魏书 · 魏收 · Chapter 3 of 124

帝纪·卷三

PinyinModern Translation
Size

tài zōng jì

这句话大意是:太宗纪。

tài zōng míng yuán huáng dì huì sì tài zǔ zhǎng zǐ yě mǔ yuē liú guì rén dēng guó qī nián shēng yú yún zhōng gōng

这句话大意是:太宗明元皇帝,讳嗣,太祖长子也,母曰刘贵人,登国七年生于云中宫。

tài zǔ wǎn yǒu zi wén ér dà yuè nǎi dà shè tiān xià

这句话大意是:太祖 晚有子,闻而大悦,乃大赦天下。

dì míng ruì kuān yì fēi lǐ bù dòng tài zǔ shén qí zhī

这句话大意是:帝明睿宽毅,非礼不动,太祖甚奇之。

tiān xìng liù nián fēng qí wáng bài xiàng guó jiā chē qí dà jiàng jūn

这句话大意是:天兴六年, 封齐王,拜相国,加车骑大将军。

chū dì mǔ liú guì rén cì sǐ tài zǔ gào dì yuē xī hàn wǔ dì jiāng lì qí zi ér shā qí mǔ bù lìng fù rén hòu yǔ guó zhèng shǐ wài jiā wéi luàn

这句话大意是:初,帝母刘贵人赐死,太祖告帝曰:“昔汉武帝 将立其子而杀其母,不令妇人后与国政,使外家为乱。

rǔ dāng jì tǒng gù wú yuǎn tóng hàn wǔ wèi cháng jiǔ zhī jì

现代白话:你当继统,故我远同汉武, 为长久之计。

dì sù chún xiào āi qì bù néng zì shèng tài zǔ nù zhī

这句话大意是:”帝素纯孝,哀泣不能自胜,太祖怒之。

dì hái gōng āi bù zì zhǐ rì yè hào qì

这句话大意是:帝还宫,哀不自止,日夜号 泣。

tài zǔ zhī ér yòu zhào zhī

这句话大意是:太祖知而又召之。

dì yù rù zuǒ yòu yuē xiào zǐ shì fù xiǎo zhàng zé shòu dà zhàng bì zhī

这句话大意是:帝欲入,左右曰:“孝子事父,小杖则受,大杖避之。

jīn bì xià nù shèng rù huò bù cè xiàn dì yú bú yì

这句话大意是:今陛 下怒盛,入或不测,陷帝于不义。

bù rú qiě chū dài nù jiě ér jìn bù wǎn yě

这句话大意是:不如且出,待怒解而进,不晚也。

dì jù cóng zhī nǎi yóu xíng táo yú wài

这句话大意是:”帝惧,从之, 乃游行逃于外。

tiān cì liù nián dōng shí yuè qīng hé wáng shào zuò nì tài zǔ bēng

这句话大意是:天赐六年冬十月,清河王绍作逆,太祖崩。

dì rù zhū shào

这句话大意是:帝入诛绍。

rén shēn jí huáng dì wèi dà shè gǎi nián wèi yǒng xīng yuán nián

这句话大意是:壬申,即皇帝位,大赦, 改年为永兴元年。

zhuī zūn huáng bǐ wèi xuān mù huáng hòu

这句话大意是:追尊皇妣为宣穆皇后。

gōng qīng dà chén xiān bà guī dì bù yǔ cháo zhèng zhě xī fù dēng yòng zhī

这句话大意是:公卿大臣先罢归第不与朝政者,悉复登用 之。

zhào nán píng gōng zhǎng sūn sōng běi xīn hóu ān tóng duì lǐ mín sòng jiǎn xián rèn néng yí lún yōu xù

这句话大意是:诏南平公长孙嵩、北新侯安同对理民讼,简贤任能,彝伦攸叙。

rùn shí yuè dīng hài zhū tí wáng yuè móu fǎn cì sǐ

这句话大意是:闰十月丁亥, 朱提王悦谋反,赐死。

zhào zhèng bīng jiāng jūn shān yáng hóu xī jīn xún xíng zhū zhōu wèn mín jí kǔ fǔ xù qióng fá

这句话大意是:诏郑兵将军、山阳侯奚斤巡行诸州,问民疾苦,抚恤穷乏。

shí yǒu èr yuè wù xū fēng wèi wáng yí zi liáng wèi nán yáng wáng yīn píng gōng yuán liè jìn jué wèi wáng gāo liáng wáng lè zhēn gǎi fēng píng yáng wáng

这句话大意是:十有二月戊戌,封卫王仪子良为南阳王,阴平公元烈进爵为王,高凉王乐真改封平 阳王。

jǐ hài dì shǐ jū xī gōng yù tiān wén diàn

这句话大意是:己亥,帝始居西宫,御天文殿。

rú rú fàn sāi

这句话大意是:蠕蠕犯塞。

shì suì qǐ fú qián guī jù jīn chéng zì chēng qín wáng

这句话大意是:是岁,乞伏干归据金城自称秦王。

gāo yún wèi hǎi yí féng bá suǒ miè bá jiàn hào zì chēng dà yàn tiān wáng

这句话大意是:高云为海夷冯跋所灭,跋僭号,自称大燕天王。

èr nián chūn zhēng yuè jiǎ yín shuò zhào nán píng gōng zhǎng sūn sōng děng běi fá rú rú

这句话大意是:二年春正月甲寅朔,诏南平公长孙嵩等北伐蠕蠕。

píng yáng mín huáng miáo děng yī fén zì gù shòu yáo xìng guān hào

这句话大意是:平阳民黄苗等,依汾自固, 受姚兴官号。

bīng zhōu cì shǐ yuán liù tóu tǎo píng zhī

这句话大意是:并州刺史元六头讨平之。

èr yuè guǐ wèi shuò zhào jiāng jūn yú lì dī lǐng bù qí yī wàn zhèn píng yáng

这句话大意是:二月癸未朔,诏将军于栗䃅领步骑一万镇平 阳。

xià wǔ yuè zhǎng sūn sōng děng zì dà mò hái rú rú zhuī wéi zhī yú niú chuān

这句话大意是:夏五月,长孙嵩等自大漠还,蠕蠕追围之于牛川。

rén shēn dì běi fá

这句话大意是:壬申,帝北伐。

rú rú wén ér dùn zǒu chē jià hái xìng cān hé bēi

这句话大意是:蠕蠕闻而遁 走,车驾还幸参合陂。

qiū qī yuè dīng sì lì mǎ shè tái yú bēi xi réng jiǎng wǔ jiào zhàn

这句话大意是:秋七月丁巳,立马射台于陂西,仍讲武教战。

yǐ chǒu chē jià zhì zì běi fá

这句话大意是:乙丑,车驾至自北伐。

bā yuè zhāng wǔ mín liú yá jù zhòng fǎn

这句话大意是:八月,章 武民刘牙聚众反。

shān yáng hóu xī jīn tǎo píng zhī

这句话大意是:山阳侯奚斤讨平之。

jiǔ yuè jiǎ yín zàng tài zǔ xuān wǔ huáng dì yú shèng lè jīn líng

这句话大意是:九月甲寅,葬太祖宣武皇帝于盛乐金陵。

dōng shí yǒu èr yuè xīn jǐ zhào jiāng jūn zhōu guān lǜ zhòng yì xī hé lí shí zhèn fǔ shān hú

这句话大意是:冬 十有二月辛己,诏将军周观率众诣西河离石,镇抚山胡。

shì suì sī mǎ dé zōng jiāng liú yù miè mù róng chāo yú guǎng gù

这句话大意是:是岁,司马德宗将刘裕, 灭慕容超于广固。

sān nián chūn èr yuè wù xū zhào yuē yī shí zú zhī róng rǔ

这句话大意是:三年春二月戊戌,诏曰:“衣食足,知荣辱。

fū rén jī hán qiē jǐ wéi kǒng zhāo xī bù jì suǒ jí zhě wēn bǎo ér yǐ hé xiá jí yú rén yì zhī shì hu

这句话大意是:夫人饥寒切己,唯恐朝夕不济, 所急者温饱而已,何暇及于仁义之事吗?

wáng jiào zhī duō wéi gài yóu yú cǐ yě

这句话大意是:王教之多违,盖由于此也。

fēi fū gēng fù zhī nèi wài xiāng chéng hé yǐ jiā jǐ rén zú yǐ

现代白话:非夫耕妇织, 内外相成,凭什么家给人足了。

qí jiǎn gōng rén fēi suǒ dāng yù jí zhí zuò jì qiǎo zì yú xī chū yǐ pèi guān mín

这句话大意是:其简宫人非所当御及执作伎巧,自余悉出以配鳏民。

jǐ hài zhào běi xīn hóu ān tóng děng chí jié xún háng bìng dìng èr zhōu jí zhū shān jū zá hú dīng líng wèn qí jí kǔ chá jǔ shǒu zǎi bù fǎ

