魏书 · 魏收 · Chapter 2 of 124

帝纪·卷二

PinyinModern Translation
Size

tài zǔ jì

这句话大意是:太祖纪。

tài zǔ dào wǔ huáng dì huì guī zhāo chéng huáng dì zhī dí sūn xiàn míng huáng dì zhī zǐ yě

这句话大意是:太祖道武皇帝,讳珪,昭成皇帝之嫡孙,献明皇帝之子也。

mǔ yuē xiàn míng hè huáng hòu

这句话大意是:母曰献明贺皇后。

chū yīn qiān xǐ yóu yú yún zé jì ér qǐn xī mèng rì chū shì nèi wù ér jiàn guāng zì yǒu shǔ tiān xū rán yǒu gǎn

这句话大意是:初因迁徙,游于云泽,既而寝息,梦日出室内,寤而见光自牖属天,欻然有感。

yǐ jiàn guó sān shí sì nián qī yuè qī rì shēng tài zǔ yú cān hé bēi běi qí yè fù yǒu guāng míng

这句话大意是:以 建国三十四年七月七日,生太祖于参合陂北,其夜复有光明。

zhāo chéng dà yuè qún chén chēng qìng dà shè gào yú zǔ zōng

这句话大意是:昭成大悦,群臣称庆, 大赦,告于祖宗。

bǎo zhě yǐ dì tǐ zhòng bèi yú cháng r qiè dú qí guài

这句话大意是:保者以帝体重倍于常儿,窃独奇怪。

míng nián yǒu yú shēng yú mái bāo zhī kǎn hòu suì chéng lín

这句话大意是:明年有榆生于埋胞之坎,后 遂成林。

ruò ér néng yán mù yǒu guāng yào guǎng sǎng dà ěr zhòng xián yì zhī

这句话大意是:弱而能言,目有光曜,广颡大耳,众咸异之。

nián liù suì zhāo chéng bēng

这句话大意是:年六岁,昭成崩。

fú jiān qiǎn jiàng nèi wǔ jiāng qiān dì yú cháng ān jì ér huò miǎn

这句话大意是:苻坚遣将 内侮,将迁帝于长安,既而获免。

yǔ zài yàn fèng chuán

这句话大意是:语在《燕凤传》。

jiān jūn jì hái guó zhòng lí sàn

这句话大意是:坚军既还,国众离散。

jiān shǐ liú kù rén liú wèi chén fēn shè guó shì

这句话大意是:坚使刘 库仁、刘卫辰分摄国事。

nán bù dà rén zhǎng sūn sōng jí yuán tā děng jǐn jiāng gù mín nán yī kù rén dì yú shì zhuǎn xìng dú gū bù

这句话大意是:南部大人长孙嵩及元他等,尽将故民南依库仁,帝于是转 幸独孤部。

yuán nián zàng zhāo chéng huáng dì yú jīn líng yíng zǐ gōng mù shì jǐn shēng chéng lín

这句话大意是:元年,葬昭成皇帝于金陵,营梓宫,木柿尽生成林。

dì suī chōng yòu ér nì rán bù qún

这句话大意是:帝虽冲幼,而嶷然不群。

kù rén cháng wèi qí zǐ yuē dì yǒu gāo tiān xià zhī zhì xīng fù hóng yè guāng yáng zǔ zōng zhě bì cǐ zhǔ yě

现代白话:库仁常谓其孔子说:帝有高天下之志,兴复洪业,光扬祖宗者,必此主也。

qī nián dōng shí yuè fú jiān bài yú huái nán

这句话大意是:七年,冬十月,苻坚败于淮南。

shì yuè mù róng wén děng shā kù rén kù huì dì juàn shè guó bù

这句话大意是:是月,慕容文等杀库仁,库会弟眷摄国部。

bā nián mù róng wěi dì chōng jiàn lì

这句话大意是:八年,慕容𬀩弟冲僭立。

yáo cháng zì chēng dà chán yú wàn nián qín wáng

这句话大意是:姚苌自称大单于、万年秦王。

mù róng chuí jiàn chēng yàn wáng

这句话大意是:慕容垂僭称燕王。

jiǔ nián kù rén zǐ xiǎn shā juàn ér dài zhī nǎi jiāng móu nì

这句话大意是:九年,库仁子显杀眷而代之,乃将谋逆。

shāng rén wáng bà zhī zhī lǚ dì zú yú zhòng zhōng dì nǎi chí hái

这句话大意是:商人王霸知之,履帝足于众中,帝乃 驰还。

shì shí gù dà rén liáng gài pén zi liù juàn wèi xiǎn móu zhǔ jǐn zhī qí jì mì shǐ bù rén mù chóng chí gào

这句话大意是:是时故大人梁盖盆子六眷,为显谋主,尽知其计,密使部人穆崇驰告。

dì nǎi yīn jié jiù chén zhǎng sūn jiān yuán tā děng

这句话大意是:帝乃 阴结旧臣长孙犍、元他等。

qiū bā yuè nǎi xìng hè lán bù

这句话大意是:秋八月,乃幸贺兰部。

qí rì xiǎn guǒ shǐ rén qiú dì bù jí

这句话大意是:其日,显果使人求帝,不及。

yǔ zài xiàn míng tài hòu chuán

这句话大意是:语 在《献明太后传》。

shì suì xiān bēi qǐ fú guó rén sī shǔ dà chán yú

这句话大意是:是岁,鲜卑乞伏国仁私署大单于。

fú jiān wèi yáo cháng suǒ shā zi pī jiàn lì

这句话大意是:苻坚为姚苌所杀,子丕僭立。

dēng guó yuán nián chūn zhèng yuè wù shēn dì jí dài wáng wèi jiāo tiān jiàn yuán dà huì yú niú chuān

这句话大意是:登国元年春正月戊申,帝即代王位,郊天,建元,大会于牛川。

fù yǐ zhǎng sūn sōng wèi nán bù dà rén yǐ shū sūn pǔ luò wèi běi bù dà rén

这句话大意是:复以长孙嵩为 南部大人,以叔孙普洛为北部大人。

bān jué xù xūn gè yǒu chà

这句话大意是:班爵叙勋,各有差。

èr yuè xìng dìng xiāng zhī shèng lè

这句话大意是:二月,幸定襄之盛乐。

xi zhòng kè nóng

这句话大意是:息 众课农。

sān yuè liú xiǎn zì shàn wú nán zǒu mǎ yì qí zú nú zhēn shuài suǒ bù lái jiàng

这句话大意是:三月,刘显自善无南走马邑,其族奴真率所部来降。

xià sì yuè gǎi chēng wèi wáng

这句话大意是:夏四月,改称魏王。

wǔ yuè chē jià dōng xìng líng shí

这句话大意是:五月,车驾东幸陵石。

hù fú hóu bù shuài hóu chén yǐ fú bù shuài dài tí pàn zǒu

这句话大意是:护佛侯部帅侯辰、乙弗部帅代题叛 走。

zhū jiāng zhuī zhī dì yuē hóu chén děng shì xiū zhí yì suī yǒu xiǎo qiān yi qiě rěn zhī

这句话大意是:诸将追之,帝曰:“侯辰等世修职役,虽有小愆,宜且忍之。

dāng jīn cǎo chuàng rén qíng wèi yī yú jìn zhě gù yīng zī jū bù zú zhuī yě

这句话大意是:当今草创,人情 未一,愚近者固应趑趄,不足追也。

qiū qī yuè jǐ yǒu chē jià hái shèng lè

这句话大意是:秋七月己酉,车驾还盛乐。

dài tí fù yǐ bù luò lái jiàng xún yǒu shù rì wáng bēn liú xiǎn

这句话大意是:代题复以部落来降,旬有数日,亡奔刘显。

dì shǐ qí sūn bèi jīn dài lǐng bù luò

这句话大意是:帝使其 孙倍斤代领部落。

shì yuè liú xiǎn dì fèi ní lǜ qí lüè nú zhēn bù luò jì ér lǜ yǐ lái jiàng

这句话大意是:是月,刘显弟肺泥率骑掠奴真部落,既而率以来降。

chū dì shū fù kū duō wèi fú jiān xǐ yú cháng ān yīn suí mù róng yǒng yǒng yǐ wéi xīn xīng tài shǒu

这句话大意是:初,帝叔父 窟咄为苻坚徙于长安,因随慕容永,永以为新兴太守。

bā yuè liú xiǎn qiǎn dì gāng ní yíng kū duō yǐ bīng suí zhī lái bī nán jìng

这句话大意是:八月,刘显遣弟亢泥迎窟咄, 以兵随之,来逼南境。

yú shì zhū bù sāo dòng rén xīn gù wàng

这句话大意是:于是诸部骚动,人心顾望。

dì zuǒ yòu yú huán děng yǔ zhū bù rén móu wèi nì yǐ yīng zhī

这句话大意是:帝左右于桓等,与诸部人谋为逆 以应之。

shì xiè zhū zào móu zhě wǔ rén yú xī bù wèn

这句话大意是:事泄,诛造谋者五人,余悉不问。

dì lǜ nèi nán nǎi běi yú yīn shān xìng hè lán bù zǔ shān wèi gù

这句话大意是:帝虑内难,乃北逾阴山,幸贺兰部,阻 山为固。

qiǎn xíng rén ān tóng zhǎng sūn hè shǐ yú mù róng chuí yǐ zhēng shī

这句话大意是:遣行人安同、长孙贺使于慕容垂以征师。

chuí qiǎn shǐ cháo gòng bìng lìng qí zi hè lín shuài bù qí yǐ suí tóng děng

这句话大意是:垂遣使朝贡,并令其子贺𬴊帅步 骑以随同等。

dōng shí yuè hè lín jūn wèi zhì ér kòu yǐ qián bī yú shì běi bù dà rén shū sūn pǔ luò děng shí sān rén jí zhū wū wán wáng bēn wèi chén

这句话大意是:冬十月,贺𬴊军未至而寇已前逼,于是北部大人叔孙普洛等十三人及诸乌丸亡 奔卫辰。

dì zì nǔ shān qiān xìng niú chuān zhūn yú yán shuǐ nán chū dài gǔ huì hè lín yú gāo liǔ dà pò kū duō

这句话大意是:帝自弩山迁幸牛川,屯于延水南,出代谷,会贺𬴊于高柳,大破窟咄。

kū duō bēn wèi chén wèi chén shā zhī dì xī shōu qí zhòng

这句话大意是:窟 咄奔卫辰,卫辰杀之,帝悉收其众。

shí èr yuè mù róng chuí qiǎn shǐ cháo gòng fèng dì xī dān yú yìn shòu fēng shàng gǔ wáng

这句话大意是:十二月,慕容垂遣使朝贡,奉帝西单于印绶, 封上谷王。

dì bù nà

这句话大意是:帝不纳。

shì suì mù róng chuí jiàn chēng huáng dì yú zhōng shān zì hào dà yàn

这句话大意是:是岁,慕容垂僭称皇帝于中山,自号大燕。

fú pī sǐ fú dēng zì lì yú lǒng dōng

这句话大意是:苻丕死,苻登自立 于陇东。

yáo cháng chēng huáng dì yú cháng ān zì hào dà qín

这句话大意是:姚苌称皇帝于长安,自号大秦。

mù róng chōng wèi bù xià suǒ shā

这句话大意是:慕容冲为部下所杀。

mù róng yǒng jiàn lì

这句话大意是:慕容永僭立。

èr nián chūn zhēng yuè bān cì gōng chén zhǎng sūn sōng děng qī shí sān rén gè yǒu chà

这句话大意是:二年春正月,班赐功臣长孙嵩等七十三人各有差。

èr yuè dì xìng níng chuān

这句话大意是:二月,帝幸宁川。

xià wǔ yuè qiǎn xíng rén ān tóng zhēng bīng yú mù róng chuí chuí shǐ zi hè lín lǜ zhòng lái huì

这句话大意是:夏五月, 遣行人安同征兵于慕容垂,垂使子贺𬴊率众来会。

liù yuè dì qīn zhēng liú xiǎn yú mǎ yì nán zhuī zhì mí zé dà pò zhī xiǎn nán bēn mù róng yǒng jǐn shōu qí bù luò

这句话大意是:六月,帝亲征刘显于马邑南,追 至弥泽,大破之,显南奔慕容永,尽收其部落。

qiū bā yuè dì zhì zì fá xiǎn

这句话大意是:秋八月,帝至自伐显。

dōng shí yuè guǐ mǎo xìng rú yuán qiǎn wài cháo dà rén wáng jiàn shǐ yú mù róng chuí

这句话大意是:冬十月癸卯,幸濡源,遣外朝大人王建使于慕容垂。

shí yī yuè suì xìng chì chéng

这句话大意是:十一月,遂幸赤城。

shí yǒu èr yuè xún sōng mò

这句话大意是:十有 二月,巡松漠。

hái xìng niú chuān

这句话大意是:还幸牛川。

sān nián chūn èr yuè dì dōng xún

这句话大意是:三年春二月,帝东巡。

xià sì yuè xìng dōng chì chéng

这句话大意是:夏四月,幸东赤城。

wǔ yuè guǐ hài běi zhēng kù mò xī

这句话大意是:五月癸亥,北征库莫奚。

liù yuè dà pò zhī huò qí sì bù zá chù shí yú wàn dù ruò luò shuǐ

这句话大意是:六月,大破之,获其四部杂畜十 余万,渡弱落水。

bān shǎng jiàng shì gè yǒu chà

这句话大意是:班赏将士各有差。

qiū qī yuè gēng shēn kù mò bù shuài jiū jí yí sàn yè fàn xíng gōng

这句话大意是:秋七月庚申,库莫部帅鸠集遗散,夜犯行宫。

zòng qí pū tǎo jǐn shā zhī

这句话大意是:纵骑扑讨,尽杀之。

qí yuè dì hái chì chéng

这句话大意是:其月,帝还 赤城。

bā yuè shǐ jiǔ yuán gōng yuán yí shǐ yú mù róng chuí

这句话大意是:八月使九原公元仪使于慕容垂。

dōng shí yī yuè mù róng chuí qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:冬十一月,慕容垂遣使朝贡。

shí yǒu èr yuè xīn mǎo chē jià xī zhēng

这句话大意是:十有二月辛卯, 车驾西征。

zhì nǚ shuǐ tǎo jiě rú bù

这句话大意是:至女水,讨解如部。

dà pò zhī huò nán nǚ zá chù shí shù wàn

这句话大意是:大破之,获男女杂畜十数万。

shì suì qǐ fú guó rén sǐ dì qián guī lì sī shǔ hé nán wáng

这句话大意是:是岁,乞伏国仁死, 弟干归立,私署河南王。

sì nián chūn zhēng yuè jiǎ yín xí gāo chē zhū bù luò dà pò zhī

这句话大意是:四年春正月甲寅,袭高车诸部落,大破之。

èr yuè guǐ sì zhì nǚ shuǐ tǎo huà tū lín bù dà pò zhī

这句话大意是:二月癸巳,至女水,讨叱突邻部, 大破之。

wù xū hè rǎn gàn xiōng dì lǜ zhū bù lái jiù yǔ dà jūn xiāng yù nì jī zǒu zhī

这句话大意是:戊戌,贺染干兄弟率诸部来救,与大军相遇,逆击走之。

xià sì yuè xíng hái chì chéng

这句话大意是:夏四月,行还赤城。

wǔ yuè chén liú gōng yuán qián shǐ yú mù róng chuí

这句话大意是:五月,陈留公元虔使于慕容垂。

dōng shí yuè chuí qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:冬十月,垂遣使朝贡。

shì suì dǐ lǚ guāng zì chēng sān hé wáng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是岁,氐吕光自称三河王,遣使朝贡。

wǔ nián chūn sān yuè jiǎ shēn dì xī zhēng

这句话大意是:五年春三月甲申,帝西征。

cì lù hún hǎi xí gāo chē yuán hé bù dà pò zhī lǔ huò shēng kǒu mǎ niú yáng èr shí yú wàn

