zǔ qiǎn shǐ bài wèi zhèn xi dà jiàng jūn shā zhōu cì shǐ xī píng wáng

这句话大意是:世祖遣使拜为镇西大将军、沙州 刺史、西平王。

hòu shi yín zì shì xiǎn yuǎn pō bù gōng mìng tōng shǐ yú liú yù xiàn shàn mǎ sì jiǎo yáng yù jiā zhī guān hào

这句话大意是:后拾寅自恃险远,颇不恭命,通使于刘彧,献善马、四角羊,彧加 之官号。

gāo zōng shí dìng yáng hòu cáo ān biǎo shi yín jīn bǎo bái lán duō yǒu jīn yín niú mǎ ruò jī zhī kě yǐ dà huò

现代白话:高宗时,定阳侯曹安表拾寅今保白兰,多有金银牛马,若击之,能够大获。

yì zhě xián yǐ xiān dì fèn shi yín xiōng dì bù mù shǐ jìn wáng fú luō gāo liáng wáng nà zài zhēng zhī jìng bù néng kè

这句话大意是:议者咸以先帝忿拾寅兄弟不穆,使晋王伏罗、高凉王那再征之,竟不能克。

shi yín suī fù yuǎn dùn jūn yì pí láo

这句话大意是:拾寅虽 复远遁,军亦疲劳。

jīn zài bái lán bù fàn wáng sāi bù wéi rén huàn fēi guó jiā zhī suǒ jí yě

这句话大意是:今在白兰,不犯王塞,不为人患,非国家之所急也。

ruò qiǎn shǐ zhāo wèi bì qiú wéi chén qiè kě bù láo ér dìng yě

这句话大意是:若遣使招 慰,必求为臣妾,可不劳而定也。

wáng zhě zhī yú sì huāng jī mí ér yǐ hé bì tú qí guó yǒu qí de

这句话大意是:王者之于四荒,羁縻而已,何必屠其国有其地。

ān yuē chén xī wèi jiāo hé shù jiāng yǔ zhī xiāng jìn míng qí yì shì

这句话大意是:安曰:“臣昔为浇河戍将,与之相近,明其意势。

ruò fēn jūn chū qí zuǒ yòu shi yín bì zǒu bǎo nán shān bù guò shí rì niú mǎ cǎo jǐn rén wú suǒ shí zhòng bì kuì pàn kě yī jǔ ér dìng yě

这句话大意是:若分军出其左右,拾寅必走保南 山,不过十日,牛马草尽,人无所食,众必溃叛,可一举而定也。

cóng zhī zhào yáng píng wáng xīn chéng jiàn ān wáng mù liù tóu děng chū nán dào nán jùn gōng li huì jǐ shì zhōng gōng sūn bá jí ān chū běi dào yǐ tǎo zhī

这句话大意是:”从之,诏阳平 王新成、建安王穆六头等出南道,南郡公李惠、给事中公孙拔及安出北道以讨之。

shi yín zǒu nán shān zhū jūn jì hé zhuī zhī

这句话大意是:拾寅走南山,诸军济河追之。

shí jūn duō bìng zhū jiāng yì zéi zhī yuǎn dùn jūn róng yǐ zhèn jīn qū pí bìng zhī zú yào nán yì zhī gōng bù yì guò hu

现代白话:时军多病,诸将议贼之远遁,军容已振,今驱疲病之 卒,要难翼之功,不是也很过吗。

zhòng yǐ wéi rán nǎi yǐn hái huò tuó mǎ èr shí yú wàn

这句话大意是:众以为然,乃引还,获驼马二十余万。

xiǎn zǔ xià zhào shàng dǎng wáng cháng sūn guān děng lǜ zhōu jùn bīng tǎo shi yín

这句话大意是:显祖夏诏上党 王长孙观等率州郡兵讨拾寅。

jūn zhì màn tóu shān shi yín lái nì zhàn guān děng zòng bīng jī bài zhī shi yín xiāo dùn

这句话大意是:军至曼头山,拾寅来逆战,观等纵兵击败之,拾寅宵 遁。

yú shì sī huǐ fù xiū fān zhí qiǎn bié jià kāng pán lóng fèng biǎo cháo gòng

这句话大意是:于是思悔,复修籓职,遣别驾康盘龙奉表朝贡。

xiǎn zǔ yōu zhī bù bào qí shǐ

这句话大意是:显祖幽之,不报其使。

shi yín bù luò dà jī lǚ kòu jiāo hé zhào píng xī jiāng jūn guǎng chuān gōng pí huān xǐ lǜ dūn huáng fú hǎn gāo píng zhū jūn wèi qián fēng sī kōng shàng dǎng wáng cháng sūn guān wèi dà dū dū yǐ tǎo zhī

这句话大意是:拾寅部 落大饥,屡寇浇河,诏平西将军、广川公皮欢喜率敦煌、枹罕、高平诸军为前锋, 司空、上党王长孙观为大都督以讨之。

guān děng jūn rù shi yín jìng chú qí qiū jià shi yín jiǒng bù qiǎn zi yì jūn biǎo qiú gǎi guò

这句话大意是:观等军入拾寅境,刍其秋稼,拾寅窘怖,遣 子诣军,表求改过。

guān děng yǐ wén xiǎn zǔ yǐ zhòng láo jiàng shì nǎi xià zhào qiè zé zhī zhēng qí rèn zǐ

这句话大意是:观等以闻,显祖以重劳将士,乃下诏切责之,征其任子。

shi yín qiǎn zi jīn rù shì xiǎn zǔ xún qiǎn jīn hái

这句话大意是:拾寅 遣子斤入侍,显祖寻遣斤还。

shi yín hòu fù rǎo lüè biān rén qiǎn qí jiāng liáng lì shǒu táo yáng fú hǎn suǒ tǒng fú hǎn zhèn jiāng xi jùn gōng yáng zhōng kuí yí shi yín shū yǐ zé zhī

这句话大意是:拾寅后复扰掠边人,遣其将良利守洮阳,枹罕所统, 枹罕镇将、西郡公杨钟葵贻拾寅书以责之。

shi yín biǎo yuē fèng zhào tīng chén hái jiù tǔ gù qiǎn liáng liú shǒu táo yáng ruò bù zhuī qián ēn qiú lìng táo yáng gòng qí tǔ wù

这句话大意是:拾寅表曰:“奉诏听臣还旧土,故遣良 刘守洮阳,若不追前恩,求令洮阳贡其土物。

cí zhǐ kěn qiè xiǎn zǔ xǔ zhī

这句话大意是:”辞旨恳切,显祖许之。

zì shì suì xiū zhí gòng

这句话大意是:自是岁修职 贡。

tài hé wǔ nián shi yín sǐ zi dù yì hóu lì qiǎn qí shì láng shí zhēn gòng fāng wù tí shàng biǎo chēng sì shì

这句话大意是:太和五年,拾寅死,子度易侯立,遣其侍郎时真贡方物,提上表称嗣事。

hòu dù yì hóu fá dàng chāng zhào ràng zhī cì jǐn cǎi yī bǎi èr shí pǐ yù lìng quān gǎi suǒ lüè dàng chāng kǒu lèi bù sòng shí hái

这句话大意是:后度 易侯伐宕昌,诏让之,赐锦彩一百二十匹,喻令悛改,所掠宕昌口累部送时还。

yì hóu bìng fèng zhào

这句话大意是:易 侯并奉诏。

sǐ zi fú lián chóu lì

这句话大意是:死,子伏连筹立。

gāo zǔ yù lìng rù cháo biǎo chēng jí bìng zhé xiū táo yáng ní hé chéng ér zhì shù yān

现代白话:高祖欲令入朝,表称疾病,辄修洮阳、泥和城而置戍 呢。

wén míng tài hòu bēng shǐ rén gào xiōng fú lián chóu bài mìng bù gōng yǒu sī qǐng fá zhī gāo zǔ bù xǔ

这句话大意是:文明太后崩,使人告凶,伏连筹拜命不恭,有司请伐之,高祖不许。

qún chén yǐ qí shòu zhào bù jìng bù yí nà suǒ xiàn

这句话大意是:群臣以其 受诏不敬,不宜纳所献。

gāo zǔ yuē bài shòu shī lǐ nǎi kě jiā yǐ gào zé suǒ xiàn tǔ máo nǎi shì chén zhī cháng dào dù qì suǒ xiàn biàn shì jué zhī zòng yù gǎi huǐ qí lù wú yóu yǐ

现代白话:高祖曰:“拜受失礼,乃可加以告责,所献土毛,乃是臣 之常道,杜弃所献,便是绝之,纵欲改悔,其路无由了。

zhào yuē zhèn zài āi jiù zhī zhōng wèi yǒu zhēng tǎo ér yún chūn fú hǎn biǎo qǔ qí táo yáng ní hé èr shù

