魏书 · 魏收 · Chapter 4 of 124

帝纪·卷四

PinyinModern Translation
Size

shì zǔ jì shàng

这句话大意是:世祖纪上。

shì zǔ tài wǔ huáng dì huì dào tài zōng míng yuán huáng dì zhī zhǎng zǐ yě mǔ yuē dù guì pín

这句话大意是:世祖太武皇帝,讳焘,太宗明元皇帝之长子也,母曰杜贵嫔。

tiān cì wǔ nián shēng yú dōng gōng tǐ mào guī yì tài zǔ qí ér yuè zhī yuē chéng wú yè zhě bì cǐ zi yě

现代白话:天赐五年生于东 宫,体貌瑰异,太祖奇而悦之,曰:“成我业者,必此子也。

tài cháng qī nián sì yuè fēng tài píng wáng wǔ yuè wèi jiān guó

这句话大意是:”泰常七年四月,封 泰平王,五月,为监国。

tài zōng yǒu jí mìng dì zǒng shè bǎi kuí cōng míng dà dù yì huō rú yě

这句话大意是:太宗有疾,命帝总摄百揆,聪明大度,意豁如也。

bā nián shí yī yuè rén shēn jí huáng dì wèi dà shè tiān xià

这句话大意是:八年十 一月壬申,即皇帝位,大赦天下。

shí yǒu èr yuè zhuī zūn huáng bǐ wèi mì huáng hòu jìn sī tú zhǎng sūn sōng jué wèi běi píng wáng sī kōng xī jīn wèi yí chéng wáng lán tián gōng zhǎng sūn hàn wèi píng yáng wáng qí yú pǔ zēng jué wèi gè yǒu chà

这句话大意是:十有二月,追尊皇妣为密皇后,进司徒长孙嵩爵 为北平王,司空奚斤为宜城王,蓝田公长孙翰为平阳王,其余普增爵位各有差。

yú shì chú jìn gù shì xián yuàn kāi cāng kù zhèn qióng fá hé nán liú mín xiāng shuài nèi shǔ zhě shén zhòng

这句话大意是:于 是除禁锢,释嫌怨,开仓库,赈穷乏,河南流民相率内属者甚众。

shǐ guāng yuán nián chūn zhèng yuè bǐng yín ān dìng wáng mí hōng

这句话大意是:始光元年春正月丙寅,安定王弥薨。

xià sì yuè jiǎ chén dōng xún xìng dà níng

这句话大意是:夏四月甲辰,东巡,幸大宁。

qiū qī yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:秋七月,车驾还宫。

bā yuè rú rú lǜ liù wàn qí rù yún zhōng shā lüě lì mín gōng xiàn shèng lè gōng

这句话大意是:八月,蠕蠕率六万骑入云中,杀掠吏民,攻陷盛乐宫。

zhě yáng zǐ wèi pǔ wén lǜ qīng jì tǎo zhī lǔ nǎi tuì zǒu

这句话大意是:赭 阳子尉普文率轻骑讨之,虏乃退走。

zhào píng yáng wáng cháng sūn hàn děng jī rú rú bié shuài pò zhī shā shù qiān rén huò mǎ wàn yú pǐ

这句话大意是:诏平阳王长孙翰等击蠕蠕别帅,破之,杀数千 人,获马万余匹。

yǔ zài rú rú chuán

这句话大意是:语在《蠕蠕传》。

jiǔ yuè dà jiǎn yú tú zhì bīng yú dōng jiāo bù fèn zhū jūn wǔ wàn qí jiāng běi tǎo

这句话大意是:九月,大简舆徒,治兵于东郊,部分诸军五万 骑,将北讨。

dōng shí yǒu èr yuè qiǎn píng yáng wáng cháng sūn hàn děng tǎo rú rú

这句话大意是:冬十有二月,遣平阳王长孙翰等讨蠕蠕。

chē jià cì zuò shān

这句话大意是:车驾次祚山。

rú rú běi dùn zhū jūn zhuī zhī dà huò ér hái

这句话大意是:蠕蠕北遁,诸 军追之,大获而还。

shì nián liú yì fú wèi qí chén xú xiàn zhī děng suǒ fèi shā lì yì fú dì yì lóng

这句话大意是:是年,刘义符为其臣徐羡之等所废杀,立义符弟义隆。

èr nián chūn zhēng yuè jǐ mǎo chē jià zhì zì běi fá yǐ qí zá chù bān cì jiàng shì gè yǒu chà