这句话大意是:” 己亥,诏北新侯安同等持节循行并、定二州及诸山居杂胡、丁零,问其疾苦,察举 守宰不法;。

qí yuān qióng shī zhí qiáng ruò xiāng líng gū hán bù néng zì cún zhě gè yǐ shì wén

这句话大意是:其冤穷失职、强弱相陵、孤寒不能自存者,各以事闻。

chāng lí liáo dōng mín èr qiān yú jiā nèi shǔ

这句话大意是:昌黎、辽东民二 千余家内属。

sān yuè jǐ wèi zhào shì chén cháng dài jiàn

这句话大意是:三月己未,诏侍臣常带剑。

xià sì yuè wù yín hé dōng shǔ mín huáng sī guō zōng děng lǜ yíng bù qī bǎi yú jiā nèi shǔ

这句话大意是:夏四月戊寅,河东蜀民黄思、郭综等率营部七百余家内属。

wǔ yuè dīng mǎo chē jià yè jīn líng yú shèng lè

这句话大意是:五月丁卯,车驾谒 金陵于盛乐。

jǐ sì chāng lí wáng mù róng bó r móu fǎn fú zhū

这句话大意是:己巳,昌黎王慕容伯儿谋反,伏诛。

liù yuè yáo xìng qiǎn shǐ lái pìn

这句话大意是:六月,姚兴遣使来聘。

xī hé hú zhāng xián děng lǜ yíng bù nèi fù

这句话大意是:西河胡张 贤等率营部内附。

qiū qī yuè wù shēn cì wèi shì pú sān rì bù bó gè yǒu chà

这句话大意是:秋七月戊申,赐卫士酺三日、布帛各有差。

xīn yǒu cì fù guó dà rén jǐn jì yī fú gè yǒu chà

这句话大意是:辛酉,赐附国大人锦罽衣服各有差。

bā yuè wù yín zhào jiāng jūn shù zhōu hóu wèi gǔ zhēn tǒng bīng wǔ qiān zhèn xi jìng tài luò chéng

这句话大意是:八月戊寅,诏将军、束州侯尉古真统兵五千,镇西境太洛城。

dōng shí èr yuè jiǎ xū rú rú hú lǜ zōng dǎng tǔ dǐ yú děng bǎi yú rén nèi shǔ

这句话大意是:冬十二月甲戌,蠕蠕 斛律宗党吐牴于等百余人内属。

jiǎ wǔ zhào nán píng gōng zhǎng sūn sōng rèn chéng gōng jī bá bái mǎ hóu cuī xuán bó děng zuò cháo táng lù jué qiú tú wu zài píng dāng

这句话大意是:甲午,诏南平公长孙嵩、任城公嵇拔、白马侯崔玄 伯等坐朝堂,录决囚徒,务在平当。

sì nián chūn èr yuè guǐ wèi dēng hǔ quān shè hǔ

这句话大意是:四年春二月癸未,登虎圈射虎;。

cì nán píng gōng zhǎng sūn sōng děng bù bó gè yǒu chà

这句话大意是:赐南平公长孙嵩等布帛各有差。

xià sì yuè yǐ wèi yàn qún chén yú xī gōng shǐ gè xiàn zhí yán

这句话大意是:夏四月乙未,宴群臣于西宫,使各献直言。

qiū qī yuè jǐ sì shuò dōng xún

这句话大意是:秋七月己巳朔,东巡。

zhì sì xiāng dà jiàng yòu fàng shí èr shí zhì shí èr xiǎo jiàng

这句话大意是:置四厢大将,又放十二时,置十二小将。

yǐ shān yáng hóu xī jīn yuán chéng hóu yuán qū xíng zuǒ yòu chéng xiàng

这句话大意是:以山阳侯奚斤、 元城侯元屈行左右丞相。

jǐ mǎo dà xiǎn yú shí huì shān

这句话大意是:己卯,大狝于石会山。

wù zǐ lín qù jī bēi guān yú

这句话大意是:戊子,临去畿陂观渔。

gēng yín zhì yú rú yuán

这句话大意是:庚寅,至于 濡源。

xi xún xìng běi bù zhū luò cì yǐ zēng bó

这句话大意是:西巡,幸北部诸落,赐以缯帛。

bā yuè gēng xū chē jià hái gōng

这句话大意是:八月庚戌,车驾还宫。

rén zǐ xìng xī gōng lín bǎn diàn dà xiǎng qún chén jiāng lì yǐ tián liè suǒ huò cì zhī mìng mín dà pú sān rì

这句话大意是:壬子,幸西宫,临板 殿,大飨群臣将吏,以田猎所获赐之,命民大酺三日。

yǐ mǎo cì wáng gōng yǐ xià zhì sù wèi jiāng shì bù bó gè yǒu chà

这句话大意是:乙卯,赐王公以下至宿卫将 士布帛各有差。

dōng shí yǒu yī yuè yǐ chǒu cì zōng shì jìn shǔ nán yáng wáng liáng yǐ xià zhì yú sī má zhī qīn bù bó gè yǒu chà

这句话大意是:冬十有一月乙丑,赐宗室近属南阳王良已下至于缌麻之亲布帛各有 差。

shí yǒu èr yuè dīng sì chē jià běi xún zhì cháng chéng ér hái

这句话大意是:十有二月丁巳,车驾北巡,至长城而还。

shì nián qǐ fú qián guī wèi xiōng zǐ gōng fǔ suǒ shā zi chì pán lì

这句话大意是:是年,乞伏干归为兄子公府所杀,子 炽磐立。

jǔ qú méng xùn zì chēng hé xī wáng

这句话大意是:沮渠蒙逊自称河西王。

wǔ nián chūn zhēng yuè jǐ sì dà yuè jī nèi nán zǐ shí èr yǐ shàng xī jí

这句话大意是:五年春正月己巳,大阅,畿内男子十二以上悉集。

jǐ mǎo xìng xī gōng

这句话大意是:己卯,幸西宫。

è bá dà qú shuài sì shí yú rén yì què fèng gòng cì yǐ zēng bó jǐn jì gè yǒu chà

这句话大意是:頞拔大、渠 帅四十余人诣阙奉贡,赐以缯帛锦罽各有差。

yǐ yǒu zhào zhū zhōu liù shí hù chū róng mǎ yì pǐ

这句话大意是:乙酉,诏诸州六十户出戎马一匹。

gēng yín dà yuè yú dōng jiāo bù shǔ jiàng shuài

这句话大意是:庚 寅,大阅于东郊,部署将帅。

yǐ shān yáng hóu xī jīn wèi qián jūn zhòng sān wàn

这句话大意是:以山阳侯奚斤为前军,众三万;。

yáng píng wáng xī děng shí èr jiāng gè yī wàn qí

这句话大意是:阳平王熙等十二将, 各一万骑;。

dì lín bái dēng gōng zì xiào lǎn yān

现代白话:帝临白登,躬自校览呢。

èr yuè wù shēn cì yáng píng wáng xī jí zhū wáng gōng hóu jiàng shì bù bó gè yǒu chà

这句话大意是:二月戊申,赐阳平王熙及诸王、公、侯、将士 布帛各有差。

gēng xū xìng gāo liǔ chuān

这句话大意是:庚戌,幸高柳川。

jiǎ yín chē jià hái gōng

这句话大意是:甲寅,车驾还宫。

guǐ chǒu chuān yú chí yú běi yuàn

这句话大意是:癸丑,穿鱼池于北苑。

gēng wǔ yáo xìng qiǎn shǐ lái pìn

这句话大意是:庚午,姚 兴遣使来聘。

zhào fēn qiǎn shǐ zhě xún qiú jùn yì qí háo mén qiáng zú wèi zhōu lǘ suǒ tuī zhě jí yǒu wén wǔ cái gàn lín yí néng jué huò yǒu xiān xián shì zhòu dé xíng qīng měi xué yōu yì bó kě wéi rén shī zhě gè lìng yì jīng shī dāng suí cái xù yòng yǐ zàn shù zhèng

这句话大意是:诏分遣使者巡求俊逸,其豪门强族为州闾所推者,及有文武才干、临 疑能决,或有先贤世胄、德行清美、学优义博、可为人师者,各令诣京师,当随才 叙用,以赞庶政。

xià sì yuè hé dōng mín xuē xiāng shuài bù nèi shǔ

这句话大意是:夏四月,河东民薛相率部内属。

yǐ sì shàng dǎng mín láo cōng shì zhēn qún jù wèi dào shā tài shǒu lìng zhǎng xiāng shuài wài bēn

这句话大意是:乙巳,上党民劳聪、士臻群聚为盗,杀太守令 长,相率外奔。

yǐ mǎo chē jià xi xún zhào qián jūn xī jīn děng xiān xíng tǎo yuè qín bù yú bá nà shān