这句话大意是:”诏曰:“朕在哀疚之中, 未有征讨,而云春枹罕表,取其洮阳、泥和二戍。

shí yǐ cǐ jì biān jiāng zhī cháng jí biàn tīng xǔ

这句话大意是:时以此既边将之常,即便听许。

jí piān shī zhì tǎo èr shù wàng fēng qǐng xiáng zhí xùn èr qiān yú rén yòu de fù nǚ jiǔ bǎi kǒu

这句话大意是:及偏师致讨,二戍望风请降,执讯二千余人,又得妇女九百口。

zǐ fù kě xī hái zhī

这句话大意是:子妇可悉还之。

fú lián chóu nǎi qiǎn shì zǐ hè lǔ tóu cháo yú jīng shī lǐ xī yǒu jiā bài fú lián chóu shǐ chí jié dū du xī chuí zhū jūn shì zhēng xi jiāng jūn lǐng hù xī róng zhōng láng jiàng xī hǎi jùn kāi guó gōng tǔ yù hún wáng huī qí zhāng shòu zhī shì jiē bèi gěi zhī

这句话大意是:” 伏连筹乃遣世子贺鲁头朝于京师,礼锡有加,拜伏连筹使持节、都督西垂诸军事、 征西将军、领护西戎中郎将、西海郡开国公、吐谷浑王,麾旗章绶之饰皆备给之。

hòu qiǎn jiān yuán wài sàn qí cháng shì zhāng lǐ shǐ yú fú lián chóu fú lián chóu wèi lǐ yuē xī yǔ dàng chāng tōng hé héng jiàn chēng dà wáng jǐ zé zì míng jīn hū míng pū ér jū zhí cǐ shǐ jiāng mìng piān shī wǎng wèn qí yì

这句话大意是:后遣兼员外散骑常侍张礼使于伏连筹,伏连筹谓礼曰:“昔与宕昌通和,恒见称大 王,己则自名,今忽名仆而拘执此使,将命偏师往问其意。

lǐ yuē jūn yǔ dàng chāng bìng wèi wèi fān ér bǐ zhé yǒu xīng dòng shū wéi chén jié

这句话大意是:”礼曰:“君与宕昌并 为魏籓,而比辄有兴动,殊违臣节。

dāng fā zhī rì zǎi fǔ yǐ wéi jūn ruò fǎn mí zhī zuì zé kè bǎo fān yè tuō shǒu yú bù gǎi zé huò nán jiāng zhì

这句话大意是:当发之日,宰辅以为君若反迷知罪,则克保籓 业,脱守愚不改,则祸难将至。

fú lián chóu suì mò rán

这句话大意是:”伏连筹遂默然。

jí gāo zǔ bēng qiǎn shǐ fù āi jǐn qí chéng jìng

这句话大意是:及高祖崩,遣使赴哀,尽其诚敬。

fú lián chóu nèi xiū zhí gòng wài bìng róng dí sāi biǎo zhī zhōng hào wèi qiáng fù

这句话大意是:伏连筹内修职贡,外并戎狄,塞表之中,号为强富。

zhǔn nǐ tiān cháo shù zhì guān sī chēng zhì zhū guó yǐ zì kuā dà

这句话大意是:准拟天朝,树置官司,称 制诸国,以自夸大。

shì zōng chū zhào zé zhī yuē liáng zhōu biǎo sòng qīng bào dàng chāng shū liáng mí yōng yǔ qīng bìng wèi biān fù yǔ qí guó zé lín fān lùn qí wèi zé tóng liè ér chēng shū wèi biǎo míng bào wèi zhǐ yǒu sī yǐ guó yǒu cháng xíng yīn qín qǐng tǎo

这句话大意是:世宗初,诏责之曰:“梁州表送卿报宕昌书,梁弥邕与卿并为 边附,语其国则邻籓,论其位则同列,而称书为表,名报为旨,有司以国有常刑, 殷勤请讨。

zhèn lǜ xiǎn yuǎn duō yú qīng xiāng gòu huò gù xiān xuān cǐ yì shàn zì sān sī

这句话大意是:朕虑险远多虞,轻相构惑,故先宣此意,善自三思。

fú lián chóu shàng biǎo zì shēn cí chéng kěn zhì

这句话大意是:”伏连筹上表自申, 辞诚恳至。

zhōng shì zōng shì zhì yú zhèng guāng máo niú shǔ mǎ jí xī nán zhī zhēn wú suì bù zhì

这句话大意是:终世宗世至于正光,牦牛蜀马及西南之珍无岁不至。

hòu qín zhōu chéng rén mò shé niàn shēng fǎn hé xī lù jué liáng zhōu chéng rén wàn yú pú tí děng dōng yīng niàn shēng qiú cì shǐ sòng yǐng

这句话大意是:后秦州城人莫折念生反,河西路绝,凉州城人万于菩提等东应念生,囚刺史宋 颖。

yǐng mì qiǎn qiú yuán yú fú lián chóu fú lián chóu qīn lǜ dà zhòng jiù zhī suì huò bǎo quán

这句话大意是:颖密遣求援于伏连筹,伏连筹亲率大众救之,遂获保全。

zì ěr yǐ hòu guān jiǎo bù tōng gòng xiàn lù jué

现代白话:自你以后,关徼不通, 贡献路绝。

fú lián chóu sǐ zi kuā lǚ lì shǐ zì hào wèi kè hán jū fú sì chéng zài qīng hǎi xi shí wǔ lǐ suī yǒu chéng guō ér bù jū héng chù qióng lú suí shuǐ cǎo xù mù

这句话大意是:伏连筹死,子夸吕立,始自号为可汗,居伏俟城,在青海西十五里,虽有城郭 而不居,恒处穹庐,随水草畜牧。

qí dì dōng xi sān qiān lǐ nán běi qiān yú lǐ

这句话大意是:其地东西三千里,南北千余里。

guān yǒu wáng gōng pú yè shàng shū jí láng jiàng jiāng jūn zhī hào

这句话大意是:官有王公、仆射、 尚书及郎将、将军之号。

kuā lǚ chuí jì ěr zhū yǐ zào wèi mào zuò jīn shī zǐ chuáng

这句话大意是:夸吕椎髻毦珠,以皂为帽,坐金师子床。

hào qí qī wèi kè zūn yī zhī chéng qún pī jǐn dà páo biàn fā yú hòu shǒu dài jīn huā guān

这句话大意是:号其妻为“恪尊”, 衣织成裙,披锦大袍,辫发于后,首戴金花冠。

qí sú zhàng fū yī fú lüè tóng yú huá xià duō yǐ luó mù wèi guān yì yǐ zēng wèi mào

这句话大意是:其俗:丈夫衣服略同于华夏,多以 罗幕为冠,亦以缯为帽;。

fù rén jiē guàn zhū bèi shù fà yǐ duō wèi guì

这句话大意是:妇人皆贯珠贝,束发,以多为贵。

bīng qì yǒu gōng dāo jiǎ shuò

这句话大意是:兵器有弓刀甲槊。

guó wú cháng fù xū zé shuì fù shì shāng rén yǐ chōng yòng yān

现代白话:国无 常赋,须则税富室商人以充用呢。

qí xíng fá shā rén jí dào mǎ zhě sǐ yú zé zhēng wù yǐ shú zuì yì liàng shì jué zhàng

这句话大意是:其刑罚:杀人及盗马者死,余则征物以赎罪,亦 量事决杖;。

xíng rén bì yǒu zhān méng tóu chí shí cóng gāo jī zhī

这句话大意是:刑人,必有毡蒙头,持石从高击之。

fù xiōng sǐ qī hòu mǔ jí sǎo děng yǔ tū jué sú tóng

这句话大意是:父兄死,妻后母及嫂等,与突厥俗 同。

zhì yú hūn pín bù néng bèi cái zhě zhé dào nǚ qù

这句话大意是:至于婚,贫不能备财者,辄盗女去。

sǐ zhě yì jiē mái bìn

这句话大意是:死者亦皆埋殡。

qí fú zhì zàng qì zé chú zhī

这句话大意是:其服制,葬讫则除之。

xìng tān lán rěn yú shā hài

这句话大意是:性 贪婪,忍于杀害。

hǎo xiè liè yǐ ròu lào wèi liáng

这句话大意是:好谢猎,以肉酪为粮。

yì zhī zhòng tián yǒu dà mài sù dòu rán qí běi jiè qì hou duō hán wéi de wú jīng dà mài gù qí sú pín duō fù shǎo

