魏书 · 魏收 · Chapter 102 of 124

列传·卷九十

PinyinModern Translation
Size

xī yù

这句话大意是:西域。

xià shū chēng xī róng jí xù bān gù yún jiù ér xù zhī fēi shèng wēi wǔ zhì qí gòng wù yě

这句话大意是:《夏书》称“西戎即序”,班固云:就而序之,非盛威武,致其贡物也。

hàn shì chū kāi xī yù yǒu sān shí liù guó

这句话大意是:汉氏 初开西域,有三十六国。

qí hòu fēn lì wǔ shí wǔ wáng zhì xiào wèi dū hù yǐ fǔ nà zhī

这句话大意是:其后分立五十五王,置校尉、都护以抚纳之。

wáng mǎng cuàn wèi yù suì jué

这句话大意是:王莽篡位, 域遂绝。

zhì yú hòu hàn bān chāo suǒ tōng zhě wǔ shí yú guó xi zhì xī hǎi dōng xī wàn lǐ jiē lái cháo gòng fù zhì dū hù xiào wèi yǐ xiāng tǒng shè

这句话大意是:至于后汉,班超所通者五十余国,西至西海,东西万里,皆来朝贡,复置 都护、校尉以相统摄。

qí hòu huò jué huò tōng hàn cháo yǐ wéi láo bì zhōng guó qí guān shí zhì shí fèi

这句话大意是:其后或绝或通,汉朝以为劳弊中国,其官时置时废。

jì wèi jìn zhī hòu hù xiāng tūn miè bù kě fù xiáng jì yān

现代白话:暨魏晋 之后,互相吞灭,不可复详记呢。

tài zǔ chū jīng yíng zhōng yuán wèi xiá jí yú sì biǎo

这句话大意是:太祖初,经营中原,未暇及于四表。

jì ér xī róng zhī gòng bù zhì yǒu sī zòu yī hàn shì gù shì qǐng tōng xī yù kě yǐ zhèn wēi dé yú huāng wài yòu kě zhì qí huò yú tiān fǔ

现代白话:既而西戎之贡不至,有司奏依汉氏故事, 请通西域,能够振威德于荒外,又可致奇货于天府。

tài zǔ yuē hàn shì bù bǎo jìng ān rén nǎi yuǎn kāi xī yù shǐ hǎi nèi xū hào hé lì zhī yǒu

这句话大意是:太祖曰:“汉氏不保境安人, 乃远开西域,使海内虚耗,何利之有?

jīn ruò tōng zhī qián bì fù jiā bǎi xìng yǐ

现代白话:今若通之,前弊复加百姓了。

suì bù cóng

这句话大意是:”遂不从。

lì tài zōng shì jìng bù zhāo nà

这句话大意是:历 太宗世,竟不招纳。

tài yán zhōng wèi dé yì yǐ yuǎn wén xī yù qiū cí shū lè wū sūn yuè bān kě bān tuó shàn shàn yān qí chē shī sù tè zhū guó wáng shǐ qiǎn shǐ lái xiàn

现代白话:太延中,魏德益以远闻,西域龟兹、疏勒、乌孙、悦般、渴般陀、鄯善、呢耆、 车师、粟特诸国王始遣使来献。

shì zǔ yǐ xī yù hàn shì suī tōng yǒu qiú zé bēi cí ér lái wú yù zé jiāo màn wáng mìng cǐ qí zì zhī jué yuǎn dà bīng bù kě zhì gù yě

这句话大意是:世祖以西域汉世虽通,有求则卑辞而来,无欲则骄 慢王命,此其自知绝远,大兵不可至故也。

ruò bào shǐ wǎng lái zhōng wú suǒ yì yù bù qiǎn shǐ

这句话大意是:若报使往来,终无所益欲不遣使。

yǒu sī zòu jiǔ guó bù dàn xiá yǎn yuǎn gòng fāng wù dāng yǔ qí jìn ān kě yù yì hòu lái nǎi cóng zhī

这句话大意是:有司 奏九国不惮遐崄,远贡方物,当与其进,安可豫抑后来,乃从之。

yú shì shǐ qiǎn xíng rén wáng ēn shēng xǔ gāng děng xi shǐ ēn shēng chū liú shā wèi rú rú suǒ zhí jìng bù guǒ dá

这句话大意是:于是始遣行人王 恩生、许纲等西使,恩生出流沙,为蠕蠕所执,竟不果达。

yòu qiǎn sàn qí shì láng dǒng wǎn gāo míng děng duō jī jǐn bó chū shàn shàn zhāo fǔ jiǔ guó hòu cì zhī

这句话大意是:又遣散骑侍郎董琬、高 明等多赍锦帛,出鄯善,招抚九国,厚赐之。

chū wǎn děng shòu zhào biàn dào zhī guó kě wǎng fù zhī

这句话大意是:初,琬等受诏,便道之国可往赴之。

wǎn guò jiǔ guó běi xíng zhì wū sūn guó qí wáng de cháo tíng suǒ cì bài shòu shén yuè wèi wǎn yuē chuán wén pò luò nà zhě shé jiē sī wèi dé yù chēng chén zhì gòng dàn huàn qí lù wú yóu ěr

这句话大意是:琬过九国,北行至乌孙国,其王得朝廷所赐,拜受甚悦,谓琬曰:“传闻破洛那、 者舌皆思魏德,欲称臣致贡,但患其路无由耳。

jīn shǐ jūn děng jì dào cǐ kě wǎng èr guó fù qí mù yǎng zhī chéng

这句话大意是:今使君等既到此,可往二国,副其 慕仰之诚。

wǎn yú shì zì tóng pò luò nà qiǎn míng shǐ zhě shé

这句话大意是:”琬于是自同破洛那,遣明使者舌。

wū sūn wáng wèi fā dǎo yì dá èr guó wǎn děng xuān zhào wèi cì zhī

这句话大意是:乌孙王为发导译达二国,琬等宣诏 慰赐之。

yǐ ér wǎn míng dōng hái wū sūn pò luò nà zhī shǔ qiǎn shǐ yǔ wǎn jù lái gòng xiàn zhě shí yǒu liù guó

这句话大意是:已而琬、明东还,乌孙、破洛那之属遣使与琬俱来贡献者十有六国。

zì hòu xiāng jì ér lái bù jiān yú suì guó shǐ yì shù shí bèi yǐ

现代白话:自后 相继而来,不间于岁,国使亦数十辈了。

chū shì zǔ měi qiǎn shǐ xī yù cháng zhào hé xī wáng jǔ qú mù jiān lìng hù sòng zhì gū zāng mù jiān héng fā shǐ dǎo lù chū yú liú shā

这句话大意是:初,世祖每遣使西域,常诏河西王沮渠牧犍令护送,至姑臧,牧犍恒发使导路 出于流沙。

hòu shǐ zhě zì xī yù hái zhì wǔ wēi mù jiān zuǒ yòu wèi shǐ zhě yuē wǒ jūn chéng rú rú wú tí wàng shuō yún qù suì wèi tiān zǐ zì lái fá wǒ shì mǎ yì sǐ dà bài ér hái wǒ qín qí cháng dì lè píng wáng pī

这句话大意是:后使者自西域还,至武威,牧犍左右谓使者曰:“我君承蠕蠕吴提妄说, 云:‘去岁魏天子自来伐我,士马疫死,大败而还,我禽其长弟乐平王丕。

wǒ jūn dà xǐ xuān yán guó zhōng

这句话大意是:’我君 大喜,宣言国中。

yòu wén wú tí qiǎn shǐ gào xī yù zhū guó chēng wèi yǐ xuē ruò jīn tiān xià wéi wǒ wèi qiáng ruò gèng yǒu wèi shǐ wù fù gōng fèng

这句话大意是:”又闻吴提遣使告西域诸国,称:“魏已削弱,今天下唯我为强, 若更有魏使,勿复恭奉。

xī yù zhū guó yì yǒu èr zhě

这句话大意是:”西域诸国亦有贰者。

mù jiān shì zhǔ shāo yǐ màn duò

这句话大意是:牧犍事主稍以慢惰。

shǐ hái jù yǐ zhuàng wén shì zǔ suì yì tǎo mù jiān

这句话大意是:使还,具以状 闻,世祖遂议讨牧犍。

liáng zhōu jì píng shàn shàn guó yǐ wéi chún wáng chǐ hán zì rán zhī dào yě jīn wǔ wēi wèi wèi suǒ miè cì jí wǒ yě

这句话大意是:凉州既平,鄯善国以为“唇亡齿寒,自然之道也,今武威为 魏所灭,次及我也。

ruò tōng qí shǐ rén zhī wǒ guó shì qǔ wáng bì jìn bù rú jué zhī kě yǐ zhī jiǔ nǎi duàn sāi xíng lù xī yù gòng xiàn lì nián bù rù

现代白话:若通其使人,知我国事,取亡必近,不如绝之,能够支久”, 乃断塞行路,西域贡献,历年不入。

hòu píng shàn shàn xíng rén fù tōng

这句话大意是:后平鄯善,行人复通。

shǐ wǎn děng shǐ hái jīng shī jù yán fán suǒ jīng jiàn jí chuán wén bàng guó yún xī yù zì hàn wǔ shí wǔ shí yú guó hòu shāo xiāng bìng

这句话大意是:始琬等使还京师,具言凡所经见及传闻傍国,云:西域自汉武时五十余国,后 稍相并。

zhì tài yán zhōng wèi shí liù guó fēn qí de wèi sì yù

这句话大意是:至太延中,为十六国,分其地为四域。

zì cōng lǐng yǐ dōng liú shā yǐ xī wèi yī yù

这句话大意是:自葱岭以东,流沙以西为一域;。

cōng lǐng yǐ xī hǎi qǔ yǐ dōng wèi yī yù

这句话大意是:葱 岭以西,海曲以东为一域;。

zhě shé yǐ nán ròu zhī yǐ běi wèi yī yù

这句话大意是:者舌以南,月氏以北为一域;。

liǎng hǎi zhī jiān shuǐ zé yǐ nán wèi yī yù

这句话大意是:两海之间,水泽以南为一 域。

nèi zhū xiǎo qú cháng gài yǐ bǎi shù

这句话大意是:内诸小渠长盖以百数。

qí chū xī yù běn yǒu èr dào hòu gèng wéi sì chū zì yù mén dù liú shā xi xíng èr qiān lǐ zhì shàn shàn wèi yī dào

这句话大意是:其出西域本有二道,后更为四:出自玉门,渡流沙,西 行二千里至鄯善为一道;。

zì yù mén dù liú shā běi xíng èr qiān èr bǎi lǐ zhì chē shī wèi yī dào

这句话大意是:自玉门渡流沙,北行二千二百里至车师为一道;。

cóng shā chē xi xíng yī bǎi lǐ zhì cōng lǐng cōng lǐng xi yī qiān sān bǎi lǐ zhì qié bèi wèi yī dào

这句话大意是:从莎车西 行一百里至葱岭,葱岭西一千三百里至伽倍为一道;。

zì shā chē xī nán wǔ bǎi lǐ cōng lǐng xī nán yī qiān sān bǎi lǐ zhì bō lù wèi yī dào yān

现代白话:自莎车西南五百里葱岭,西南 一千三百里至波路为一道呢。

zì wǎn suǒ bù chuán ér gèng yǒu cháo gòng zhě jì qí míng bù néng jù guó sú yě

这句话大意是:自琬所不传而更有朝贡者,纪其名,不能具国俗也。

qí yǔ qián shǐ suǒ yì zhě lù zhī

这句话大意是:其与前使所异者录之。

shàn shàn guó dōu hàn ní chéng gǔ lóu lán guó yě

这句话大意是:鄯善国,都扞泥城,古楼兰国也。

qù dài qī qiān liù bǎi lǐ suǒ dū chéng fāng yī lǐ

这句话大意是:去代七千六百里,所都城方一里。

de duō shā lǔ shǎo shuǐ cǎo běi jí bái lóng duī lù

这句话大意是:地多沙卤, 少水草,北即白龙堆路。

zhì tài yán chū shǐ qiǎn shǐ lái xiàn

这句话大意是:至太延初,始遣使来献。

sì nián qiǎn qí dì sù yán qí rù shì

这句话大意是:四年,遣其弟素延耆入侍。

jí shì zǔ píng liáng zhōu jǔ qú mù jiān dì wú huì zǒu bǎo dūn huáng

这句话大意是:及世 祖平凉州,沮渠牧犍弟无讳走保敦煌。

wú huì hòu móu dù liú shā qiǎn qí dì ān zhōu jī shàn shàn wáng bǐ lóng kǒng jù yù jiàng