这句话大意是:乙卯,车驾西巡,诏前军奚斤等先行,讨越勤部于跋那山。

xià wǔ yuè yǐ hài xíng xìng yún zhōng jiù gōng zhī dà shì

这句话大意是:夏五月 乙亥,行幸云中旧宫之大室。

bǐng zǐ dà shè tiān xià

这句话大意是:丙子,大赦天下。

xī hé zhāng wài jiàn xīng wáng shào zì yǐ suǒ fàn zuì zhòng bù gǎn jiě sàn

这句话大意是:西河张外、建兴王绍,自以所犯罪 重,不敢解散。

gēng shù qiǎn yuán chéng hóu yuán qū děng lǜ zhòng sān qiān zhèn bīng zhōu

这句话大意是:庚戍,遣元城侯元屈等率众三千镇并州。

yǐ mǎo zhào kuài jī gōng liú jié yǒng ān hóu wèi qín děng lǜ zhòng sān qiān zhèn xī hé

这句话大意是:乙卯,诏会稽公刘洁、永 安侯魏勤等率众三千镇西河。

liù yuè xi xìng wǔ yuán xiào liè yú gǔ luó shān huò shòu shí wàn

这句话大意是:六月,西幸五原,校猎于骨罗山,获兽十万。

huò zé liú yì zì hào zhēng dōng jiāng jūn sān bā wáng wáng shào wèi shǔ zhì guān shǔ gōng bī jiàn xìng jùn

这句话大意是:濩泽刘 逸自号征东将军、三巴王,王绍为署置官属,攻逼建兴郡。

yuán qū děng tǎo píng zhī

这句话大意是:元屈等讨平之。

qiū qī yuè jǐ sì hái xìng báo shān

这句话大意是:秋七月己巳,还幸薄山。

dì dēng guān tài zǔ yóu xìng kè shí sòng dé zhī chù nǎi yú qí páng qǐ shí tán ér jiàn xiǎng yān

现代白话:帝登观太祖游幸刻石颂德之处,乃于其旁起石坛而荐 飨呢。

cì cóng zhě dà pú yú shān xià

这句话大意是:赐从者大酺于山下。

xī jīn děng pò yuè qín bèi ní bù luò yú bá nà shān xī huò mǎ wǔ wàn pǐ niú èr shí wàn tóu xǐ èr wàn yú jiā yú dà níng jì kǒu shòu tián

这句话大意是:奚斤等破越勤倍泥部落于跋那山西,获马五万匹,牛二 十万头,徙二万余家于大宁,计口受田。

hé xī hú cáo lóng zhāng dà tóu děng gè lǐng bù yōng zhòng èr wàn rén lái rù pú zi bī xié zhāng wài yú yán zi lěi

这句话大意是:河西胡曹龙、张大头等,各领部,拥众二 万人,来入蒲子,逼胁张外于研子垒。

wài jù gěi yǐ niú jiǔ shā mǎ méng shì tuī lóng wèi dà chán yú fèng měi nǚ liáng mǎ yú lóng

这句话大意是:外惧,给以牛酒,杀马盟誓,推龙为大单于, 奉美女良马于龙。

bǐng xū chē jià zì dà shì xī nán xún zhū bù luò cì qí qú shuài zēng bó gè yǒu chà

这句话大意是:丙戌,车驾自大室西南巡诸部落,赐其渠帅缯帛各有差。

suì nán cì dìng xiāng dà luō chéng dōng yú shí lǐng shān tián yú shàn wú chuān

这句话大意是:遂南次 定襄大落城,东逾十岭山,田于善无川。

bā yuè guǐ mǎo chē jià hái gōng

这句话大意是:八月癸卯,车驾还宫。

guǐ chǒu xī jīn děng bān shī

这句话大意是:癸丑,奚斤等班师。

jiǎ yín dì lín bái dēng guān jiàng mín shù jūn shí

这句话大意是:甲寅,帝临白登,观降民,数军实。

cáo lóng jiàng zhí sòng zhāng wài zhǎn zhī

这句话大意是:曹龙降,执送张外,斩之。

xīn wèi cì zhēng hái jiàng shì niú mǎ nú bì gè yǒu chà

这句话大意是:辛未,赐征还将士 牛、马、奴婢各有差。

zhì xīn mín yú dà níng chuān gěi nóng qì jì kǒu shòu tián

这句话大意是:置新民于大宁川,给农器,计口受田。

dīng chǒu xìng chái shān gōng

这句话大意是:丁丑,幸犲山宫。

guǐ wèi chē jià hái gōng

这句话大意是:癸 未,车驾还宫。

dōng shí yuè dīng sì jiāng jūn yuán qū kuài jī gōng liú jié yǒng ān hóu wèi qín děng jī tǔ jīng pàn hú shī lì jié bèi shāng qín sǐ zhī

这句话大意是:冬十月丁巳,将军元屈、会稽公刘洁、永安侯魏勤等,击吐京叛胡,失利,洁 被伤,勤死之。

shí yī yuè guǐ yǒu dà xiǎng yú xī gōng

这句话大意是:十一月癸酉,大飨于西宫。

yáo xìng qiǎn shǐ cháo gòng lái qǐng jìn nǚ dì xǔ zhī

这句话大意是:姚兴遣使朝贡,来请进女,帝许之。

shén ruì yuán nián zhēng yuè xīn yǒu yǐ zhēn ruì pín jí dà shè gǎi yuán

这句话大意是:神瑞元年正月辛酉,以祯瑞频集,大赦,改元。

xīn sì xìng fán zhì

这句话大意是:辛巳,幸繁畤。

cì wáng gōng yǐ xià zhì yú shì zú bǎi gōng bù bó gè yǒu chà

这句话大意是:赐王公已下至 于士卒百工布帛各有差。

èr yuè wù xū chē jià hái gōng

这句话大意是:二月戊戌,车驾还宫。

shì yuè hè lián qū jié rù kòu hé dōng pú zi shā lüè lì mín

这句话大意是:是月,赫连屈孑入寇河东蒲子,杀 掠吏民。

sān chéng hù jūn zhāng chāng děng yāo jī zǒu zhī

这句话大意是:三城护军张昌等要击走之。

gēng xū xìng chái shān gōng

这句话大意是:庚戌,幸犲山宫。

xī hé hú cáo chéng tǔ jīng mín liú chū yuán gōng shā qū jié suǒ zhì tǔ jīng hù jūn jí qí shǒu sān bǎi yú rén

这句话大意是:西河胡曹成、吐京民刘初原 攻杀屈孑所置吐京护军及其守三百余人。

yǐ mǎo qǐ fēng gōng yú píng chéng dōng běi

这句话大意是:乙卯,起丰宫于平城东北。

xià wǔ yuè xīn yǒu chē jià hái gōng

这句话大意是:夏五月辛酉, 车驾还宫。

liù yuè sī mǎ dé zōng guàn jūn jiāng jūn tài shān tài shǒu liú yán dì fǔ guó jiāng jūn lǐng dōng píng tài shǒu yáng píng zhào luán guǎng wēi jiāng jūn píng chāng tài shǒu luō zhuō dòu chéng nà zhǒng gè shuài zhāng wén xìng děng lǜ liú mín qī qiān yú jiā nèi shǔ

这句话大意是:六月,司马德宗冠军将军、太山太守刘研弟,辅国将军、领东平太守阳 平赵鸾,广威将军、平昌太守罗卓,斗城那种各帅张文兴等,率流民七千余家内属。

hé xī hú qiú liú zhē liú tuì gū lǜ bù luò děng wàn yú jiā dù hé nèi shǔ

这句话大意是:河西胡酋刘遮、刘退孤率部落等万余家,渡河内属。

wù shēn xìng quǎn cái shān gōng

这句话大意是:戊申,幸犭才山宫。

dīng hài chē jià hái gōng

这句话大意是:丁亥,车 驾还宫。

qiū bā yuè wù zǐ zhào mǎ yì hòu yuán lòu sūn shǐ yú yáo xìng

这句话大意是:秋八月戊子,诏马邑侯元陋孙使于姚兴。

xīn chǒu qiǎn yè zhě yuè lì yán fú wèi rú rú yú shén mén zhāo yù féng bá

这句话大意是:辛丑,遣谒者悦力延扶慰蠕蠕, 于什门招谕冯跋。

zhào píng nán jiāng jūn xiāng zhōu cì shǐ wèi gǔ zhēn yǔ sī mǎ dé zōng tài wèi liú yù xiāng wén shǐ bó shì wáng liàng jiǎ píng nán cān jūn jiāng mìng yān

现代白话:诏平南将军、相州刺史尉古真与司马德宗太尉刘裕相闻,使博士 王谅假平南参军将命呢。

yáo xìng qiǎn shǐ lái pìn

这句话大意是:姚兴遣使来聘。

dōng shí yī yuè rén wǔ zhào shǐ zhě xún xíng zhū zhōu jiào yuè shǒu zǎi zī cái fēi zì jiā suǒ jī xī bù wèi zāng