这句话大意是:亦知种田,有大麦、粟、豆,然其北界气 候多寒,唯得芜菁、大麦,故其俗贫多富少。

qīng hǎi zhōu huí qiān yú lǐ hǎi nèi yǒu xiǎo shān měi dōng bīng hé hòu yǐ liáng pìn mǎ zhì cǐ shān dào lái chūn shōu zhī mǎ jiē yǒu yùn suǒ shēng de jū hào wèi lóng zhǒng bì duō jùn yì

这句话大意是:青海周回千余里,海内有小山,每冬 冰合后,以良牝马置此山,到来春收之,马皆有孕,所生得驹,号为龙种,必多骏 异。

tǔ yù hún cháng de bō sī cǎo mǎ fàng rù hǎi yīn shēng cōng jū néng rì xíng qiān lǐ shì chuán qīng hǎi cōng zhě shì yě

这句话大意是:吐谷浑尝得波斯草马,放入海,因生骢驹,能日行千里,世传青海骢者是也。

tǔ chū pìn niú mǎ duō yīng wǔ ráo tóng qián zhū shā

这句话大意是:土出牝牛、马,多鹦鹉,饶铜、钱、朱沙。

de jiān shàn shàn qiě mò

这句话大意是:地兼鄯善、且末。

xīng hé zhōng qí xiàn wǔ wáng zuò xiāng zhāo huái huāng yuǎn rú rú jì fù yú guó kuā lǚ qiǎn shǐ zhì jìng

这句话大意是:兴和中,齐献武王作相,招怀荒远,蠕蠕既附于国,夸吕遣使致敬。

xiàn wǔ wáng yù yǐ dà yì zhēng qí cháo gòng kuā lǚ nǎi shǐ rén zhào tǔ gǔ zhēn jiǎ dào rú rú pín lái yòu jiàn qí cóng mèi jìng dì nà yǐ wéi pín

这句话大意是:献武王喻 以大义,征其朝贡,夸吕乃使人赵吐骨真假道蠕蠕频来,又荐其从妹,静帝纳以为 嫔。

qiǎn yuán wài sàn qí cháng shì fu líng shǐ yú tóng guó

这句话大意是:遣员外散骑常侍傅灵使于同国。

kuā lǚ yòu qǐng hūn nǎi yǐ jǐ nán wáng kuāng sūn nǚ wèi guǎng yuè gōng zhǔ yǐ qī zhī

这句话大意是:夸吕又请婚,乃以济南王匡孙女为广乐公主以 妻之。

cǐ hòu cháo gòng bù jué

这句话大意是:此后朝贡不绝。

tǔ yù hún běi yǒu yǐ fú wù dí guó

这句话大意是:吐谷浑北有乙弗勿敌国。

sú fēng yǔ tǔ yù hún tóng

这句话大意是:俗风与吐谷浑同。

bù shí wǔ gǔ wéi shí yú jí sū zǐ

这句话大意是:不识五谷,唯食鱼及苏子。

sū zǐ zhuàng ruò zhōng guó gǒu qǐ zi

这句话大意是:苏子状 若中国苟杞子。

běi yòu yǒu ā lán guó

这句话大意是:北又有阿兰国。

yǔ niǎo shòu tóng bù zhī dòu zhàn hū jiàn yì rén jǔ guó biàn zǒu

这句话大意是:与鸟兽同,不知斗战,忽见异人,举国便走。

tǔ wú suǒ chū dà yǎng qún chù

这句话大意是:土无所出,大养 群畜。

tǐ qīng gōng zǒu zhú zhī bù kě de

这句话大意是:体轻工走,逐之不可得。

běi yòu yǒu nǚ wáng guó

这句话大意是:北又有女王国。

yǐ nǚ wéi zhǔ rén suǒ bù zhì qí chuán yún rán

这句话大意是:以女为主,人所不至,其传云然。

dàng chāng qiāng zhě qí xiān gài sān miáo zhī yìn zhōu shí yǔ yōng shǔ wēi lú děng bā guó cóng wǔ wáng miè shāng hàn yǒu xiān lián shāo dāng děng shì wèi biān huàn

这句话大意是:宕昌羌者,其先盖三苗之胤,周时与庸、蜀、微、卢等八国从武王灭商,汉有 先零、烧当等,世为边患。

qí dì dōng jiē zhōng huá xi tōng xī yù nán běi shù qiān lǐ xìng bié zì wèi bù luò qiú shuài jiē yǒu dì fēn bù xiāng tǒng shè dàng chāng jí qí yī yě

这句话大意是:其地东接中华,西通西域,南北数千里,姓别自为部落, 酋帅皆有地分,不相统摄,宕昌即其一也。

sú jiē tǔ zhù jū yǒu wū yǔ qí wū zhī máo niú wěi jí gǔ yáng máo fù zhī

这句话大意是:俗皆土著,居有屋宇,其屋织牦牛尾及 羖羊毛覆之。

guó wú fǎ lìng wú yáo fù

这句话大意是:国无法令,无徭赋。

wéi zhàn fá zhī shí nǎi xiāng tún jù bù rán zé gè shì shēng yè bù xiāng wǎng lái

这句话大意是:惟战伐之时,乃相屯聚,不然则各事生业,不相 往来。

jiē yī qiú hè

这句话大意是:皆衣裘褐。

shōu yǎng máo niú niú shǐ yǐ gōng qí shí

这句话大意是:收养牦牛、牛、豕以供其食。

fù zǐ bǎi shū xiōng dì sǐ zhě jí yǐ jì mǔ shì shū mǔ jí sǎo dì fù děng wéi qī

这句话大意是:父子、伯叔、兄弟死者,即以继母、 世叔母及嫂、弟妇等为妻。

yù wú wén zì dàn hou cǎo mù róng luò jì qí suì shí

这句话大意是:欲无文字,但候草木荣落,记其岁时。

sān nián yī xiāng jù shā niú yáng yǐ jì tiān

这句话大意是:三年一相聚,杀 牛羊以祭天。

yǒu liáng qín zhě shì wèi qiú shuài de qiāng háo xīn nǎi zì chēng wáng yān

现代白话:有梁懃者,世为酋帅,得羌豪心,乃自称王呢。

qín sūn mí hū shì zǔ chū qiǎn zi mí huáng fèng biǎo qiú nèi fù shì zǔ jiā zhī qiǎn shǐ bài mí hū wèi dàng chāng wáng cì mí huáng jué gān sōng hóu

这句话大意是:懃孙弥忽,世祖初,遣子弥黄 奉表求内附,世祖嘉之,遣使拜弥忽为宕昌王,赐弥黄爵甘松侯。

mí hū sǐ sūn hǔ zǐ lì

这句话大意是:弥忽死,孙虎子 立。

qí de zì chóu chí yǐ xī dōng xī qiān lǐ xí shuǐ yǐ nán nán běi bā bǎi lǐ de duō shān fù rén èr wàn yú luò

这句话大意是:其地自仇池以西,东西千里,席水以南,南北八百里,地多山阜,人二万余落。

shì xiū zhí gòng pō wéi tǔ yù hún suǒ duàn jué

这句话大意是:世修职贡,颇为吐谷浑所断绝。

hǔ zǐ sǐ mí zhì lì

这句话大意是:虎子死,弥治立。

hǔ zǐ dì yáng zǐ xiān bēn tǔ yù hún tǔ yù hún qiǎn bīng sòng yáng zǐ yù duó mí zhì wèi

这句话大意是:虎子弟羊子先奔吐谷浑,吐谷浑 遣兵送羊子,欲夺弥治位。

mí zhì qiǎn shǐ qǐng jiù xiǎn zǔ zhào wǔ dū zhèn jiāng yǔ wén shēng jiù zhī yáng zǐ tuì zǒu

这句话大意是:弥治遣使请救,显祖诏武都镇将宇文生救之,羊子退走。

mí zhì sǐ zi mí jī lì qiǎn qí sī mǎ lì zhù fèng biǎo gòng fāng wù

这句话大意是:弥治死,子弥机立,遣其司马利住奉表贡方物。

yáng wén dù zhī pàn wéi wǔ dū mí jī qiǎn qí èr xiōng lǜ zhòng jiù wǔ dū pò zǒu wén dù

这句话大意是:杨文度之叛,围武都,弥机遣其二 兄率众救武都,破走文度。

gāo zǔ shí qiǎn shǐ zi qiáo biǎo gòng zhū shā cí huáng bái shí dǎn gè yī bǎi jīn

这句话大意是:高祖时,遣使子桥表贡朱沙、雌黄、白石胆各一百斤。

zì cǐ hòu suì yǐ wéi cháng cháo gòng xiāng jì

这句话大意是:自此后,岁以为常,朝贡相继。

hòu gāo zǔ qiǎn hóng lú liú guī yè zhě zhāng chá bài mí jī zhēng nán dà jiàng jūn xī róng xiào wèi liáng yì èr zhōu mù hé nán gōng dàng chāng wáng