这句话大意是:次鹿浑海,袭高车袁纥部,大破之,虏获生口、马 牛羊二十余万。

mù róng chuí qiǎn zi hè lín lǜ zhòng lái huì

这句话大意是:慕容垂遣子贺𬴊率众来会。

xià sì yuè bǐng yín xíng xìng yì xīn shān yǔ hè lín tǎo hè lán hé tū lín hé xī zhū bù luò dà pò zhī

这句话大意是:夏四月丙寅,行幸意辛山,与贺𬴊讨贺兰、纥突邻、纥奚诸部落,大破之。

liù yuè hái xìng niú chuān

这句话大意是:六 月,还幸牛川。

wèi chén qiǎn zi zhí lì dī kòu hè lán bù wéi zhī

这句话大意是:卫辰遣子直力鞮寇贺兰部,围之。

hè nè děng qǐng xiáng gào kùn

这句话大意是:贺讷等请降,告困。

qiū qī yuè bǐng zǐ dì yǐn bīng jiù zhī zhì yáng shān zhí lì dī tuì zǒu

这句话大意是:秋七月丙子, 帝引兵救之,至羊山,直力鞮退走。

bā yuè hái xìng niú chuān

这句话大意是:八月,还幸牛川。

qiǎn qín wáng gū shǐ yú mù róng chuí

这句话大意是:遣秦王觚使于慕容垂。

jiǔ yuè rén shēn tǎo chì nú bù yú náng qū hé dà pò zhī

这句话大意是:九月壬申,讨叱奴部于囊曲河,大破 之。

dōng shí yuè qiān yún zhōng tǎo gāo chē dòu chén bù yú láng shān pò zhī

这句话大意是:冬十月,迁云中,讨高车豆陈部于狼山,破之。

shí yǒu yī yuè hé xī bù dà rén kù hán jǔ bù nèi shǔ

这句话大意是:十有一月,纥奚部大人库寒举 部内属。

shí yǒu èr yuè hé tū lín dà rén qū de jiān jǔ bù nèi shǔ

这句话大意是:十有二月,纥突邻大人屈地鞬举部内属。

dì hái cì bái mò

这句话大意是:帝还次白漠。

liù nián chūn èr yuè xìng niǔ dié chuān

这句话大意是:六年春二月,幸纽垤川。

sān yuè qiǎn jiǔ yuán gōng yuán yí chén liú gōng yuán qián děng xi tǎo chù fú bù dà pò zhī

这句话大意是:三月,遣九原公元仪、陈留公元虔等西讨黜弗部,大 破之。

xià sì yuè cí tiān

这句话大意是:夏四月,祠天。

liù yuè mù róng hè lín pò hè nè yú chì chéng

这句话大意是:六月,慕容贺𬴊破贺讷于赤城。

dì yǐn bīng jiù zhī lín tuì zǒu

这句话大意是:帝引兵救之,𬴊退走。

qiū qī yuè rén shēn jiǎng wǔ yú niú chuān

这句话大意是:秋七月壬申,讲武于牛川。

xíng hái niǔ dié chuān

这句话大意是:行,还纽垤川。

mù róng chuí zhǐ yuán gū ér qiú míng mǎ dì jué zhī

这句话大意是:慕容垂止元觚而求名马,帝绝之。

nǎi qiǎn shǐ yú mù róng yǒng yǒng shǐ qí dà hóng lú mù róng jūn fèng biǎo quàn jìn zūn hào

这句话大意是:乃遣使于慕容永,永使其大鸿胪慕容钧奉表劝进尊号。

qí yuè wèi chén qiǎn zi zhí lì dī chū gù yáng sāi qīn jí hēi chéng

这句话大意是:其月,卫辰遣子直力鞮出棝 杨塞,侵及黑城。

jiǔ yuè dì xí wǔ yuán tú zhī

这句话大意是:九月,帝袭五原,屠之。

shōu qí jī gǔ hái niǔ dié chuān

这句话大意是:收其积谷,还纽垤川。

yú gù yáng sài běi shù bēi jì gōng

这句话大意是:于棝杨塞北,树 碑记功。

dōng shí yuè wù xū běi zhēng rú rú

这句话大意是:冬十月戊戌,北征蠕蠕。

zhuī zhī jí yú dà qì nán chuáng shān xià dà pò zhī

这句话大意是:追之,及于大碛南床山下,大破之。

bān cì cóng chén gè yǒu chà

这句话大意是:班赐从臣各有差。

qí dōng xī èr bù zhǔ pǐ hou bá jí yūn gē tí zhǎn bié shuài wū jī yú

这句话大意是:其东西二部主匹候跋及缊纥提,斩别帅屋击于。

shì jù rú rú chuán

这句话大意是:事具《蠕蠕传》。

shí yǒu yī yuè wù chén hái xìng niǔ dié chuān

这句话大意是:十有一月戊辰, 还幸纽垤川。

wù yín wèi chén qiǎn zi zhí lì dī kòu nán bù

这句话大意是:戊寅,卫辰遣子直力鞮寇南部。

jǐ mǎo chē jià chū tǎo

这句话大意是:己卯,车驾出讨。

rén wǔ dà pò zhí lì dī jūn yú tiě qí shān nán huò qí qì xiè zī zhòng

这句话大意是:壬午,大破直力鞮 军于铁歧山南,获其器械辎重。

niú yáng èr shí yú wàn

这句话大意是:牛羊二十余万。

wù zǐ zì wǔ yuán jīn jīn nán dù hé

这句话大意是:戊子,自五原金津南渡河。

xīn mǎo cì qí suǒ jū yuè bá chéng wèi chén fù zǐ bēn dùn

这句话大意是:辛卯, 次其所居悦跋城,卫辰父子奔遁。

rén chén zhào zhū jiāng zhuī zhī qín zhí lì dī

这句话大意是:壬辰,诏诸将追之,擒直力鞮。

shí yǒu èr yuè huò wèi chén shī zhǎn yǐ xùn suì miè zhī

这句话大意是:十有二月,获卫 辰尸,斩以徇,遂灭之。

yǔ zài wèi chén chuán

这句话大意是:语在《卫辰传》。

wèi chén shǎo zǐ qū gài wáng bēn xuē gàn bù

这句话大意是:卫辰少子屈丐,亡奔薛干部。

chē jià cì yú yán chí

这句话大意是:车驾次于 盐池。

zì hé yǐ nán zhū bù xī píng

这句话大意是:自河已南,诸部悉平。

bù qí zhēn bǎo xù chǎn míng mǎ sān shí yú wàn pǐ niú yáng sì bǎi yú wàn tóu

这句话大意是:簿其珍宝畜产,名马三十馀万匹,牛羊四百余万头。

bān cì dà chén gè yǒu chà

这句话大意是:班赐大臣各有差。

shōu wèi chén zǐ dì zōng dǎng wú shào zhǎng wǔ qiān yú rén jǐn shā zhī

这句话大意是:收卫辰子弟宗党无少长五千余人,尽杀之。

shān hú qiú dà fān tuí yè yì yú děng lǜ sān qiān yú jiā jiàng fù chū jū yú mǎ yì

这句话大意是:山胡酋大幡颓、业易 于等率三千余家降附,出居于马邑。

shì suì qǐ hé nán gōng

这句话大意是:是岁,起河南宫。

qī nián chūn zhēng yuè xìng mù gēn shān suì cì hēi yán chí

这句话大意是:七年春正月,幸木根山,遂次黑盐池。

xiǎng yàn qún chén jìn zhū guó gòng shǐ

这句话大意是:飨宴群臣,觐诸国贡使。

běi zhī měi shuǐ

这句话大意是:北之美水。

sān yuè jiǎ zǐ yàn qún chén yú shuǐ bīn hái xìng hé nán gōng

这句话大意是:三 月甲子,宴群臣于水滨,还幸河南宫。

xī bù qì lí dà rén mào xiān pàn zǒu qiǎn nán bù dà rén zhǎng sūn sōng zhuī tǎo dà pò zhī

这句话大意是:西部泣黎大人茂鲜叛走,遣南部大人长孙嵩 追讨,大破之。

xià wǔ yuè bān cì zhū guān mǎ niú yáng gè yǒu chà

这句话大意是:夏五月,班赐诸官马牛羊各有差。

qiū bā yuè xíng xìng mò nán réng zhù xún tái

这句话大意是:秋八月,行幸漠南,仍筑巡台。

dōng shí yǒu èr yuè mù róng yǒng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:冬十有二月,慕容永遣使朝贡。

shì suì huáng zǐ sì shēng

这句话大意是:是岁,皇子嗣生。

bā nián chūn zhēng yuè dì nán xún

这句话大意是:八年春正月,帝南巡。

èr yuè xìng gǔ yáng yuán fù bái lóu

这句话大意是:二月,幸羖羊原,赴白楼。

sān yuè chē jià xī zhēng hóu lǚ lín bù

这句话大意是:三月,车驾西征侯吕邻部。

xià sì yuè zhì kǔ shuǐ dà pò zhī

这句话大意是:夏四月,至苦水,大破之。

wǔ yuè hái xìng bái lóu

这句话大意是:五月,还幸白楼。

mù róng chuí tǎo mù róng yǒng yú zhǎng zǐ

这句话大意是:慕容垂讨慕容永于长子。

liù yuè chē jià běi xún

这句话大意是:六月, 车驾北巡。

yǒng lái gào jí qiǎn chén liú gōng yuán qián jiāng jūn yǔ yuè lǜ qí wǔ wàn dōng dù hé jiù zhī

这句话大意是:永来告急,遣陈留公元虔、将军庾岳率骑五万东度河救之。

pò lèi bá bù shuài liú yào děng xǐ qí bù luò

这句话大意是:破类拔部帅 刘曜等,徙其部落。

yuán qián děng yīn zhūn xiù róng mù róng chuí suì wéi zhǎng zǐ

这句话大意是:元虔等因屯秀容,慕容垂遂围长子。

qiū qī yuè chē jià lín xìng xīn tán

这句话大意是:秋七月,车驾临幸新坛。

gēng yín yàn qún chén réng jiǎng wǔ

这句话大意是:庚寅,宴群臣,仍讲武。

xiān shì wèi chén zi qū gài bēn xuē gàn bù zhēng zhī bù sòng

这句话大意是:先是,卫辰子屈丐奔薛干部, 征之不送。

bā yuè dì nán zhēng xuē gàn bù shuài tài xī fú yú sān chéng huì qí xiān chū jī cáo fù dì chéng xū tú qí chéng huò tài xī fó zǐ zhēn bǎo xǐ qí mín ér hái

这句话大意是:八月,帝南征薛干部帅太悉佛于三城,会其先出击曹覆,帝乘虚屠其城,获太 悉佛子珍宝,徙其民而还。

tài xī fú wén zhī lái fù bù jí suì bēn yáo xìng

这句话大意是:太悉佛闻之,来赴不及,遂奔姚兴。

jiǔ yuè hái xìng hé nán gōng

这句话大意是:九月,还幸河南宫。

shì suì yáo cháng sǐ

这句话大意是:是岁,姚苌死。

jiǔ nián chūn sān yuè dì běi xún

这句话大意是:九年春三月,帝北巡。

shǐ dōng píng gōng yuán yí tún tián yú hé běi wǔ yuán zhì yú gù yáng sài wài

这句话大意是:使东平公元仪屯田于河北五原,至于棝杨塞外。

xià wǔ yuè tián yú hé dōng

这句话大意是:夏五月, 田于河东。

qiū qī yuè hái xìng hé nán gōng

这句话大意是:秋七月,还幸河南宫。

dōng shí yuè rú rú shè lún děng lǜ bù luò xi zǒu

这句话大意是:冬十月,蠕蠕社仑等率部落西走。

shì jù rú rú chuán

这句话大意是:事具《蠕蠕传》。

shì suì yáo cháng zi xìng jiàn lì shā fú dēng

这句话大意是:是岁,姚苌子兴僭立,杀 苻登。

mù róng chuí miè yǒng

这句话大意是:慕容垂灭永。

shí nián chūn zhèng yuè tài xī fú zì cháng ān hái lǐng běi shàng jùn yǐ xī jiē yīng zhī