这句话大意是:无讳后谋渡流沙,遣其弟安周击鄯善,王比 龙恐惧欲降。

huì wèi shǐ zhě zì tiān zhú jì bīn hái jù huì shàn shàn quàn bǐ lóng jù zhī suì zhī lián zhàn ān zhōu bù néng kè tuì bǎo dōng chéng

这句话大意是:会魏使者自天竺、罽宾还,俱会鄯善,劝比龙拒之,遂之连战,安周 不能克,退保东城。

hòu bǐ lóng jù lǜ zhòng xi bēn qiě mò qí shì zǐ nǎi yīng ān zhōu

这句话大意是:后比龙惧,率众西奔且末,其世子乃应安周。

shàn shàn rén pō piāo jié zhī lìng bù dé tōng

这句话大意是:鄯善人颇剽劫之, 令不得通。

shì zǔ zhào sàn qí cháng shì chéng zhōu gōng wàn dù guī chéng chuán fā liáng zhōu bīng tǎo zhī dù guī dào dūn huáng liú zī zhòng yǐ qīng jì wǔ qiān dù liú shā zhì qí jìng

这句话大意是:世祖诏散骑常侍、成周公万度归乘传发凉州兵讨之,度归到敦煌,留辎 重,以轻骑五千渡流沙,至其境。

shí shàn shàn rén zhòng bù yě dù guī chì lì zú bù dé yǒu suǒ qīn lüè biān shǒu gǎn zhī jiē wàng qí jī fú

这句话大意是:时鄯善人众布野,度归敕吏卒不得有所侵掠,边 守感之,皆望旗稽服。

qí wáng zhēn dá miàn fù chū jiàng dù guī shì qí fù liú jūn tún shǒu yǔ zhēn dá yì jīng dū

这句话大意是:其王真达面缚出降,度归释其缚,留军屯守,与真达诣京都。

shì zǔ dà yuè hòu dài zhī

这句话大意是:世祖大悦,厚待之。

shì suì bài jiāo zhǐ gōng hán mù wèi jiǎ jié zhēng xi jiāng jūn lǐng hù xī róng xiào wèi shàn shàn wáng yǐ zhèn zhī fù yì qí rén bǐ zhī jùn xiàn

这句话大意是:是岁,拜交趾公韩牧为假节、征西将军、领护西戎校尉、鄯善 王以镇之,赋役其人,比之郡县。

qiě mò guó dōu qiě mò chéng zài shàn shàn xi qù dài bā qiān sān bǎi èr shí lǐ

这句话大意是:且末国,都且末城,在鄯善西,去代八千三百二十里。

zhēn jūn sān nián shàn shàn wáng bǐ lóng bì jǔ qú ān zhōu zhī nán lǜ guó rén zhī bàn bēn qiě mò hòu yì shǔ shàn shàn

这句话大意是:真君三年,鄯善王比龙 避沮渠安周之难,率国人之半奔且末,后役属鄯善。

qiě mò xī běi liú shā shù bǎi lǐ xià rì yǒu rè fēng wéi xíng lǚ zhī huàn

这句话大意是:且末西北流沙数百里,夏日有 热风为行旅之患。

fēng zhī suǒ zhì wéi lǎo tuo yù zhī zhī jí míng ér jù lì mái qí kǒu bí yú shā zhōng rén měi yǐ wéi hou yì jí jiāng zhān yōng bì bí kǒu

这句话大意是:风之所至,唯老驼豫知之,即鸣而聚立,埋其口鼻于沙中,人每 以为候,亦即将毡拥蔽鼻口。

qí fēng xùn shǐ sī xū guò jǐn ruò bù fáng zhě bì zhì wēi bì

这句话大意是:其风迅驶,斯须过尽,若不防者,必至危毙。

yú tián guó zài qiě mò xī běi cōng lǐng zhī běi èr bǎi yú lǐ

这句话大意是:于阗国,在且末西北,葱岭之北二百余里。

dōng qù shàn shàn qiān wǔ bǎi lǐ nán qù nǚ guó èr qiān lǐ qù zhū jù pó qiān lǐ běi qù qiū cí qiān sì bǎi lǐ qù dài jiǔ qiān bā bǎi lǐ

这句话大意是:东去鄯善千五百里,南去女国二千 里,去朱俱婆千里,北去龟兹千四百里,去代九千八百里。

qí dì fāng xuān qiān lǐ lián shān xiāng cì

这句话大意是:其地方亘千里,连山相 次。

suǒ dū chéng fāng bā jiǔ lǐ bù nèi yǒu dà chéng wǔ xiǎo chéng shù shí yú tián chéng dōng sān shí lǐ yǒu jū bá hé zhōng chū yù shí

这句话大意是:所都城方八九里,部内有大城五,小城数十,于阗城东三十里有苴拔河,中出 玉石。

tǔ yí wǔ gǔ bìng sāng má shān duō měi yù yǒu hǎo mǎ tuo luó

这句话大意是:土宜五谷并桑麻,山多美玉,有好马、驼、骡。

qí xíng fǎ shā rén zhě sǐ yú zuì gè suí qīng zhòng chéng fá zhī

这句话大意是:其刑法,杀人者死,余罪各 随轻重惩罚之。

zì wài fēng sú wù chǎn yǔ qiū cí lüè tóng

这句话大意是:自外风俗物产与龟兹略同。

sú zhòng fó fǎ sì tǎ sēng ní shén zhòng wáng yóu xìn shàng měi shè zhāi rì bì qīn zì sǎ sǎo kuì shí yān

现代白话:俗重佛法,寺塔僧尼甚众,王尤信尚, 每设斋日,必亲自洒扫馈食呢。

chéng nán wǔ shí lǐ yǒu zàn mó sì jí xī luó hàn bǐ qiū lú zhān wèi qí wáng zào fù pén fú tú zhī suǒ shí shàng yǒu pì zhī fó xiǎn chù shuāng jī yóu cún

这句话大意是:城南五十里有赞摩寺,即昔罗汉比丘卢旃为其王造 复盆浮图之所,石上有辟支佛跣处,双迹犹存。

yú tián xi wǔ bǎi lǐ yǒu bǐ mó sì yún shì lǎo zi huà hú chéng fó zhī suǒ

这句话大意是:于阗西五百里有比摩寺,云是老子 化胡成佛之所。

sú wú lǐ yì duō dào zéi yín zòng

这句话大意是:俗无礼义,多盗贼,淫纵。

zì gāo chāng yǐ xī zhū guó rén děng shēn mù gāo bí wéi cǐ yī guó mào bù shèn hú pō lèi huá xià

这句话大意是:自高昌以西,诸国人等深目高鼻,唯此 一国,貌不甚胡,颇类华夏。

chéng dōng èr shí lǐ yǒu dà shuǐ běi liú hào shù zhī shuǐ jí huáng hé yě yī míng jì shì shuǐ

这句话大意是:城东二十里有大水北流,号树枝水,即黄河也,一名 计式水。

chéng xi wǔ shí wǔ lǐ yì yǒu dà shuǐ míng dá lì shuǐ yǔ shù zhī shuǐ huì jù běi liú

这句话大意是:城西五十五里亦有大水,名达利水,与树枝水会,俱北流。

zhēn jūn zhōng shì zǔ zhào gāo liáng wáng nà jī tǔ yù hún mù lì yán mù lì yán jù qū qí bù luò dù liú shā

这句话大意是:真君中,世祖诏高凉王那击吐谷浑慕利延,慕利延惧,驱其部落渡流沙。

nà jìn jūn jí zhuī zhī mù lì yán suì xi rù yú tián shā qí wáng sǐ zhě shén zhòng

这句话大意是:那进 军急追之,慕利延遂西入于阗,杀其王,死者甚众。

xiǎn zǔ mò rú rú kòu yú tián yú tián huàn zhī qiǎn shǐ sù mù qié shàng biǎo yuē xī fāng zhū guó jīn jiē yǐ shǔ rú rú nú shì fèng dà guó zhì jīn wú yì

这句话大意是:显祖末,蠕蠕寇于阗,于阗患 之,遣使素目伽上表曰:“西方诸国,今皆已属蠕蠕,奴世奉大国,至今无异。

jīn rú rú jūn mǎ dào chéng xià nú jù bīng zì gù gù qiǎn shǐ fèng xiàn yán wàng jiù yuán

这句话大意是:今 蠕蠕军马到城下,奴聚兵自固,故遣使奉献,延望救援。

xiǎn zǔ zhào gōng qīng yì zhī gōng qīng zòu yuē yú tián qù jīng shī jǐ wàn lǐ rú rú zhī xìng wéi xí yě lüě bù néng gōng chéng ruò wéi suǒ jù dāng yǐ xuán yǐ

现代白话:”显祖诏公卿议之,公卿 奏曰:“于阗去京师几万里,蠕蠕之性,惟习野掠,不能攻城,若为所拒,当已旋 了。

suī yù qiǎn shī shì wú suǒ jí

这句话大意是:虽欲遣师,势无所及。

xiǎn zǔ yǐ gōng qīng yì shì qí shǐ zhě yì yǐ wéi rán

这句话大意是:”显祖以公卿议示其使者,亦以为然。

yú shì zhào zhī yuē zhèn chéng tiān lǐ wù yù lìng wàn fāng gè ān qí suǒ yìng chì zhū jūn yǐ zhěng rǔ nán

现代白话:于是诏之曰: “朕承天理物,欲令万方各安其所,应敕诸军以拯你难。

dàn qù rǔ xiá zǔ suī fù qiǎn yuán bù jiù dāng shí zhī jí yǐ tíng shī bù xíng rǔ yi zhī zhī

现代白话:但去你遐阻,虽复遣援, 不救当时之急,已停师不行,你宜知之。

zhèn jīn liàn jiǎ yǎng zú yī èr suì jiān dāng gōng lǜ měng jiàng wèi rǔ chú huàn rǔ qí jǐn jǐng hou yǐ dài dà jǔ

现代白话:朕今练甲养卒,一二岁间当躬率猛将,为 你除患,你其谨警候以待大举。

xiān shì cháo tíng qiǎn shǐ zhě hán yáng pí shǐ bō sī bō sī wáng qiǎn shǐ xiàn xùn xiàng jí zhēn wù

这句话大意是:”先是,朝廷遣使者韩羊皮使波斯,波斯王遣使献 驯象及珍物。

jīng yú tián yú tián zhōng yú wáng qiū rén zhé liú zhī jiǎ yán lǜ yǒu kòu bù dá

这句话大意是:经于阗,于阗中于王秋仁辄留之,假言虑有寇不达。

yáng pí yán zhuàng xiǎn zǔ nù yòu qiǎn yáng pí fèng zhào zé ràng zhī zì hòu měi shǐ cháo xiàn

这句话大意是:羊皮言状,显祖 怒,又遣羊皮奉诏责让之,自后每使朝献。

pú shān guó gù pí shān guó yě

这句话大意是:蒲山国,故皮山国也。

jū pí chéng zài yú tián nán qù dài yī wàn èr qiān lǐ

这句话大意是:居皮城,在于阗南,去代一万二千里。

qí guó xī nán sān lǐ yǒu dòng líng shān

这句话大意是:其国西南三里, 有冻凌山。

hòu yì shǔ yú tián

这句话大意是:后役属于阗。

xī jū bàn guó gù xī yè guó yě yī míng zǐ hé

这句话大意是:悉居半国,故西夜国也,一名子合。

qí wáng hào zi zhì hū jiān

这句话大意是:其王号子,治呼犍。

zài yú tián xi qù dài wàn èr qiān jiǔ bǎi qī shí lǐ

这句话大意是:在于阗西,去代万二 千九百七十里。

tài yán chū qiǎn shǐ lái xiàn zì hòu gòng shǐ bù jué

这句话大意是:太延初,遣使来献,自后贡使不绝。

quán yú mó guó gù wū chá guó yě

这句话大意是:权于摩国,故乌秅国也。

qí wáng jū wū chá chéng zài xī jū bàn xī nán qù dài yī wàn èr qiān jiǔ bǎi qī shí lǐ