这句话大意是:后高祖遣鸿胪刘归、谒者张察拜弥机征南大将军、 西戎校尉、梁益二州牧、河南公、宕昌王。

hòu cháo yú jīng shī shū wú fēng lǐ

这句话大意是:后朝于京师,殊无风礼。

cháo ba gāo zǔ gù wèi zuǒ yòu yuē yí dí zhī yǒu jūn bù rú zhū xià zhī wáng yě dàng chāng wáng suī wèi biān fāng zhī zhǔ nǎi bù rú zhōng guó yī lì

这句话大意是:朝罢,高祖顾 谓左右曰:“‘夷狄之有君,不如诸夏之亡也’,宕昌王虽为边方之主,乃不如中 国一吏。

yú shì gǎi shòu lǐng hù xī róng xiào wèi líng zhōu cì shǐ wáng rú gù cì yǐ chē qí róng mǎ jǐn cǎi děng qiǎn hái guó

这句话大意是:”于是改授领护西戎校尉、灵州刺史,王如故,赐以车骑、戎马、锦彩等, 遣还国。

gāo chāng zhě chē shī qián wáng zhī gù dì hàn zhī qián bù de yě

这句话大意是:高昌者,车师前王之故地,汉之前部地也。

dōng xī èr qiān lǐ nán běi wǔ bǎi lǐ sì miàn duō tài shān

这句话大意是:东西二千里,南北五百里,四面多 大山。

huò yún xī hàn wǔ qiǎn bīng xi tǎo shī lǚ dùn bì qí zhōng yóu kùn zhě yīn zhù yān

现代白话:或云昔汉武遣兵西讨,师旅顿弊其中,尤困者因住呢。

dì shì gāo chǎng rén shù chāng shèng yīn yún gāo chāng

这句话大意是:地势高敞,人庶昌盛, 因云“高昌”。

yì yún qí de yǒu hàn shí gāo chāng lěi gù yǐ wéi guó hào

这句话大意是:亦云其地有汉时高昌垒,故以为国号。

dōng qù cháng ān sì qiān jiǔ bǎi lǐ hàn xi yù zhǎng shǐ wù jǐ xiào wèi bìng jū yú cǐ

这句话大意是:东去长安四千九百里,汉西 域长史、戊己校尉并居于此。

jìn yǐ qí de wèi gāo chāng jùn zhāng guǐ lǚ guāng jǔ qú méng xùn jù hé xī jiē zhì tài shǒu yǐ tǒng zhī

这句话大意是:晋以其地为高昌郡,张轨、吕光、沮渠蒙逊据河西, 皆置太守以统之。

qù dūn huáng shí sān rì xíng

这句话大意是:去敦煌十三日行。

guó yǒu bā chéng jiē yǒu huá rén

这句话大意是:国有八城,皆有华人。

de duō shí qì

这句话大意是:地多石碛。

qì hòu wēn nuǎn jué tǔ liáng wò gǔ mài yī suì zài shú yi cán duō wǔ guǒ yòu ráo qī

这句话大意是:气候温暖, 厥土良沃,谷麦一岁再熟,宜蚕,多五果,又饶漆。

yǒu cǎo míng yáng cì qí shàng shēng mì ér wèi shén jiā

这句话大意是:有草名羊刺,其上生蜜而味甚 佳。

yǐn shuǐ gài tián

这句话大意是:引水溉田。

chū chì yán qí wèi shén měi

这句话大意是:出赤盐,其味甚美。

fù yǒu bái yán qí xíng rú yù gāo chāng rén qǔ yǐ wéi zhěn gòng zhī zhōng guó

这句话大意是:复有白盐,其形如玉,高昌人取以为枕,贡之 中国。

duō pú táo jiǔ

这句话大意是:多葡萄酒。

sú shì tiān shén jiān xìn fó fǎ

这句话大意是:俗事天神,兼信佛法。

guó zhōng yáng mǎ mù zài yǐn pì chǔ yǐ bì kòu fēi guì rén bù zhī qí chù

这句话大意是:国中羊马,牧在隐僻处以避寇,非贵人不 知其处。

běi yǒu chì shí shān

这句话大意是:北有赤石山。

qī shí lǐ yǒu tān hàn shān xià yǒu jī xuě cǐ shān běi tiě lè jiè yě

这句话大意是:七十里有贪汗山,夏有积雪,此山北铁勒界也。

shì zǔ shí yǒu hǎn shuǎng zhě zì wèi gāo chāng tài shǒu

这句话大意是:世祖时,有阚爽者,自为高昌太守。

tài yán zhōng qiǎn sàn qí shì láng wáng ēn shēng děng shǐ gāo chāng wèi rú rú suǒ zhí

这句话大意是:太延中,遣散骑侍郎王恩生等使高昌,为 蠕蠕所执。

zhēn jūn zhōng shuǎng wèi jǔ qú wú huì suǒ xí duó jù zhī

这句话大意是:真君中,爽为沮渠无讳所袭,夺据之。

wú huì sǐ dì ān zhōu dài lì hé píng yuán nián wèi rú rú suǒ bìng

这句话大意是:无讳死,弟安周代立,和平元年, 为蠕蠕所并。

rú rú yǐ hǎn bó zhōu wèi gāo chāng wáng qí chēng wáng zì cǐ shǐ yě

这句话大意是:蠕蠕以阚伯周为高昌王,其称王自此始也。

tài hé chū bó zhōu sǐ zi yì chéng lì suì yú wèi qí xiōng shǒu guī suǒ shā zì lì wèi gāo chāng wáng

这句话大意是:太和初,伯周死,子义成 立,岁余,为其兄首归所杀,自立为高昌王。

wǔ nián gāo chē wáng kě zhì luō shā shǒu guī xiōng dì yǐ dūn huáng rén zhāng mèng míng wèi wáng

这句话大意是:五年,高车王可至罗杀首归兄弟,以敦煌人张孟明为王。

hòu wèi guó rén suǒ shā lì mǎ rú wèi wáng yǐ gǒng gù lǐ qū jiā wèi zuǒ yòu zhǎng shǐ

这句话大意是:后为国人所杀,立马 儒为王,以巩顾礼、曲嘉为左右长史。

èr shí yī nián qiǎn sī mǎ wáng tǐ xuán fèng biǎo cháo gòng qǐng shī yíng jiē qiú jǔ guó nèi xǐ

这句话大意是:二十一年,遣司马王体玄奉表朝贡,请师迎 接,求举国内徙。

gāo zǔ nà zhī qiǎn míng wēi jiāng jūn hán ān bǎo lǜ qí qiān yú fù zhī gē yī wú wǔ bǎi lǐ yǐ rú jū zhī

现代白话:高祖纳之,遣明威将军韩安保率骑千余赴之,割伊我五百里,以 儒居之。

zhì yáng zhēn shuǐ rú qiǎn lǐ jiā lǜ bù qí yī qiān wǔ bǎi yíng ān bǎo qù gāo chāng sì bǎi lǐ ér ān bǎo bù zhì

这句话大意是:至羊榛水,儒遣礼、嘉率步骑一千五百迎安保,去高昌四百里而安保不至。

lǐ děng hái gāo chāng ān bǎo yì hái yī wú

现代白话:礼等还高昌,安保亦还伊我。

ān bǎo qiǎn shǐ hán xīng ān děng shí èr rén shǐ gāo chāng rú fù qiǎn gù lǐ jiāng qí shì zi yì shū yíng ān bǎo

这句话大意是:安保遣使韩兴安等十二人使高昌,儒复遣顾礼将其世 子义舒迎安保。

zhì bái jí chéng qù gāo chāng bǎi liù shí lǐ ér gāo chāng jiù rén qíng liàn běn tǔ bù yuàn dōng qiān xiāng yǔ shā rú ér lì qū jiā wèi wáng

这句话大意是:至白棘城,去高昌百六十里,而高昌旧人情恋本土,不愿东迁,相 与杀儒而立曲嘉为王。

jiā zì líng fèng jīn chéng yú zhōng rén

这句话大意是:嘉字灵凤,金城榆中人。

jì lì yòu chén yú rú rú nà gài

这句话大意是:既立,又臣于蠕蠕那盖。

gù lǐ yǔ yì shū suí ān bǎo zhì luò yáng

这句话大意是:顾礼与义舒随安保至洛阳。

jí rú rú zhǔ fú tú wèi gāo chē suǒ shā jiā yòu chén gāo chē

这句话大意是:及蠕蠕主伏图为高车所杀,嘉又臣高车。

chū qián bù hú rén xī wèi gāo chē suǒ xǐ rù yú yān qí yān qí yòu wèi yè dá suǒ pò miè guó rén fēn sǎn zhòng bù zì lì qǐng wáng yú jiā