这句话大意是:十年春正月,太悉佛自长安还岭北,上郡以西皆应之。

xià wǔ yuè xìng yán chí

这句话大意是:夏五月,幸盐池。

liù yuè hái xìng hé nán gōng

这句话大意是:六月, 还幸河南宫。

qiū qī yuè mù róng chuí qiǎn qí zi bǎo lái kòu wǔ yuán zào zhōu shōu gǔ

这句话大意是:秋七月,慕容垂遣其子宝来寇五原,造舟收谷。

dì qiǎn yòu sī mǎ xǔ qiān zhēng bīng yú yáo xìng

这句话大意是:帝遣右司马许谦征兵于姚兴。

dōng píng gōng yuán yí xǐ jù shuò fāng

这句话大意是:东平公元仪徙据朔方。

bā yuè dì qīn zhì bīng yú hé nán

这句话大意是:八月,帝亲治兵于河南。

jiǔ yuè jìn shī lín hé zhù tái gào jīn lián jīng yán hé dōng xī qiān lǐ yǒu yú

这句话大意是:九月,进师,临河筑台告津,连旌 沿河东西千里有余。

shì shí chén liú gōng yuán qián wǔ wàn qí zài dōng yǐ jué qí zuǒ

这句话大意是:是时,陈留公元虔五万骑在东,以绝其左;。

yuán yí wǔ wàn qí zài hé běi yǐ chéng qí hòu

这句话大意是:元仪五万骑在河北, 以承其后;。

lüè yáng gōng yuán zūn qī wàn qí sāi qí zhōng shān zhī lù

这句话大意是:略阳公元遵七万骑塞其中山之路。

dōng shí yuè xīn wèi bǎo shāo chuán yè dùn

这句话大意是:冬十月辛未,宝烧船夜遁。

shí yī yuè jǐ mǎo dì jìn jūn jì hé

这句话大意是:十一月己卯,帝进军济河。

yǐ yǒu xī zhì cān hé bēi

这句话大意是:乙酉夕,至参合陂。

bǐng xū dà pò zhī

这句话大意是:丙 戌,大破之。

yǔ zài bǎo chuán

这句话大意是:语在《宝传》。

shēng qín qí chén liú wáng shào lǔ yáng wáng wō nú guì lín wáng dào chéng jì yīn gōng yǐn guó běi dì wáng shì zǐ zhōng kuí ān dìng wáng shì zǐ yáng r yǐ xià wén wǔ jiāng lì shù qiān rén qì jiǎ zī zhòng jūn zī zá cái shí yú wàn jì

这句话大意是:生擒其陈留王绍、鲁阳王倭奴、桂林王道成、济阴公 尹国、北地王世子钟葵、安定王世子羊儿以下文武将吏数千人,器甲辎重、军资杂 财十余万计。

yú fú lǔ zhī zhōng zhuó qí cái shí zhě gǔ yí gǔ guī zhāo chóng děng yǔ cān móu yì xiàn zhāng gù shí

这句话大意是:于俘虏之中擢其才识者贾彝、贾闺、晁崇等与参谋议,宪章故实。

bān shǎng dà chén jiàng xiào gè yǒu chà

这句话大意是:班 赏大臣将校各有差。

shí yǒu èr yuè hái xìng yún zhōng zhī shèng lè

这句话大意是:十有二月,还幸云中之盛乐。

huáng shǐ yuán nián chūn zhèng yuè dà sōu yú dìng xiāng zhī hǔ shān yīn dōng xìng shàn wú běi bēi

这句话大意是:皇始元年春正月,大搜于定襄之虎山,因东幸善无北陂。

sān yuè mù róng chuí lái kòu sāng qián chuān

这句话大意是:三月,慕容垂来寇桑 干川。

ā liú gōng yuán qián xiān zhèn píng chéng shí zhēng bīng wèi jí qián lǜ huī xià yāo jī shī lì sǐ zhī

这句话大意是:阿留公元虔先镇平城,时征兵未集,虔率麾下邀击,失利死之。

chuí suì zhì píng chéng xī běi yú shān jié yíng

这句话大意是:垂遂至平城 西北,逾山结营。

wén dì jiāng zhì nǎi zhù chéng zì shǒu

这句话大意是:闻帝将至,乃筑城自守。

jí shèn suì dùn zǒu sǐ yú shàng gǔ

这句话大意是:疾甚,遂遁走,死于上谷。

zi bǎo nì sàng ér hái zhì zhōng shān nǎi jiàn lì

这句话大意是:子宝匿丧而 还,至中山乃僭立。

xià liù yuè guǐ yǒu qiǎn jiàng jūn wáng jiàn děng sān jūn tǎo bǎo guǎng níng tài shǒu liú gāng ní zhǎn zhī xǐ qí bù luò

这句话大意是:夏六月癸酉,遣将军王建等三军讨宝广宁太守刘亢泥,斩之, 徙其部落。

bǎo shàng gǔ tài shǒu mù róng pǔ lín juān jùn bēn zǒu

这句话大意是:宝上谷太守慕容普邻,捐郡奔走。

dīng hài huáng tài hòu hè shì bēng

这句话大意是:丁亥,皇太后贺氏崩。

shì yuè zàng xiàn míng tài hòu

这句话大意是:是月,葬献明 太后。

qiū qī yuè yòu sī mǎ xǔ qiān shàng shū quàn jìn zūn hào dì shǐ jiàn tiān zǐ jīng qí chū rù jǐng bì yú shì gǎi yuán

这句话大意是:秋七月,右司马许谦上书劝进尊号,帝始建天子旌旗,出入警跸,于是改元。

bā yuè gēng yín zhì bīng yú dōng jiāo

这句话大意是:八月庚寅,治兵于东郊。

jǐ hài dà jǔ tǎo mù róng bǎo dì qīn lēi liù jūn sì shí yú wàn nán chū mǎ yì yú yú gōu zhù

这句话大意是:己亥,大举讨慕容宝,帝亲勒六军四十余万,南出马邑, 逾于句注。

jīng qí luò yì èr qiān yú lǐ gǔ xíng ér qián mín shì jiē zhèn

这句话大意是:旌旗骆驿二千余里,鼓行而前,民室皆震。

bié zhào jiāng jūn fēng zhēn děng sān jūn cóng dōng dào chū xí yōu zhōu wéi jì

这句话大意是:别诏将军封真等三军,从东 道出袭幽州,围蓟。

jiǔ yuè wù wǔ cì yáng qǔ chéng xī shān lín guān jìn yáng mìng zhū jiāng yǐn qí wéi xié yǐ ér ba hái

这句话大意是:九月戊午,次阳曲,乘西山,临观晋阳,命诸将引骑围胁,已 而罢还。

bǎo bīng zhōu mù liáo xī wáng nóng dà jù jiāng qī zǐ qì chéng yè chū dōng dùn bīng zhōu píng

这句话大意是:宝并州牧辽西王农大惧,将妻子弃城夜出,东遁,并州平。

chū jiàn tái shěng zhì bǎi guān fēng bài gōng hóu jiāng jūn cì shǐ tài shǒu shàng shū láng yǐ xià xī yòng wén rén

这句话大意是:初建台省,置 百官,封拜公侯、将军、刺史、太守,尚书郎已下悉用文人。

dì chū zhí zhōng yuán liú xīn wèi nà

这句话大意是:帝初拓中原,留心慰 纳。

zhū shì dà fū yì jūn mén zhě wú shào zhǎng jiē yǐn rù cì jiàn

这句话大意是:诸士大夫诣军门者,无少长,皆引入赐见。

cún wèn zhōu xī rén de zì jìn

这句话大意是:存问周悉,人得自尽。

gǒu yǒu wēi néng xián méng xù yòng

这句话大意是:苟有微能, 咸蒙叙用。

jǐ wèi zhào fǔ guó jiāng jūn xī mù lüè dì jìn chuān huò mù róng bǎo dān yáng wáng mǎi de děng yú píng táo chéng

这句话大意是:己未,诏辅国将军奚牧略地晋川,获慕容宝丹阳王买得等于平陶城。

dōng shí yuè yǐ yǒu chē jià chū jǐng xíng shǐ guàn jūn jiāng jūn wáng jiàn zuǒ jūn jiāng jūn li lì wǔ wàn qí xiān qū qǐ xíng

这句话大意是:冬十月乙酉,车驾出井陉,使冠军将军王建、左军将军李栗五万骑先驱启行。

shí yǒu yī yuè gēng zǐ shuò dì zhì zhēn dìng

这句话大意是:十有一月庚子朔,帝至真定。

zì cháng shān yǐ dōng shǒu zǎi huò juān chéng bēn cuàn huò qǐ sǎng jūn mén wéi zhōng shān yè xìn dōu sān chéng bù xià

这句话大意是:自常山以东,守宰或捐城奔窜,或稽颡军门,唯中山、 邺、信都三城不下。

bié zhào zhēng dōng dà jiàng jūn dōng píng gōng yí wǔ wàn qí nán gōng yè guàn jūn jiāng jūn wáng jiàn zuǒ jūn jiāng jūn li lì děng gōng xìn dōu jūn zhī suǒ xíng bù dé shāng mín sāng zǎo

这句话大意是:别诏征东大将军东平公仪五万骑南攻邺,冠军将军王建、左军 将军李栗等攻信都,军之所行,不得伤民桑枣。

wù wǔ jìn jūn zhōng shān

这句话大意是:戊午,进军中山;。

jǐ wèi yǐn qí wéi zhī

这句话大意是:己未,引骑围之。

dì wèi zhū jiāng yuē zhèn liàng bǎo bù néng chū zhàn bì dāng píng chéng zì shǒu tōu yán rì yuè

这句话大意是:帝谓诸将曰:“朕量宝不能出战,必当凭城自守,偷延日月。

jí gōng zé shāng shì jiǔ shǒu zé fèi liáng bù rú xiān píng yè xìn dōu rán hòu hái qǔ zhōng shān yú jì wèi biàn

这句话大意是:急攻则伤士,久守则 费粮,不如先平邺、信都,然后还取中山,于计为便。

ruò yí jūn yuǎn qù bǎo bì sàn zhòng qiú shí mín jiān rú cǐ zé rén xīn lí zǔ gōng zhī yì kè

这句话大意是:若移军远去,宝必散众求食 民间,如此,则人心离阻,攻之易克。

zhū jiāng chēng shàn

这句话大意是:”诸将称善。

dīng mǎo chē jià xìng lǔ kǒu chéng

这句话大意是:丁卯,车驾幸鲁口城。

shì suì sī mǎ chāng míng sǐ zi dé zōng jiàn lì qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是岁, 司马昌明死,子德宗僭立,遣使朝贡。

lǚ guāng jiàn chēng tiān wáng hào dà liáng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:吕光僭称天王,号大凉,遣使朝贡。

èr nián chūn zhēng yuè jǐ hài shuò dà xiǎng qún chén yú lǔ kǒu

这句话大意是:二年春正月己亥朔,大飨群臣于鲁口。

mù róng bǎo qiǎn qí zuǒ wèi jiāng jūn mù róng téng kòu bó líng shā zhōng shān tài shǒu jí gāo yáng zhū xiàn lìng zhǎng chāo lüě zū yùn

这句话大意是:慕容宝遣其左卫将军慕容腾寇博陵,杀 中山太守及高阳诸县令长,抄掠租运。

shì shí xìn dōu wèi xià gēng shēn nǎi jìn jūn

这句话大意是:是时信都未下,庚申,乃进军。

rén xū yǐn qí wéi zhī

这句话大意是:壬戌,引骑 围之。

qí yè bǎo jì zhōu cì shǐ yí dū wáng mù róng fèng yú chéng bēn zǒu guī yú zhōng shān

这句话大意是:其夜,宝冀州刺史宜都王慕容凤逾城奔走,归于中山。

guǐ hài bǎo fǔ guó jiāng jūn zhāng xiāng hù jūn jiāng jūn xú chāo lǜ jiāng lì yǐ xià jǔ chéng jiàng

这句话大意是:癸亥,宝辅国将军张 骧、护军将军徐超率将吏已下举城降。

bǎo wén dì xìng xìn dōu nǎi qù bó líng zhī shēn zé zhūn hū tuó shuǐ qiǎn dì hè lín kòu yáng chéng shā cháng shān shǒu bīng sān bǎi yú rén

这句话大意是:宝闻帝幸信都,乃趣博陵之深泽,屯呼沱水, 遣弟贺麟寇杨城,杀常山守兵三百余人。

bǎo xī chū zhēn bǎo jí gōng rén zhāo mù jùn xiàn qún dào wú lài zhě duō yìng zhī

这句话大意是:宝悉出珍宝及宫人招募郡县,群盗无赖者 多应之。

èr yuè jǐ sì dì jìn xìng yáng chéng

这句话大意是:二月己巳,帝进幸杨城。

dīng chǒu jūn yú jù lù zhī bǎi sì wù lín hū tuó shuǐ

这句话大意是:丁丑,军于钜鹿之柏肆坞,临呼沱水。

qí yè bǎo xī zhòng fàn yíng liǎo jí xíng gōng bīng rén hài sàn

这句话大意是:其夜,宝悉众 犯营,燎及行宫,兵人骇散。

dì jīng qǐ bù jí yì guān xiǎn chū jī gǔ

这句话大意是:帝惊起,不及衣冠,跣出击鼓。

é ér zuǒ yòu jí zhōng jūn jiàng shì shāo shāo lái jí

这句话大意是:俄而左右及中军将士, 稍稍来集。

dì shè qí chén liè fēng yíng wài zòng qí chōng zhī bǎo zhòng dà bài zhǎn shǒu wàn yú jí qín qí jiāng jūn gāo zhǎng děng sì qiān yú rén

这句话大意是:帝设奇陈,列烽营外,纵骑冲之,宝众大败,斩首万余级,擒其将军高 长等四千余人。

wù yín bǎo zǒu zhōng shān huò qí qì zhàng zī zhòng shù shí wàn jì

这句话大意是:戊寅,宝走中山,获其器仗辎重数十万计。

bǎo shàng shū mǐn liàng mì shū jiān cuī chěng tài cháng sūn yí diàn zhōng shì yù shǐ mèng fǔ děng bìng jiàng

这句话大意是:宝尚书闵亮、秘书监崔 逞、太常孙沂、殿中侍御史孟辅等并降。

jiàng zhě xiāng zhǔ cì bài zhí jué gè yǒu chà

这句话大意是:降者相属,赐拜职爵各有差。

píng yuán xú chāo jù zhòng fǎn yú pàn chéng zhào jiāng jūn xī rǔ bǔ zhǎn zhī

这句话大意是:平原徐超聚 众反于畔城,诏将军奚辱捕斩之。

bīng zhōu shǒu jiāng fēng zhēn shuài qí zhǒng zú yǔ tú hé wéi nì jiāng gōng cì shǐ yuán yán yán tǎo píng zhī