这句话大意是:二年春正月己卯,车驾至自北伐,以其杂畜班赐将士各有差。

èr yuè mù róng kě xī lín fǎn yú běi píng gōng pò jùn zhì tài shǒu yǔ shǒu jiāng jī bài zhī

这句话大意是:二月,慕容渴悉 邻反于北平,攻破郡治,太守与守将击败之。

sān yuè bǐng chén zūn bǎo mǔ dòu shì yuē bǎo tài hòu

这句话大意是:三月丙辰,尊保母窦氏曰保太后。

dīng sì yǐ běi píng wáng cháng sūn sōng wèi tài wèi píng yáng wáng cháng sūn hàn wèi sī tú yí chéng wáng xī jīn wèi sī kōng

这句话大意是:丁 巳,以北平王长孙嵩为太尉,平阳王长孙翰为司徒,宜城王奚斤为司空。

gēng shēn yíng gù dōng gōng wèi wàn shòu gōng qǐ yǒng ān ān lè èr diàn lín wàng guān jiǔ huá táng

这句话大意是:庚申,营 故东宫为万寿宫,起永安、安乐二殿,临望观,九华堂。

chū zào xīn zì qiān yú zhào yuē zài xī dì xuān chuàng zhì zào wù nǎi mìng cāng jié yīn niǎo shòu zhī jī yǐ lì wén zì

这句话大意是:初造新字千余,诏曰: “在昔帝轩,创制造物,乃命仓颉因鸟兽之迹以立文字。

zì cí yǐ jiàng suí shí gǎi zuò gù zhuàn lì cǎo jiè bìng xíng yú shì

这句话大意是:自兹以降,随时改作,故 篆隶草楷,并行于世。

rán jīng lì jiǔ yuǎn chuán xí duō shī qí zhēn gù lìng wén tǐ cuò miù huì yì bù qiè fēi suǒ yǐ shì guǐ zé yú lái shì yě

这句话大意是:然经历久远,传习多失其真,故令文体错谬,会义不惬,非 所以示轨则于来世也。

kǒng zǐ yuē míng bù zhèng zé shì bù chéng cǐ zhī wèi yǐ

现代白话:孔孔子说,名不正则事不成,此之谓了。

jīn zhì dìng wén zì shì suǒ yòng zhě bān xià yuǎn jìn yǒng wèi jiè shì

这句话大意是:今制定文字,世所用 者,颁下远近,永为楷式。

xià sì yuè zhào lóng xiāng jiāng jūn bù duī yè zhě pú yè hú jìn shǐ yú liú yì lóng

这句话大意是:夏四月,诏龙骧将军步堆、谒者仆射胡觐使于刘义隆。

wǔ yuè zhào tiān xià shí jiā fā dà niú yī tóu yùn sù sāi shàng

这句话大意是:五月,诏天下十家发大 牛一头,运粟塞上。

qiū jiǔ yuè yǒng ān ān lè èr diàn chéng dīng mǎo dà xiǎng yǐ luò zhī

这句话大意是:秋九月,永安、安乐二殿成,丁卯,大飨以落之。

dōng shí yuè zhì bīng yú xi jiāo

这句话大意是:冬十月,治兵于西郊。

guǐ mǎo chē jià běi fá píng yáng wáng cháng sūn hàn děng jué mò zhuī zhī

这句话大意是:癸卯,车驾北伐,平阳王长孙翰等绝漠追之。

rú rú běi zǒu

这句话大意是:蠕蠕北走。

shì jù rú rú chuán

这句话大意是:事具《蠕蠕传》。

shì nián hè lián qū gài sǐ zi chāng jiàn lì

这句话大意是:是年,赫连屈丐死,子昌僭立。

sān nián chūn zhēng yuè rén shēn chē jià zhì zì běi fá

这句话大意是:三年春正月壬申,车驾至自北伐。

bān jūn shí yǐ cì jiàng shì xíng liú gè yǒu chà

这句话大意是:班军实以赐将士,行、留各有差。

qǐ fú chì pán qiǎn shǐ cháo gòng qǐng tǎo hè lián chāng

这句话大意是:乞伏炽磐 遣使朝贡,请讨赫连昌。

èr yuè qǐ tài xué yú chéng dōng sì kǒng zi yǐ yán yuān pèi

这句话大意是:二月,起太学于城东,祀孔子,以颜渊配。

xià wǔ yuè xīn mǎo zhōng shān gōng yuán zuǎn jìn jué wèi wáng nán ān gōng yuán sù fù xiān jué cháng shān wáng