现代白话:初前部胡人悉为高车所徙,入于呢耆,呢 耆又为嚈哒所破灭,国人分散,众不自立,请王于嘉。

jiā qiǎn dì èr zi wèi yān qí wáng yǐ zhǔ zhī

现代白话:嘉遣第二子为呢耆王以主之。

xī píng yuán nián jiā qiǎn xiōng zi sī shǔ zuǒ wèi jiāng jūn tián dì tài shǒu xiào liàng cháo jīng shī réng qiú nèi xǐ qǐ jūn yíng yuán

这句话大意是:熙平元年,嘉遣兄子私署左卫将军、田地太守孝亮朝京师,仍求内徙,乞军迎援。

yú shì qiǎn lóng xiāng jiāng jūn mèng wēi fā liáng zhōu bīng sān qiān rén yíng zhī zhì yī wú shī qī ér fǎn

现代白话:于是遣龙骧将军孟威发凉州兵三千人迎之,至伊我,失期而反。

yú hòu shí yú qiǎn shǐ xiàn zhū xiàng bái hēi diāo qiú míng mǎ yán zhěn děng kuǎn chéng bèi zhì wéi cì yōu zhǐ zú bù zhòng yíng

这句话大意是:于后十余遣使,献 朱像、白黑貂裘、名马、盐枕等,款诚备至,惟赐优旨,卒不重迎。

sān nián jiā qiǎn shǐ cháo gòng shì zōng yòu qiǎn mèng wēi shǐ zhào láo zhī

这句话大意是:三年,嘉遣使 朝贡,世宗又遣孟威使诏劳之。

yán chāng zhōng yǐ jiā wèi chí jié píng xī jiāng jūn guā zhōu cì shǐ tài lín xiàn kāi guó bó sī shǔ wáng rú gù

这句话大意是:延昌中,以嘉为持节、平西将军、瓜州刺史、泰临 县开国伯,私署王如故。

xī píng chū qiǎn shǐ cháo xiàn

这句话大意是:熙平初,遣使朝献。

zhào yuē qīng de gé guān shān jìng jiē huāng mò pín qǐng cháo yuán xǐ guó nèi qiān

这句话大意是:诏曰:“卿地隔关山,境接荒漠,频 请朝援,徙国内迁。

suī lái chéng kě jiā jí yú lǐ wèi xin zhàn

这句话大意是:虽来诚可嘉,即于理未忄占。

hé zhě

这句话大意是:何者?

bǐ zhī méng shù shì hàn wèi yí lí zì jìn shì bù gāng kùn nán bō yuè chéng jiā lì guó shì jī yǐ jiǔ

这句话大意是:彼之氓庶,是汉魏遗黎, 自晋氏不纲,困难播越,成家立国,世积已久。

è tú zhòng qiān rén huái liàn jiù jīn ruò dòng zhī kǒng yì tóng zhī biàn

这句话大意是:恶徒重迁,人怀恋旧,今若动之, 恐异同之变。

yuán zài zhǒu yè bù dé biàn rú lái biǎo

这句话大意是:爰在肘腋,不得便如来表。

shén guī yuán nián dōng xiào liàng fù biǎo qiú yuán nèi xǐ cháo tíng bù xǔ

这句话大意是:”神龟元年冬,孝亮复表求援内徙,朝廷 不许。

zhèng guāng yuán nián sù zōng qiǎn jiǎ yuán wài jiāng jūn zhào yì děng shǐ yú jiā

这句话大意是:正光元年,肃宗遣假员外将军赵义等使于嘉。

jiā cháo gòng bù jué

这句话大意是:嘉朝贡不绝。

yòu qiǎn shǐ fèng biǎo zì yǐ biān xiá bù xí diǎn gào qiú jiè wǔ jīng zhū shǐ bìng qǐng guó zǐ zhù jiào liú biàn yǐ wéi bó shì sù zōng xǔ zhī

这句话大意是:又遣使奉表,自 以边遐,不习典诰,求借《五经》、诸史,并请国子助教刘变以为博士,肃宗许之。

jiā sǐ zèng zhèn xi jiāng jūn liáng zhōu cì shǐ zi jiān lì

这句话大意是:嘉死,赠镇西将军、凉州刺史,子坚立。

yú hòu guān zhōng zéi luàn shǐ mìng suì jué

这句话大意是:于后,关中贼乱,使命遂绝。

pǔ tài chū jiān qiǎn shǐ cháo gòng chú píng xī jiāng jūn guā zhōu cì shǐ tài lín xiàn bó wáng rú gù yòu jiā wèi jiāng jūn

这句话大意是:普泰初, 坚遣使朝贡,除平西将军、瓜州刺史、泰临县伯,王如故,又加卫将军。

zhì yǒng xī zhōng tè chú yí tóng sān sī jìn wèi jùn gōng

这句话大意是:至永熙中, 特除仪同三司,进为郡公。

hòu suì gé jué

这句话大意是:后遂隔绝。

shān zhì zhě bái shuǐ qiāng yě shì wèi qiāng háo yīn dì míng hào zì chēng shān zhì

这句话大意是:邓至者,白水羌也,世为羌豪,因地名号,自称邓至。

qí de zì tíng jiē yǐ dōng píng wǔ yǐ xī wèn lǐng yǐ běi dàng chāng yǐ nán

这句话大意是:其地自亭街以东,平武 以西,汶岭以北,宕昌以南。

tǔ fēng xí sú yì yǔ dàng chāng tóng

这句话大意是:土风习俗,亦与宕昌同。

qí wáng xiàng shū zhì qiǎn shǐ nèi fù gāo zǔ bài lóng xiāng jiāng jūn shān zhì wáng qiǎn gòng bù jué

这句话大意是:其王像舒治遣使内附,高祖 拜龙骧将军、邓至王,遣贡不绝。

shān zhì zhī xi yǒu hè yáng děng èr shí guó shí qiǎn shǐ cháo gòng cháo tíng jiē shòu yǐ zá hào jiāng jūn zǐ nán qú shuài zhī míng

这句话大意是:邓至之西有赫羊等二十国,时遣使朝贡,朝廷皆授以杂号将军、子男、渠帅之 名。

mán zhī zhǒng lèi gài pán hù zhī hòu qí lái zì jiǔ

这句话大意是:蛮之种类,盖盘瓠之后,其来自久。

xí sú pàn fú qián shǐ jù zhī

这句话大意是:习俗叛服,前史具之。

zài jiāng huái zhī jiān yī tuō xiǎn zǔ bù luò zī màn bù yú shù zhōu dōng lián shòu chūn xi tōng shàng luò běi jiē rǔ yǐng wǎng wǎng yǒu yān

现代白话:在江淮之间,依托 险阻,部落滋蔓,布于数州,东连寿春,西通上洛,北接你颍,往往有呢。

qí yú wèi shì zhī shí bù shèn wéi huàn zhì jìn zhī mò shāo yǐ fán chāng jiàn wèi kòu bào yǐ

现代白话:其于魏 氏之时,不甚为患,至晋之末,稍以繁昌,渐为寇暴了。

zì liú shí luàn hòu zhū mán wú suǒ jì dàn gù qí zú lèi jiàn de běi qiān lù hún yǐ nán mǎn yú shān gǔ wǎn luò xiāo tiáo lüè wéi qiū xū yǐ

现代白话:自刘石乱后,诸蛮无所忌 惮,故其族类,渐得北迁,陆浑以南,满于山谷,宛洛萧条,略为丘墟了。

tài zǔ jì dìng zhōng shān shēng jiào bèi yú hé biǎo tài cháng bā nián mán wáng méi ān lǜ qú shuài shù qiān cháo jīng shī qiú liú zhì zǐ yǐ biǎo zhōng kuǎn

这句话大意是:太祖既定中山,声教被于河表,泰常八年,蛮王梅安率渠帅数千朝京师,求留 质子以表忠款。

shǐ guāng zhōng bài ān shì zǐ bào wèi ān yuǎn jiāng jūn jiāng zhōu cì shǐ shùn yáng gōng

这句话大意是:始光中,拜安侍子豹为安远将军、江州刺史、顺阳公。

xìng guāng zhōng mán wáng wén wǔ lóng qǐng xiáng zhào bāo wèi zhī bài nán yōng zhōu cì shǐ lǔ yáng hóu

这句话大意是:兴光中,蛮 王文武龙请降,诏褒慰之,拜南雍州刺史、鲁阳侯。

yán xìng zhōng dà yáng mán qiú huán dàn yōng miǎn shuǐ yǐ běi zhì yè yǐ nán bā wàn yú luò qiǎn shǐ nèi shǔ