这句话大意是:并州守将封真率其种族与徒何为逆,将攻刺史元 延,延讨平之。

shì shí bǎi sì zhī yì yuǎn jìn liú yán hè lán bù shuài fù lì juàn hé tū lín bù shuài nì wù ní hé xī bù shuài chì nú gēn jù dǎng fǎn yú yīn guǎn nán ān gōng yuán shùn shuài jūn tǎo zhī bù kè sǐ zhě shù qiān

这句话大意是:是时,柏肆之役,远近流言,贺兰部帅附力眷、纥突邻部帅匿物尼、 纥奚部帅叱奴根聚党反于阴馆,南安公元顺率军讨之,不克,死者数千。

zhào ān yuǎn jiāng jūn yǔ yuè zǒng wàn qí hái tǎo chì nú gēn děng miè zhī

这句话大意是:诏安远将 军庾岳总万骑,还讨叱奴根等,灭之。

sān yuè jǐ yǒu chē jià cì yú lú nú

这句话大意是:三月己酉,车驾次于卢奴。

bǎo qiǎn shǐ qiú hé qǐng sòng yuán gū gē cháng shān yǐ xī fèng guó qǐ shǒu zhōng shān yǐ dōng

这句话大意是:宝遣使求和,请 送元觚,割常山以西奉国,乞守中山以东。

dì xǔ zhī

这句话大意是:帝许之。

yǐ ér bǎo bèi yuē

这句话大意是:已而宝背约。

xīn hài chē jià cì zhōng shān mìng zhū jiāng wéi zhī

这句话大意是:辛亥,车驾次中 山,命诸将围之。

shì yè bǎo dì hè lín jiāng qī zǐ chū zǒu xī shān

这句话大意是:是夜,宝弟贺麟将妻子出走西山。

bǎo jiàn hè lín zǒu kǒng xiān jù hé lóng rén zǐ yè suì jiāng qí qī zǐ jí xiōng dì zōng zú shù qiān jì běi dùn

这句话大意是:宝见贺麟走,恐先据和龙,壬 子夜,遂将其妻子及兄弟宗族数千骑北遁。

bǎo jiāng li chén wáng cì duō zhāng chāo gǔ guī děng lái jiàng

这句话大意是:宝将李沈、王次多、张超、贾归等来降。

qiǎn jiàng jūn zhǎng sūn féi zhuī zhī zhì fàn yáng bù jí ér hái

这句话大意是:遣将军长孙肥追之,至范阳,不及而还。

chéng nèi gòng lì mù róng pǔ lín wéi zhǔ

这句话大意是:城内共立慕容普邻为主。

xià sì yuè dì yǐ jūn liáng wèi jì nǎi zhào zhēng dōng dà jiàng jūn dōng píng gōng yuán yí ba yè wéi xǐ zhūn jù lù jī zū yáng chéng

这句话大意是:夏四月,帝以军粮未继,乃诏征东大将军东平公元仪罢邺围,徙屯钜鹿,积租 杨城。

pǔ lín chū bù zú liù qiān yú rén cì jiān fàn zhū tún bīng

这句话大意是:普邻出步卒六千余人,伺间犯诸屯兵。

zhào jiāng jūn zhǎng sūn féi děng qīng jì tiāo zhī dì yǐ hǔ duì wǔ qiān héng jié qí hòu zhǎn shǒu wǔ qiān shēng lǔ qī bǎi rén yòu ér qiǎn zhī

这句话大意是:诏将军长孙肥等轻骑挑之,帝以虎队 五千横截其后,斩首五千,生虏七百人,宥而遣之。

xià wǔ yuè gēng zǐ dà shǎng gōng chén

这句话大意是:夏五月庚子,大赏功臣。

dì yǐ zhōng shān chéng nèi wèi pǔ lín suǒ xié ér dà jūn pò zhī yù jiàng wú lù nǎi mì zhāo yù zhī

这句话大意是:帝以 中山城内为普邻所胁,而大军迫之,欲降无路,乃密招喻之。

jiǎ chén yào bīng yáng wēi yǐ shì chéng nèi mìng zhū jūn ba wéi nán xǐ yǐ dài qí biàn

这句话大意是:甲辰,曜兵扬威以示 城内,命诸军罢围南徙以待其变。

jiǎ yín yǐ dōng píng gōng yuán yí wèi piào qí dà jiàng jūn dū du zhōng wài zhū jūn shì yǎn yù yōng jīng xú yáng liù zhōu mù zuǒ chéng xiàng fēng wèi wáng

这句话大意是:甲寅,以东平公元仪为骠骑大将军、都督中外诸 军事、兖豫雍荆徐扬六州牧、左丞相,封卫王。

xiāng chéng gōng yuán tí jìn fēng wèi wáng

这句话大意是:襄城公元题,进封为王。

qiū qī yuè pǔ lín qiǎn wū wán zhāng xiāng lǜ wǔ qiān yú rén chū chéng qiú shí kòu cháng shān zhī líng shòu shā hài lì mín

这句话大意是:秋七月,普邻遣乌丸张骧率五千余人出城求食,寇常山之灵寿,杀害吏民。

hè lín zì dīng líng guó rù yú xiāng jūn yīn qí zhòng fù rù zhōng shān shā pǔ lín ér zì lì

这句话大意是:贺 麟自丁零国入于骧军,因其众,复入中山,杀普邻而自立。

dì hái xìng lǔ kǒu qiǎn jiàng jūn zhǎng sūn féi yī qiān jì xí zhōng shān rù qí fú ér hái

这句话大意是:帝还幸鲁口,遣将军长 孙肥一千骑袭中山,入其郛而还。

bā yuè bǐng yín shuò dì zì lǔ kǒu jìn jūn cháng shān zhī jiǔ mén

这句话大意是:八月丙寅朔,帝自鲁口进军常山之九门。

shí dà yì rén mǎ niú duō sǐ

这句话大意是:时大疫, 人马牛多死。

dì wèn yì yú zhū jiāng duì yuē zài zhě cái shí sì wǔ

这句话大意是:帝问疫于诸将,对曰:“在者才十四五。

shì shí zhōng shān yóu jù shǒu ér jī yì bìng zhēn qún xià xián sī hái běi

这句话大意是:”是时中山犹拒守,而饥疫 并臻,群下咸思还北。

dì zhī qí yì yīn wèi zhī yuē sī gù tiān mìng jiāng ruò zhī hé

这句话大意是:帝知其意,因谓之曰:“斯固天命,将若之何!

sì hǎi zhī rén jiē kě yǔ wèi guó zài wú suǒ yǐ fǔ zhī ěr hé xù hu wú mín

现代白话:四海之人, 皆可与为国,在我所以抚之耳,何恤乎无民!

qún chén nǎi bù gǎn fù yán

这句话大意是:”群臣乃不敢复言。

qiǎn fǔ jūn dà jiàng jūn lüè yáng gōng yuán zūn xí zhōng shān shān qí hé cài rù fú ér hái

这句话大意是:遣抚军大将军略 阳公元遵袭中山,芟其禾菜,入郛而还。

jiǔ yuè hè lín jī qióng lǜ sān wàn yú rén chū kòu xīn shì

这句话大意是:九月,贺麟饥穷,率三万余人出寇新市。

jiǎ zǐ huì dì jìn jūn tǎo zhī

这句话大意是:甲子晦,帝进军讨之。

tài shǐ lìng zhāo chóng zòu yuē bù jí

这句话大意是:太史令晁崇奏曰:“不吉。

dì yuē qí yì yún hé

这句话大意是:”帝曰:“其义云何?

duì yuē xī zhòu yǐ jiǎ zǐ wáng bīng jiā jì zhī

这句话大意是:”对曰: “昔纣以甲子亡,兵家忌之。

dì yuē zhòu yǐ jiǎ zǐ wáng zhōu wǔ bù yǐ jiǎ zǐ shèng hu

这句话大意是:”帝曰:“纣以甲子亡,周武不以甲子胜吗?

chóng wú yǐ duì

这句话大意是:”崇无 以对。

dōng shí yuè bǐng yín dì jìn jūn xīn shì

这句话大意是:冬十月丙寅,帝进军新市。

hè lín tuì zǔ gū shuǐ yī jiān rù zé yǐ zì gù

这句话大意是:贺麟退阻泒水,依渐洳泽以自固。

jiǎ xū dì lín qí yíng zhàn yú yí tái wù dà pò zhī zhǎn shǒu jiǔ qiān yú jí

这句话大意是:甲戌,帝临其营, 战于义台坞,大破之,斩首九千余级。

hè lín dān mǎ zǒu xī shān suì bēn yè mù róng dé shā zhī

这句话大意是:贺麟单马走西山,遂奔邺,慕容德杀之。

jiǎ shēn gòng suǒ shǔ gōng qīng shàng shū jiāng lì shì zú jiàng zhě èr wàn yú rén

这句话大意是:甲 申,共所署公卿、尚书、将吏、士卒降者二万余人。

qí jiāng zhāng xiāng li chén mù róng wén děng xiān lái jiàng xún jiē wáng hái shì rì fù huò zhī jiē shè ér bù wèn

这句话大意是:其将张骧、李沈、慕容文等先 来降,寻皆亡还,是日复获之,皆赦而不问。

huò qí suǒ chuán huáng dì xǐ shòu tú shū fǔ kù zhēn bǎo bù liè shù wàn

这句话大意是:获其所传皇帝玺绶、图书、府库、珍 宝,簿列数万。

bān cì gōng chén jí jiàng shì gè yǒu chà

这句话大意是:班赐功臣及将士各有差。

zhōng shān píng

这句话大意是:中山平。

yǐ yǒu xiāng chéng wáng tí hōng

这句话大意是:乙酉,襄城王题薨。

dīng hài qiǎn sān wàn qí fù wèi wáng yí jiāng yǐ gōng yè

这句话大意是:丁亥,遣三 万骑赴卫王仪,将以攻邺。

shì suì xiān bēi tū fā wū gū sī shǔ dà chán yú xī píng wáng

这句话大意是:是岁,鲜卑秃发乌孤私署大单于、西平王。

tiān xìng yuán nián chūn zhèng yuè mù róng dé zǒu bǎo huá tái

这句话大意是:天兴元年春正月,慕容德走保滑台。

yí kè yè shōu qí cāng kù

这句话大意是:仪克邺,收其仓库。

zhào shǎng jiàng shì gè yǒu chà

这句话大意是:诏赏将士各有差。

yí zhuī dé zhì yú hé bù jí ér hái

这句话大意是:仪 追德至于河,不及而还。

gēng zǐ chē jià zì zhōng shān xíng xìng cháng shān zhī zhēn dìng cì zhào jùn zhī gāo yì suì xìng yú yè

这句话大意是:庚子,车驾自中山行幸常山之真定,次赵郡之高邑,遂幸 于邺。

mín yǒu lǎo bù néng zì cún zhě zhào jùn xiàn zhèn xù zhī

这句话大意是:民有老不能自存者,诏郡县赈恤之。

dì zhì yè xún dēng tái xiè biàn lǎn gōng chéng jiāng yǒu dìng dōu zhī yì nǎi zhì xíng tái yǐ lóng xiāng jiāng jūn rì nán gōng hé bá wèi shàng shū yǔ zuǒ chéng gǔ yí lǜ láng lì jí bīng wǔ qiān rén zhèn yè

这句话大意是:帝至邺,巡登台榭,遍览宫城,将有定 都之意,乃置行台,以龙骧将军日南公和跋为尚书,与左丞贾彝率郎吏及兵五千人 镇邺。

chē jià zì yè hái zhōng shān suǒ guò cún wèn bǎi xìng

这句话大意是:车驾自邺还中山,所过存问百姓。

zhào dà jūn suǒ jīng zhōu jùn fù zī zū yī nián chú shān dōng mín zū fù zhī bàn

这句话大意是:诏大军所经州郡,复赀租一年,除山东民 租赋之半。

chē jià jiāng běi hái fā zú wàn rén zhì zhí dào zì wàng dū tiě guān záo héng lǐng zhì dài wǔ bǎi yú lǐ

这句话大意是:车驾将北还,发卒万人治直道,自望都铁关凿恒岭至代五百余里。

dì lǜ hái hòu shān dōng yǒu biàn nǎi zhì xíng tái yú zhōng shān zhào zuǒ chéng xiàng shǒu shàng shū lìng wèi wáng yí zhèn zhōng shān fǔ jūn dà jiàng jūn lüè yáng gōng yuán zūn zhèn bó hǎi zhī hé kǒu

这句话大意是:帝虑 还后山东有变,乃置行台于中山,诏左丞相、守尚书令、卫王仪镇中山,抚军大将 军、略阳公元遵镇勃海之合口。

yòu jūn jiāng jūn yǐn guó xiān dū zū yú jì zhōu wén dì jiāng hái móu fǎn yù xí xìn dōu

这句话大意是:右军将军尹国先督租于冀州,闻帝将还,谋反,欲 袭信都。

ān nán jiāng jūn zhǎng sūn sōng zhí sòng zhǎn zhī

这句话大意是:安南将军长孙嵩执送,斩之。

xīn yǒu chē jià fā zì zhōng shān zhì yú wàng dū yáo shān

这句话大意是:辛酉,车驾发自中山,至于望都尧山。

xǐ shān dōng liù zhōu mín lì jí tú hé gāo lí zá yí sān shí liù wàn bǎi gōng jì qiǎo shí wàn yú kǒu yǐ chōng jīng shī

这句话大意是:徙山 东六州民吏及徒何、高丽杂夷三十六万,百工伎巧十万余口,以充京师。

chē jià cì yú héng shān zhī yáng

这句话大意是:车驾次于 恒山之阳。

bó líng bó hǎi zhāng wǔ qún dào bìng qǐ lüè yáng gōng yuán zūn děng tǎo píng zhī

这句话大意是:博陵、勃海、章武群盗并起,略阳公元遵等讨平之。

guǎng chuān tài shǒu hè lú shā jì zhōu cì shǐ wáng fǔ qū lēi shǒu bīng chāo lüě yáng píng dùn qiū zhū jùn suì nán dù hé bēn mù róng dé

这句话大意是:广川太守贺卢杀冀 州刺史王辅,驱勒守兵,抄掠阳平、顿丘诸郡,遂南渡河,奔慕容德。

èr yuè chē jià zì zhōng shān xìng fán gōng gēng xuǎn tún wèi

这句话大意是:二月,车驾自中山幸繁宫,更选屯卫。

zhào gěi nèi xǐ xīn mín gēng niú jì kǒu shòu tián

这句话大意是:诏给内徙新民耕牛,计口受田。

sān yuè lí shí hú shuài hū yán tiě xī hé hú shuài zhāng chóng děng jù dǎng shù qiān rén pàn