这句话大意是:冬十一月壬午,诏使者巡行诸州,校阅守 宰资财,非自家所赍,悉簿为赃。

zhào shǒu zǎi bù rú fǎ tīng mín yì què gào yán zhī

这句话大意是:诏守宰不如法,听民诣阙告言之。

shí èr yuè bǐng xū shuò rú rú fàn sāi

这句话大意是:十二月丙戌朔, 蠕蠕犯塞。

bǐng shēn dì běi fá rú rú

这句话大意是:丙申,帝北伐蠕蠕。

hé nèi rén sī mǎ shùn zǎi zì hào jìn wáng

这句话大意是:河内人司马顺宰自号晋王。

tài shǒu tǎo bǔ bù huò

这句话大意是:太守讨捕不获。

shì suì tū fā nù tán wèi qǐ fù chì pán suǒ miè

这句话大意是:是岁, 秃发傉檀为乞付炽磐所灭。

èr nián chūn zhēng yuè bǐng chén chē jià zhì zì běi fá cì cóng zhēng jiàng shì bù bó gè yǒu chà

这句话大意是:二年春正月丙辰,车驾至自北伐,赐从征将士布帛各有差。

èr yuè dīng hài dà xiǎng yú xī gōng cì fù guó dà qú shuài cháo suì shǒu zhě zēng bó jīn jì gè yǒu chà

这句话大意是:二月丁亥,大飨于 西宫,赐附国大、渠帅朝岁首者缯帛金罽各有差。

sī mǎ dé zōng láng yá tài shǒu liú lǎng lǜ èr qiān yú jiā nèi shǔ

这句话大意是:司马德宗琅邪太守刘朗,率二千 余家内属。

gēng zǐ hé xī hú liú yún děng lǜ shù wàn hù nèi fù

这句话大意是:庚子,河西胡刘云等,率数万户内附。

jiǎ chén lì tài zǔ miào yú bái dēng zhī xi

这句话大意是:甲辰,立太祖庙于白登之西。

sān yuè zhào yuē cì shǐ shǒu zǎi lǜ duō bū màn qián hòu dài duò shù jiā dū fá yóu bù quān gǎi

这句话大意是:三 月,诏曰:“刺史守宰,率多逋慢,前后怠惰,数加督罚,犹不悛改。

jīn nián zī diào xuán wéi zhě zhé chū jiā cái chōng zhī bù tīng zhēng fā yú mín

这句话大意是:今年赀调悬 违者,谪出家财充之,不听征发于民。

hé xī jī hú tún jù shàng dǎng tuī bái yà lì sī wèi méng zhǔ hào dà jiàng jūn fǎn yú shàng dǎng zì hào chán yú chēng jiàn píng yuán nián yǐ sī mǎ shùn zǎi wèi zhī móu zhǔ

这句话大意是:”河西饥胡屯聚上党,推白亚栗斯为盟主, 号大将军,反于上党,自号单于,称建平元年,以司马顺宰为之谋主。

xià sì yuè zhào jiāng jūn gōng sūn biǎo děng wǔ jiāng tǎo zhī

这句话大意是:夏四月,诏将军公孙表等五将讨之。

hé nán liú mín èr qiān yú jiā nèi shǔ

这句话大意是:河南流民二千余家内属。

zhòng fèi lì sī ér lì liú hǔ hào lǜ shàn wáng

这句话大意是:众废栗斯而立刘 虎,号率善王。

sī mǎ dé zōng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:司马德宗遣使朝贡。

jǐ mǎo chē jià běi xún

这句话大意是:己卯,车驾北巡。

wǔ yuè dīng hài cì yú cān hé dōng xìng dà níng

这句话大意是:五月丁亥,次于参合,东幸 大宁。

dīng wèi tián yú sì jiá shān

这句话大意是:丁未,田于四岬山。

liù yuè wù wǔ xìng qù jī bēi guān yú

这句话大意是:六月戊午,幸去畿陂,观渔。

xīn yǒu cì yú rú yuán zhù lì bàng tái

这句话大意是:辛酉,次于濡源,筑立蜯 台。

shè bái xióng yú tuí niú shān huò zhī

这句话大意是:射白熊于颓牛山,获之。

dīng mǎo xìng chì chéng qīn jiàn zhǎng lǎo wèn mín jí kǔ fù zū yī nián

这句话大意是:丁卯,幸赤城,亲见长老,问民疾苦,复租一年。

nán cì shí tíng xìng shàng gǔ wèn bǎi nián fǎng xián jùn fù tián zū zhī bàn

这句话大意是:南 次石亭,幸上谷,问百年,访贤俊,复田租之半。

rén shēn xìng zhuō lù dēng qiáo shān guān wēn quán shǐ shǐ zhě yǐ tài láo cí huáng dì miào

这句话大意是:壬申,幸涿鹿,登桥山,观温泉, 使使者以太牢祠黄帝庙。

zhì guǎng níng dēng lì shān jì shùn miào

这句话大意是:至广宁,登历山,祭舜庙。

qiū qī yuè hái gōng fù suǒ guò tián zū zhī bàn

这句话大意是:秋七月,还宫,复所过田租之半。

jiǔ yuè quē yǒu chà

这句话大意是:九月,阙有差。

hé nán liú mín qián hòu sān qiān yú jiā nèi shǔ

这句话大意是:河南流民,前后三千余家内 属。

jīng shī mín jī tīng chū shān dōng jiù shí

这句话大意是:京师民饥,听出山东就食。

dōng èr yuè rén zǐ yáo xìng shǐ sàn qí cháng shì dōng wǔ hóu yáo chang shàng shū yáo tài sòng qí xī píng gōng zhǔ lái dì yǐ hòu lǐ nà zhī

这句话大意是:冬二月壬子,姚兴使散骑常侍、东武侯姚敞,尚书 姚泰,送其西平公主来,帝以后礼纳之。

xīn yǒu xíng xìng jù rù chéng

这句话大意是:辛酉,行幸沮洳城。

guǐ hài chē jià hái gōng

这句话大意是:癸亥,车驾还宫。

bǐng yín zhào yuē gǔ rén yǒu yán bǎi xìng zú zé jūn yǒu yú wèi yǒu mín fù ér guó pín zhě yě

这句话大意是:丙 寅,诏曰:“古人有言,百姓足则君有余,未有民富而国贫者也。

qīng zhě yǐ lái pín yù shuāng hàn nián gǔ bù dēng bǎi xìng jī hán bù néng zì cún zhě shén zhòng qí chū bù bó cāng gǔ yǐ zhèn pín qióng

这句话大意是:顷者以来,频遇 霜旱,年谷不登,百姓饥寒不能自存者甚众,其出布帛仓谷以赈贫穷。

shí yǒu yī yuè dīng hài xìng chái shān gōng

这句话大意是:”十有一月 丁亥,幸犲山宫。

gēng zǐ chē jià hái gōng

这句话大意是:庚子,车驾还宫。

tài cháng yuán nián chūn zhèng yuè jiǎ shēn xíng xìng chái shān gōng

这句话大意是:泰常元年春正月甲申,行幸犲山宫。

wù zǐ chē jià hái gōng

这句话大意是:戊子,车驾还宫。

sān yuè jǐ chǒu cháng lè wáng chù wén hōng

这句话大意是:三月己丑,长乐王处文薨。

cháng shān mín huò xiù zì yán míng zài tú chèn chí yī hēi shí yǐ wéi tiān cì yù yìn kuáng huò jù dǎng rù shān wèi dào

这句话大意是:常山民霍秀,自言名载图谶,持一黑石以为天赐玉 印,诳惑聚党,入山为盗。

zhōu jùn bǔ zhǎn zhī

这句话大意是:州郡捕斩之。

xià sì yuè rén zǐ dà shè gǎi yuán

这句话大意是:夏四月壬子,大赦,改元。

gēng jiǎ hé jiān wáng fén hōng

这句话大意是:庚甲,河间王羒薨。

liù yuè dīng sì chē jià běi xún

这句话大意是:六月丁巳,车驾北巡。

qiū qī yuè jiǎ shēn dì zì bái lù bēi xi xíng dà xiǎn yú niú chuān

这句话大意是:秋七月甲申,帝自白鹿陂西行,大狝于牛川。

dēng fǔ shān lín yīn fán shuǐ ér nán guān yú jiǔ shí jiǔ quán

这句话大意是:登釜山,临殷繁水而南,观于九 十九泉。

wù xū chē jià hái gōng

这句话大意是:戊戌,车驾还宫。

jiǔ yuè wù wǔ qián bīng zhōu cì shǐ shū sūn jiàn děng dà pò shān hú

这句话大意是:九月戊午,前并州刺史叔孙建等大破山胡。

liú hǔ dù hé dōng zǒu zhì chén liú wéi cóng rén suǒ shā sī mǎ shùn zǎi děng jiē sǐ

这句话大意是:刘虎渡河东 走,至陈留,为从人所杀,司马顺宰等皆死。

sī mǎ dé zōng xiāng liú yù sù hé fá yáo hóng qiǎn qí bù jiàng wáng zhòng dé wèi qián fēng cóng lù dào zhì liáng chéng