这句话大意是:延兴中,大阳蛮酋桓诞拥沔水以北,滍叶以南八万余落,遣使内属。

gāo zǔ jiā zhī bài dàn zhēng nán jiāng jūn dōng jīng zhōu cì shǐ xiāng yáng wáng tīng zì xuǎn jùn xiàn

这句话大意是:高祖嘉之, 拜诞征南将军、东荆州刺史、襄阳王,听自选郡县。

dàn zì tiān shēng huán xuán zhī zǐ yě

这句话大意是:诞字天生,桓玄之子也。

chū xuán xi bēn zhì méi huí zhōu bèi shā dàn shí nián shù suì liú cuàn dà yáng mán zhōng suì xí qí sú

这句话大意是:初玄 西奔至枚回洲,被杀,诞时年数岁,流窜大阳蛮中,遂习其俗。

jí zhǎng duō zhì móu wèi qún mán suǒ guī

这句话大意是:及长,多智谋,为 群蛮所归。

dàn jì nèi shǔ zhì yú lǎng líng

这句话大意是:诞既内属,治于朗陵。

tài hé sì nián wáng shī nán fá dàn qǐng wèi qián qū nǎi shòu shǐ chí jié nán zhēng xī dào dà dū dū tǎo yì yáng bù guǒ ér hái

这句话大意是:太和四年,王师南伐,诞请为前驱,乃授使持节、 南征西道大都督,讨义阳,不果而还。

shí nián yí jū yǐng yáng

这句话大意是:十年,移居颍阳。

shí liù nián yī lì jiàng wáng wèi gōng

这句话大意是:十六年,依例降王为公。

shí qī nián jiā zhēng nán jiāng jūn zhōng dào dà dū dū zhēng jìng líng yù qiān luò shī tíng

这句话大意是:十七年,加征南将军、中道大都督,征竟陵,遇迁洛,师停。

shì shí xiāo zé zhēng lǔ jiāng jūn zhí hé jiāng jūn mán qiú tián yì zōng lǜ bù qū sì qiān yú hù nèi shǔ

这句话大意是:是时萧赜征虏将军、 直阖将军蛮酋田益宗率部曲四千余户内属。

xiāng yáng qiú léi pó sī děng shí yī rén lǜ hù qiān yú nèi xǐ qiú jū dà hé chuān zhào gěi lǐn shí

这句话大意是:襄阳酋雷婆思等十一人率户千余内徙, 求居大和川,诏给廪食。

hòu kāi nán yáng lìng yǒu miǎn běi zhī de

这句话大意是:后开南阳,令有沔北之地。

mán rén ān dǔ bù wéi kòu zéi

这句话大意是:蛮人安堵,不为寇贼。

shí bā nián dàn rù cháo shǎng yù lóng hòu

这句话大意是:十八年, 诞入朝,赏遇隆厚。

zú shì yuē gāng

这句话大意是:卒,谥曰刚。

zi huī zì dào jìn wèi lóng xiāng jiāng jūn dōng jīng zhōu cì shǐ xí jué

这句话大意是:子晖,字道进,位龙骧将军、东荆州刺史,袭爵。

jǐng míng chū dà yáng mán qiú tián yù qiū děng èr wàn bā qiān hù nèi fù zhào zhì sì jùn shí bā xiàn

这句话大意是:景明初,大阳蛮酋田育丘等二万八千户内附,诏置四郡十八县。

huī zú zèng guàn jūn jiāng jūn

这句话大意是:晖卒,赠冠军 将军。

sān nián lǔ yáng mán lǔ běi yàn děng jù zhòng gōng bī yǐng chuān zhào zuǒ wèi jiāng jūn li chóng tǎo píng zhī xǐ wàn yú jiā yú hé běi zhū zhōu jí liù zhèn

这句话大意是:三年,鲁阳蛮鲁北燕等聚众攻逼颍川,诏左卫将军李崇讨平之,徙万余家于 河北诸州及六镇。

xún pàn nán zǒu suǒ zài zhuī tǎo bǐ jí hé shā zhī jiē jǐn

这句话大意是:寻叛南走,所在追讨,比及河,杀之皆尽。

sì nián dōng jīng zhōu mán fán sù ān fǎn jiàn dì hào

这句话大意是:四年,东荆州蛮樊素 安反,僭帝号。

zhèng shǐ yuán nián sù ān dì xiù ān fù fǎn li chóng yáng dà yǎn xī tǎo píng zhī

这句话大意是:正始元年,素安弟秀安复反,李崇、杨大眼悉讨平之。

èr nián xiāo yǎn miǎn dōng tài shǒu tián qīng xǐ yōng qī jùn sān shí yī xiàn hù yù jiǔ háng qiǎn shǐ nèi fù qǐ shī tǎo yǎn

这句话大意是:二年,萧衍 沔东太守田清喜拥七郡三十一县,户遇九行遣使内附,乞师讨衍。

qí yōng zhōu yǐ dōng shí chéng yǐ xī wǔ bǎi yú lǐ shuǐ lù yuán lù qǐng lǜ bù qǔ duàn zhī

这句话大意是:其雍州以东,石 城以西五百余里水陆援路,请率部曲断之。

sì nián xiāo yǎn yǒng níng tài shǒu wén yún shēng liù bù zì hàn dōng qiǎn shǐ guī fù

这句话大意是:四年,萧衍永宁太守文云生六部自汉东 遣使归附。

yǒng píng chū dōng jīng zhōu biǎo wéi wéi tài shǒu huán shū xìng qián hòu zhāo wèi dà yáng mán guī fù zhě yī wàn qī bǎi hù qǐng zhì jùn shí liù xiàn wǔ shí zhào qián zhèn dōng fǔ zhǎng shǐ lì dào yuán jiǎn xíng zhì zhī

这句话大意是:永平初,东荆州表囗囗太守桓叔兴前后招慰大阳蛮归附者一万七百户,请置郡 十六、县五十,诏前镇东府长史郦道元检行置之。

shū xìng jí huī dì yě

这句话大意是:叔兴即晖弟也。

yán chāng yuán nián bài nán jīng zhōu cì shǐ jū ān chāng lì yú dōng jīng

这句话大意是:延昌元年,拜南 荆州刺史,居安昌,隶于东荆。

sān nián xiāo yǎn qiǎn bīng tǎo jiāng miǎn pò lüè zhū mán bǎi xìng rǎo dòng

这句话大意是:三年,萧衍遣兵讨江沔,破掠诸蛮,百姓扰动。

zì xiāng dū shuài èr wàn yú rén pín qǐng tǒng shuài wèi shēng shì

这句话大意是:自 相督率二万余人,频请统帅为声势。

shū xìng gěi yī tǒng bìng wēi yí wèi zhī jié dù mán rén suì ān

这句话大意是:叔兴给一统并威仪,为之节度,蛮人遂安。

qí nián xiāo yǎn yōng zhōu cì shǐ xiāo zǎo qiǎn qí jiāng cài lìng sūn děng sān jiāng kòu nán jīng zhī xī nán yán xiāng miǎn shàng xià pò lüè zhū mán

这句话大意是:其 年,萧衍雍州刺史萧藻遣其将蔡令孙等三将寇南荆之西南,沿襄沔上下,破掠诸蛮。

mán qiú yǎn lóng xiāng jiāng jūn chu shí lián pàn yǎn lái qǐng yuán shū xìng yǔ shí lián dū jí mán xià èr wàn yú rén jī zǒu zhī zhǎn lìng sūn děng sān jiāng

这句话大意是:蛮酋衍龙骧将军楚石廉叛衍来请援,叔兴与石廉督集蛮夏二万余人击走之,斩令孙 等三将。

zǎo yòu qiǎn qí xīn yáng tài shǒu shào dào lín yú miǎn shuǐ zhī nán shí chéng dōng běi lì qīng shuǐ shù wèi chāo lüě zhī jī