这句话大意是:三月, 离石胡帅呼延铁、西河胡帅张崇等聚党数千人叛。

zhào ān yuǎn jiāng jūn yǔ yuè tǎo píng zhī

这句话大意是:诏安远将军庾岳讨平之。

yú yáng qún dào kù nù guān tāo jù zhòng fǎn

这句话大意是:渔阳群 盗库傉官韬聚众反。

zhào zhōng jiān jiāng jūn yī wèi tǎo zhī

这句话大意是:诏中坚将军伊谓讨之。

zhēng zuǒ chéng xiàng wèi wáng yí hái jīng shī zhào lüè yáng gōng zūn dài zhèn zhōng shān

这句话大意是:征左丞相、卫王仪还京师,诏略阳公遵 代镇中山。

xià sì yuè rén xū jìn zūn fēng cháng shān wáng nán ān gōng yuán shùn jìn fēng pí líng wáng zhēng lǔ jiāng jūn lì yáng gōng mù chóng wèi tài wèi ān nán jiāng jūn jù lù gōng zhǎng sūn sōng wèi sī tú

这句话大意是:夏四月壬戌,进遵封常山王,南安公元顺进封毗陵王,征虏将军、历阳公穆崇 为太尉,安南将军、钜鹿公长孙嵩为司徒。

dì cí tiān yú xi jiāo huī zhì yǒu jiā yān

现代白话:帝祠天于西郊,麾帜有加呢。

guǎng píng tài shǒu liáo xī gōng yuán yì liè móu fǎn yú jùn cì sǐ yuán qí qī zǐ

这句话大意是:广平太守、 辽西公元意烈谋反,于郡赐死,原其妻子。

fū chéng tú gè dǒng qiāng xìng chéng lú shuǐ hǎo nú hé dōng shǔ xuē yú dǐ shuài fú xìng gè lǜ qí zhǒng nèi fù

这句话大意是:鄜城屠各董羌、杏城卢水郝奴、河东蜀 薛榆、氐帅苻兴,各率其种内附。

liù yuè bǐng zǐ zhào yǒu sī yì dìng guó hào

这句话大意是:六月丙子,诏有司议定国号。

qún chén yuē xī zhōu qín yǐ qián shì jū suǒ shēng zhī tǔ yǒu guó yǒu jiā jí wàng tiān xià jí chéng wèi hào

这句话大意是:群臣曰:“昔周秦 以前,世居所生之土,有国有家,及王天下,即承为号。

zì hàn yǐ lái ba hóu zhì shǒu shí wú shì jì qí yìng yùn ér qǐ zhě jiē bù yóu chǐ tǔ zhī zī

这句话大意是:自汉以来,罢侯置守,时 无世继,其应运而起者,皆不由尺土之资。

jīn guó jiā wàn shì xiāng chéng qǐ jī yún dài

这句话大意是:今国家万世相承,启基云代。

chén děng yǐ wéi ruò qǔ cháng yuǎn yīng yǐ dài wéi hào

这句话大意是:臣等以为 若取长远,应以代为号。

zhào yuē xī zhèn yuǎn zǔ zǒng yù yōu dōu kòng zhì xiá guó suī jiàn wáng wèi wèi dìng jiǔ zhōu

这句话大意是:”诏曰:“昔朕远祖,总御幽都,控制遐国,虽践王位, 未定九州。

dǎi yú zhèn gōng chù bǎi dài zhī jì tiān xià fēn liè zhū huá fá zhǔ

这句话大意是:逮于朕躬,处百代之季,天下分裂,诸华乏主。

mín sú suī shū fǔ zhī zài dé gù gōng lǜ liù jūn sǎo píng zhōng tǔ xiōng nì dàng chú xiá ěr shuài fú

这句话大意是:民俗虽殊,抚之在德, 故躬率六军,扫平中土,凶逆荡除,遐迩率服。

yi réng xiān hào yǐ wéi wèi yān

现代白话:宜仍先号,以为魏呢。

bù gào tiān xià xián zhī zhèn yì

这句话大意是:布告天下, 咸知朕意。

qiū qī yuè qiān dū píng chéng shǐ yíng gōng shì jiàn zōng miào lì shè jì

这句话大意是:秋七月,迁都平城,始营宫室,建宗庙,立社稷。

yú yáng wū wán kù nù guān tāo fù jù dǎng wèi kòu

这句话大意是:渔阳乌丸库傉官韬复聚党为 寇。

zhào guàn jūn jiāng jūn wáng jiàn tǎo píng zhī

这句话大意是:诏冠军将军王建讨平之。

bā yuè zhào yǒu sī zhèng fēng jī zhì jiāo diàn duān jìng shù biāo dào lǐ píng wǔ quán jiào wǔ liàng dìng wǔ dù

这句话大意是:八月,诏有司正封畿,制郊甸,端径术,标道里,平 五权,较五量,定五度。

qiǎn shǐ xún háng jùn guó jǔ zòu shǒu zǎi bù fǎ zhě qīn lǎn chá chù zhì zhī

这句话大意是:遣使循行郡国,举奏守宰不法者,亲览察黜陟之。

jiǔ yuè wū wán zhāng xiāng zi chāo shōu hé wáng mìng jù dǎng sān qiān yú jiā jù bó hǎi zhī nán pí zì hào zhēng dōng dà jiàng jūn wū rèn wáng chāo lüě zhū jùn

这句话大意是:九月, 乌丸张骧子超,收合亡命,聚党三千余家,据勃海之南皮,自号征东大将军、乌刃 王,抄掠诸郡。

zhào jiāng jūn yǔ yuè tǎo zhī

这句话大意是:诏将军庾岳讨之。

dōng shí yuè qǐ tiān wén diàn

这句话大意是:冬十月,起天文殿。

shí yǒu yī yuè xīn hài zhào shàng shū lì bù láng zhōng shān yuān diǎn guān zhì lì jué pǐn dìng lǜ lǚ xié yīn lè

这句话大意是:十有一月辛亥,诏尚书吏部郎中邓渊典官制,立爵品,定 律吕,协音乐;。

yí cáo láng zhōng dǒng mì zhuàn jiāo miào shè jì cháo jìn xiǎng yàn zhī yí

这句话大意是:仪曹郎中董谧撰郊庙、社稷、朝觐、飨宴之仪;。

sān gōng láng zhōng wáng dé dìng lǜ lìng shēn kē jìn

这句话大意是:三公郎中王德定律 令,申科禁;。

tài shǐ lìng zhāo chóng zào hún yí kǎo tiān xiàng

这句话大意是:太史令晁崇造浑仪,考天象;。

lì bù shàng shū cuī xuán bó zǒng ér cái zhī

这句话大意是:吏部尚书崔玄伯总而裁之。

rùn yuè zuǒ chéng xiāng piào qí dà jiàng jūn wèi wáng yí jí zhū wáng gōng qīng shì yì què shàng shū yuē chén děng wén chén jí jū zhōng zé liè sù qí qí guǐ

这句话大意是:闰月,左丞 相、骠骑大将军、卫王仪及诸王公卿士,诣阙上书曰:“臣等闻宸极居中,则列宿 齐其晷;。

dì wáng shùn tiān zé qún hòu yǎng qí dù

这句话大意是:帝王顺天,则群后仰其度。

fú wéi bì xià dé xié èr yí dào lóng sān wǔ rén fēng bèi yú sì hǎi shèng huà sāi yú dà qū zé jí kūn chóng ēn zhān xíng wěi ōu gē suǒ shǔ bā biǎo guī xīn jūn wēi suǒ jí rú fēng mǐ cǎo wàn xìng yóng yóng xián sī xì mìng

这句话大意是:伏惟陛下德协二仪,道隆三五,仁风被于四海, 盛化塞于大区,泽及昆虫,恩沾行苇,讴歌所属,八表归心,军威所及,如风靡草, 万姓颙颙,咸思系命。

ér gōng lǚ qiān xū tuì shēn hòu jǐ chén yí wèi zhāng āi fú wèi yù fēi suǒ yǐ shàng yǔn huáng tiān zhī yì xià fù lè tuī zhī xīn

这句话大意是:而躬履谦虚,退身后己,宸仪未彰,哀服未御,非所以上允 皇天之意,下副乐推之心。

yi guāng chóng shèng liè shì guǐ xiàn yú wàn shì

这句话大意是:宜光崇圣烈,示轨宪于万世。

chén děng jǐn mèi sǐ yǐ wén

这句话大意是:臣等谨昧死以闻。

dì sān ràng nǎi xǔ zhī

这句话大意是:”帝三 让乃许之。

shí yǒu èr yuè jǐ chǒu dì lín tiān wén diàn tài wèi sī tú jìn xǐ shòu bǎi guān xián chēng wàn suì

这句话大意是:十有二月己丑,帝临天文殿,太尉、司徒进玺绶,百官咸称万岁。

dà shè gǎi nián

这句话大意是:大赦, 改年。

zhuī zūn chéng dì yǐ xià jí hòu hào shì

这句话大意是:追尊成帝已下及后号谥。

lè yòng huáng shǐ zhī wǔ

这句话大意是:乐用《皇始》之舞。

zhào bǎi sī yì dìng xíng cì

这句话大意是:诏百司议定行次。

shàng shū cuī xuán bó děng zòu cóng tǔ dé fú sè shàng huáng shù yòng wǔ

这句话大意是:尚书崔玄伯 等奏从土德,服色尚黄,数用五;。

wèi zǔ chén xī xī shēng yòng bái

这句话大意是:未祖辰腊,牺牲用白。

wǔ jiāo lì qì xuān zàn shí lìng jìng shòu mín shí xíng xià zhī zhèng

这句话大意是:五郊立气,宣赞时令,敬 授民时,行夏之正。

xǐ liù zhōu èr shí èr jùn shǒu zǎi háo jié lì mín èr qiān jiā yú dài dōu

这句话大意是:徙六州二十二郡守宰、豪杰、吏民二千家于代都。

shì suì lán hàn shā mù róng bǎo ér zì lì bǎo zǐ shèng shā hàn jiàn lì

这句话大意是:是岁,兰汗 杀慕容宝而自立,宝子盛杀汗僭立。

mù róng dé zì chēng yàn wáng

这句话大意是:慕容德自称燕王。

èr nián chūn zhēng yuè jiǎ zǐ chū cí shàng dì yú nán jiāo yǐ shǐ zǔ shén yuán huáng dì pèi jiàng tán shì liǎo chéng lǐ ér fǎn

这句话大意是:二年春正月甲子,初祠上帝于南郊,以始祖神元皇帝配,降坛视燎,成礼而反。

yǐ chǒu qǔ shè jīng shī

这句话大意是:乙丑,曲赦京师。

shǐ zhì sān jià zhī fǎ

这句话大意是:始制三驾之法。

gēng wǔ chē jià běi xún fēn mìng zhū jiāng dà xí gāo chē

这句话大意是:庚午,车驾北巡,分命诸将大袭高车。

dà jiàng jūn cháng shān wáng zūn děng sān jūn cóng dōng dào chū cháng chuān zhèn běi jiāng jūn gāo liáng wáng lè zhēn děng qī jūn cóng xī dào chū niú chuān chē jià qīn lēi liù jūn cóng zhōng dào zì bó rán shuǐ xī běi

这句话大意是:大将军、 常山王遵等三军从东道出长川,镇北将军、高凉王乐真等七军从西道出牛川,车驾 亲勒六军从中道自驳髯水西北。

èr yuè dīng hài shuò zhū jūn tóng huì pò gāo chē zá zhǒng sān shí yú bù huò qī wàn yú kǒu mǎ sān shí yú wàn pǐ niú yáng bǎi sì shí yú wàn

这句话大意是:二月丁亥朔,诸军同会,破高车杂种三十余部,获七万余口,马三十余万匹, 牛羊百四十余万。

piào qí dà jiàng jūn wèi wáng yí dū sān wàn qí bié cóng xī běi jué mò qiān yú lǐ pò qí yí bèng qī bù huò èr wàn yú kǒu mǎ wǔ wàn yú pǐ niú yáng èr shí yú wàn tóu gāo chē èr shí yú wàn shèng bìng fú wán zhū wù

这句话大意是:骠骑大将军、卫王仪督三万骑别从西北绝漠千余里,破其遗迸七 部,获二万余口,马五万馀匹,牛羊二十余万头,高车二十余万乘,并服玩诸物。

hái cì niú chuān jí báo shān bìng kè shí jì gōng

这句话大意是:还次牛川及薄山,并刻石记功。

bān cì cóng chén gè yǒu chà

这句话大意是:班赐从臣各有差。

gēng xū zhēng lǔ jiāng jūn yǔ yuè pò zhāng chāo yú bó hǎi

这句话大意是:庚戌,征虏将军庾岳破张超于勃 海。

chāo zǒu píng yuán wèi qí dǎng suǒ shā

这句话大意是:超走平原,为其党所杀。

yǐ suǒ huò gāo chē zhòng qǐ lù yuàn nán yīn tái yīn běi jù cháng chéng dōng bāo bái dēng shǔ zhī xī shān guǎng lún shù shí lǐ

这句话大意是:以所获高车众起鹿苑,南因台阴,北距长城,东包白 登,属之西山,广轮数十里。

záo qú yǐn wǔ chuān shuǐ zhù zhī yuàn zhōng shū wèi sān gōu fēn liú gōng chéng nèi wài

这句话大意是:凿渠引武川水注之苑中,疏为三沟,分流宫城内外。

yòu chuān hóng yàn chí

这句话大意是:又穿鸿雁池。

sān yuè jǐ wèi chē jià zhì zì běi fá

这句话大意是:三月己未,车驾至自北伐。

jiǎ zǐ chū lìng wǔ jīng qún shū gè zhì bó shì zēng guó zi tài xué shēng yuán sān qiān rén