这句话大意是:其王居乌秅城,在悉居半西南,去代一万二千九百七 十里。

qú suō guó jū gù shā chē chéng zài zi hé xī běi qù dài yī wàn èr qiān jiǔ bǎi bā shí lǐ

这句话大意是:渠莎国,居故莎车城,在子合西北,去代一万二千九百八十里。

chē shī guó yī míng qián bù

这句话大意是:车师国,一名前部。

qí wáng jū jiāo hé chéng

这句话大意是:其王居交河城。

qù dài wàn wǔ shí lǐ qí de běi jiē rú rú

这句话大意是:去代万五十里,其地北接蠕蠕。

běn tōng shǐ jiāo yì shì zǔ chū shǐ qiǎn shǐ cháo xiàn zhào xíng rén wáng ēn shēng xǔ gāng děng chū shǐ

这句话大意是:本通使交 易,世祖初,始遣使朝献,诏行人王恩生、许纲等出使。

ēn shēng děng shǐ dù liú shā wèi rú rú suǒ zhí

这句话大意是:恩生等始度流沙,为蠕蠕 所执。

ēn shēng jiàn rú rú wú tí chí wèi jié bù wéi zhī qū

这句话大意是:恩生见蠕蠕吴提,持魏节不为之屈。

hòu shì zǔ qiē ràng wú tí wú tí jù nǎi qiǎn ēn shēng děng guī

这句话大意是:后世祖切让吴提,吴提惧,乃遣恩生等 归。

xǔ gāng dào dūn huáng bìng sǐ cháo tíng zhuàng qí jié cì shì yuē zhēn

这句话大意是:许纲到敦煌,病死,朝廷壮其节,赐谥曰贞。

chū jǔ qú wú huì xiōng dì zhī dù liú shā yě jiū jí yí rén pò chē shī guó

这句话大意是:初,沮渠无讳兄弟之渡流沙也, 鸠集遗人,破车师国。

zhēn jūn shí yī nián chē shī wáng chē yí luò qiǎn shǐ zuó jìn xuē zhí shàng shū yuē chén wáng fù pì chǔ sài wài yǎng mù tiān zǐ wēi dé qiǎn shǐ biǎo xiàn bù kōng yú suì

这句话大意是:真君十一年,车师王车夷落遣使琢进、薛直上书曰:“臣亡 父僻处塞外,仰慕天子威德,遣使表献,不空于岁。

tiān zǐ jiàng niàn cì yí shén hòu

这句话大意是:天子降念,赐遗甚厚。

jí chén jì lì biàn bù quē cháng gòng tiān zǐ chuí jīn yì bù yì qián shì

这句话大意是:及臣继 立,变不缺常贡,天子垂矜,亦不异前世。

gǎn yuán zhì ēn zhé chén sī jiān

这句话大意是:敢缘至恩,辄陈私艰。

chén guó zì wú huì suǒ gōng jī jīng jīn bā suì rén mín jī huāng wú yǐ cún huó

这句话大意是:臣国自无讳所攻 击,经今八岁,人民饥荒,无以存活。

zéi jīn gōng chén shén jí chén bù néng zì quán suì shě guó dōng bēn sān fēn miǎn yī jí rì yǐ dào yān qí dōng jiè

现代白话:贼今攻臣甚急,臣不能自全,遂舍国东奔, 三分免一,即日已到呢耆东界。

sī guī tiān què xìng chuí zhèn jiù

这句话大意是:思归天阙,幸垂赈救。

yú shì xià zhào fǔ wèi zhī kāi yān qí cāng gěi zhī

现代白话:”于是下诏抚慰之,开呢耆 仓给之。

zhèng píng chū qiǎn zi rù shì zì hòu měi shǐ cháo gòng

这句话大意是:正平初,遣子入侍,自后每使朝贡。

qiě mí guó dōu tiān shān dōng yú dà gǔ zài chē shī běi qù dài yī wàn wǔ bǎi qī shí lǐ

这句话大意是:且弥国,都天山东于大谷,在车师北,去代一万五百七十里。

běn yì shǔ chē shī

这句话大意是:本役属车师。

yān qí guó zài chē shī nán dōu yuán qú chéng bái shān nán qī shí lǐ hàn shí jiù guó yě

现代白话:呢耆国,在车师南,都员渠城,白山南七十里,汉时旧国也。

qù dài yī wàn èr bǎi lǐ

这句话大意是:去代一万二百里。

qí wáng xìng lóng míng jiū shī bēi nà jí qián liáng zhāng guǐ suǒ tǎo lóng xī zhī yìn

这句话大意是:其王姓龙,名鸠尸卑那,即前凉张轨所讨龙熙之胤。

suǒ dū chéng fāng èr lǐ guó nèi fán yǒu jiǔ chéng

这句话大意是:所都城方二里,国内凡有九城。

guó xiǎo rén pín wú gāng jì fǎ lìng

现代白话:国品行较差的人贫,无纲纪法令。

bīng yǒu gōng dāo jiǎ shuò

这句话大意是:兵有弓刀甲槊。

hūn yīn lüè tóng huá xià

这句话大意是:婚姻略同华夏。

sǐ wáng zhě jiē fén ér hòu zàng qí fú zhì mǎn qī rì zé chú zhī

这句话大意是:死亡者皆焚而后葬,其服 制满七日则除之。

zhàng fū bìng jiǎn fā yǐ wéi shǒu shì

这句话大意是:丈夫并剪发以为首饰。

wén zì yǔ pó luó mén tóng

这句话大意是:文字与婆罗门同。

sú shì tiān shén bìng chóng xìn fó fǎ

这句话大意是:俗事天神,并崇信佛法。

yóu zhòng èr yuè bā rì sì yuè bā rì shì rì yě qí guó xián yī shì jiào zhāi jiè háng dào yān

现代白话:尤重二月八日、四月八日,是日也,其国咸依释教,斋戒行道呢。

qì hòu hán tǔ tián liáng wò gǔ yǒu dào sù shū mài chù yǒu tuó mǎ

这句话大意是:气候寒,土田良 沃,谷有稻粟菽麦,畜有驼马。

yǎng cán bù yǐ wèi sī wéi qì mián kuàng

这句话大意是:养蚕不以为丝,唯弃绵纩。

sú shàng pú táo jiǔ jiān ài yīn yuè

这句话大意是:俗尚蒲萄酒,兼爱音乐。

nán qù hǎi shí yú lǐ yǒu yú yán pú wěi zhī ráo

这句话大意是:南去海十余里,有鱼盐蒲苇之饶。

dōng qù gāo chāng jiǔ bǎi lǐ

这句话大意是:东去高昌九百里;。

xi qù qiū cí jiǔ bǎi lǐ jiē shā qì

这句话大意是:西去龟兹九百里,皆沙碛;。

dōng nán qù guā zhōu èr qiān èr bǎi lǐ

这句话大意是:东 南去瓜州二千二百里。

shì de duō xiǎn pō piāo jié zhōng guó shǐ

这句话大意是:恃地多险,颇剽劫中国使。

shì zǔ nù zhī zhào chéng zhōu gōng wàn dù guī tǎo zhī yuē jī qīng liáng qǔ shí lù cì

这句话大意是:世祖怒之,诏成周公万度归讨之,约赍轻粮,取食 路次。

dù guī rù yān qí dōng jiè jī qí biān shǒu zuǒ huí yù lí èr chéng bá zhī jìn jūn xiàng yuán qú

现代白话:度归入呢耆东界,击其边守左回、尉犁二城拔之,进军向员渠。

jiū shī bēi nà yǐ sì wǔ wàn rén chū chéng shǒu xiǎn yǐ jù

这句话大意是:鸠尸卑那以 四五万人出城守险以拒。

dù guī mù zhuàng yǒng duǎn bīng zhí wǎng chōng shī jiū bēi nà zhòng dà kuì jǐn lǔ zhī dān qí zǒu rù shān zhōng

这句话大意是:度归募壮勇,短兵直往冲,尸鸠卑那众大溃,尽虏之,单 骑走入山中。

dù guī jìn tú qí chéng sì bǐ zhū róng jiē xiáng fú

这句话大意是:度归进屠其城,四鄙诸戎皆降服。

yān qí wèi guó dǒu jué yī yú bù luàn rì jiǔ huò qí zhēn qí yì wán shū fāng jué guǐ bù shí zhī wù tuó tuó mǎ niú zá chù jù wàn

现代白话:呢耆为国,斗绝一隅,不乱日久, 获其珍奇异玩殊方谲诡不识之物,橐驼马牛杂畜巨万。

shí shì zǔ xìng yīn shān běi gōng dù guī pò yān qí lù bǎn zhì shì zǔ shěng qì cì sī tú cuī hào shū yuē wàn dù guī yǐ wǔ qiān jì jīng wàn yú lǐ bá yān qí sān chéng huò qí zhēn qí yì wù jí zhū wěi jī bù kě shèng shǔ

现代白话:时世祖幸阴山北宫,度归破 呢耆露板至,世祖省讫,赐司徒崔浩书曰:“万度归以五千骑经万余里,拔呢耆三 城,获其珍奇异物及诸委积不可胜数。

zì gǔ dì wáng suī yún jí xù xī róng yǒu rú zhǐ zhù bù néng kòng yǐn yě

这句话大意是:自古帝王虽云即序西戎,有如指注,不能控 引也。

zhèn jīn shǒu bà ér yǒu zhī rú hé

这句话大意是:朕今手把而有之,如何?

hào shàng shū chēng měi suì mìng dù guī zhèn fǔ qí rén

这句话大意是:”浩上书称美,遂命度归镇抚其人。

chū jiū shī bēi nà zǒu shān zhōng yóu jì chéng bù bá de hái qí guó

这句话大意是:初鸠尸卑那走 山中,犹觊城不拔,得还其国。

jì jiàn jǐn wèi dù guī suǒ kè nǎi bēn qiū cí qiū cí yǐ qí xù hòu dài zhī

这句话大意是:既见尽为度归所克,乃奔龟兹,龟兹以其婿,厚待 之。

qiū cí guó zài yù lí xī běi bái shān zhī nán yī bǎi qī shí lǐ dōu yán chéng hàn shí jiù guó yě

这句话大意是:龟兹国,在尉犁西北,白山之南一百七十里,都延城,汉时旧国也。

qù dài yī wàn èr bǎi bā shí lǐ

这句话大意是:去代一万 二百八十里。

qí wáng xìng bái jí hòu liáng lǚ guāng suǒ lì bái zhèn zhī hòu

这句话大意是:其王姓白,即后凉吕光所立白震之后。

qí wáng tóu xì cǎi dài chuí zhī yú hòu zuò jīn shī zǐ chuáng suǒ jū chéng fāng wǔ liù lǐ

这句话大意是:其王头系彩带,垂之于后,坐 金师子床,所居城方五六里。

qí xíng fǎ shā rén zhě sǐ jié zéi zé duàn qí yī bì bìng yuè yī zú

这句话大意是:其刑法,杀人者死,劫贼则断其一臂并刖一足。

shuì fù zhǔn dì zhēng zū wú tián zhě zé shuì yín qián

这句话大意是:税赋 准地征租,无田者则税银钱。

fēng sú hūn yīn sāng zàng wù chǎn yǔ yān qí lüè tóng wéi qì hòu shǎo wēn wèi yì

现代白话:风俗、婚姻、丧葬、物产与呢耆略同,唯气候少温为 异。

yòu chū xì zhān ráo tóng tiě jīn gōng jīng pí qú shū shā yán lǜ cí huáng hú fěn ān xī xiāng liáng mǎ fēng niú děng