这句话大意是:夏五月辛卯, 中山公元纂进爵为王,南安公元素复先爵常山王。

liù yuè xìng yún zhōng jiù gōng yè líng miào

这句话大意是:六月,幸云中旧宫,谒陵庙;。

xi zhì wǔ yuán tián yú yīn shān

这句话大意是:西 至五原,田于阴山;。

dōng zhì hé dōu shān

这句话大意是:东至和兜山。

qiū qī yuè zhù mǎ shè tái yú cháng chuān dì qīn dēng tái guān zǒu mǎ

这句话大意是:秋七月,筑马射台于长川,帝亲登台观走马;。

wáng gōng zhū guó jūn zhǎng chí shè zhōng zhě cì jīn jǐn zēng xù gè yǒu chà

这句话大意是:王公诸国君长驰射,中者赐金锦 缯絮各有差。

bā yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:八月,车驾还宫。

liú yì lóng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:刘义隆遣使朝贡。

dì yǐ qū gài jì sǐ zhū zǐ xiāng gōng jiǔ yuè qiǎn sī kōng xī jīn lǜ yì bīng jiāng jūn fēng lǐ yōng zhōu cì shǐ yán pǔ xí pú bǎn sòng bīng jiāng jūn zhōu jī lǜ luò zhōu cì shǐ yú lì dī xí shǎn chéng

这句话大意是:帝以屈丐既死,诸子相攻,九月,遣司空 奚斤率义兵将军封礼、雍州刺史延普袭蒲坂,宋兵将军周几率洛州刺史于栗䃅袭陕 城。

dōng shí yuè dīng sì chē jià xi fá xìng yún zhōng lín jūn zǐ jīn

现代白话:冬十月丁巳,车驾西伐,幸云中,临有德行的人津。

huì tiān bào hán shù rì bīng jié

这句话大意是:会天暴寒,数日冰结。

shí yǒu yī yuè wù yín dì lǜ qīng jì èr wàn xí hè lián chāng

这句话大意是:十有一月 戊寅,帝率轻骑二万袭赫连昌。

rén wǔ zhì qí chéng xià xǐ wàn yú jiā ér hái

这句话大意是:壬午,至其城下,徙万余家而还。

yǔ zài chāng chuán

这句话大意是:语在《昌传》。

zhì zuò shān bān suǒ lǔ huò yǐ cì jiàng shì gè yǒu chà

这句话大意是:至祚山,班所虏获以赐将士各有差。

xī jīn wèi zhì pú bǎn chāng shǒu jiāng hè lián yǐ shēng qì chéng xi zǒu

这句话大意是:奚斤未至蒲坂,昌守将赫连乙升弃城西走。

chāng dì zhù xìng shǒu cháng ān yǐ shēng fù yǔ zhù xìng zì cháng ān xi zǒu ān dìng

这句话大意是:昌 弟助兴守长安,乙升复与助兴自长安西走安定。

xī jīn suì rù pú bǎn

这句话大意是:奚斤遂入蒲坂。

shí yǒu èr yuè zhào jīn xi jù cháng ān

这句话大意是:十有二月,诏斤西 据长安。

qín yōng dǐ qiāng jiē pàn chāng yì jīn jiàng

这句话大意是:秦雍氐、羌皆叛昌诣斤降。

wǔ dū dǐ wáng yáng xuán jí jǔ qú méng xùn děng jiē qiǎn shǐ nèi fù

这句话大意是:武都氐王杨玄及沮渠蒙逊等皆遣使内附。

sì nián chūn zhēng yuè yǐ yǒu chē jià zhì zì xi fá cì liú tái wén wǔ shēng kǒu zēng bó mǎ niú gè yǒu chà