这句话大意是:甲子,初令《五经》群书各置博士,增国 子太学生员三千人。

shì yuè dī rén li biàn pàn mù róng dé qiú yuán yú yè xíng tái shàng shū hé bá

这句话大意是:是月,氐人李辩叛慕容德,求援于邺行台尚书和跋。

bá qīng jì wǎng yīng zhī kè huá tái shōu dé gōng rén fǔ cáng

这句话大意是:跋轻骑往 应之,克滑台,收德宫人府藏;。

yòu pò dé guì lín wáng zhèn jí láng lì jiàng shì qiān yú rén

这句话大意是:又破德桂林王镇及郎吏将士千余人。

bǐng zǐ qiǎn jiàn yì jiāng jūn yǔ zhēn yuè qí xiào wèi xī jīn tǎo kù dí bù shuài yè yì gàn yòu lián bù shuài dòu yǔ ní yú tài hún chuān pò zhī

这句话大意是:丙子,遣建义 将军庾真、越骑校尉奚斤讨库狄部帅叶亦干、宥连部帅窦羽泥于太浑川,破之。

kù dí qín zhī zǐ tà yì gàn lǜ qí bù luò nèi fù

这句话大意是:库 狄勤支子沓亦干率其部落内附。

zhēn děng jìn pò hòu mò chén bù huò mǎ niú yáng shí yú wàn tóu zhuī tiǎn yí bèng rù dà é gǔ

这句话大意是:真等进破侯莫陈部,获马牛羊十余万头,追殄遗迸, 入大峨谷。

zhōng shān tài shǒu chóu rú wáng nì zhào jùn tuī qún dào zhào zhǔn wéi zhǔ hào shǐ chí jié zhēng xi dà jiàng jūn jì qīng èr zhōu mù jù lù gōng chóu rú wéi zhǔn zhǎng shǐ jù dǎng shān huò

这句话大意是:中山太守仇儒亡匿赵郡,推群盗赵准为主,号使持节、征西大将军、冀 青二州牧、钜鹿公,仇儒为准长史,聚党扇惑。

zhào zhōng lǐng jūn zhǎng sūn féi tǎo píng zhī

这句话大意是:诏中领军长孙肥讨平之。

xià sì yuè qián qīng hé tài shǒu fu shì jù dǎng qiān yú jiā zì hào fǔ jūn jiāng jūn

这句话大意是:夏四月,前清河太守傅世聚党千余家,自号抚军将军。

wǔ yuè guǐ hài zhēng lǔ jiāng jūn yǔ yuè tǎo pò zhī

这句话大意是:五月癸亥,征虏将军庾 岳讨破之。

qiū qī yuè qǐ tiān huā diàn

这句话大意是:秋七月,起天华殿。

xīn yǒu dà yuè yú lù yuàn xiǎng cì gè yǒu chà

这句话大意是:辛酉,大阅于鹿苑,飨赐各有差。

chén jùn hé nán liú mín wàn yú kǒu nèi xǐ qiǎn shǐ zhě cún láo zhī

这句话大意是:陈郡、河南流民万余口 内徙,遣使者存劳之。

yáo xìng qiǎn zhòng wéi luò yáng sī mǎ dé zōng jiāng xīn gōng jìng qǐng jiù

这句话大意是:姚兴遣众围洛阳,司马德宗将辛恭靖请救。

bā yuè qiǎn tài wèi mù chóng lǜ qí liù qiān wǎng fù zhī

这句话大意是:八月,遣太尉穆 崇率骑六千往赴之。

zēng qǐ jīng shī shí èr mén

这句话大意是:增启京师十二门。

zuò xi wǔ kù

这句话大意是:作西武库。

chú zhōu jùn mín zū fù zhī bàn

这句话大意是:除州郡民租赋之半。

xīn hài zhào lǐ guān bèi zhuàn zhòng yí zhe yú xīn lìng

这句话大意是:辛亥,诏礼 官备撰众仪,著于新令。

fàn yáng rén lú pǔ jù zhòng hǎi bīn chēng shǐ chí jié zhēng běi dà jiāng jūn yōu zhōu cì shǐ gōng lüě jùn xiàn shā yōu zhōu cì shǐ fēng tà gàn

这句话大意是:范阳人卢溥,聚众海滨,称使持节、征北大将军、幽州刺 史,攻掠郡县,杀幽州刺史封沓干。

mù róng shèng liáo xī tài shǒu li lǎng jǔ jùn nèi shǔ

这句话大意是:慕容盛辽西太守李朗,举郡内属。

xī hé hú shuài hù nuò yú dīng líng shuài dí tóng shǔ shuài hán lóng bìng xiāng shuài nèi fù

这句话大意是:西河胡帅护 诺于、丁零帅翟同、蜀帅韩砻,并相率内附。

dōng shí yuè tài miào chéng qiān shén yuán píng wén zhāo chéng xiàn míng huáng dì shén zhǔ yú tài miào

这句话大意是:冬十月,太庙成,迁神元、平文、昭成、献明皇帝神主于太庙。

shí yǒu èr yuè jiǎ wǔ mù róng shèng zhēng lǔ jiāng jūn yàn jùn tài shǒu gāo hú lǜ hù sān qiān nèi shǔ

这句话大意是:十有二月甲午, 慕容盛征虏将军、燕郡太守高湖,率户三千内属。

xīn hài zhào cái guān jiāng jūn hé tū tǎo lú pǔ

这句话大意是:辛亥,诏材官将军和突讨卢溥。

tiān huā diàn chéng

这句话大意是:天华殿成。

shì suì lǚ guāng lì qí zi shào wèi tiān wáng zì chēng tài shàng huáng

这句话大意是:是岁,吕光立其子绍为天王,自称太上皇。

guāng sǐ shù zǐ zuǎn shā shào jiàn lì

这句话大意是:光死,庶子纂杀绍僭立。

tū fā wū gū sǐ dì lù gū dài lì qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:秃 发乌孤死,弟鹿孤代立,遣使朝贡。

sān nián chūn zhēng yuè wù wǔ hé tū pò lú pǔ yú liáo xī shēng huò pǔ jí qí zi huàn chuán sòng jīng shī huàn zhī

这句话大意是:三年春正月戊午,和突破卢溥于辽西,生获溥及其子焕,传送京师,轘之。

guǐ hài yǒu shì yú běi jiāo

这句话大意是:癸 亥,有事于北郊。

fēn mìng zhū guān xún háng zhōu jùn guān mín fēng sú chá jǔ bù fǎ

这句话大意是:分命诸官循行州郡,观民风俗,察举不法。

cì qún chén bù bó gè yǒu chà

这句话大意是:赐群臣布帛各有差。

èr yuè dīng hài zhào yǒu sī sì rì yú dōng jiāo

这句话大意是:二月丁亥,诏有司祀日于东郊。

shǐ gēng jí tián

这句话大意是:始耕籍田。

rén yín huáng zǐ cōng hōng

这句话大意是:壬寅,皇子聪薨。

sān yuè wù wǔ lì huáng hòu mù róng shì

这句话大意是:三月戊午,立皇后慕 容氏。

shì yuè chuān chéng nán qú tōng yú chéng nèi zuò dōng xi yú chí

这句话大意是:是月,穿城南渠通于城内,作东西鱼池。

xià sì yuè yáo xìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:夏四月,姚兴遣使朝贡。

wǔ yuè wù chén zhào yè zhě pú yè zhāng jì shǐ yú yáo xìng

这句话大意是:五月戊辰,诏谒者仆射张济使于姚兴。

jǐ sì chē jià dōng xún suì xìng zhuō lù qiǎn shǐ zhě yǐ tài láo cí dì yáo dì shùn miào

这句话大意是:己巳,车驾东 巡,遂幸涿鹿,遣使者以太牢祠帝尧、帝舜庙。

xi xìng mǎ yì guān shui lěi yuán

这句话大意是:西幸马邑,观氵垒源。

qiū qī yuè rén zǐ chē jià hái gōng

这句话大意是:秋七月壬子,车驾还宫。

qǐ zhōng tiān diàn jí yún mǔ táng jīn huá shì

这句话大意是:起中天殿及云母堂、金华室。

shí yǒu yī yuè gāo chē bié shuài chì lì jiān lǜ jiǔ bǎi yú luò nèi shǔ

这句话大意是:十有一月,高车别帅敕 力犍,率九百余落内属。

shí yǒu èr yuè yǐ wèi zhào yuē shì sú wèi hàn gāo qǐ yú bù yī ér yǒu tiān xià cǐ wèi dá qí gù yě

这句话大意是:十有二月乙未,诏曰:“世俗谓汉高起于布衣而有天下, 此未达其故也。

fu liú chéng yáo tǒng kuàng shì jì dé yǒu shé lóng zhī zhēng zhì yún cǎi zhī yīng wǔ wěi shàng jù tiān rén jù xié míng gé mìng zhī zhǔ dà yùn suǒ zhōng bù kě yǐ fēi wàng qiú yě

现代白话:夫刘承尧统,旷世继德,有蛇龙之征,致云彩之应,五纬上聚,天 人俱协,明革命之主,大运所钟,不能够非望求也。

rán kuáng jiǎo zhī tú suǒ yǐ diān juě ér bù yǐ zhě chéng huò yú zhú lù zhī shuō ér mí yú tiān mìng yě

这句话大意是:然狂狡之徒,所以颠蹶而不已 者,诚惑于逐鹿之说,而迷于天命也。

gù yǒu zhǒng fù chē zhī guǐ dǎo xìn nì zhī zōng dú shèn zhě qīng zhōu jùn hài wēi zhě bài yì lǐ zhì nǎi shēn sǐ míng tuí yāng jí jiǔ zú cóng luàn suí liú sǐ ér bù huǐ qǐ bù tòng zāi

现代白话:故有踵覆车之轨,蹈衅逆之踪,毒甚者倾州 郡,害微者败邑里,至乃身死名颓,殃及九族,从乱随流,死而不悔,岂不痛啊!

chūn qiū zhī yì dà yī tǒng zhī měi wú chǔ jiàn hào jiǔ jiā zhū jué jūn zǐ jiàn qí wěi míng bǐ zhī chén gòu

现代白话:《春秋》之义,大一统之美,吴楚僭号,久加诛绝,有德行的人贱其伪名,比之尘垢。

zì fēi jì shèng zǎi dé tiān rén hé huì dì wáng zhī yè fu qǐ xū yīng

这句话大意是:自 非继圣载德,天人合会,帝王之业,夫岂虚应。

lì guān gǔ jīn bú yì ér qiú fēi wàng zhě tú sàng qí bǎo jiā zhī dào ér fú dāo jù zhī zhū

这句话大意是:历观古今,不义而求非望者,徒丧 其保家之道,而伏刀锯之诛。

yǒu guó yǒu jiā zhě chéng néng tuī fèi xīng zhī yǒu qī shěn tiān mìng zhī bù yì chá zhēng yīng zhī qián shòu dù jìng zhú zhī xié yán jué jiān xióng zhī jiàn sì sī duō fú yú zhǐ zú zé jǐ yú shén zhì yǐ

现代白话:有国有家者,诚能推废兴之有期,审天命之不易,察 征应之潜授,杜竞逐之邪言,绝奸雄之僭肆,思多福于止足,则几于神智了。

rú cǐ zé kě yǐ bǎo róng lù yú tiān nián liú yú qìng yú hòu shì

现代白话:如此, 则能够保荣禄于天年,流余庆于后世。

fu rán gù huò bèi wú yuán ér shēng bīng jiǎ hé yīn ér qǐ

这句话大意是:夫然,故祸悖无缘而生,兵甲何因而起?

fán jué lái shì xù zāi jiè zhī kě bù shèn yú

现代白话:凡 厥来世,勖啊戒之,可不慎欤!

shí tài shǐ lǚ zòu tiān wén cuò luàn dì qīn lǎn jīng zhàn duō yún gǎi wáng yì zhèng gù shù gé guān hào yī yù fáng sāi xiōng jiǎo èr yù xiāo zāi yìng biàn

这句话大意是:”时太史屡奏天文错乱,帝亲览经占,多云改王易 政,故数革官号,一欲防塞凶狡,二欲消灾应变。

yǐ ér lǜ qún xià yí huò xīn bàng fù fēi bǐng shēn fù zhào yuē shàng gǔ zhī zhì shàng dé xià míng yǒu rèn ér wú jué yì zhì ér shì xù gù xié móu xi ér bù qǐ jiān tè jué ér bù zuò

这句话大意是:已而虑群下疑惑,心谤腹非,丙 申复诏曰:“上古之治,尚德下名,有任而无爵,易治而事序,故邪谋息而不起, 奸慝绝而不作。

zhōu jī zhī mò xià líng shàng tì yǐ hào zì dìng yǐ wèi zhì lù qīng shì qí guān dài fū suì shì yáng dé bù chàng yì fā jiā péi gù xìn yóu cǐ qǐ bīng yóu cǐ zuò

这句话大意是:周姬之末,下凌上替,以号自定,以位制禄,卿世其官,大夫遂事, 阳德不畅,议发家陪,故衅由此起,兵由此作。

qín hàn zhī bì shě dé chóng chǐ néng fǒu hùn zá xián yú xiāng luàn shù guān shī xù rèn fēi qí rén

这句话大意是:秦汉之弊,舍德崇侈,能否混杂, 贤愚相乱,庶官失序,任非其人。

yú shì zhōng yì zhī dào qǐn lián chǐ zhī jié fèi tuì ràng zhī fēng jué huǐ yù zhī yì xīng mò bù yóu hu guì shàng míng wèi ér huò bài jí zhī yǐ

现代白话:于是忠义之道寝,廉耻之节废,退让之风绝,毁 誉之义兴,莫不由乎贵尚名位,而祸败及之了。

gǔ zhì sān gōng zhí dà yōu zhòng gù yuē dài zuì zǎi xiàng jiāng wěi rèn zé chéng fēi xū chǒng lù yě

这句话大意是:古置三公,职大忧重,故曰‘待罪 宰相’,将委任责成,非虚宠禄也。

ér jīn shì sú qiān yǐ tái fǔ wèi róng guì qǐ mù ér qiú zhī

这句话大意是:而今世俗,佥以台辅为荣贵,企慕而求之。

fu cǐ zhí sī zài rén zhǔ zhī suǒ rèn ěr yòng zhī zé zhòng shě zhī zé qīng

这句话大意是:夫 此职司,在人主之所任耳,用之则重,舍之则轻。

rán zé guān wú cháng míng ér rèn yǒu dìng fēn shì zé suǒ guì zhě zhì yǐ hé qǔ yú dǐng sī zhī xū chēng yě