这句话大意是:又出细毡,饶铜、铁、钅公、麖皮、氍毹、沙、盐绿、雌黄、胡粉、安息香、 良马、犎牛等。

dōng yǒu lún tái jí hàn èr shī jiāng jūn lǐ guǎng lì suǒ tú zhě

这句话大意是:东有轮台,即汉贰师将军李广利所屠者。

qí nán sān bǎi lǐ yǒu dà hé dōng liú hào jì shì shuǐ jí huáng hé yě

这句话大意是:其南三百里有大河东,流 号计式水,即黄河也。

dōng qù yān qí jiǔ bǎi lǐ nán qù yú tián yī qiān sì bǎi lǐ xi qù shū lè yī qiān wǔ bǎi lǐ běi qù tū jué yá zhàng liù bǎi yú lǐ dōng nán qù guā zhōu sān bǎi lǐ

现代白话:东去呢耆九百里,南去于阗一千四百里,西去疏勒一千五百 里,北去突厥牙帐六百余里,东南去瓜州三百里。

qí dōng què chéng shù

这句话大意是:其东阙城戍。

kòu qiè fēi yī

这句话大意是:寇窃非一。

shì zǔ zhào wàn dù guī lǜ qí yī qiān yǐ jī zhī qiū cí qiǎn wū jié mù tí děng lǐng bīng sān qiān jù zhàn dù guī jī zǒu zhī zhǎn èr bǎi yú jí dà huò tuó mǎ ér hái

这句话大意是:世祖诏 万度归率骑一千以击之,龟兹遣乌羯目提等领兵三千距战,度归击走之,斩二百余 级,大获驼马而还。

sú xìng duō yín zhì nǚ shì shōu nán zǐ qián rù guān

这句话大意是:俗性多淫,置女市,收男子钱入官。

tǔ duō kǒng què qún fēi shān gǔ jiān rén qǔ yǎng ér shí zhī zī rǔ rú jī wù qí wáng jiā héng yǒu qiān yú zhǐ yún

这句话大意是:土多孔雀,群飞山谷间, 人取养而食之,孳乳如鸡鹜,其王家恒有千余只云。

qí guó xī běi tài shān zhōng yǒu rú gāo zhě liú chū chéng chuān xíng shù lǐ rù dì rú shí dì hú shén chòu fú zhī fā chǐ yǐ luò zhě néng lìng gēng shēng bìng rén fú zhī jiē yù

这句话大意是:其国西北大山中有如膏者流出 成川,行数里入地,如饣弟糊,甚臭,服之发齿已落者能令更生,病人服之皆愈。

zì hòu měi shǐ cháo gòng

这句话大意是:自后每使朝贡。

gū mò guó jū nán chéng zài qiū cí xi qù dài yī wàn wǔ bǎi lǐ

这句话大意是:姑默国,居南城,在龟兹西,去代一万五百里。

yì shǔ qiū cí

这句话大意是:役属龟兹。

wēn sù guó jū wēn sù chéng zài gū mò xī běi qù dài yī wàn wǔ bǎi wǔ shí lǐ

这句话大意是:温宿国,居温宿城,在姑默西北,去代一万五百五十里。

yì shǔ qiū cí

这句话大意是:役属龟兹。

wèi tóu guó jū wèi tóu chéng zài wēn sù běi qù dài yī wàn liù bǎi wǔ shí lǐ

这句话大意是:尉头国,居尉头城,在温宿北,去代一万六百五十里。

yì shǔ qiū cí

这句话大意是:役属龟兹。

wū sūn guó jū chì gǔ chéng zài qiū cí xī běi qù dài yī wàn bā bǎi lǐ

这句话大意是:乌孙国,居赤谷城,在龟兹西北,去代一万八百里。

qí guó shù wèi rú rú suǒ qīn xi xǐ cōng lǐng shān zhōng wú chéng guō suí xù mù zhú shuǐ cǎo

这句话大意是:其国数为蠕蠕所侵,西徙 葱岭山中,无城郭,随畜牧逐水草。

tài yán sān nián qiǎn shǐ zhě dǒng wǎn děng shǐ qí guó hòu měi shǐ cháo gòng

这句话大意是:太延三年遣使者董琬等使其国,后每使朝贡。

shū lè guó zài gū mò xi bái shān nán bǎi yú lǐ hàn shí jiù guó yě

这句话大意是:疏勒国,在姑默西,白山南百余里,汉时旧国也。

qù dài yī wàn yī qiān èr bǎi wǔ shí lǐ

这句话大意是:去代一万一千二百五十里。

gāo zōng mò qí wáng qiǎn shǐ sòng shì jiā móu ní fó jiā shā yī zhǎng èr zhàng yú

这句话大意是:高宗末,其王遣使送释迦牟尼佛袈裟一,长二丈余。

gāo zōng yǐ shěn shì fó yī yīng yǒu líng yì suì shāo zhī yǐ yàn xū shí zhì yú měng huǒ zhī shàng jīng rì bù rán guān zhě mò bù sǒng hài xīn xíng jù sù

这句话大意是:高宗以审是佛衣,应有灵异, 遂烧之以验虚实,置于猛火之上,经日不然,观者莫不悚骇,心形俱肃。

qí wáng dài jīn shī zǐ guān

这句话大意是:其王戴金 师子冠。

tǔ duō dào sù má mài tóng tiě xī cí huáng jǐn mián měi suì cháng gòng sòng yú tū jué

这句话大意是:土多稻、粟、麻、麦、铜、铁、锡、雌黄、锦、绵,每岁常供送于突厥。

qí dū chéng fāng wǔ lǐ guó nèi yǒu dà chéng shí èr xiǎo chéng shù shí

这句话大意是:其都城方五里,国内有大城十二,小城数十。

rén shǒu zú jiē liù zhǐ chǎn zǐ fēi liù zhě jí bù yù shèng bīng èr qiān rén

这句话大意是:人手足皆六指,产子非六者即不育, 胜兵二千人。

nán yǒu huáng hé xi dài cōng lǐng dōng qù qiū cí qiān wǔ bǎi lǐ xi qù hán guó qiān lǐ nán qù zhū jù bō bā jiǔ bǎi lǐ dōng běi zhì tū jué yá zhàng qiān yú lǐ dōng nán qù guā zhōu sì qiān liù bǎi lǐ

这句话大意是:南有黄河,西带葱岭,东去龟兹千五百里,西去汗国千里,南去朱 俱波八九百里,东北至突厥牙帐千余里,东南去瓜州四千六百里。

yuè bān guó zài wū sūn xī běi qù dài yī wàn jiǔ bǎi sān shí lǐ

这句话大意是:悦般国,在乌孙西北,去代一万九百三十里。

qí xiān xiōng nú běi chán yú zhī bù luò yě

这句话大意是:其先,匈奴北单于之部落也。

wèi hàn chē qí jiāng jūn dòu xiàn suǒ zhú běi chán yú dù jīn wēi shān xi zǒu kāng jū qí jì léi ruò bù néng qù zhě wǎng qiū cí běi

这句话大意是:为 汉车骑将军窦宪所逐,北单于度金微山,西走康居,其记羸弱不能去者往龟兹北。

dì fāng shù qiān lǐ zhòng kě èr shí yú wàn

这句话大意是:地方数千里,众可二十余万。

liáng zhōu rén yóu wèi zhī chán yú wáng

这句话大意是:凉州人犹谓之“单于王”。

qí fēng sú yán yǔ yǔ gāo chē tóng ér qí rén qīng jié yú hú

这句话大意是:其风俗言语与高车同,而 其人清洁于胡。

sú jiǎn fà qí méi yǐ tí hú tu zhī yù yù rán guāng zé rì sān zǎo shù rán hòu yǐn shí

这句话大意是:俗剪发齐眉,以醍醐涂之,昱昱然光泽,日三澡漱,然后饮食。

qí guó nán jiè yǒu huǒ shān shān bàng shí jiē jiāo róng liú dì shù shí lǐ nǎi níng jiān rén qǔ wèi yào jí shí liú huáng yě

这句话大意是:其 国南界有火山,山傍石皆焦溶,流地数十里乃凝坚,人取为药,即石流黄也。

yǔ rú rú jié hǎo qí wáng cháng jiāng shù qiān rén rù rú rú guó yù yǔ dà tán xiāng jiàn

这句话大意是:与蠕蠕结好,其王尝将数千人入蠕蠕国,欲与大檀相见。

rù qí jiè bǎi yú lǐ jiàn qí bù rén bù huàn yī bù bàn fā bù xǐ shǒu fù rén shé shì qì wù wáng wèi qí cóng chén yuē rǔ cáo kuáng wǒ rù cǐ gǒu guó zhōng

现代白话:入其界百余里,见其 部人不浣衣,不绊发,不洗手,妇人舌舐器物,王谓其从臣曰:“你曹诳我入此狗 国中!

nǎi chí hái

这句话大意是:”乃驰还。

dà tán qiǎn qí zhuī zhī bù jí zì shì xiāng chóu chóu shù xiāng zhēng tǎo

这句话大意是:大檀遣骑追之不及,自是相仇雠,数相征讨。

zhēn jūn jiǔ nián qiǎn shǐ cháo xiàn

这句话大意是:真君九年,遣使朝 献。

bìng sòng huàn rén chēng néng gē rén hóu mài lìng duàn jī rén tóu lìng gǔ xiàn jiē xuè chū huò shù shēng huò yíng dòu yǐ cǎo yào nèi qí kǒu zhōng lìng jué yàn zhī xū yú xuè zhǐ yǎng chuāng yī yuè fù cháng yòu wú hén bān

这句话大意是:并送幻人,称能割人喉脉令断,击人头令骨陷,皆血出或数升或盈斗,以草药 内其口中,令嚼咽之,须臾血止,养疮一月复常,又无痕瘢。

shì zǔ yí qí xū nǎi qǔ sǐ zuì qiú shì zhī jiē yàn

这句话大意是:世祖疑其虚,乃取死 罪囚试之,皆验。

yún zhōng guó zhū míng shān jiē yǒu cǐ cǎo nǎi shǐ rén shòu qí shù ér hòu yù zhī

这句话大意是:云中国诸名山皆有此草,乃使人受其术而厚遇之。

yòu yán qí guó yǒu dà shù zhě rú rú lái chāo lüě shù rén néng zuò lín yǔ kuáng fēng dà xuě jí xíng liáo rú rú dòng sǐ piào wáng zhě shí èr sān

这句话大意是:又言其国有大 术者,蠕蠕来抄掠,术人能作霖雨狂风大雪及行潦,蠕蠕冻死漂亡者十二三。

shì suì zài qiǎn shǐ cháo gòng qiú yǔ guān jūn dōng xī qí qì tǎo rú rú

这句话大意是:是岁 再遣使朝贡,求与官军东西齐契讨蠕蠕。

shì zǔ jiā qí yì mìng zhòng wài zhū jūn jiè yán yǐ zhǔn nán wáng tā wèi qián fēng xí rú rú

这句话大意是:世祖嘉其意,命中外诸军戒严,以准南王 他为前锋,袭蠕蠕。

réng zhào yǒu sī yǐ qí gǔ wǔ zhī jié shī yú yuè fǔ

这句话大意是:仍诏有司以其鼓舞之节施于乐府。

zì hòu měi shǐ gòng xiàn

这句话大意是:自后每使贡献。

zhě zhì bá guó dōu zhě zhì bá chéng zài shū lè xi qù dài yī wàn èr qiān liù bǎi èr shí lǐ