这句话大意是:四年春正月乙酉,车驾至自西伐,赐留台文武生口、缯帛、马牛各有差。

cóng rén zài dào duō sǐ qí néng dào dōu zhě cái shí liù qī

这句话大意是:从人 在道多死,其能到都者才十六七。

jǐ hài xíng xìng yōu zhōu

这句话大意是:己亥,行幸幽州。

hè lián chāng qiǎn qí dì píng yuán gōng dìng lǜ zhòng èr wàn xiàng cháng ān

这句话大意是:赫连昌遣其弟平原公定率众二 万向长安。

dì wén zhī nǎi qiǎn jiù yīn shān fá mù dà zào gōng jù

这句话大意是:帝闻之,乃遣就阴山伐木,大造攻具。

èr yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:二月,车驾还宫。

sān yuè bǐng zǐ qiǎn gāo liáng wáng lǐ zhèn cháng ān

这句话大意是:三月丙子,遣 高凉王礼镇长安。

zhào zhí jīn wú huán dài zào qiáo yú jūn zǐ jīn

现代白话:诏执金我桓贷造桥于有德行的人津。

dīng chǒu guǎng píng wáng lián hōng

这句话大意是:丁丑,广平王连薨。

xià sì yuè dīng wèi zhào yuán wài sàn qí cháng shì bù duī yè zhě pú yè hú jìn děng shǐ yú liú yì lóng

这句话大意是:夏四月丁未,诏员外散骑常侍步堆、谒者仆射胡觐等使于刘义隆。

shì yuè

这句话大意是:是月,。

zhì bīng jiǎng wǔ

这句话大意是:治兵 讲武,。

fēn zhū jūn

这句话大意是:分诸军,。

sī tú zhǎng sūn hàn tíng wèi zhǎng sūn dào shēng zōng zhèng é qīng sān wàn qí wèi qián qū

这句话大意是:司徒长孙翰、廷尉长孙道生、宗正娥清三万骑为前驱,。

cháng shān wáng sù tài pú qiū duī jiāng jūn yuán tài pí bù bīng sān wàn wèi hòu jì

这句话大意是:常山王素、 太仆丘堆、将军元太毗步兵三万为后继,。

nán yáng wáng fú zhēn zhí jīn wú huán dài jiāng jūn yáo huáng méi bù bīng sān wàn bù gōng chéng qì xiè

现代白话:南阳王伏真、执金我桓贷、将军姚黄眉步 兵三万部攻城器械,。

jiāng jūn hè duō luó jīng qí sān qiān wèi qián hou

这句话大意是:将军贺多罗精骑三千为前候。

wǔ yuè chē jià xi tǎo hè lián chāng

这句话大意是:五月,车驾西讨赫连昌。

xīn sì jì jūn zǐ jīn

现代白话:辛巳, 济有德行的人津。

sān chéng hú qiú què zǐ xiāng shuài nèi fù

这句话大意是:三城胡酋鹊子相率内附。

dì cì bá lín shān zhù chéng shě zī zhòng yǐ qīng jì sān wàn xiān xíng

这句话大意是:帝次拔邻山,筑城,舍辎重,以轻骑三万先行。

wù xū zhì yú hēi shuǐ dì qīn qí tiān gào zǔ zōng zhī líng ér shì zhòng yān

现代白话:戊戌,至于黑水,帝亲祈天告祖宗之灵而誓众呢。

liù yuè jiǎ chén chāng yǐn zhòng chū chéng dà pò zhī

这句话大意是:六月甲辰,昌引众出城,大破之。

shì zài chāng chuán

这句话大意是:事在《昌传》。

chāng jiāng huī xià shù bǎi qí xī nán zǒu bēn shàng guī

这句话大意是:昌将麾下数百骑西南走,奔上邽。

zhū jūn chéng shèng zhuī zhì chéng běi sǐ zhě wàn yú rén lín zhèn shā chāng dì hé nán gōng mǎn jí qí xiōng zi méng xùn