这句话大意是:藻又遣其新阳太守邵道林于沔水之南,石城东北立清水戍,为抄掠之基。

shū xìng qiǎn zhū mán jī pò zhī

这句话大意是:叔兴遣诸蛮击破之。

sì nián shū xìng shàng biǎo qǐng bù lì dōng jīng xǔ zhī

这句话大意是:四年,叔兴上表请不隶东荆,许之。

xiāo yǎn měi yǒu kòu chāo shū xìng bì cuī pò zhī

这句话大意是:萧衍每有寇抄,叔兴必摧 破之。

zhèng guāng zhōng shū xìng yōng suǒ bù nán pàn

这句话大意是:正光中,叔兴拥所部南叛。

mán shǒu chéng lóng qiáng lǜ hù shù qiān nèi fù bài wèi cì shǐ

这句话大意是:蛮首成龙强率户数千内附,拜为刺史。

mán shuài tián wǔ shēng lǜ hù èr qiān nèi xǐ yáng zhōu bài wèi jùn shǒu

这句话大意是:蛮帅田午生 率户二千内徙扬州,拜为郡守。

xiāo yǎn yì zhōu cì shǐ biān chéng wáng wén sēng míng tiě qí jiāng jūn biān chéng tài shǒu tián guān dé děng lǜ hù wàn yú jǔ zhōu nèi shǔ bài sēng míng píng nán jiāng jūn xi yù zhōu cì shǐ fēng kāi fēng hóu

这句话大意是:萧衍义州刺史、边城王文僧明,铁骑将军、边城太 守田官德等率户万余举州内属,拜僧明平南将军、西豫州刺史,封开封侯;。

guān dé lóng xiāng jiāng jūn yì zhōu cì shǐ

这句话大意是:官德龙 骧将军、义州刺史;。

zì yú fēng shòu gè yǒu chà

这句话大意是:自余封授各有差。

sēng míng guān dé bìng rù cháo mán chū shān zhì biān chéng jiàn ān zhě bā jiǔ qiān hù

这句话大意是:僧明、官德并入朝,蛮出山至边城、建安者 八九千户。

yì zhōu xún wèi xiāo yǎn jiāng péi suì suǒ xiàn

这句话大意是:义州寻为萧衍将裴邃所陷。

yǎn dìng zhōu cì shǐ tián chāo xiù yì qiǎn shǐ qiú fù qǐng yuán lì nián cháo tíng kǒng qīng zhì biān yì wèi zhī xǔ

这句话大意是:衍定州刺史田超秀亦遣使求附,请援历年, 朝廷恐轻致边役,未之许。

huì chāo xiù sǐ qí bù diǎn xiāng shuài nèi fù xǐ zhī liù zhèn qín lǒng suǒ zài fǎn pàn

这句话大意是:会超秀死,其部典相率内附,徙之六镇、秦陇,所在反 叛。

èr jīng xi yǐng mán dà rǎo dòng duàn sān yā lù shā dū du kòu dào zhì yú xiāng chéng rǔ shuǐ bǎi xìng duō bèi qí hài

现代白话:二荆、西郢,蛮大扰动,断三鸦路,杀都督,寇盗至于襄城、你水,百姓多被 其害。

xiāo yǎn qiǎn jiàng wéi guǎng líng fán chéng zhū mán bìng wèi qián qū zì rǔ shuǐ yǐ nán chǔ chù chāo jié zì qí bào lüě

现代白话:萧衍遣将围广陵,樊城诸蛮并为前驱,自你水以南,处处钞劫,恣其暴掠。

lián nián gōng tǎo sàn ér fù hé qí bào zī shén

这句话大意是:连年攻讨,散而复合,其暴滋甚。

yòu yǒu rǎn shì xiàng shì zhě zōu luò yóu shèng yú zé dà zhě wàn jiā xiǎo zhě qiān hù gēng xiāng chóng jiàn chēng wáng hóu tún jù sān xiá duàn è shuǐ lù jīng shǔ xíng rén zhì yǒu jiǎ dào zhě

这句话大意是:又有冉氏、向氏者,陬落尤盛,余则大者万家,小者千户,更相崇僭,称王侯, 屯据三峡,断遏水路,荆、蜀行人至有假道者。

liáo zhě gài nán mán zhī bié zhǒng zì hàn zhōng dá yú qióng zé chuān dòng zhī jiān suǒ zài jiē yǒu

这句话大意是:獠者,盖南蛮之别种,自汉中达于邛笮川洞之间,所在皆有。

zhǒng lèi shén duō sǎn jū shān gǔ lüè wú shì zú zhī bié

这句话大意是:种类甚多,散居 山谷,略无氏族之别。

yòu wú míng zì suǒ shēng nán nǚ wéi yǐ cháng yòu cì dì hū zhī

这句话大意是:又无名字,所生男女,唯以长幼次第呼之。

qí zhàng fū chēng ā mó ā duàn fù rén ā yí ā děng zhī lèi jiē yǔ zhī cì dì chēng wèi yě

这句话大意是:其丈夫称阿谟、 阿段,妇人阿夷、阿等之类,皆语之次第称谓也。

yī shù jī mù yǐ jū qí shàng míng yuē gàn lán gàn lán dà xiǎo suí qí jiā kǒu zhī shù

这句话大意是:依树积木,以居其上,名曰“干 兰”,干兰大小,随其家口之数。

wǎng wǎng tuī yī cháng zhě wèi wáng yì bù néng yuǎn xiāng tǒng shè

这句话大意是:往往推一长者为王,亦不能远相统摄。

fù sǐ zé zǐ jì ruò zhōng guó zhī guì zú yě

这句话大意是:父死则子 继,若中国之贵族也。

liáo wáng gè yǒu gǔ jiǎo yī shuāng shǐ qí zǐ dì zì chuī jī zhī

这句话大意是:獠王各有鼓角一双,使其子弟自吹击之。

hǎo xiāng shā hài duō bù gǎn yuǎn xíng

这句话大意是:好相杀害,多不敢 远行。

néng wò shuǐ dǐ chí dāo cì yú

这句话大意是:能卧水底,持刀刺鱼。

qí kǒu jué shí bìng bí yǐn

这句话大意是:其口嚼食并鼻饮。

sǐ zhě shù guān ér mái zhī

这句话大意是:死者竖棺而埋之。

xìng tóng qín shòu zhì yú fèn nù fù zǐ bù xiāng bì wéi shǒu yǒu bīng rèn zhě xiān shā zhī

这句话大意是:性同禽兽,至于 忿怒,父子不相避,惟手有兵刃者先杀之。

ruò shā qí fù zǒu bì qiú dé yī gǒu yǐ xiè qí mǔ mǔ de gǒu xiè bù fù xián hèn

这句话大意是:若杀其父,走避,求得一狗以谢其母, 母得狗谢,不复嫌恨。

ruò bào yuàn xiāng gōng jī

这句话大意是:若报怨相攻击。

bì shā ér shí zhī

这句话大意是:必杀而食之。

píng cháng jié lüè mài qǔ zhū gǒu ér yǐ

这句话大意是:平常劫掠,卖取猪狗而已。

qīn qi bǐ lín zhǐ shòu xiāng mài bèi mài zhě hào kū bù fú táo cuàn bì zhī nǎi jiāng mǎi rén bǔ zhú zhǐ ruò wáng pàn huò biàn fù zhī

这句话大意是:亲 戚比邻,指授相卖,被卖者号哭不服,逃窜避之,乃将买人捕逐,指若亡叛,获便 缚之。

dàn jīng bèi fù zhě jí fú wèi jiàn lì bù gǎn chēng liáng yǐ

现代白话:但经被缚者,即服为贱隶,不敢称良了。

wáng shī r nǚ yī kū biàn zhǐ bù fù zhuī sī

这句话大意是:亡失儿女,一哭便止,不复追思。

wéi zhí dùn chí máo bù shí gōng shǐ

这句话大意是:惟执盾持矛,不识弓矢。

yòng zhú wèi huáng qún jù gǔ zhī yǐ wéi yīn jié

这句话大意是:用竹为簧,群聚鼓之,以为音节。

néng wéi xì bù sè zhì xiān jìng

这句话大意是:能为细布,色至鲜净。

dà gǒu yī tóu mǎi yī shēng kǒu

这句话大意是:大狗一头,买一生口。

qí sú wèi guǐ shén yóu shàng yín sì

这句话大意是:其俗畏鬼神,尤尚淫祀。

suǒ shā zhī rén měi bìn rán zhě bì bō qí miàn pí lóng zhī yú zhú jí zào hào zhī yuē guǐ gǔ wǔ sì zhī yǐ qiú fú lì

这句话大意是:所杀之人,美鬓髯者必剥其面皮, 笼之于竹,及燥,号之曰“鬼”,鼓舞祀之,以求福利。

zhì yǒu mài qí kūn jì qī nú jǐn zhě nǎi zì mài yǐ gòng jì yān

现代白话:至有卖其昆季妻奴尽者, 乃自卖以供祭呢。

zhù tóng wèi qì dà kǒu kuān fù míng yuē tóng cuàn jì báo qiě qīng yì yú shú shí

这句话大意是:铸铜为器,大口宽腹,名曰铜爨,既薄且轻,易于熟食。

jiàn guó zhōng li shì zài shǔ zhū liáo shǐ chū bā xī qú chuān guǎng hàn yáng ān zī zhōng gōng pò jùn xiàn wèi yì zhōu dà huàn