这句话大意是:者至拔国,都者至拔城,在疏勒西,去代一万二千六百二十里。

qí guó dōng yǒu pān hè nà shān chū měi tiě jí shī zǐ

这句话大意是:其国东有潘贺 那山,出美铁及师子。

mí mì guó dōu mí mì chéng zài zhě zhì bá xi qù dài yī wàn yī qiān liù bǎi lǐ

这句话大意是:迷密国,都迷密城,在者至拔西,去代一万一千六百里。

zhèng píng yuán nián qiǎn shǐ xiàn yī fēng hēi tuó tuó

这句话大意是:正平元年,遣使献一 峰黑橐驼。

qí guó dōng yǒu shān míng yù xī mǎn shān chū jīn yù yì duō tiě

这句话大意是:其国东有山,名郁悉满,山出金玉,亦多铁。

xī wàn jīn guó dōu xī wàn jīn chéng zài mí mì xi qù dài yī wàn èr qiān qī bǎi èr shí lǐ

这句话大意是:悉万斤国,都悉万斤城,在迷密西,去代一万二千七百二十里。

qí guó nán yǒu shān míng qié sè nà shān chū shī zi

这句话大意是:其国南有山, 名伽色那,山出师子。

měi shǐ cháo gòng

这句话大意是:每使朝贡。

niǔ mì guó dōu niǔ mì chéng zài xī wàn jīn xi qù dài èr wàn èr qiān bā bǎi èr shí bā lǐ

这句话大意是:忸密国,都忸密城,在悉万斤西,去代二万二千八百二十八里。

luò nà guó gù dà yuān guó yě

这句话大意是:洛那国,故大宛国也。

dōu guì shān chéng zài shū lè xī běi qù dài wàn sì qiān sì bǎi wǔ shí lǐ

这句话大意是:都贵山城,在疏勒西北,去代万四千四百五十里。

tài hé sān nián

这句话大意是:太和 三年。

qiǎn shǐ xiàn hàn xuè mǎ zì cǐ měi shǐ cháo gòng

这句话大意是:遣使献汗血马,自此每使朝贡。

sù tè guó zài cōng lǐng zhī xi gǔ zhī yǎn cài yī míng wēn nà shā

这句话大意是:粟特国,在葱岭之西,古之奄蔡,一名温那沙。

jū yú dà zé zài kāng jū xī běi qù dài yī wàn liù qiān lǐ

这句话大意是:居于大泽,在康居西北,去代 一万六千里。

xiān shì xiōng nú shā qí wáng ér yǒu qí guó zhì wáng hū ní yǐ sān shì yǐ

现代白话:先是,匈奴杀其王而有其国,至王忽倪已三世了。

qí guó shāng rén xiān duō yì liáng tǔ fàn huò jí kè gū zāng xī jiàn lǔ

这句话大意是:其国商人先多诣凉 土贩货,及克姑臧,悉见虏。

gāo zōng chū sù tè wáng qiǎn shǐ qǐng shú zhī zhào tīng yān

现代白话:高宗初,粟特王遣使请赎之,诏听呢。

zì hòu wú shǐ cháo xiàn

这句话大意是:自后无使朝献。

bō sī guó dōu sù lì chéng zài niǔ mì xi gǔ tiáo zhī guó yě

这句话大意是:波斯国,都宿利城,在忸密西,古条支国也。

qù dài èr wàn sì qiān èr bǎi èr shí bā lǐ

这句话大意是:去代二万四千二百二十八里。

chéng fāng shí lǐ hù shí yú wàn hé jīng qí chéng zhōng nán liú

这句话大意是:城 方十里,户十余万,河经其城中南流。

tǔ dì píng zhèng

这句话大意是:土地平正,。

chū jīn yín tōu shí shān hú hǔ pò chē qú mǎ nǎo

这句话大意是:出金、银、𨱎石、珊瑚、琥珀、 车渠、马脑,。

duō dà zhēn zhū pō lí liú lí shuǐ jīng sè sè jīn gāng huǒ jì bīn tiě tóng xī zhū shā shuǐ yín líng jǐn dié hé qú shū tà chì zhāng pí jí xūn lù yù jīn sū hé qīng mù děng xiāng

这句话大意是:多大真珠、颇梨、璢璃、水精、瑟瑟、金刚、火齐、镔铁、铜、锡、 朱砂、水银、绫、锦、叠、毼、氍毹、毾、赤麞皮、及薰陆、郁金、苏合、青木 等香,。

hú jiāo bì bō shí mì qiān nián zǎo xiāng fù zǐ hē lí lè wú sì zǐ yán lǜ cí huáng děng wù

这句话大意是:胡椒、毕拨、石蜜、千年枣、香附子、诃梨勒、无食子、盐绿、雌黄等物。

qì hòu shǔ rè jiā zì cáng bīng

这句话大意是:气候暑热,家自藏冰。

de duō shā qì yǐn shuǐ gài guàn

这句话大意是:地多沙碛,引水溉灌。

qí wǔ gǔ jí niǎo shòu děng yǔ zhōng xià lüè tóng wéi wú dào jí shǔ jì

这句话大意是:其五谷及鸟兽等与中夏略同,唯无稻 及黍、稷。

tǔ chū míng mǎ dà lǘ jí tuo wǎng wǎng yǒu rì xíng qī bǎi lǐ zhě

这句话大意是:土出名马、大驴及驼,往往有日行七百里者。

fù shì zhì yǒu shù qiān tóu

这句话大意是:富室至有数千头。

yòu chū bái xiàng shī zǐ dà niǎo luǎn

这句话大意是:又出白 象、师子、大鸟卵。

yǒu niǎo xíng rú tuó tuó yǒu liǎng yì fēi ér bù néng gāo shí cǎo yǔ ròu yì néng dàn huǒ

这句话大意是:有鸟形如橐驼,有两翼,飞而不能高,食草与肉,亦能啖火。

qí wáng xìng bō shì míng sī

这句话大意是:其王姓波氏,名斯。

zuò jīn yáng chuáng dài jīn huā guān yì jǐn páo zhī chéng pèi shì yǐ zhēn zhū bǎo wù

这句话大意是:坐金羊床,戴金花冠,衣锦袍、织成帔,饰以真珠宝物。

qí sú zhàng fū jiǎn fà dài bái pí mào guàn tóu shān liǎng xiāng jìn xià kāi zhī yì yǒu jīn pèi yuán yǐ zhī chéng

这句话大意是:其俗:丈夫剪发,戴白皮帽,贯头衫,两厢近下开之,亦有巾帔,缘以织成;。

fù nǚ fú dà shān pī dà pèi qí fā qián wèi jì hòu pī zhī shì yǐ jīn yín huā réng guàn wǔ sè zhū luò zhī yú bo

这句话大意是:妇女 服大衫,披大帔,其发前为髻,后披之,饰以金银花,仍贯五色珠,落之于膊。

wáng yú qí guó nèi bié yǒu xiǎo yá shí yú suǒ yóu zhōng guó zhī lí gōng yě

这句话大意是:王 于其国内,别有小牙十余所,犹中国之离宫也。

měi nián sì yuè chū yóu chù zhī shí yuè nǎi hái

这句话大意是:每年四月出游处之,十月乃还。

wáng jí wèi yǐ hòu zé zhū zǐ nèi xián zhě mì shū qí míng fēng zhī yú kù zhū zǐ jí dà chén jiē mò zhī zhī yě

这句话大意是:王 即位以后,择诸子内贤者,密书其名,封之于库,诸子及大臣皆莫之知也。

wáng sǐ zhòng nǎi fā shū shì zhī qí fēng nèi yǒu míng zhě jí lì yǐ wéi wáng yú zǐ chū gè jiù biān rèn xiōng dì gèng bù xiāng jiàn yě

这句话大意是:王死, 众乃发书视之,其封内有名者,即立以为王,余子出各就边任,兄弟更不相见也。

guó rén hào wáng yuē yī zàn fēi yuē fáng bù lǜ wáng zhī zhū zǐ yuē shā yě

现代白话:国人号王曰“医赞”,妃曰“防步率”,王之诸孔子说“杀野”。

dà guān yǒu mō hú tán zhǎng guó nèi yù sòng

这句话大意是:大官有摸胡坛, 掌国内狱讼;。

ní hū hàn zhǎng kù cáng kāi jìn

这句话大意是:泥忽汗,掌库藏开禁;。

de zǎo zhǎng wén shū jí zhòng wù

这句话大意是:地早,掌文书及众务;。

cì yǒu è luó hē de zhǎng wáng zhī nèi shì

这句话大意是:次有遏罗诃地,掌王之 内事;。

gōng bō bó zhǎng sì fāng bīng mǎ

这句话大意是:恭波勃,掌四方兵马。

qí xià jiē yǒu shǔ guān fēn tǒng qí shì

这句话大意是:其下皆有属官,分统其事。

bīng yǒu jiǎ shuò yuán pái jiàn nǔ gōng jiàn zhàn jiān chéng xiàng bǎi rén suí zhī

这句话大意是:兵有甲槊圆排剑弩弓箭, 战兼乘象,百人随之。

qí xíng fǎ zhòng zuì xuán zhū gān shàng shè shā zhī

这句话大意是:其刑法:重罪悬诸竿上,射杀之;。

cì zé xì yù xīn wáng lì nǎi shì zhī

这句话大意是:次则系狱,新王立乃释之;。

qīng zuì zé bí yuè ruò kūn huò jiǎn bàn bìn jí xì pái yú xiàng yǐ wéi chǐ rǔ

这句话大意是:轻罪则鼻刖若髡,或剪半鬓,及系牌于项,以为耻辱;。

fàn qiáng dào zhě xì zhī zhōng shēn

这句话大意是:犯强盗者,系之终身;。

jiān guì rén qī zhě nán zǐ liú fù rén gē qí ěr bí

这句话大意是:奸贵 人妻者,男子流,妇人割其耳鼻。

fù shuì zé zhǔn de shū yín qián

这句话大意是:赋税则准地输银钱。

sú shì huǒ shén tiān shén

这句话大意是:俗事火神、天神。

wén zì yǔ hú shū yì

这句话大意是:文字与胡书异。

duō yǐ zǐ mèi wèi qī qiè zì yú hūn hé yì bù zé zūn bēi zhū yí zhī zhōng zuì wéi chǒu huì yǐ

现代白话:多以姊妹为妻妾,自余婚合,亦不择尊卑, 诸夷之中最为丑秽了。

bǎi xìng nǚ nián shí suì yǐ shàng yǒu zī mào zhě wáng shōu yǎng zhī yǒu gōng xūn rén jí yǐ fēn cì

这句话大意是:百姓女年十岁以上有姿貌者,王收养之,有功勋人即以分赐。

sǐ zhě duō qì shī yú shān yī yuè zhe fú

这句话大意是:死者多弃尸于山,一月著服。

chéng wài yǒu rén bié jū wéi zhī sāng zàng zhī shì hào wèi bù jìng rén ruò rù chéng shì yáo líng zì bié

这句话大意是:城外有人别居,唯知丧葬之事,号为不净人,若入城 市,摇铃自别。

yǐ liù yuè wèi suì shǒu yóu zhòng qī yuè qī rì shí èr yuè yī rì qí rì rén zhòng zhù yǐ shàng gè xiāng mìng zhào shè huì zuò yuè yǐ jí huān yú

这句话大意是:以六月为岁首,尤重七月七日、十二月一日,其日人重庶以上各相 命召,设会作乐,以极欢娱。

yòu měi nián zhēng yuè èr shí rì gè jì qí xiān sǐ zhě

这句话大意是:又每年正月二十日,各祭其先死者。

shén guī zhōng qí guó qiǎn shǐ shàng shū gòng wù yún dà guó tiān zǐ tiān zhī suǒ shēng yuàn rì chū chǔ cháng wèi hàn zhōng tiān zǐ

这句话大意是:神龟中,其国遣使上书贡物,云:“大国天子,天之所生,愿日出处常为汉中 天子。

bō sī guó wáng jū hé duō qiān wàn jìng bài

这句话大意是:波斯国王居和多千万敬拜。

cháo tíng jiā nà zhī

这句话大意是:”朝廷嘉纳之。

zì cǐ měi shǐ cháo xiàn

这句话大意是:自此每使朝献。

fú lú ní guó dōu fú lú ní chéng zài bō sī guó běi qù dài èr wàn qī qiān sān bǎi èr shí lǐ