这句话大意是:司马德宗相刘裕,溯河伐姚泓,遣其 部将王仲德为前锋,从陆道至梁城。

yǎn zhōu cì shǐ wèi jiàn wèi nuò qì zhōu běi dù wáng zhòng dé suì rù huá tái

这句话大意是:兖州刺史尉建畏懦,弃州北渡,王仲德遂入滑 台。

zhào jiāng jūn shū sūn jiàn děng dù hé yào wēi huá tái zhǎn wèi jiàn yú chéng xià

这句话大意是:诏将军叔孙建等渡河,耀威滑台,斩尉建于城下。

dōng shí yuè rén xū xìng chái shān gōng

这句话大意是:冬十月壬戌,幸犲山宫。

tú hé bù luò kù nù guān bīn xiān jiàng hòu fù pàn guī féng bá

这句话大意是:徒何部落库傉官斌先降,后复叛归冯跋。

xiāo qí jiāng jūn yán pǔ dù rú shuǐ tǎo jī dà pò zhī zhǎn bīn jí féng bá yōu zhōu cì shǐ yú yáng gōng kù nù guān chāng zhēng běi jiāng jūn guān nèi hóu kù nù guān tí děng shǒu shēng qín kù nù guān nǚ shēng fù sòng jīng shī

这句话大意是:骁骑将军延 普渡濡水讨击,大破之,斩斌及冯跋幽州刺史渔阳公库傉官昌、征北将军、关内侯 库傉官提等首,生擒库傉官女生,缚送京师。

yōu zhōu píng

这句话大意是:幽州平。

shí yī yuè jiǎ xū chē jià hái gōng zhù péng tái yú běi yuàn

这句话大意是:十一月甲戌,车驾还宫,筑 蓬台于北苑。

shí èr yuè nán yáng wáng liáng hōng

这句话大意是:十二月,南阳王良薨。

shì suì yáo xìng zú zi hóng lì

这句话大意是:是岁,姚兴卒,子泓立。

èr nián chūn èr yuè bǐng wǔ zhào yuē jiǔ zhōu zhī mín gé yuǎn jīng yì shí yǒu yōng zhì shǒu zǎi zhì bù yǐ wén

这句话大意是:二年春二月丙午,诏曰:“九州之民,隔远京邑,时有壅滞,守宰至不以闻。

jīn dōng zuò fāng xìng huò yǒu pín qióng shī nóng wù zhě

这句话大意是:今东作方兴,或有贫穷失农务者。

qí qiǎn shǐ zhě xún xíng tiān xià shěng zhū zhōu guān mín fēng sú wèn mín jí kǔ chá shǒu zǎi zhì xíng

这句话大意是:其遣使者巡行天下,省诸州,观民风俗,问民疾 苦,察守宰治行。

zhū yǒu bù néng zì shēn jiē yīn yǐ wén

这句话大意是:诸有不能自申,皆因以闻。

xīn yǒu sī mǎ dé zōng xíng yáng shǒu jiāng fu hóng qiǎn shǐ yì shū sūn jiàn qǐng yǐ hǔ láo jiàng qiú jūn fù jiē

这句话大意是:”辛酉,司马德宗荥阳守将傅洪,遣 使诣叔孙建,请以虎牢降,求军赴接。

dé zōng qiáo wáng sī mǎ wén sī qiǎn shǐ wáng liáng yì què shàng shū qǐng jūn tǎo liú yù

这句话大意是:德宗谯王司马文思遣使王良诣阙上书,请军 讨刘裕。

zhào sī tú zhǎng sūn sōng lǜ zhū jūn yāo jī liú yù zhàn yú pàn chéng gèng yǒu fù jié

这句话大意是:诏司徒长孙嵩率诸军邀击刘裕,战于畔城,更有负捷。

dì zhào zhǐ zhū jūn bù kè

这句话大意是:帝诏止诸军,不克。

xià sì yuè dīng wèi yú shān dīng líng dí shǔ lǜ yíng bù qiǎn shǐ tōng liú yù

这句话大意是:夏四月丁未,榆山丁零翟蜀率营部遣使通刘裕。

féng bá shǐ rén wáng tè r děng tōng yú sī mǎ dé zōng zhāng wǔ tài shǒu bǔ tè r děng qiú sòng jīng shī

这句话大意是:冯跋使人王特儿等通于司马德 宗,章武太守捕特儿等,囚送京师。

dīng sì xìng gāo liǔ

这句话大意是:丁巳,幸高柳。

rén xū chē jià hái gōng

这句话大意是:壬戌,车驾还宫。

wǔ yuè rǔ nán mín hú huá děng wàn yú jiā xiāng lǜ nèi shǔ

现代白话:五月,你南 民胡哗等万余家相率内属。

yǐ wèi sī mǎ dé zōng qí jùn tài shǒu wáng yì lái jiàng

这句话大意是:乙未,司马德宗齐郡太守王懿来降。

chē jià xi xún zhì yú yún zhōng suì jì hé tián yú dà mò

这句话大意是:车驾西巡,至于云 中,遂济河,田于大漠。

qiū qī yuè zuò bái tái yú chéng nán gāo èr shí zhàng

这句话大意是:秋七月,作白台于城南,高二十丈。

sī mǎ shùn zhī rù cháng shān liú yán huò zhòng chēng shòu tiān dì mìng nián èr shí wǔ yīng wéi rén jūn suì jù dǎng yú fēng lóng shān

这句话大意是:司马顺之入常山,流言惑众,称受天帝命, 年二十五应为人君,遂聚党于封龙山。

zhào jùn dà dào zhào dé zhí sòng jīng shī zhǎn zhī

这句话大意是:赵郡大盗赵德执送京师,斩之。

bā yuè liú yù miè yáo hóng

这句话大意是:八月,刘裕 灭姚泓。

jiǔ yuè guǐ yǒu

这句话大意是:九月癸酉,。

sī mǎ dé zōng píng xī jiāng jūn jīng zhōu cì shǐ sī mǎ xiū zhī

这句话大意是:司马德宗平西将军、荆州刺史司马休之,。

xi qiáo wáng wén sī

这句话大意是:息谯王文思,。

zhāng wǔ wáng zǐ sī mǎ guó fán sī mǎ dào cì

这句话大意是:章武王 子司马国璠、司马道赐,。

fǔ guó jiāng jūn wēn jiè

这句话大意是:辅国将军温楷,。

jìng líng nèi shǐ lǔ guǐ

这句话大意是:竟陵内史鲁轨,。

jīng zhōu zhì zhōng hán yán zhī yīn yuē

这句话大意是:荆州治中韩延之、殷约,。

píng xī cān jūn huán mì huán suì jí huán wēn sūn dào zǐ

这句话大意是:平西参军桓谧、桓璲及桓温孙道子,。

bó hǎi diāo yōng

这句话大意是:勃海刁雍,。

chén jùn yuán shì děng shù bǎi rén lái jiàng

这句话大意是:陈郡袁式等数百人来降。

yáo hóng xiōng nú zhèn jiāng yáo chéng dū yǔ dì hé dōu jǔ zhèn lái jiàng

这句话大意是:姚泓匈奴 镇将姚成都与弟和都举镇来降。

dōng shí yuè jǐ yǒu zhào sī tú zhǎng sūn sōng děng hái jīng shī qiǎn shū sūn jiàn zhèn yè

这句话大意是:冬十月己酉,诏司徒长孙嵩等还京师,遣叔孙建镇邺。

guǐ chǒu yù zhāng wáng kuí hōng

这句话大意是:癸丑,豫章王夔薨。

shí yǒu yī yuè sī tú zhǎng sūn sōng děng zhū jūn zhì lè píng

这句话大意是:十 有一月,司徒长孙嵩等诸军至乐平。

zhào sōng qiǎn é qīng zhōu jǐ tè děng yǔ shū sūn jiàn tǎo xī shān dīng líng dí shǔ luò zhī děng xī miè yú dǎng ér hái

这句话大意是:诏嵩遣娥清、周几特等与叔孙建讨西山丁零翟 蜀、洛支等,悉灭余党而还。

fù zhū zhōu zū shuì

这句话大意是:复诸州租税。

shí yǒu èr yuè jǐ yǒu zhào hé dōng hé nèi yǒu yáo hóng zi dì bō yuè mín jiān néng yǒu sòng zhì jīng shī zhě shǎng zhī

这句话大意是:十有二月己酉,诏河东、河内有姚泓子 弟播越民间,能有送致京师者赏之。

gēng shēn tián yú xī shān

这句话大意是:庚申,田于西山。

guǐ hài chē jià hái gōng

这句话大意是:癸亥,车驾还宫。

dǐ háo xú sì nú qí yuán zǐ děng yōng bù luò sān wàn yú yōng qiǎn shǐ nèi fù

这句话大意是:氐豪徐𫘤 奴、齐元子等,拥部落三万于雍,遣使内附。

zhào jiāng jūn wáng luò shēng jí hé nèi tài shǒu yáng shēng děng xi xíng yǐ yīng zhī