现代白话:然则官无常名,而任有定分,是 则所贵者至了,何取于鼎司之虚称也。

fu jié zhòu zhī nán miàn suī gāo ér kě báo

这句话大意是:夫桀纣之南面,虽高而可薄;。

jī dàn zhī wéi xià suī bēi ér kě zūn

这句话大意是:姬旦之为下, 虽卑而可尊。

yī guān kě yǐ xiào zhì bì mén kě yǐ chuí fàn

现代白话:一官能够效智,荜门能够垂范。

gǒu yǐ dào dé wèi shí xián yú fù sù bù jiā yǐ

现代白话:苟以道德为实,贤于覆𫗧蔀家了。

gù liàng jǐ zhě lìng zhōng ér yì quán

这句话大意是:故 量己者,令终而义全;。

mèi lì zhě shēn xiàn ér míng miè

这句话大意是:昧利者,身陷而名灭。

lì zhī yǔ míng huǐ yù zhī cī jìng

这句话大意是:利之与名,毁誉之疵竞;。

dào zhī yǔ dé shén shí zhī jiā bǎo

这句话大意是:道之与德, 神识之家宝。

shì gù dào yì zhì zhī běn

这句话大意是:是故道义,治之本;。

míng jué zhì zhī mò

这句话大意是:名爵,治之末。

míng bù běn yú dào bù kě yǐ wèi yi

现代白话:名不本于道,不能够为宜;。

jué wú bǔ yú shí bù kě yǐ wèi yòng

现代白话:爵无 补于时,不能够为用。

yòng ér bù jīn wèi bìng shēn yǐ

现代白话:用而不禁,为病深了。

néng tōng qí biàn bù shī qí zhèng zhě qí wéi shèng rén hu

这句话大意是:能通其变,不失其正者,其惟圣人吗?

lái zhě chéng sī chéng bài zhī lǐ chá zhì luàn zhī yóu jiàn yīn zhōu zhī shī gé qín hàn zhī bì zé jǐ yú zhì yǐ

现代白话:来者诚思成败之理,察治乱之由,鉴殷周之失,革秦汉之弊,则几于治了。

shì suì qǐ fú qián guī wèi yáo xìng suǒ pò li gǎo sī shǔ liáng zhōu mù liáng gōng

这句话大意是:”是岁, 乞伏干归为姚兴所破,李暠私署凉州牧、凉公。

sì nián chūn zhēng yuè gāo chē bié shuài lǜ qí bù sān qiān yú luò nèi fù

这句话大意是:四年春正月,高车别帅率其部三千余落内附。

èr yuè dīng hài mìng lè shī rù xué xí wǔ shì cài yú xiān shèng xiān shī

这句话大意是:二月丁亥,命乐师入学习舞,释 菜于先圣、先师。

dīng yǒu fēn mìng shǐ zhě xún háng zhōu jùn tīng chá cí sòng jiū hé bù fǎ

这句话大意是:丁酉,分命使者循行州郡,听察辞讼,纠劾不法。

sān yuè dì qīn yú jiàn yú qǐn miào

这句话大意是:三月,帝亲渔, 荐于寝庙。

xià sì yuè xīn mǎo ba yè xíng tái

这句话大意是:夏四月辛卯,罢邺行台。

zhào yǒu sī míng yáng yǐn yì

这句话大意是:诏有司明扬隐逸。

wǔ yuè qǐ zǐ jí diàn xuán wǔ lóu liáng fēng guān shí chí lù yuàn tái

这句话大意是:五月,起紫极殿、玄武楼、凉风观、 石池、鹿苑台。

qiū qī yuè zhào zhèn yuǎn jiāng jūn yǎn zhōu cì shǐ zhǎng sūn féi bù qí èr wàn nán xùn xǔ chāng péng chéng

这句话大意是:秋七月,诏镇远将军、兖州刺史长孙肥步骑二万南徇许昌、彭城。

zhào cì tiān xià zhèn shù jiāng shì bù bó gè yǒu chà

这句话大意是:诏赐天下镇 戍将士布帛各有差。

dōng shí èr yuè xīn hài zhào zhēng xi dà jiàng jūn cháng shān wáng zūn děng lǜ zhòng wǔ wàn tǎo pò duō lán bù shuài mù yì yú cái guān jiāng jūn hé tū lǜ qí liù qiān xí chù fú sù gǔ yán děng zhū bù

这句话大意是:冬十二月辛亥,诏征西大将军、常山王遵等率众五万讨破多兰 部帅木易于,材官将军和突率骑六千袭黜弗、素古延等诸部。

jí bó shì rú shēng bǐ zhòng jīng wén zì yì lèi xiāng cóng fán sì wàn yú zì hào yuē zhòng wén jīng

这句话大意是:集博士儒生,比众经 文字,义类相从,凡四万余字,号曰《众文经》。

shì suì mù róng shèng sǐ bǎo dì xī jiàn lì

这句话大意是:是岁,慕容盛死,宝弟熙僭立。

lǚ guāng dì zǐ lóng shā zuǎn zì lì

这句话大意是:吕光弟子隆杀纂自立。

lú shuǐ hú jǔ qú méng xùn sī shǔ liáng zhōu mù zhāng yè gōng

这句话大意是:卢水胡沮渠蒙逊私署凉州牧、张掖公。

méng xùn jí li gǎo bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:蒙逊及李暠并遣使朝 贡。

wǔ nián chūn zhēng yuè dīng chǒu mù róng xī qiǎn jiàng kòu liáo xī

这句话大意是:五年春正月丁丑,慕容熙遣将寇辽西。

hǔ wēi jiāng jūn sù tà gān děng jù zhàn bù lì qì lìng zhī ér hái

这句话大意是:虎威将军宿沓干等拒战不利,弃令支而 还。

dì wén yáo xìng jiāng kòu biān gēng yín dà jiǎn yú tú zhào bīng zhōu zhū jūn jī gǔ yú píng yáng zhī qián bì

这句话大意是:帝闻姚兴将寇边,庚寅,大简舆徒,诏并州诸军积谷于平阳之干壁。

wù zǐ cái guān jiāng jūn hé tū pò chù fú sù gǔ yán děng zhū bù huò mǎ sān qiān yú pǐ niú yáng qī wàn yú tóu

这句话大意是:戊子,材 官将军和突破黜弗、素古延等诸部,获马三千余匹,牛羊七万余头。

xīn mǎo rú rú zǔ lún qiǎn qí jiù sù gǔ yán děng hé tū nì jī pò zhī yú shān nán hé qū huò kǎi mǎ èr qiān yú pǐ

这句话大意是:辛卯,蠕蠕祖 仑遣骑救素古延等,和突逆击破之于山南河曲,获铠马二千余匹。

bān shī

这句话大意是:班师。

shǎng cì jiàng shì gè yǒu chà

这句话大意是:赏赐将士 各有差。

èr yuè guǐ chǒu zhēng xi dà jiàng jūn cháng shān wáng zūn děng zhì ān dìng zhī gāo píng mù yì yú lǜ shù qiān jì yǔ wèi chén qū gài qì guó dùn zǒu zhuī zhì lǒng xī wǎ tíng bù jí ér hái

这句话大意是:二月癸丑,征西大将军、常山王遵等至安定之高平,木易于率数千骑与卫辰、 屈丐弃国遁走,追至陇西瓦亭,不及而还。

huò qí zī zhòng kù cáng mǎ sì wàn yú pǐ luò tuó máo niú sān qiān yú tóu niú yáng jiǔ wàn yú kǒu

这句话大意是:获其辎重库藏,马四万余匹,骆驼、牦 牛三千余头,牛、羊九万余口。

bān cì jiàng shì gè yǒu chà

这句话大意是:班赐将士各有差。

xǐ qí mín yú jīng shī

这句话大意是:徙其民于京师。

shā mén zhāng qiào zì hào wú shàng wáng yǔ dīng líng xiān yú cì bǎo jù dǎng cháng shān zhī xíng táng

这句话大意是:沙门张翘自号无 上王,与丁零鲜于次保聚党常山之行唐。

xià sì yuè tài shǒu lóu fú lián tǎo zhǎn zhī

这句话大意是:夏四月,太守楼伏连讨斩之。

wǔ yuè yáo xìng qiǎn qí dì ān běi jiāng jūn yì yáng gōng píng lǜ zhòng sì wàn lái qīn

这句话大意是:五月,姚兴 遣其弟安北将军、义阳公平率众四万来侵。

píng yáng qián bì wèi píng suǒ xiàn

这句话大意是:平阳干壁为平所陷。

liù yuè zhì bīng yú dōng jiāo bù fèn zhòng jūn zhào zhèn xi dà jiàng jūn pí líng wáng shùn zhǎng sūn féi děng sān jiāng liù wàn qí wèi qián fēng

这句话大意是:六月,治兵于东郊, 部分众军,诏镇西大将军毗陵王顺、长孙肥等三将六万骑为前锋。

qiū qī yuè wù chén shuò chē jià xi tǎo

这句话大意是:秋七月戊辰朔,车驾西讨。

bā yuè yǐ sì zhì yú chái bì

这句话大意是:八月乙巳,至于柴壁。

píng gù shǒu jìn jūn wéi zhī

这句话大意是:平固守,进军围之。

yáo xìng xī jǔ qí zhòng lái jiù

这句话大意是:姚兴悉 举其众来救。

jiǎ zǐ dì dù méng kēng nì jī xìng jūn dà pò zhī

这句话大意是:甲子,帝渡蒙坑,逆击兴军,大破之。

dōng shí yuè píng fù shuǐ ér sǐ fú qí yú zhòng sān wàn yú rén

这句话大意是:冬十月,平赴水而死,俘其余众三万余人。

yǔ zài xìng chuán

这句话大意是:语在《兴传》。

huò xìng zhēng lǔ jiāng jūn shàng shū yòu pú yè dí bó zhī yuè qí xiào wèi táng xiǎo fāng jī nǔ jiāng jūn yáo liáng guó jiàn zhōng jiāng jūn léi xīng kāng guān běi zhōng láng jiàng kāng wěi píng cóng dì bó qín yǐ xià sì pǐn jiāng jūn yǐ shàng sì shí yú rén

这句话大意是:获兴征虏将军、尚 书右仆射狄伯支,越骑校尉唐小方,积弩将军姚梁国,建忠将军雷星、康官,北中 郎将康猥,平从弟伯禽已下、四品将军已上四十余人。

huò xiān wáng chén wáng cì duō jìn qín bìng zhǎn yǐ xùn

这句话大意是:获先亡臣王次多、靳勤,并 斩以徇。

xìng pín shǐ qǐng hé dì bù xǔ

这句话大意是:兴频使请和,帝不许。

qún chén quàn jìn píng pú bǎn dì lǜ rú rú wéi nán wù shēn bān shī

这句话大意是:群臣劝进平蒲坂,帝虑蠕蠕为难,戊申,班师。

shí yǒu yī yuè chē jià cì jìn yáng

这句话大意是:十 有一月,车驾次晋阳。

zhēng xiāng zhōu cì shǐ yǔ yuè wèi sī kōng

这句话大意是:征相州刺史庾岳为司空。

qiǎn zuǒ jiāng jūn mò tí tǎo shàng dǎng qún dào qín pō dīng líng dí dōu yú hú guān

这句话大意是:遣左将军莫题讨上党群盗秦颇、丁 零翟都于壶关。

dīng chǒu shàng dǎng tài shǒu bǔ pō zhǎn zhī dōu zǒu lín lǜ

这句话大意是:丁丑,上党太守捕颇,斩之,都走林虑。

shí yǒu èr yuè xīn hài zhì zì xī zhēng

这句话大意是:十有二月辛亥,至自西征。

rú rú dù lún fàn sāi zhào cháng shān wáng zūn zhuī zhī bù jí ér hái

这句话大意是:蠕蠕杜仑犯塞,诏常山王遵追之,不及而还。

yuè qín mò fú lǜ qí bù wàn yú jiā nèi shǔ jū wǔ yuán zhī běi

这句话大意是:越勤莫弗率其部万余家内属,居五原 之北。

shì suì tū fā lù gū bìng sǐ dì nù tán tǒng rèn qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是岁,秃发鹿孤病死,弟傉檀统任,遣使朝贡。

liù nián chūn zhēng yuè xīn wèi shuò fāng yù chí bù bié shuài lǜ wàn yú jiā nèi shǔ rù jū yún zhōng

这句话大意是:六年春正月辛未,朔方尉迟部别帅率万余家内属,入居云中。

xià wǔ yuè dà jiǎn yú tú jiàng lüè jiāng huái píng jīng yáng zhī luàn

这句话大意是:夏五月,大简舆 徒,将略江淮,平荆扬之乱。

qiū qī yuè zhèn xi dà jiàng jūn sī lì xiào wèi pí líng wáng shùn yǒu zuì yǐ wáng hái dì

这句话大意是:秋七月,镇西大将军、司隶校尉、毗陵王顺有罪,以王还第。

wù zǐ chē jià běi xún zhù lí gōng yú chái shān zòng shì xiào liè dōng běi yú jì lǐng chū cān hé dài gǔ

这句话大意是:戊子,车驾北巡, 筑离宫于犲山,纵士校猎,东北逾罽岭,出参合、代谷。

jiǔ yuè xíng xìng nán píng chéng guī dù shui lěi nán miàn xià wū shān bèi huáng guā duī jiāng jiàn xīn yì

这句话大意是:九月,行幸南平城,规度 氵垒南,面夏屋山,背黄瓜堆,将建新邑。

xīn wèi chē jià hái gōng

这句话大意是:辛未,车驾还宫。

dōng shí yuè qǐ xi zhāo yáng diàn

这句话大意是:冬十月,起西昭阳殿。

yǐ mǎo lì huáng zǐ sì wèi qí wáng jiā chē qí dà jiàng jūn wèi xiàng guó

这句话大意是:乙卯,立皇子嗣为齐王,加车骑大将军,位相国;。

shào wèi qīng hé wáng jiā zhēng nán dà jiàng jūn

这句话大意是:绍为 清河王,加征南大将军;。

xī wèi yáng píng wáng

这句话大意是:熙为阳平王;。

yào wèi hé nán wáng

这句话大意是:曜为河南王。

fēng gù qín mǐn wáng zǐ kuí wèi yù zhāng wáng chén liú wáng zǐ yòu jiāng jūn yuè wèi zhū tí wáng