这句话大意是:伏卢尼国,都伏卢尼城,在波斯国北,去代二万七千三百二十里。

lèi shí wèi chéng

这句话大意是:累石为城。

dōng yǒu dà hé nán liú zhōng yǒu niǎo qí xíng sì rén yì yǒu rú tuó tuó mǎ zhě jiē yǒu yì cháng jū shuǐ zhōng chū shuǐ biàn sǐ

这句话大意是:东有大河南流,中有鸟,其形似人,亦有如橐驼、马者,皆有翼,常居水中,出水 便死。

chéng běi yǒu yún ní shān chū yín shān hú hǔ pò duō shī zǐ

这句话大意是:城北有云尼山,出银、珊瑚、琥珀,多师子。

sè zhī xiǎn guó dōu sè zhī xiǎn chéng zài xī wàn jīn xī běi qù dài yī wàn èr qiān jiǔ bǎi sì shí lǐ tǔ píng duō wǔ guǒ

这句话大意是:色知显国,都色知显城,在悉万斤西北,去代一万二千九百四十里,土平,多 五果。

qié sè ní guó dōu qié sè ní chéng zài xī wàn jīn nán qù dài yī wàn èr qiān jiǔ bǎi lǐ

这句话大意是:伽色尼国,都伽色尼城,在悉万斤南,去代一万二千九百里。

tǔ chū chì yán duō wǔ guǒ

这句话大意是:土出赤盐,多五 果。

báo zhī guó dōu báo zhī chéng zài qié sè ní nán qù dài yī wàn sān qiān sān bǎi èr shí lǐ

这句话大意是:薄知国,都薄知城,在伽色尼南,去代一万三千三百二十里。

duō wǔ guǒ

这句话大意是:多五果。

mù zhī guó dōu mù zhī chéng zài niǔ mì xī nán qù dài èr wàn èr qiān jiǔ bǎi èr shí lǐ

这句话大意是:牟知国,都牟知城,在忸密西南,去代二万二千九百二十里。

tǔ píng shí shòu cǎo mù lèi zhōng guó

这句话大意是:土平,食兽草木 类中国。

ā fú tài hán guó dōu ā fú tài hàn chéng zài niǔ mì xi qù dài èr wàn sān qiān qī bǎi èr shí lǐ

这句话大意是:阿弗太汗国,都阿弗太汗城,在忸密西,去代二万三千七百二十里。

tǔ píng duō wǔ guǒ

这句话大意是:土平,多 五果。

hū shì mì guó dōu hū shì mì chéng zài ā fú tài hàn xi qù dài èr wàn sì qiān qī bǎi lǐ tǔ píng chū yín hǔ pò yǒu shī zǐ duō wǔ guǒ

这句话大意是:呼似密国,都呼似密城在阿弗太汗西去代二万四千七百里土平,出银、琥珀, 有师子,多五果。

nuò sè bō luó guó dōu pó luó chéng zài niǔ mì nán qù dài èr wàn sān qiān sì bǎi èr shí bā lǐ

这句话大意是:诺色波罗国,都婆罗城,在忸密南,去代二万三千四百二十八里。

tǔ píng yi dào mài duō wǔ guǒ

这句话大意是:土平,宜稻 麦,多五果。

zǎo qié zhì guó dōu zǎo qié zhì chéng zài niǔ mì xi qù dài èr wàn sān qiān qī bǎi èr shí bā lǐ

这句话大意是:早伽至国,都早伽至城,在忸密西,去代二万三千七百二十八里。

tǔ píng shǎo tián zhí qǔ dào mài yú lín guó yǒu wǔ guǒ

这句话大意是:土平,少田 植,取稻麦于邻国,有五果。

qié bù dān guó dōu qié bù dān chéng zài xī wàn jīn xī běi qù dài yī wàn èr qiān qī bǎi bā shí lǐ

这句话大意是:伽不单国,都伽不单城,在悉万斤西北,去代一万二千七百八十里。

tǔ píng yi dào mài yǒu wǔ guǒ

这句话大意是:土平,宜 稻麦,有五果。

zhě shé guó gù kāng jū guó zài pò luò nà xī běi qù dài yī wàn wǔ qiān sì bǎi wǔ shí lǐ

这句话大意是:者舌国,故康居国,在破洛那西北,去代一万五千四百五十里。

tài yán sān nián qiǎn shǐ cháo gòng zì shì bù jué

这句话大意是:太延三年,遣 使朝贡,自是不绝。

qié bèi guó gù xiū mì xī hòu

这句话大意是:伽倍国,故休密翕侯。

dōu hé mò chéng zài shā chē xi qù dài yī wàn sān qiān lǐ

这句话大意是:都和墨城,在莎车西,去代一万三千里。

rén jū shān gǔ jiān

这句话大意是:人居山谷间。

zhé xuē mò sūn guó gù shuāng mǐ xī hòu

这句话大意是:折薛莫孙国,故双靡翕侯。

dōu shuāng mǐ chéng zài qié bèi xi qù dài yī wàn sān qiān wǔ bǎi lǐ

这句话大意是:都双靡城,在伽倍西,去代一万三千五百里。

rén jū shān gǔ jiān

这句话大意是:人居 山谷间。

qián dūn guó gù guì shuāng xī hòu

这句话大意是:钳敦国,故贵霜翕侯。

dū hù zǎo chéng zài zhé xuē mò sūn xi qù dài yī wàn sān qiān wǔ bǎi liù shí lǐ

这句话大意是:都护澡城,在折薛莫孙西,去代一万三千五百六十里。

rén jū shān gǔ jiān

这句话大意是:人居山谷间。

fú dí shā guó gù pàng dùn xī hòu

这句话大意是:弗敌沙国,故胖顿翕侯。

dōu báo máo chéng zài qián dūn xi qù dài yī wàn sān qiān liù bǎi liù shí lǐ

这句话大意是:都薄茅城,在钳敦西,去代一万三千六百六十里。

jū shān gǔ jiān

这句话大意是:居 山谷间。

yán fú yè guó gù gāo fù xī hòu

这句话大意是:阎浮谒国,故高附翕侯。

dōu gāo fù chéng zài fú dí shā nán qù dài yī wàn sān qiān qī bǎi liù shí lǐ

这句话大意是:都高附城,在弗敌沙南,去代一万三千七百六十里。

jū shān gǔ jiān

这句话大意是:居山谷间。

dà ròu zhī guó dōu lú jiān shì chéng zài fú dí shā xī qù dài yī wàn sì qiān wǔ bǎi lǐ

这句话大意是:大月氏国,都卢监氏城,在弗敌沙西,去代一万四千五百里。

běi yǔ rú rú jiē shù wèi suǒ qīn suì xi xǐ dōu báo luó chéng qù fú dí shā èr qiān yī bǎi lǐ

这句话大意是:北与蠕蠕接,数 为所侵,遂西徙都薄罗城,去弗敌沙二千一百里。

qí wáng jì duō luó yǒng wǔ suì xīng shī yuè tài shān nán qīn běi tiān zhú zì qián tuó luó yǐ běi wǔ guó jǐn yì shǔ zhī

这句话大意是:其王寄多罗勇武,遂兴师越大山, 南侵北天竺,自干陀罗以北五国尽役属之。

shì zǔ shí qí guó rén shāng fàn jīng shī zì yún néng zhù shí wèi wǔ sè liú lí yú shì cǎi kuàng shān zhōng yú jīng shī zhù zhī

这句话大意是:世祖时,其国人商贩京师,自云能铸石 为五色璢璃,于是采矿山中,于京师铸之。

jì chéng guāng zé nǎi měi yú xī fāng lái zhě

这句话大意是:既成,光泽乃美于西方来者。

nǎi zhào wéi xíng diàn róng bǎi yú rén guāng sè yìng chè guān zhě jiàn zhī mò bù jīng hài yǐ wéi shén míng suǒ zuò

这句话大意是:乃诏为行 殿,容百余人,光色映彻,观者见之,莫不惊骇,以为神明所作。

zì cǐ zhōng guó liú lí suì jiàn rén bù fù zhēn zhī

这句话大意是:自此中国璢璃遂 贱,人不复珍之。

ān xī guó zài cōng lǐng xī dōu wèi sōu chéng

这句话大意是:安息国,在葱领西都蔚搜城。

běi yǔ kāng jū xi yǔ bō sī xiāng jiē zài dà ròu zhī xī běi qù dài èr wàn yī qiān wǔ bǎi lǐ

这句话大意是:北与康居,西与波斯相接,在大月氏西北,去代 二万一千五百里。

dà qín guó yī míng lí xuān dōu ān dū chéng

这句话大意是:大秦国,一名黎轩,都安都城。

cóng tiáo zhī xi dù hǎi qǔ yī wàn lǐ qù dài sān wàn jiǔ qiān sì bǎi lǐ

这句话大意是:从条支西渡海曲一万里,去代三万九千四百里。

qí hǎi bàng chū yóu bó hǎi yě ér dōng xī yǔ bó hǎi xiāng wàng gài zì rán zhī lǐ

这句话大意是:其海傍出,犹渤海也,而东西与渤海相望,盖自然之理。

dì fāng liù qiān lǐ jū liǎng hǎi zhī jiān

这句话大意是:地方六千里,居两海之间。

qí dì píng zhèng rén jū xīng bù

这句话大意是:其地平正,人居星布。

qí wáng dōu chéng fēn wéi wǔ chéng gè fāng wǔ lǐ zhōu liù shí lǐ

这句话大意是:其王都城分为五城,各方五里,周六十里。

wáng jū zhōng chéng

这句话大意是:王居中城。

chéng zhì bā chén yǐ zhǔ sì fāng ér wáng chéng yì zhì bā chén fēn zhǔ sì chéng

这句话大意是:城置 八臣以主四方,而王城亦置八臣,分主四城。

ruò móu guó shì jí sì fāng yǒu bù jué zhě zé sì chéng zhī chén jí yì wáng suǒ wáng zì tīng zhī rán hòu shī xíng

这句话大意是:若谋国事及四方有不决者,则四城之 臣集议王所,王自听之,然后施行。

wáng sān nián yī chū guān fēng huà rén yǒu yuān wǎng yì wáng sù sòng zhě dāng fāng zhī chén xiǎo zé ràng zé dà zé chù tuì lìng qí jǔ xián rén yǐ dài zhī

这句话大意是:王三年一出观风化,人有冤枉诣王诉讼者,当 方之臣小则让责,大则黜退,令其举贤人以代之。

qí rén duān zhèng zhǎng dà yī fú chē qí nǐ yí zhōng guó gù wài yù wèi zhī dà qín

这句话大意是:其人端正长大,衣服车旗拟仪中 国,故外域谓之大秦。

qí tǔ yí wǔ gǔ sāng má rén wu cán tián duō qiú lín láng gān shén guī bái mǎ zhū liè míng zhū yè guāng bì

这句话大意是:其土宜五谷桑麻,人务蚕田,多璆琳、琅玕、神龟、白马朱 鬣、明珠、夜光璧。

dōng nán tōng jiāo zhǐ yòu shuǐ dào tōng yì zhōu yǒng chāng jùn duō chū yì wù

这句话大意是:东南通交趾,又水道通益州永昌郡多出异物。

dà qín xī hǎi shuǐ zhī xi yǒu hé hé xī nán liú

这句话大意是:大秦西海水之西 有河,河西南流。

hé xī yǒu nán běi shān shān xī yǒu chì shuǐ xi yǒu bái yù shān

这句话大意是:河西有南、北山,山西有赤水,西有白玉山。

yù shān xi yǒu xī wáng mǔ shān yù wèi táng yún

这句话大意是:玉山西有西王母山, 玉为堂云。

cóng ān xī xi jiè xún hǎi qǔ yì zhì dà qín sì wàn yú lǐ

这句话大意是:从安息西界循海曲,亦至大秦,四万余里。

yú bǐ guó guān rì yuè xīng chén wú yì zhōng guó ér qián shǐ yún tiáo zhī xi xíng bǎi lǐ rì rù chù shī zhī yuǎn yǐ