这句话大意是:诏将军王洛生及河内太守杨声等西行 以应之。

rén shēn xìng dà níng cháng chuān

这句话大意是:壬申,幸大宁长川。

yáo hóng shàng shū dōng wǔ hóu yáo chang chang dì zhèn yuǎn jiāng jūn sēng guāng yòu jiāng jūn yáo dìng shì zì luò lái bēn

这句话大意是:姚泓尚书、东武侯姚敞,敞弟镇远将军僧光,右将军 姚定世自洛来奔。

shì nián li gǎo zú zi xīn lì qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是年,李暠卒,子歆立,遣使朝贡。

sān nián chūn zhēng yuè dīng yǒu shuò dì zì cháng chuān zhào hù gāo chē zhōng láng jiàng xuē fán lǜ gāo chē dīng líng shí èr bù dà zhòng běi lüè zhì ruò shuǐ jiàng zhě èr qiān yú rén huò niú mǎ èr wàn yú tóu

这句话大意是:三年春正月丁酉朔,帝自长川诏护高车中郎将薛繁率高车丁零十二部大众北略, 至弱水,降者二千余人,获牛马二万余头。

hé dōng hú shǔ wǔ qiān yú jiā xiāng lǜ nèi shǔ

这句话大意是:河东胡、蜀五千余家相率内属。

sān yuè sī mǎ dé zōng qiǎn shǐ lái gòng

这句话大意是:三月, 司马德宗遣使来贡。

gēng xū xìng xī gōng

这句话大意是:庚戌,幸西宫。

yǐ fàn yáng qù nián shuǐ fù qí zū shuì

这句话大意是:以范阳去年水,复其租税。

xià sì yuè jǐ sì xǐ jì dìng yōu sān zhōu tú hé yú jīng shī

这句话大意是:夏四月己巳,徙冀、定、幽三州徒何于京师。

wǔ yuè bǐng wǔ zhào shū sūn jiàn zhèn guǎng ā

这句话大意是:五月丙午,诏叔孙建镇广阿。

rén zi chē jià dōng xún zhì yú rú yuán jí gān sōng

这句话大意是:壬 子,车驾东巡,至于濡源及甘松。

qiǎn zhēng dōng jiāng jūn zhǎng sūn dào shēng jǐ shì huáng mén shì láng xī guān lǜ jīng qí èr xí féng bá yòu mìng xiāo qí jiāng jūn yán pǔ zì yōu zhōu běi qū liáo xī wèi shēng shì dì zì tū mén lǐng dài zhī

这句话大意是:遣征东将军长孙道生、给事黄门侍郎奚观率精骑 二袭冯跋,又命骁骑将军延普自幽州北趋辽西为声势,帝自突门岭待之。

dào shēng zhì lóng chéng xǐ qí mín wàn yú jiā ér hái

这句话大意是:道生至龙 城,徙其民万余家而还。

liù yuè yǐ yǒu chē jià xi fǎn

这句话大意是:六月乙酉,车驾西返。

qiū qī yuè wù wǔ zhì yú jīng shī

这句话大意是:秋七月戊午,至于京师。

bā yuè yàn mén hé nèi dà yǔ shuǐ fù qí zū shuì

这句话大意是:八月,雁门、河内大雨水,复其租税。

jiǔ yuè jiǎ yín zhào zhū zhōu diào mín zū hù wǔ shí shí jī yú dìng xiāng jì sān zhōu

这句话大意是:九月甲寅,诏 诸州调民租,户五十石,积于定、相、冀三州。

dōng shí yuè wù chén zhù gōng yú xī yuàn

这句话大意是:冬十月戊辰,筑宫于西苑。

shì suì sī mǎ dé zōng zú dì dé wén jiàn wèi

这句话大意是:是岁,司马德宗卒,弟德文僭位。

hè lián qū gài jiàn chēng huáng dì

这句话大意是:赫连屈丐僭称皇 帝。

sì nián zhēng yuè rén chén shuò chē jià lín hé dà sōu yú dú zhǔ

这句话大意是:四年正月壬辰朔,车驾临河,大搜于犊渚。

guǐ mǎo chē jià hái gōng

这句话大意是:癸卯,车驾还宫。

sān yuè guǐ chǒu zhù gōng yú péng tái běi

这句话大意是:三月癸丑,筑宫 于蓬台北。

sī mǎ dé wén níng shuò jiāng jūn píng yáng tài shǒu xiōng nú hù jūn xuē biàn jí sī mǎ chu zhī sī mǎ shùn míng sī mǎ dào gōng bìng qiǎn shǐ qǐng xiáng

这句话大意是:司马德文宁朔将军、平阳太守、匈奴护军薛辩及司马楚之、司马顺明、 司马道恭,并遣使请降。

xià sì yuè gēng chén chē jià yǒu shì yú dōng miào yuǎn fān zhù jì zhě shù bǎi guó

这句话大意是:夏四月庚辰,车驾有事于东庙,远籓助祭者数百国。

xīn sì nán xún xìng yàn mén

这句话大意是:辛巳,南巡,幸雁门。

cì suǒ guò wú chū jīn nián zū fù

这句话大意是:赐 所过无出今年租赋。

wǔ yuè gēng yín shuò guān yú yú shui lěi shuǐ

这句话大意是:五月庚寅朔,观渔于氵垒水。

jǐ hài chē jià hái gōng

这句话大意是:己亥,车驾还宫。

fù suǒ guò yī nián zū fù

这句话大意是:复所过一年租 赋。

liù yuè sī mǎ dé wén jiàn wēi jiāng jūn hé xī tài shǒu féng yì qiāng qiú dǎng dào zǐ qiǎn shǐ nèi shǔ

这句话大意是:六月,司马德文建威将军、河西太守、冯翊羌酋党道子遣使内属。

qiū bā yuè xīn wèi dōng xún

这句话大意是:秋八月辛未, 东巡。

qiǎn shǐ jì héng yuè

这句话大意是:遣使祭恒岳。

jiǎ shēn chē jià hái gōng

这句话大意是:甲申,车驾还宫。

suǒ guò fù yī nián tián zū

这句话大意是:所过复一年田租。

jiǔ yuè zhù gōng yú bái dēng shān

这句话大意是:九月,筑宫于白登山。

dōng shí yǒu èr yuè guǐ hài xi xún zhì yún zhōng yú bái dào běi liè yě mǎ yú rǔ gū shān

这句话大意是:冬 十有二月癸亥,西巡,至云中,逾白道,北猎野马于辱孤山。

zhì yú huáng hé cóng jūn zǐ jīn xi dù dà shòu yú xuē lín shān

现代白话:至于黄河,从有德行的人津 西渡,大狩于薛林山。

wǔ nián chūn zhēng yuè bǐng xū shuò zì xuē lín dōng hái

这句话大意是:五年春正月丙戌朔,自薛林东还。

zhì yú wū dòu chéng xiǎng láo jiàng shì dà pú èr rì bān qín shòu yǐ cì zhī

这句话大意是:至于屋窦城,飨劳将士,大酺二日,班禽兽 以赐之。

jǐ hài chē jià hái gōng

这句话大意是:己亥,车驾还宫。

sān yuè bǐng xū nán yáng wáng yì wén hōng

这句话大意是:三月丙戌,南阳王意文薨。

xià sì yuè hé xī tú gè shuài huáng dà hǔ qiāng qiú bù méng é děng qiǎn shǐ nèi fù

这句话大意是:夏四月,河西屠各帅黄大虎、羌酋不蒙娥等遣使内附。

bǐng yín qǐ shui lěi nán gōng

这句话大意是:丙寅,起氵垒南宫。

wǔ yuè yǐ yǒu zhào yuē xuān wǔ huáng dì tǐ dào dé yī tiān zòng zì rán dà xíng dà míng wèi jǐn shèng měi fēi suǒ yǐ guāng yáng hóng liè chuí zhī wú qióng yě

这句话大意是:五 月乙酉,诏曰:“宣武皇帝体道得一,天纵自然,大行大名未尽盛美,非所以光扬 洪烈、垂之无穷也。

jīn yīn qǐ wěi tú shǐ dǔ zūn hào tiān rén zhī yì huàn rán zhe míng

这句话大意是:今因启纬图,始睹尊号,天人之意,焕然著明。

qí gǎi xuān yuē dào gèng shàng zūn shì yuē dào wǔ huáng dì yǐ zhāng líng mìng zhī xiān qǐ shèng dé zhī xuán tóng