这句话大意是:建国中,李势在蜀,诸獠始出巴西、渠川、广汉、阳安、资中,攻破郡县,为 益州大患。

shì nèi wài shòu dí suǒ yǐ wáng yě

这句话大意是:势内外受敌,所以亡也。

zì huán wēn pò shǔ zhī hòu lì bù néng zhì yòu shǔ rén dōng liú shān xiǎn zhī de duō kōng liáo suì xié shān bàng gǔ

这句话大意是:自桓温破蜀之后,力不能制,又蜀人东流,山 险之地多空,獠遂挟山傍谷。

yǔ xià rén shēn jū zhě pō shū zū fù zài shēn shān zhě réng bù wéi biān hù

这句话大意是:与夏人参居者颇输租赋,在深山者仍不为编户。

xiāo yǎn liáng yì èr zhōu suì suì fá liáo yǐ zì bì rùn gōng sī pō jiè wèi lì

这句话大意是:萧衍 梁益二州岁岁伐獠以自裨润,公私颇藉为利。

zhèng shǐ zhōng xià hóu dào qiān jǔ hàn zhōng nèi fù shì zōng qiǎn shàng shū xíng luán wèi liáng yì èr zhōu cì shǐ yǐ zhèn zhī jìn xià rén zhě ān dǔ lè yè zài shān gǔ zhě bù gǎn wèi kòu

这句话大意是:正始中,夏侯道迁举汉中内附,世宗遣尚书邢峦为梁益二州刺史以镇之,近夏 人者安堵乐业,在山谷者不敢为寇。

hòu yǐ yáng zhǐ wèi liáng zhōu fu shù yǎn wèi yì zhōu

这句话大意是:后以羊祉为梁州,傅竖眼为益州。

zhǐ xìng kù nüè bù dé wù qíng

这句话大意是:祉性酷虐, 不得物情。

xiāo yǎn fǔ guó jiāng jūn fàn jì xù yǔ liáo wáng zhào qīng jīng lǜ zhòng zhūn xiào zǐ gǔ zhǐ qiǎn tǒng jūn wèi hú jī zǒu zhī

这句话大意是:萧衍辅国将军范季旭与獠王赵清荆率众屯孝子谷,祉遣统军魏胡击走之。

hòu xiāo yǎn níng shuò jiāng jūn jiāng bái fù yōng yí liáo rù zhūn nán chéng liáng zhōu rén wáng fǎ qìng yǔ zhī tōng móu zhòng zhūn yú gù mén chuān zhǐ qiǎn zhēng lǔ jiāng jūn quē èr zì

这句话大意是:后萧衍宁朔将军姜白复拥夷獠入屯南城,梁州人王法庆与之通谋,众屯于固门川, 祉遣征虏将军阙二字。

tǎo pò zhī

这句话大意是:讨破之。

shù yǎn shī ēn bù xìn dà de liáo hé

这句话大意是:竖眼施恩布信,大得獠和。

hòu yǐ yuán fǎ sēng dài fu shù yǎn wèi yì zhōu fǎ sēng zài rèn tān cán liáo suì fǎn pàn gōu yǐn xiāo yǎn jūn wéi bī jìn shòu

这句话大意是:后以元法僧代傅竖眼 为益州,法僧在任贪残,獠遂反叛,勾引萧衍军围逼晋寿。

cháo tíng yōu zhī yǐ shù yǎn xiān de wù qíng fù lìng chéng chuán wǎng fǔ

这句话大意是:朝廷忧之,以竖眼先得 物情,复令乘传往抚。

liáo wén shù yǎn zhì mò bù xīn rán bài yíng dào lù yú shì ér dìng

这句话大意是:獠闻竖眼至,莫不欣然,拜迎道路,于是而定。

jí yuán héng yuán zǐ zhēn xiāng jì wèi liáng zhōu bìng wú dé jī zhū liáo kǔ zhī

这句话大意是:及元恒、元 子真相继为梁州,并无德绩,诸獠苦之。

qí hòu cháo tíng yǐ liáng yì èr zhōu kòng shè xiǎn yuǎn nǎi lì bā zhōu yǐ tǒng zhū liáo hòu yǐ bā qiú yán shǐ xīn wèi cì shǐ

这句话大意是:其后朝廷以梁益二州控摄险远,乃立巴州以统诸獠,后以巴酋严始欣为刺史。

yòu lì lóng chéng zhèn suǒ wǎn liáo èr shí wàn hù bǐ wèi běi liáo suì shū zū bù yòu yǔ wài rén jiāo tōng mào yì

这句话大意是:又立隆城镇,所绾獠二十万户,彼谓北獠,岁输租布,又与外人交通贸易。

bā zhōu shēng liáo bìng jiē bù shùn qí zhū tóu wáng měi yú shí jié yè jiàn cì shǐ ér yǐ

这句话大意是:巴州生 獠并皆不顺,其诸头王每于时节谒见刺史而已。

xiào chāng chū zhū liáo yǐ shǐ xīn tān bào xiāng shuài fǎn pàn gōng wéi bā zhōu

这句话大意是:孝昌初,诸獠以始欣贪暴,相率反 叛,攻围巴州。

shān nán xíng tái miǎn yù jí shí sàn ba

这句话大意是:山南行台勉谕,即时散罢。

zì shì liáo zhū tóu wáng xiāng lǜ yì xíng tái zhě xiāng jì zi jiàn hòu láo jī zhī

这句话大意是:自是獠诸头王相率诣行台者相继,子建 厚劳赍之。

shǐ xīn jiàn zhōng guó duō shì yòu shī bǐ xīn lǜ huò zuì qiǎn

这句话大意是:始欣见中国多事,又失彼心,虑获罪谴。

shí xiāo yǎn nán liáng zhōu cì shǐ yīn zǐ chūn shān huò biān chuí shǐ xīn móu jiāng nán pàn

这句话大意是:时萧衍南梁州刺史阴子春扇惑 边陲,始欣谋将南叛。

shǐ xīn zú zǐ kǎi shí wéi lóng chéng zhèn jiāng mì zhī zhī yán shè luó hòu suì qín xiāo yǎn shǐ rén bìng fēng shǐ xīn zhào shū tiě quàn dāo jiàn yī kòu zhī shǔ biǎo sòng xíng tái

这句话大意是:始欣族子恺时为隆城镇将,密知之,严设逻候,遂禽萧衍使 人,并封始欣诏书、铁券、刀剑、衣寇之属,表送行台。

zi jiàn nǎi qǐ yǐ zhèn wèi nán liáng zhōu kǎi wèi cì shǐ fā shǐ zhí shǐ xīn qiú yú nán zhèng

这句话大意是:子建乃启以镇为南梁州, 恺为刺史,发使执始欣,囚于南郑。

yù zi jiàn jiàn dài liáng zhōu cì shǐ fu shù yǎn réng wéi xíng tái

这句话大意是:遇子建见代,梁州刺史傅竖眼仍为行台。

shù yǎn jiǔ bìng qí zi jìng shào nà shǐ xīn zhòng lù biàn de hái zhōu

这句话大意是:竖眼 久病,其子敬绍纳始欣重赂,便得还州。

shǐ xīn nǎi qǐ zhòng gōng kǎi tú miè zhī jù chéng nán pàn xiāo yǎn jiāng xiāo wán lǜ zhòng yuán jiē

这句话大意是:始欣乃起众攻恺,屠灭之,据城南叛,萧 衍将萧玩率众援接。

shí liáng yì èr zhōu bìng qiǎn jiàng tǎo zhī gōng xiàn bā zhōu zhí shǐ xīn suì dà pò wán jūn

这句话大意是:时梁益二州并遣将讨之,攻陷巴州,执始欣,遂大破玩军。

jí zhǎn wán yǐ fu yù biǎo wèi cì shǐ

这句话大意是:及 斩玩,以傅昙表为刺史。

hòu yuán luō zài liáng zhōu wèi shǐ xiàn zì cǐ suì jué

这句话大意是:后元罗在梁州,为使陷,自此遂绝。

shǐ chén yuē dǐ qiāng mán liáo fēng sú gè yì shì yù bù tóng yán yǔ bù tōng shèng rén yīn shí shè jiào suǒ yǐ dá qí zhì ér tōng qí sú yě

这句话大意是:史臣曰:氐、羌、蛮、獠,风俗各异,嗜欲不同,言语不通,圣人因时设教, 所以达其志而通其俗也。

rán ér wài níng bì yǒu nèi yōu lǎn zhī zhě bù kě bù jiè shèn yě

这句话大意是:然而外宁必有内忧,览之者不可不诫慎也。

✦ You read 列传·卷八十九

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.