现代白话:于彼国观日月星辰,无异中 国,而前史云条支西行百里日入处,失之远了。

ā gōu qiāng guó zài shā chē xī nán qù dài yī wàn sān qiān lǐ

这句话大意是:阿钩羌国,在莎车西南,去代一万三千里。

guó xi yǒu xiàn dù shān qí jiān sì bǎi lǐ zhōng wǎng wǎng yǒu zhàn dào xià lín bù cè zhī yuān rén xíng yǐ shéng suǒ xiāng chí ér dù yīn yǐ míng zhī

这句话大意是:国西有县度山,其间四百里中,往 往有栈道,下临不测之渊,人行以绳索相持而度,因以名之。

tǔ yǒu wǔ gǔ zhū guǒ

这句话大意是:土有五谷诸果。

shì yòng qián wèi huò

这句话大意是:市用 钱为货。

jū zhǐ lì gōng shì

这句话大意是:居止立宫室。

yǒu bīng qì

这句话大意是:有兵器。

tǔ chū jīn zhū

这句话大意是:土出金珠。

bō lù guó zài ā gōu qiāng xī běi qù dài yī wàn sān qiān jiǔ bǎi lǐ

这句话大意是:波路国,在阿钩羌西北,去代一万三千九百里。

qí de shī rè yǒu shǔ mǎ tǔ píng

这句话大意是:其地湿热,有蜀马,土平。

wù chǎn guó sú yǔ ā gōu qiāng tóng

这句话大意是:物 产国俗与阿钩羌同。

xiǎo ròu zhī guó dōu fù lóu shā chéng

这句话大意是:小月氏国,都富楼沙城。

qí wáng běn dà ròu zhī wáng jì duō luó zi yě

这句话大意是:其王本大月氏王寄多罗子也。

jì duō luó wèi xiōng nú suǒ zhú xi xǐ hòu lìng qí zi shǒu cǐ chéng yīn hào xiǎo ròu zhī yān

现代白话:寄多罗为匈奴所逐,西 徙后令其子守此城,因号小月氏呢。

zài bō lù xī nán qù dài yī wàn liù qiān liù bǎi lǐ

这句话大意是:在波路西南,去代一万六千六百里。

xiān jū xī píng zhāng yè zhī jiān bèi fú pō yǔ qiāng tóng

这句话大意是:先居西平、 张掖之间,被服颇与羌同。

qí sú yǐ jīn yín qián wèi huò

这句话大意是:其俗以金银钱为货。

suí xù mù yí xǐ yì lèi xiōng nú

这句话大意是:随畜牧移徙,亦类匈奴。

qí chéng dōng shí lǐ yǒu fó tǎ zhōu sān bǎi wǔ shí bù gāo bā shí zhàng

这句话大意是:其城东十 里有佛塔,周三百五十步,高八十丈。

zì fó tǎ chū jiàn jì zhì wǔ dìng bā nián bā bǎi sì shí èr nián suǒ wèi bǎi zhàng fó tú yě

这句话大意是:自佛塔初建,计至武定八年,八百四十二年, 所谓“百丈佛图”也。

jì bīn guó dōu shàn jiàn chéng zài bō lù xī nán qù dài yī wàn sì qiān èr bǎi lǐ

这句话大意是:罽宾国,都善见城,在波路西南,去代一万四千二百里。

jū zài sì shān zhōng

这句话大意是:居在四山中。

qí dì dōng xi bā bǎi lǐ nán běi sān bǎi lǐ

这句话大意是:其地东 西八百里,南北三百里。

dì píng wēn hé

这句话大意是:地平温和。

yǒu mù xu zá cǎo qí mù tán huái zǐ zhú

这句话大意是:有苜蓿、杂草、奇木、檀、槐、梓、竹。

zhǒng wǔ gǔ fèn yuán tián

这句话大意是:种五 谷,粪园田。

dì xià shī shēng dào

这句话大意是:地下湿,生稻。

dōng shí shēng cài

这句话大意是:冬食生菜。

qí rén gōng qiǎo diāo wén kè lòu zhī jì

这句话大意是:其人工巧,雕文、刻镂、织罽。

yǒu jīn yín tóng xī yǐ wéi qì wù

这句话大意是:有金银铜 锡以为器物。

shì yòng qián

这句话大意是:市用钱。

tā chù yǔ zhū guó tóng

这句话大意是:他畜与诸国同。

měi shǐ cháo xiàn

这句话大意是:每使朝献。

tǔ hū luó guó qù dài yī wàn èr qiān lǐ

这句话大意是:吐呼罗国,去代一万二千里。

dōng zhì fàn yáng guó xi zhì xī wàn jīn guó zhōng jiān xiāng qù èr qiān lǐ

这句话大意是:东至范阳国,西至悉万斤国,中间相去二千里;。

nán zhì lián shān bù zhī míng

这句话大意是:南至连山,不知名;。

běi zhì bō sī guó zhōng jiān xiāng qù yī wàn lǐ

这句话大意是:北至波斯国,中间相去一万里。

guó zhōng yǒu báo tí chéng zhōu bì liù shí lǐ

这句话大意是:国中有薄提城,周币六十里。

chéng nán yǒu xi liú dà shuǐ míng hàn lóu hé

这句话大意是:城南有西流大水,名汉楼河。

tǔ yí wǔ gǔ yǒu hǎo mǎ tuo luó

这句话大意是:土宜五谷,有好马、驼、骡。

qí wáng céng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:其王曾遣使朝贡。

fù huò guó qù dài yī wàn qī qiān lǐ

这句话大意是:副货国,去代一万七千里。

dōng zhì ā fù shǐ qiě guó xi zhì méi shuí guó zhōng jiān xiāng qù yī qiān lǐ

这句话大意是:东至阿副使且国,西至没谁国,中间相去一千里;。

nán yǒu lián shān bù zhī míng

这句话大意是:南有连山,不知名;。

běi zhì qí shā guó xiāng qù yī qiān wǔ bǎi lǐ

这句话大意是:北至奇沙国,相去一千五百里。

guó zhōng yǒu fù huò chéng zhōu bì qī shí lǐ

这句话大意是:国中有副货城,周币七十里。

yi wǔ gǔ táo táo wéi yǒu mǎ tuo luó

这句话大意是:宜五谷、萄桃,唯有马、驼、骡。

guó wáng yǒu huáng jīn diàn diàn xià jīn tuo qī tóu gè gāo sān chǐ

这句话大意是:国王有黄金殿,殿下金驼七头,各高三尺。

qí wáng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:其王 遣使朝贡。

nán tiān zhú guó qù dài sān wàn yī qiān wǔ bǎi lǐ

这句话大意是:南天竺国,去代三万一千五百里。

yǒu fú chǒu chéng zhōu bì shí lǐ chéng zhōng chū mó ní zhū shān hú

这句话大意是:有伏丑城,周币十里,城中出摩尼珠、珊瑚。

chéng dōng sān bǎi lǐ yǒu bá lài chéng chéng zhōng chū huáng jīn bái zhēn tán shí mì pú táo

这句话大意是:城东三百里有拔赖城,城中出黄金、白真檀、石蜜、蒲萄。

tǔ yí wǔ gǔ

这句话大意是:土宜五谷。

shì zōng shí qí guó wáng pó luō huà qiǎn shǐ xiàn jùn mǎ jīn yín zì cǐ měi shǐ cháo gòng

这句话大意是:世宗时,其 国王婆罗化遣使献骏马、金、银,自此每使朝贡。

dié fú luō guó qù dài sān wàn yī qiān lǐ

这句话大意是:叠伏罗国,去代三万一千里。

guó zhōng yǒu wù xī chéng

这句话大意是:国中有勿悉城。

chéng běi yǒu yán qí shuǐ xi liú

这句话大意是:城北有盐奇水,西流。

yǒu bái xiàng bìng yǒu ā mò lí mù pí zhōng zhī zuò bù

这句话大意是:有白象, 并有阿末黎,木皮中织作布。

tǔ yí wǔ gǔ

这句话大意是:土宜五谷。

shì zōng shí qí guó wáng fú tuó mò duō qiǎn shǐ xiàn fāng wù zì shì měi shǐ cháo gòng

这句话大意是:世宗时,其国王伏陀末多遣使献方物,自 是每使朝贡。

bá dòu guó qù dài wǔ wàn yī qiān lǐ

这句话大意是:拔豆国,去代五万一千里。

dōng zhì duō wù dāng guó xi zhì zhān nà guó zhōng jiān xiāng qù qī bǎi wǔ shí lǐ

这句话大意是:东至多勿当国,西至旃那国,中间相去七百五十里;。

nán zhì jì líng qié guó běi zhì fú nà fú qiě guó zhōng jiān xiāng qù jiǔ bǎi lǐ

这句话大意是:南至罽陵伽国,北至弗那伏且国,中间相去九百里。

guó zhōng chū jīn yín zá bǎo bái xiàng shuǐ niú máo niú pú táo wǔ guǒ

这句话大意是:国中出金、银、杂宝、白象、 水牛、牦牛、蒲萄、五果。

tǔ yí wǔ gǔ

这句话大意是:土宜五谷。

yè dá guó dà ròu zhī zhī zhǒng lèi yě yì yuē gāo chē zhī bié zhǒng qí yuán chū yú sài běi

这句话大意是:嚈哒国,大月氏之种类也,亦曰高车之别种,其原出于塞北。

zì jīn shān ér nán zài yú tián zhī xi dōu mǎ xǔ shuǐ nán èr bǎi yú lǐ qù cháng ān yī wàn yī bǎi lǐ

这句话大意是:自金山而南,在 于阗之西,都马许水南二百余里,去长安一万一百里。

qí wáng dōu bá dǐ yán chéng gài wáng shè chéng yě

这句话大意是:其王都拔底延城,盖王舍城 也。

qí chéng fāng shí lǐ yú duō sì tǎ jiē shì yǐ jīn

这句话大意是:其城方十里余,多寺塔,皆饰以金。

fēng sú yǔ tū jué lüè tóng

这句话大意是:风俗与突厥略同。

qí sú xiōng dì gòng yī qī fu wú xiōng dì zhě qí qī dài yī jiǎo mào ruò yǒu xiōng dì zhě yī qí duō shǎo zhī shù gèng jiā jiǎo yān

现代白话:其俗兄弟共一妻,夫无 兄弟者其妻戴一角帽,若有兄弟者依其多少之数,更加角呢。

yī fú lèi jiā yǐ yīng luò

这句话大意是:衣服类加以缨络。

tóu jiē jiǎn fà

这句话大意是:头 皆剪发。

qí yǔ yǔ rú rú gāo chē jí zhū hú bù tóng

这句话大意是:其语与蠕蠕、高车及诸胡不同。

zhòng kě shí wàn

这句话大意是:众可十万。

wú chéng yì yī suí shuǐ cǎo yǐ zhān wèi wū xià qiān liáng tǔ dōng zhú nuǎn chù

这句话大意是:无城邑,依随水草,以毡为屋, 夏迁凉土,冬逐暖处。

fēn qí zhū qī gè zài bié suǒ xiāng qù huò èr bǎi sān bǎi lǐ

这句话大意是:分其诸妻,各在别所,相去或二百、三百里。

qí wáng xún lì ér xíng měi yuè yī chù dōng hán zhī shí sān yuè bù xǐ

这句话大意是:其王巡历而行, 每月一处,冬寒之时,三月不徙。

wáng wèi bù bì chuán zi zǐ dì kān rèn sǐ biàn shòu zhī

这句话大意是:王位不必传子,子弟堪任,死便授之。

qí guó wú chē yǒu yú

这句话大意是:其国无车 有舆。

duō tuó mǎ

这句话大意是:多驼马。

yòng xíng yán jí tōu dào wú duō shǎo jiē yāo zhǎn dào yī zé shí

这句话大意是:用刑严急,偷盗无多少皆腰斩,盗一责十。

sǐ zhě fù zhě lèi shí wèi cáng pín zhě jué de ér mái suí shēn zhū wù jiē zhì zhǒng nèi