这句话大意是:其改‘宣’曰 ‘道’,更上尊谥曰道武皇帝,以彰灵命之先启,圣德之玄同。

gào sì jiāo miào xuān yú bā biǎo

这句话大意是:告祀郊庙,宣于八 表。

gēng xū huái nán hóu sī mǎ guó fán chí yáng hòu sī mǎ dào cì děng móu fǎn fú zhū

这句话大意是:”庚戌,淮南侯司马国璠、池阳侯司马道赐等谋反伏诛。

liù yuè bǐng yín xíng xìng yì dú shān

这句话大意是:六月丙寅,行幸翳犊山。

qiū qī yuè dīng yǒu xi zhì yú wǔ yuán

这句话大意是:秋七月丁酉,西至于五原。

dīng wèi xìng yún zhōng dà shì cì cóng zhě dà pú

这句话大意是:丁未,幸云中大室,赐从 者大酺。

bā yuè guǐ hài chē jià hái gōng

这句话大意是:八月癸亥,车驾还宫。

rùn yuè jiǎ wǔ yīn píng wáng liè hōng

这句话大意是:闰月甲午,阴平王烈薨。

dōng shí yǒu yī yuè zhào xiāo qí jiāng jūn yán pǔ chéng qián chéng

这句话大意是:冬十有一月,诏骁骑将军 延普城干城。

shí yǒu èr yuè dīng hài xìng chéng qiāng qiú dí wēn zi lǜ sān qiān yú jiā nèi fù

这句话大意是:十有二月丁亥,杏城羌酋狄温子率三千余家内附。

shì suì liú yù fèi shā qí zhǔ sī mǎ dé wén jiàn zì chēng huáng dì hào sòng

这句话大意是:是岁,刘裕废杀其 主司马德文,僭自称皇帝,号宋。

li xīn wèi jǔ qú méng xùn suǒ miè xīn dì xún zì lì yú dūn huáng

这句话大意是:李歆为沮渠蒙逊所灭,歆弟恂自立于敦煌。

liù nián chūn zhēng yuè xīn wèi xíng xìng gōng yáng

这句话大意是:六年春正月辛未,行幸公阳。

èr yuè diào mín èr shí hù shū róng mǎ yì pǐ dà niú yī tóu

这句话大意是:二月,调民二十户输戎马一匹、大牛一头。

sān yuè jiǎ zǐ yáng píng wáng xī hōng

这句话大意是:三月 甲子,阳平王熙薨。

yǐ hài zhì liù bù mín yáng mǎn bǎi kǒu shū róng mǎ yì pǐ

这句话大意是:乙亥,制六部民,羊满百口输戎马一匹。

fā jīng shī liù qiān rén zhù yuàn qǐ zì jiù yuàn dōng bāo bái dēng zhōu huí sān shí yú lǐ

这句话大意是:发京师六千人筑苑, 起自旧苑,东包白登,周回三十余里。

xià liù yuè yǐ yǒu běi xún zhì pán yáng shān

这句话大意是:夏六月乙酉,北巡,至蟠羊山。

qiū qī yuè xi xún liè yú zuò shān qīn shè hǔ huò zhī suì zhì yú hé

这句话大意是:秋七月,西巡,猎于柞山,亲射虎,获之,遂至于河。

bā yuè gēng zǐ dà xiǎn yú dú zhǔ

这句话大意是:八月庚子,大狝于犊渚。

jiǔ yuè gēng xū chē jià hái gōng

这句话大意是:九月庚戌,车驾还宫。

rén shēn liú yù qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:壬申,刘裕遣使朝贡。

dōng shí yuè jǐ hài xíng xìng dài

这句话大意是:冬十月己亥,行幸代。

shí yǒu èr yuè bǐng shēn xi xún shòu zhì yú yún zhōng

这句话大意是:十有二月丙申,西巡狩,至于云中。

shì suì jǔ qú méng xùn miè li xún

这句话大意是:是岁,沮渠蒙逊灭 李恂。

qī nián chūn zhēng yuè jiǎ chén shuò zì yún zhōng xi xíng xìng wū dòu chéng cì cóng zhě dà pú sān rì fán qú shuài zēng bó gè yǒu chà

这句话大意是:七年春正月甲辰朔,自云中西行,幸屋窦城,赐从者大酺三日,蕃渠帅缯帛各 有差。

èr yuè bǐng xū chē jià hái gōng cì cóng zhě bù bó gè yǒu chà dà xiǎng yú xī gōng

这句话大意是:二月丙戌,车驾还宫,赐从者布帛各有差,大飨于西宫。

sān yuè yǐ chǒu hé nán wáng yào hōng

这句话大意是:三月乙丑,河南王 曜薨。

xià sì yuè jiǎ xū fēng huáng zǐ dào wèi tài píng wáng dào zì fú lí bài xiàng guó jiā dà jiāng jūn

这句话大意是:夏四月甲戌,封皇子焘为泰平王,焘,字佛厘,拜相国,加大将军;。

pī wéi lè píng wáng jiā chē qí dà jiàng jūn

这句话大意是:丕为乐平 王,加车骑大将军;。

xiǎn wèi ān dìng wáng jiā wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:狝为安定王,加卫大将军;。

fàn wéi lè ān wáng jiā zhōng jūn dà jiàng jūn

这句话大意是:范为乐安王,加中军大将军;。

jiàn wèi yǒng chāng wáng jiā fǔ jūn dà jiàng jūn

这句话大意是:健为 永昌王,加抚军大将军;。

chóng wèi jiàn níng wáng jiā fǔ guó dà jiàng jūn

这句话大意是:崇为建宁王,加辅国大将军;。

jùn wèi xīn xīng wáng jiā zhèn jūn dà jiàng jūn

这句话大意是:俊为新兴王,加镇军大将军;。

xiàn huái cháng gōng zhǔ zi jī jìng fēng cháng lè wáng bài dà sī mǎ dà jiàng jūn

这句话大意是:献怀长公主子嵇敬,封长乐王,拜大司马、大将军。

chū dì sù fú hán shí sàn pín nián dòng fā bù kān wàn jī wǔ yuè zhào huáng tài zǐ lín cháo tīng zhèng

这句话大意是:初,帝素服寒食散,频年动发, 不堪万机,五月,诏皇太子临朝听政。

shì yuè tài píng wáng shè zhèng

这句话大意是:是月,泰平王摄政。

liú yù zú zi yì fú jiàn lì

这句话大意是:刘裕卒,子义符僭立。

qiū jiǔ yuè zhào jiǎ sī kōng xī jīn jié dū du qián fēng zhū jūn shì wèi jìn bīng dà jiàng jūn xíng yáng zhōu cì shǐ jiāo zhǐ hóu zhōu jǐ wèi sòng bīng jiāng jūn jiāo zhōu cì shǐ ān gù zǐ gōng sūn biǎo wèi wú bīng jiāng jūn guǎng zhōu cì shǐ qián fēng fá liú yì fú

这句话大意是:秋九月,诏假司空奚斤节,都督前锋诸军事,为晋兵大将军、行扬州刺史,交址侯 周几为宋兵将军、交州刺史,安固子公孙表为吴兵将军、广州刺史,前锋伐刘义符。

yǐ sì xìng shui lěi nán gōng suì rú guǎng níng

这句话大意是:乙巳,幸氵垒南宫,遂如广宁。

jǐ yǒu zhào tài píng wáng lǜ bǎi guó yǐ fǎ jià tián yú dōng yuàn chē chéng fú wù jiē yǐ shèng yú zhī fù

这句话大意是:己酉,诏泰平王率百国以法驾田于东苑,车乘服物 皆以乘舆之副。

xīn hài zhù píng chéng wài guō zhōu huí sān shí èr lǐ

这句话大意是:辛亥,筑平城外郭,周回三十二里。

xīn yǒu xìng qiáo shān qiǎn shǐ zhě cí huáng dì táng yáo miào

这句话大意是:辛酉,幸桥山,遣使者祠黄帝、 唐尧庙。

yīn dōng xìng yōu zhōu jiàn qí nián wèn qí suǒ kǔ cì jué hào

这句话大意是:因东幸幽州,见耆年,问其所苦,赐爵号。

fēn qiǎn shǐ zhě xún háng zhōu jùn guān chá fēng sú

这句话大意是:分遣使者循行州郡,观察风俗。

dōng shí yuè jiǎ xū chē jià hái gōng fù suǒ guò tián zū zhī bàn

这句话大意是:冬十月甲戌,车驾还宫,复所过田租之半。

xī jīn fá huá tái bù kè dì nù yì qīn nán tǎo wèi qí shēng yuán

这句话大意是:奚斤伐滑台不克,帝怒,议亲南讨, 为其声援。

rén chén chē jià nán xún zì chū tiān mén guān yú héng lǐng

这句话大意是:壬辰,车驾南巡,自出天门关,逾恒岭。

sì fāng fán fù dà rén gè lǜ suǒ bù cóng zhě wǔ wàn yú rén

这句话大意是:四方蕃附大人各率所部从者五 万余人。

shí yǒu yī yuè tài píng wáng qīn tǒng liù jūn chū zhèn sāi shàng ān dìng wáng mí yǔ běi xīn gōng ān tóng jū shǒu