这句话大意是:封故秦愍王子夔为豫章王,陈 留王子右将军悦为朱提王。

dīng sì zhào jiāng jūn yī wèi lǜ qí èr wàn běi xí gāo chē

这句话大意是:丁巳,诏将军伊谓率骑二万北袭高车。

sī mǎ dé zōng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:司马德宗遣使朝 贡。

shí yǒu yī yuè gēng wǔ yī wèi dà pò gāo chē

这句话大意是:十有一月庚午,伊谓大破高车。

shì nián dǎo yí huán xuán fèi qí zhǔ sī mǎ dé zōng ér zì lì jiàn chēng dà chu

这句话大意是:是年,岛夷桓玄废其主司马德宗而自立,僭称 大楚。

tiān cì yuán nián chūn zhèng yuè qiǎn lí shí hù jūn liú tuō lǜ qí sān qiān xí pú zi

这句话大意是:天赐元年春正月,遣离石护军刘托率骑三千袭蒲子。

sān yuè bǐng yín qín yáo xīng níng běi jiāng jūn tài píng tài shǒu héng tán huò sān qiān yú kǒu

这句话大意是:三月丙寅,擒姚兴宁北将 军、泰平太守衡谭,获三千余口。

chū xiàn xiàn hù bù mǎn bǎi ba zhī

这句话大意是:初限县户不满百罢之。

xià sì yuè zhào shàng shū láng zhōng gōng sūn biǎo shǐ yú jiāng nán yǐ guān huán xuán zhī xìn yě

这句话大意是:夏四月,诏尚书郎中公孙表使于江南,以观桓玄之衅也。

zhí xuán bài ér hái

这句话大意是:值玄败而还。

rú rú shè lún cóng dì yuè fá dà nà děng móu shā shè lún ér lì dà nà

这句话大意是:蠕蠕社 仑从弟悦伐大那等谋杀社仑而立大那。

fā jué lái bēn

这句话大意是:发觉,来奔。

wǔ yuè zhì shān dōng zhū yě fā zhōu jùn tú zhé zào bīng jiǎ

这句话大意是:五月,置山东诸冶,发州郡徒 谪造兵甲。

qiū jiǔ yuè dì lín zhāo yáng diàn fēn zhì zhòng zhí yǐn cháo chén wén wǔ qīn zì jiǎn zé liàng néng xù yòng

这句话大意是:秋九月,帝临昭阳殿,分置众职,引朝臣文武,亲自简择,量能叙用;。

zhì jué sì děng yuē wáng gōng hóu zi chú bó nán zhī hào

这句话大意是:制爵四等,曰王、公、侯、子,除伯、男之号;。

zhuī lù jiù chén jiā yǐ fēng jué gè yǒu chà

这句话大意是:追录旧臣,加以封爵,各有差。

shì qiū jiāng nán dà luàn liú mín qiǎng fù ér bēn huái běi háng dào xiāng xún

这句话大意是:是 秋,江南大乱,流民繦负而奔淮北,行道相寻。

dōng shí yuè xīn sì dà shè gǎi yuán

这句话大意是:冬十月辛巳,大赦,改元。

zhù xī gōng

这句话大意是:筑西宫。

shí yǒu yī yuè shàng xìng xī gōng dà xuǎn cháo chén lìng gè biàn zōng dǎng bǎo jǔ cái xíng zhū bù zǐ sūn shī yè cì jué zhě èr qiān yú rén

这句话大意是:十有一月,上幸西宫,大选朝臣,令各辨 宗党,保举才行,诸部子孙失业赐爵者二千余人。

shí yǒu èr yuè wù chén chē jià xìng chái shān gōng

这句话大意是:十有二月戊辰,车驾幸犲山宫。

shì suì dǎo yí liú yù qǐ bīng zhū huán xuán

这句话大意是:是岁,岛夷刘裕起兵诛桓玄。

èr nián chūn èr yuè guǐ hài chē jià hái gōng

这句话大意是:二年春二月癸亥,车驾还宫。

xià sì yuè chē jià yǒu shì yú xi jiāo chē qí jǐn hēi

这句话大意是:夏四月,车驾有事于西郊,车旗尽黑。

shì suì sī mǎ dé zōng fù jiàn lì

这句话大意是:是岁,司马德宗复僭立。

mù róng dé sǐ xiōng zi chāo jiàn lì

这句话大意是:慕容德死,兄 子超僭立。

sān nián chūn zhēng yuè jiǎ shēn chē jià běi xún xìng chái shān gōng

这句话大意是:三年春正月甲申,车驾北巡,幸犲山宫。

xiào liè zhì wū gū shān

这句话大意是:校猎,至屋孤山。

èr yuè yǐ hài xìng dài yuán shān jiàn wǔ dàn tíng

这句话大意是:二月乙亥,幸代园 山,建五石亭。

sān yuè gēng zǐ chē jià hái gōng

这句话大意是:三月庚子,车驾还宫。

xià sì yuè gēng shēn fù xìng chái shān gōng

这句话大意是:夏四月庚申,复幸犲山宫。

zhàn shòu zhù zuò láng wáng yi dì zào bīng fǎ gū xū lì chéng tú sān bǎi liù shí shí

这句话大意是:占授著作郎王宜弟造《兵法孤虚立成图》三百六十 时。

suì dēng dìng xiāng jiǎo shǐ shān yòu xìng mǎ chéng

这句话大意是:遂登定襄角史山,又幸马城。

jiǎ wǔ chē jià hái gōng

这句话大意是:甲午,车驾还宫。

shì yuè rú rú kòu biān

这句话大意是:是月,蠕蠕寇边。

yè zhào bīng jiāng dàn zéi zǒu nǎi ba

这句话大意是:夜召兵,将 旦,贼走,乃罢。

liù yuè fā bā bù wǔ bǎi lǐ nèi nán dīng zhù shui lěi nán gōng mén quē gāo shí yú zhàng

这句话大意是:六月,发八部五百里内男丁筑氵垒南宫,门阙高十余丈;。

yǐn gōu chuān chí guǎng yuàn yòu

这句话大意是:引沟穿 池,广苑囿;。

guī lì wài chéng fāng èr shí lǐ fēn zhì shì lǐ jīng tú dòng dá

这句话大意是:规立外城,方二十里,分置市里,经涂洞达。

sān shí rì ba

这句话大意是:三十日罢。

qiū qī yuè tài wèi mù chóng hōng

这句话大意是:秋七月,太尉穆崇薨。

bā yuè jiǎ chén xíng xìng chái shān gōng suì zhì qīng niú shān

这句话大意是:八月甲辰,行幸犲山宫,遂至青牛山。

bǐng chén xi dēng wǔ yào běi yuán guān jiǔ shí jiǔ quán zào shí tíng suì zhī shí mò

这句话大意是:丙辰,西登武要 北原,观九十九泉,造石亭,遂之石漠。

jiǔ yuè jiǎ xū shuò xìng mò nán yán chí

这句话大意是:九月甲戌朔,幸漠南盐池。

rén wǔ zhì mò zhōng guān tiān yán chí

这句话大意是:壬午,至漠中, 观天盐池;。

dù mò běi zhī tǔ yán chí

这句话大意是:度漠,北之吐盐池。

guǐ sì nán hái cháng chuān

这句话大意是:癸巳,南还长川。

bǐng shēn lín guān zhǎng bēi

这句话大意是:丙申,临观长陂。

dōng shí yuè gēng shēn chē jià hái gōng

这句话大意是:冬十月庚申,车驾还宫。

sì nián chūn èr yuè fēng huáng zǐ fén wèi hé jiān wáng chù wén wèi cháng lè wáng lián wèi guǎng píng wáng lí wèi jīng zhào wáng

这句话大意是:四年春二月,封皇子羒为河间王,处文为长乐王,连为广平王,黎为京兆王。

xià wǔ yuè běi xún

这句话大意是:夏五月,北巡。

zì cān hé bēi dōng guò pán yáng shān dà yǔ bào shuǐ liú zī zhòng shù bǎi chéng shā bǎi yú rén

这句话大意是:自参合陂东过蟠羊山,大雨,暴水流辎重数百乘,杀百余人。

suì dōng běi yú shí mò zhì cháng chuān xìng rú yuán

这句话大意是:遂东 北逾石漠,至长川,幸濡源。

cháng shān wáng zūn yǒu zuì cì sǐ

这句话大意是:常山王遵有罪赐死。

qiū qī yuè chē jià zì rú yuán xi xìng cān hé bēi

这句话大意是:秋七月,车驾自濡源西幸参合陂。

zhù běi gōng yuán sān xún ér ba nǎi hái gōng

这句话大意是:筑北宫垣,三旬而罢,乃还宫。

bā yuè xìng chái shān gōng

这句话大意是:八月,幸犲 山宫。

shì yuè zhū sī kōng yǔ yuè

这句话大意是:是月,诛司空庾岳。

dōng shí yǒu yī yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:冬十有一月,车驾还宫。

shì suì mù róng bǎo yǎng zǐ gāo yún shā xī zì lì hè lián qū gài zì chēng dà chán yú dà xià tiān wáng

这句话大意是:是岁,慕容宝养子高云杀熙自 立,赫连屈丐自称大单于、大夏天王。

wǔ nián chūn zhēng yuè xíng xìng chái shān gōng suì rú cān hé bēi guān yú yú yán shuǐ zhì níng chuān

这句话大意是:五年春正月,行幸犲山宫,遂如参合陂,观渔于延水,至宁川。

sān yuè yáo xìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:三月,姚兴遣 使朝贡。

shì suì huáng sūn dào shēng

这句话大意是:是岁,皇孙焘生。

liù nián xià dì bù yù

这句话大意是:六年夏,帝不豫。

chū dì fú hán shí sàn zì tài yī lìng yīn qiāng sǐ hòu yào shù dòng fā zhì cǐ yú shèn

这句话大意是:初,帝服寒食散,自太医令阴羌死后,药数动发,至此逾甚。

ér zāi biàn lǚ jiàn yōu mèn bù ān huò shù rì bù shí huò bù qǐn dá dàn

这句话大意是:而灾变屡见,忧懑不安,或数日不食,或不寝达旦。

guī jiù qún xià xǐ nù guāi cháng wèi bǎi liáo zuǒ yòu rén bù kě xìn lǜ rú tiān wén zhī zhàn huò yǒu zhǒu yè zhī yú

这句话大意是:归咎群下,喜怒乖常,谓百僚 左右人不可信,虑如天文之占,或有肘腋之虞。

zhuī sī jì wǎng chéng bài dé shī zhōng rì jìng yè dú yǔ bù zhǐ ruò páng yǒu guǐ wù duì yáng zhě

这句话大意是:追思既往成败得失,终日竟夜独语 不止,若旁有鬼物对扬者。

cháo chén zhì qián zhuī qí jiù è jiē jiàn shā hài qí yú huò yǐ yán sè biàn dòng huò yǐ chuǎn xī bù tiáo huò yǐ xíng bù guāi jié huò yǐ yán cí shī cuò dì jiē yǐ wéi huái è zài xīn biàn jiàn yú wài nǎi shǒu zì ōu jī sǐ zhě jiē chén tiān ān diàn qián

这句话大意是:朝臣至前,追其旧恶皆见杀害,其余或以颜色变动,或 以喘息不调,或以行步乖节,或以言辞失措,帝皆以为怀恶在心,变见于外,乃手 自殴击,死者皆陈天安殿前。

yú shì cháo yě rén qíng gè huái wēi jù

这句话大意是:于是朝野人情各怀危惧。

yǒu sī xiè dài mò xiāng dū shè

这句话大意是:有司懈怠,莫相督摄;。

bǎi gōng tōu jié dào zéi gōng xíng xiàng lǐ zhī jiān rén wéi xī shǎo

这句话大意是:百工 偷劫,盗贼公行,巷里之间人为希少。

dì yì wén zhī yuē zhèn zòng zhī shǐ rán dài guò zāi nián dāng gèng qīng zhì zhī ěr

现代白话:帝亦闻之,曰:“朕纵之使然,待过灾年, 当更清治之你。

qiū qī yuè mù róng zhī shǔ bǎi yú jiā móu yù wài bēn

这句话大意是:秋七月,慕容支属百余家,谋欲外奔。

fā jué fú zhū sǐ zhě sān bǎi yú rén

这句话大意是:发觉,伏诛,死者三百余人。

bā yuè wèi wáng yí móu pàn cì sǐ

这句话大意是:八月,卫 王仪谋叛,赐死。

dōng shí yuè wù chén dì bēng yú tiān ān diàn shí nián sān shí jiǔ

这句话大意是:冬十月戊辰,帝崩于天安殿,时年三十九。

yǒng xīng èr nián jiǔ yuè jiǎ yín shàng shì xuān wǔ huáng dì zàng yú shèng lè jīn líng

这句话大意是:永兴二年九月甲寅,上谥宣武皇帝, 葬于盛乐金陵。

miào hào tài zǔ

这句话大意是:庙号太祖。

tài cháng wǔ nián gǎi shì yuē dào wǔ

这句话大意是:泰常五年,改谥曰道武。

shǐ chén yuē jìn shì bēng lí róng jié chéng xìn jiàn wěi fēn jiū chái láng jìng chí

这句话大意是:史臣曰:晋氏崩离,戎羯乘衅,僭伪纷纠,犲狼竞驰。

tài zǔ xiǎn huì ān wēi zhī zhōng qū shēn qián yuè zhī jì qū lǜ yí lí fèn qí líng wǔ kè jiǎn fāng nán suì qǐ zhōng yuán cháo gǒng rén shén xiǎn dēng huáng jí

这句话大意是:太祖显晦安危之中,屈 伸潜跃之际,驱率遗黎,奋其灵武,克剪方难,遂启中原,朝拱人神,显登皇极。

suī guān lǚ bù xiá qī huáng wài tǔ ér zhì zuò jīng mó xián cún cháng shì

这句话大意是:虽冠履不暇,栖遑外土,而制作经谟,咸存长世。

suǒ wèi dà rén lì jiàn bǎi xìng yǔ néng yì bù shì zhī shén wǔ yě

这句话大意是:所谓大人利见,百姓与能,抑不 世之神武也。

ér tún è yǒu qī huò shēng fēi lǜ jiāng rén shì bù zú qǐ tiān shí wèi zhī

这句话大意是:而屯厄有期,祸生非虑,将人事不足,岂天实为之。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

✦ You read 帝纪·卷二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.