这句话大意是:死者,富者累石为藏, 贫者掘地而埋,随身诸物,皆置冢内。

qí rén xiōng hàn néng dòu zhàn

这句话大意是:其人凶悍,能斗战。

xī yù kāng jū yú tián shā lēi ān xī jí zhū xiǎo guó sān shí xǔ jiē yì shǔ zhī hào wèi dà guó

这句话大意是:西域康居、于阗、沙勒、 安息及诸小国三十许皆役属之,号为大国。

yǔ rú rú hūn yīn

这句话大意是:与蠕蠕婚姻。

zì tài ān yǐ hòu měi qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:自太安以后,每遣使朝贡。

zhèng guāng mò qiǎn shǐ gòng shī zǐ yī zhì gāo píng yù mò qí chǒu nú fǎn yīn liú zhī

这句话大意是:正光末,遣使贡师子一,至高平,遇万俟丑奴反,因留之。

chǒu nú píng sòng jīng shī

这句话大意是:丑奴平,送京师。

yǒng xī yǐ hòu cháo xiàn suì jué

这句话大意是:永熙 以后,朝献遂绝。

chū xī píng zhōng sù zōng qiǎn wáng fú zi tǒng sòng yún shā mén fǎ lì děng shǐ xī yù fǎng qiú fú jīng

这句话大意是:初,熙平中,肃宗遣王伏子统宋云、沙门法力等使西域,访求佛 经。

shí yǒu shā mén huì

这句话大意是:时有沙门慧。

qí guó nán qù cáo guó qiān wǔ bǎi lǐ dōng qù guā zhōu liù qiān wǔ bǎi lǐ

这句话大意是:其国南去漕国千五百里,东去瓜州六千五百里。

shēng zhě yì yǔ jù xíng zhèng guāng zhōng hái

这句话大意是:生者亦与俱行, 正光中还。

huì shēng suǒ jīng zhū guó bù néng zhī qí běn wèi jí shān chuān lǐ shù gài jǔ qí lüè yún

这句话大意是:慧生所经诸国,不能知其本未及山川里数,盖举其略云。

zhū jū guó zài yú tián xi

这句话大意是:朱居国,在于阗西。

qí rén shān jū

这句话大意是:其人山居。

yǒu mài duō lín guǒ

这句话大意是:有麦,多林果。

xián shì fú

这句话大意是:咸事佛。

yǔ yǔ yú tián xiāng lèi

这句话大意是:语与于阗相类。

yì shǔ yè dá

这句话大意是:役属 嚈哒。

kě pán tuó guó zài cōng lǐng dōng zhū jū bō xi

这句话大意是:渴槃陀国,在葱岭东,朱驹波西。

hé jīng qí guó dōng běi liú

这句话大意是:河经其国,东北流。

yǒu gāo shān xià jī shuāng xuě

这句话大意是:有高山,夏积霜雪。

yì shì fú dào

这句话大意是:亦 事佛道。

fù yú yè dá

这句话大意是:附于嚈哒。

bō hé guó zài kě pán xi

这句话大意是:钵和国,在渴槃西。

qí tǔ yóu hán rén chù tóng jū xué dì ér chù

这句话大意是:其土尤寒,人畜同居,穴地而处。

yòu yǒu dà xuě shān wàng ruò yín fēng

这句话大意是:又有大雪山,望若银峰。

qí rén wéi shí bǐng chǎo yǐn mài jiǔ fú zhān qiú

这句话大意是:其人唯食饼𪎊,饮麦酒,服毡裘。

yǒu èr dào yī dào xi xíng xiàng yè dá yī dào xī nán qù wū cháng

这句话大意是:有二道,一道西行向嚈哒,一道西南趣乌苌。

yì wèi yè dá suǒ tǒng

这句话大意是:亦 为嚈哒所统。

bō zhī guó zài bō hé xī nán

这句话大意是:波知国,在钵和西南。

tǔ xiá rén pín yī tuō shān gǔ qí wáng bù néng zǒng shè

这句话大意是:土狭人贫,依托山谷,其王不能总摄。

yǒu sān chí chuán yún dà chí yǒu lóng wáng cì zhě yǒu lóng fù xiǎo zhě yǒu lóng zǐ xíng rén jīng zhī shè jì nǎi dé guò bù jì duō yù fēng xuě zhī kùn

这句话大意是:有三池,传云大 池有龙王,次者有龙妇,小者有龙子,行人经之,设祭乃得过,不祭多遇风雪之困。

shē mí guó zài bō zhī zhī nán

这句话大意是:赊弥国,在波知之南。

shān jū

这句话大意是:山居。

bù xìn fó fǎ zhuān shì zhū shén

这句话大意是:不信佛法,专事诸神。

yì fù yè dá

这句话大意是:亦附嚈哒。

dōng yǒu bō lú lēi guó lù yǎn yuán tiě suǒ ér dù xià bú jiàn dǐ

这句话大意是:东有钵卢勒国, 路崄,缘铁锁而度,下不见底。

xī píng zhōng sòng yún děng jìng bù néng dá

这句话大意是:熙平中,宋云等竟不能达。

wū cháng guó zài shē mí nán

这句话大意是:乌苌国,在赊弥南。

běi yǒu cōng lǐng nán zhì tiān zhú

这句话大意是:北有葱岭,南至天竺。

pó luó mén hú wéi qí shàng zú

这句话大意是:婆罗门胡为其上族。

bō luó mén duō jiě tiān wén jí xiōng zhī shù qí wáng dòng zé fǎng jué yān

现代白话:波罗门多解天 文吉凶之数,其王动则访决呢。

tǔ duō lín guǒ yǐn shuǐ guàn tián fēng dào mài

这句话大意是:土多林果,引水灌田,丰稻麦。

shì fú duō zhū sì tǎ shì jí huá lì

这句话大意是:事佛,多诸寺塔, 事极华丽。

rén yǒu zhēng sù fú zhī yǐ yào qū zhě fā kuáng zhí zhě wú yàng

这句话大意是:人有争诉,服之以药,曲者发狂,直者无恙。

wéi fǎ bù shā

这句话大意是:为法不杀。

fàn sǐ zuì wéi xǐ yú líng shān

这句话大意是:犯死罪唯徙于 灵山。

xī nán yǒu tán tè shān shān shàng lì sì yǐ lǘ shù tóu yùn shí shān xià wú rén kòng yù zì zhī wǎng lái yě

这句话大意是:西南有檀特山,山上立寺,以驴数头运食,山下无人控御,自知往来也。

qián tuó guó zài wū cháng xi běn míng yè bō wèi yè dá suǒ pò yīn gǎi yān

现代白话:干陀国,在乌苌西,本名业波,为嚈哒所破,因改呢。

qí wáng běn shì chì lè lín guó mín èr shì yǐ

现代白话:其王本是敕勒,临国民 二世了。

hǎo zhēng zhàn yǔ jì bīn dòu sān nián bù ba rén yuàn kǔ zhī

这句话大意是:好征战,与罽宾斗,三年不罢,人怨苦之。

yǒu dòu xiàng qī bǎi tóu shí rén chéng yī xiàng jiē zhí bīng zhàng xiàng bí fù dāo yǐ zhàn

这句话大意是:有斗象七百头,十人乘一象, 皆执兵仗,象鼻缚刀以战。

suǒ dū chéng dōng nán qī lǐ yǒu fó tǎ gāo qī shí zhàng zhōu sān bǎi bù jí suǒ wèi què lí fó tú yě

这句话大意是:所都城东南七里有佛塔,高七十丈,周三百步,即所谓 “雀离佛图”也。

kāng guó zhě kāng jū zhī hòu yě

这句话大意是:康国者,康居之后也。

qiān xǐ wú cháng bù héng gù dì zì hàn yǐ lái xiāng chéng bù jué

这句话大意是:迁徙无常,不恒故地,自汉以来,相承不绝。

qí wáng běn xìng wēn ròu zhī rén yě

这句话大意是:其王本姓 温,月氏人也。

jiù jū qí lián shān běi zhāo wǔ chéng yīn bèi xiōng nú suǒ pò xi yú cōng lǐng suì yǒu qí guó

这句话大意是:旧居祁连山北昭武城,因被匈奴所破,西逾葱岭,遂有其国。

zhī shù gè fēn wáng gù kāng guó zuǒ yòu zhū guó bìng yǐ zhāo wǔ wèi xìng shì bù wàng běn yě

这句话大意是:枝庶 各分王,故康国左右诸国,并以昭武为姓,示不忘本也。

wáng zì shì fu bì wéi rén kuān hòu shén de zhòng xīn

这句话大意是:王字世夫毕,为人宽厚, 甚得众心。

qí qī tū jué dá dù kè hán nǚ yě

这句话大意是:其妻突厥达度可汗女也。

dōu yú sà bǎo shuǐ shàng ā lù dí chéng duō rén jū

这句话大意是:都于萨宝水上阿禄迪城,多人居。

dà chén sān rén gòng zhǎng guó shì

这句话大意是:大臣三人共 掌国事。

qí wáng suǒ fā guān qī bǎo jīn huā yī líng luō jǐn xiù bái dié

这句话大意是:其王索发,冠七宝金花,衣绫、罗、锦、绣、白叠;。

qí qī yǒu jì méng yǐ zào jīn

这句话大意是:其妻有髻,蒙以皂 巾。

zhàng fū jiǎn fà jǐn páo

这句话大意是:丈夫剪发,锦袍。

míng wéi qiáng guó xī yù zhū guó duō guī zhī

这句话大意是:名为强国,西域诸国多归之。

mǐ guó shǐ guó cáo guó hé guó ān guó xiǎo ān guó nà sè bō guó wū nà hé guó mù guó jiē guī fù zhī

这句话大意是:米国、史国、曹国、何国、安 国、小安国、那色波国、乌那曷国、穆国皆归附之。

yǒu hú lǜ zhì yú ǎo cí jiāng jué fá zé qǔ ér duàn zhī

这句话大意是:有胡律,置于袄祠,将决罚, 则取而断之。

zhòng zhě zú cì zuì zhě sǐ zéi dào jié qí zú

这句话大意是:重者族,次罪者死,贼盗截其足。

rén jiē shēn mù gāo bí duō rán

这句话大意是:人皆深目、高鼻、多髯。

shàn shāng gǔ zhū yí jiāo yì duō còu qí guó

这句话大意是:善商贾, 诸夷交易多凑其国。

yǒu dà xiǎo gǔ pí pá wǔ xián kōng hóu

这句话大意是:有大小鼓、琵琶、五弦箜篌。

hūn yīn sàng zhì yǔ tū jué tóng

这句话大意是:婚姻丧制与突厥同。

guó lì zǔ miào yǐ liù yuè jì zhī zhū guó jiē zhù jì

这句话大意是:国立祖庙, 以六月祭之,诸国皆助祭。

fèng fú wèi hú shū

这句话大意是:奉佛,为胡书。

qì hòu wēn yi wǔ gǔ qín xiū yuán shū shù mù zī mào

这句话大意是:气候温宜五谷,勤修园蔬,树木滋茂。

chū mǎ tuo lǘ fēng niú huáng jīn gāng shā xiāng ā xuē nà xiāng sè sè zhāng pí qú shū jǐn dié

这句话大意是:出马、驼、驴、犎牛、黄金、冈沙、香、阿薛那香、瑟瑟、麞皮、氍毹、锦、叠。

duō pú táo jiǔ fù jiā huò zhì shí shí lián nián bù bài

这句话大意是:多蒲萄酒,富家或致十石,连年不败。

tài yán zhōng shǐ qiǎn shǐ gòng fāng wù hòu suì jué yān

现代白话:太延中,始遣使贡方物,后遂绝呢。

shǐ chén yuē xī yù suī tōng wèi shì ér zhōng yuán shǐ píng tiān zǐ fāng yǐ hùn yī wèi xīn wèi huáng zhēng fá

这句话大意是:史臣曰:西域虽通魏氏,而中原始平,天子方以混一为心,未遑征伐。

qí xìn shǐ wǎng lái shēn de jī mí wù jué zhī dào ěr

这句话大意是:其信使 往来,深得羁縻勿绝之道耳。

✦ You read 列传·卷九十

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.