这句话大意是:十有一月,泰平王亲统六军出镇塞上,安定王弥与北新公安同居守。

bǐng wǔ qǔ shè sī zhōu shū sǐ yǐ xià

这句话大意是:丙午, 曲赦司州殊死已下。

liú yì fú dōng jùn tài shǒu wáng jǐng dù qì huá tái zǒu

这句话大意是:刘义符东郡太守王景度弃滑台走。

zhào chéng gāo hóu yuán gǒu r wèi yǎn zhōu cì shǐ zhèn huá tái

这句话大意是:诏成皋侯元苟儿为兖州刺史, 镇滑台。

shí yǒu èr yuè qiǎn shòu guāng hóu shū sūn jiàn děng lǜ zhòng zì píng yuán dōng dù xùn xià qīng yǎn zhū jùn

这句话大意是:十有二月,遣寿光侯叔孙建等率众自平原东渡,徇下青、兖诸郡。

liú yì fú yǎn zhōu cì shǐ xú yǎn wén dù hé qì shǒu zǒu shū sūn jiàn suì dōng rù qīng zhōu

这句话大意是:刘义符 兖州刺史徐琰闻渡河,弃守走,叔孙建遂东入青州。

sī mǎ ài zhī xiù zhī xiān jù dǎng jì dōng jiē lǜ zhòng lái jiàng

这句话大意是:司马爱之、秀之先聚党济东, 皆率众来降。

bā nián zhēng yuè bǐng chén xíng xìng yè cún xù mín sú

这句话大意是:八年正月丙辰,行幸邺,存恤民俗。

sī kōng xī jīn jì píng yǎn yù hái wéi hǔ láo

这句话大意是:司空奚斤既平兖豫,还围虎牢。

liú yì fú shǒu jiāng máo dé zǔ jù shǒu bù xià

这句话大意是:刘义符守 将毛德祖距守不下。

hé dōng shǔ xuē dìng xuē fǔ lǜ wǔ qiān yú jiā nèi shǔ

这句话大意是:河东蜀薛定、薛辅率五千余家内属。

rú rú fàn sāi

这句话大意是:蠕蠕犯塞。

èr yuè wù chén zhù cháng chéng yú cháng chuān zhī nán qǐ zì chì chéng xi zhì wǔ yuán yán mào èr qiān yú lǐ bèi zhì shù wèi

这句话大意是:二月戊辰,筑 长城于长川之南,起自赤城,西至五原,延袤二千余里,备置戍卫。

sān yuè yǐ sì dì tián yú yè nán hán líng shān xìng jí jùn zhì yú fāng tóu

这句话大意是:三月乙巳,帝 田于邺南韩陵山,幸汲郡,至于枋头。

yǐ mǎo jì zì líng chāng jīn xìng chén liú dōng jùn

这句话大意是:乙卯,济自灵昌津,幸陈留、东郡。

yǐ chǒu jì hé ér běi xi zhī hé nèi zào fú qiáo yú yě bǎn jīn

这句话大意是:乙丑, 济河而北,西之河内,造浮桥于冶坂津。

xià sì yuè dīng mǎo xìng chéng gāo chéng guān hǔ láo

这句话大意是:夏四月丁卯,幸成皋城,观虎牢。

ér chéng nèi fá shuǐ xuán gěng jí hé

这句话大意是:而城内乏水,悬绠汲河。

dì lìng lián jiàn shàng shī bēn wēn jué qí jí lù yòu chuān dì dào yǐ duó qí jǐng

这句话大意是:帝令连舰上施贲 辒,绝其汲路,又穿地道以夺其井。

suì zhì luò yáng guān shí jīng

这句话大意是:遂至洛阳,观《石经》。

mán wáng méi ān lǜ qú shuài shù qiān rén lái gòng fāng wù

这句话大意是:蛮王梅安,率渠帅数 千人来贡方物。

rùn yuè jǐ wèi hái xìng hé nèi běi dēng tài xíng xìng gāo dōu

这句话大意是:闰月己未,还幸河内,北登太行,幸高都。

hǔ láo kuì huò liú yì fú guàn jūn jiāng jūn sī zhōu cì shǐ guān yáng bó máo dé zǔ guàn jūn sī mǎ xíng yáng tài shǒu dí guǎng jiàn wēi jiāng jūn dòu bà zhèn wǔ jiāng jūn yáo yǒng cuò zhèn wēi jiāng jūn wú bǎo zhī sī zhōu bié jià jiāng yuán xìng zhì zhōng dòu wēn

这句话大意是:虎牢溃,获刘义符冠军 将军、司州刺史、观阳伯毛德祖,冠军司马、荥阳太守翟广,建威将军窦霸,振武 将军姚勇错,振威将军吴宝之,司州别驾姜元兴,治中窦温。

shì zhòng dà yì sǐ zhě shí èr sān

这句话大意是:士众大疫,死者十二 三。

xīn yǒu dì hái zhì jìn yáng

这句话大意是:辛酉,帝还至晋阳。

bān cì cóng guān wáng gōng yǐ xià dǎi yú sī jiàn wú bù zhān gěi

这句话大意是:班赐从官,王公已下逮于厮贱,无不沾给。

wǔ yuè bǐng yín hái cì yàn mén

这句话大意是:五月丙寅,还 次雁门。

huáng tài zǐ lǜ liú tái wáng gōng yíng yú gōu zhù zhī běi

这句话大意是:皇太子率留台王公迎于句注之北。

gēng yín chē jià zhì zì nán xún

这句话大意是:庚寅,车驾至自南巡。

liù yuè jǐ hài tài wèi yí dū gōng mù guān hōng

这句话大意是:六月己亥,太尉、 宜都公穆观薨。

bǐng chén běi xún zhì yú cān hé bēi yóu yú pán yáng shān

这句话大意是:丙辰,北巡,至于参合陂,游于蟠羊山。

qiū qī yuè xìng sān huì wū hóu quán zhào huáng tài zǐ lǜ bǎi guān yǐ cóng

这句话大意是:秋七月,幸三会屋侯泉,诏皇太子率百官以从。

bā yuè xìng mǎ yì guān yú shui lěi yuán

这句话大意是:八月,幸马邑,观于氵垒源。

jiǔ yuè yǐ hài chē jià hái gōng

这句话大意是:九月乙亥,车驾还宫。

zhào sī kōng xī jīn hái jīng shī chāng píng hóu é qīng jiāo zhǐ hóu zhōu jǐ děng zhèn fāng tóu

这句话大意是:诏司空奚斤还京师,昌平侯娥清、交址侯周几等镇枋头。

liú yì fú yǐng chuān tài shǒu li yuán qiè rù xǔ chāng zhào zhōu jǐ jī zhī yuán dé dùn zǒu

这句话大意是:刘 义符颖川太守李元窃入许昌,诏周几击之,元德遁走。

jǐ píng xǔ chāng hái jūn fāng tóu

这句话大意是:几平许昌,还军枋头。

dōng shí yuè guǐ mǎo guǎng xī gōng qǐ wài yuán qiáng zhōu huí èr shí lǐ

这句话大意是:冬十月癸卯,广西宫,起外垣墙,周回二十里。

shí yǒu yī yuè jǐ sì dì bēng yú xī gōng shí nián sān shí èr

这句话大意是:十有一月己巳,帝崩于西宫, 时年三十二。

yí zhào yǐ sī kōng xī jīn suǒ huò jūn shí cì dà chén zì sī tú zhǎng sūn sōng yǐ xià zhì shì zú gè yǒu chà

这句话大意是:遗诏以司空奚斤所获军实赐大臣,自司徒长孙嵩已下至士卒各有差。

shí yǒu èr yuè gēng zǐ shàng shì yuē míng yuán huáng dì zàng yú yún zhōng jīn líng miào chēng tài zōng

这句话大意是:十有二月庚子,上谥曰明元皇帝,葬于云中金陵,庙称太宗。

dì lǐ ài rú shēng hǎo lǎn shǐ chuán

这句话大意是:帝礼爱儒生,好览史传。

yǐ liú xiàng suǒ zhuàn xīn xù shuō yuàn yú jīng diǎn zhèng yì duō yǒu suǒ quē nǎi zhuàn xīn jí sān shí piān cǎi zhū jīng shǐ gāi qià gǔ yì jiān zī wén wǔ yān

现代白话:以刘向所撰《新序》、《说苑》于经典正义多有所阙, 乃撰《新集》三十篇,采诸经史,该洽古义,兼资文武呢。

shǐ chén yuē tài zǔ yīng xióng běi qū shuò mò mò nián nèi duō xìn xì

这句话大意是:史臣曰:太祖英雄,北驱朔漠,末年内多衅隙。

míng yuán bào chún xiào zhī xīn féng xiāo jìng zhī huò quán yǐ jì shì wēi ér huò ān lóng jī gù běn nèi hé wài ji

这句话大意是:明元抱纯孝之心,逢枭镜之祸, 权以济事,危而获安,隆基固本,内和外辑。

yǐ dé jiàn zōng liáng wú kuì yě

这句话大意是:以德见宗,良无愧也。

✦ You read 帝纪·卷三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.