这句话大意是:诸军乘胜追至城北,死者万余人, 临阵杀昌弟河南公满及其兄子蒙逊。

huì rì mù chāng shàng shū pú yè wèn zhì bá chéng yè jiāng chāng mǔ chū zǒu

这句话大意是:会日暮,昌尚书仆射问至拔城,夜将昌母出走。

yǐ sì

这句话大意是:乙巳,。

chē jià rù chéng

这句话大意是:车驾入城,。

lǔ chāng jūn dì jí qí zhū mǔ zǐ mèi qī qiè gōng rén wàn shù

这句话大意是:虏昌君弟及其诸母、姊妹、妻妾、宫人万数,。

fǔ kù zhēn bǎo chē qí qì wù bù kě shèng jì

这句话大意是:府库珍宝车旗器物 不可胜计,。

qín chāng shàng shū wáng mǎi xuē chāo děng jí sī mǎ dé zōng jiāng máo fēn zhī qín yōng rén shì shù qiān rén

这句话大意是:擒昌尚书王买、薛超等及司马德宗将毛分之、秦雍人士数千人,。

huò mǎ sān shí yú wàn pǐ

这句话大意是:获马 三十余万匹,。

niú yáng shù qiān wàn

这句话大意是:牛羊数千万。

yǐ chāng gōng rén jí shēng kǒu jīn yín zhēn wán bù bó bān jī jiàng shì gè yǒu chà

这句话大意是:以昌宫人及生口、金银、珍玩、布帛班赍将士各有差。

chāng dì píng yuán gōng dìng jù sī kōng xī jīn yú cháng ān chéng é qīng lǜ qí wǔ qiān tǎo zhī xi zǒu shàng guī

这句话大意是:昌弟平原公定拒司空奚斤于长安城,娥清率骑五千讨之,西走上邽。

xīn yǒu bān shī liú cháng shān wáng sù zhí jīn wú huán dài zhèn tǒng wàn

现代白话:辛酉,班师, 留常山王素、执金我桓贷镇统万。

qiū qī yuè jǐ mǎo zhù tán yú zuò lǐng xì mǎ chí shè cì shè zhòng zhě jīn jǐn zēng xù gè yǒu chà

这句话大意是:秋七月己卯,筑坛于祚岭,戏马驰射,赐射中者金锦缯絮各有差。

rú rú kòu yún zhōng wén pò hè lián chāng jù ér hái zǒu

这句话大意是:蠕蠕寇云中, 闻破赫连昌,惧而还走。

bā yuè rén zǐ chē jià zhì zì xi fá yǐn zhì cè xūn gào yú zōng miào bān jūn shí yǐ cì liú tái bǎi liáo gè yǒu chà

这句话大意是:八月壬子,车驾至自西伐,饮至策勋,告于宗庙,班军实 以赐留台百僚,各有差。

jiǔ yuè dīng yǒu ān dìng mín jǔ chéng guī xiáng

这句话大意是:九月丁酉,安定民举城归降。

dōng shí yǒu yī yuè yǐ dǐ wáng yáng xuán wèi dū du jīng liáng yì níng sì zhōu zhū jūn shì jiǎ zhēng nán dà jiàng jūn liáng zhōu cì shǐ nán qín wáng

这句话大意是:冬十有一月,以氐王杨玄为 都督荆梁益宁四州诸军事、假征南大将军、梁州刺史、南秦王。

shí yǒu èr yuè xíng xìng zhōng shān shǒu zǎi tān wū miǎn zhě shí shù rén

这句话大意是:十有二月,行幸中 山,守宰贪污免者十数人。

guǐ mǎo chē jià hái gōng

这句话大意是:癸卯,车驾还宫。

fù suǒ guò tián zū zhī bàn

这句话大意是:复所过田租之半。

shén yuán nián chūn zhèng yuè yǐ tiān xià shǒu lìng duō xíng fēi fǎ jīng xuǎn zhōng liáng xī dài zhī

这句话大意是:神元年春正月,以天下守令多行非法,精选忠良悉代之。

xīn wèi jīng zhào wáng lí hōng

这句话大意是:辛未,京兆王黎薨。

èr yuè gǎi yuán

这句话大意是:二月,改元。

hè lián chāng tuì tún píng liáng

这句话大意是:赫连昌退屯平凉。

sī kōng xī jīn jìn jūn ān dìng

这句话大意是:司空奚斤进军安定。

jiāng jūn qiū duī wèi chāng suǒ bài jiān jūn shì yù shǐ ān jié chū zhàn qín chāng

这句话大意是:将军丘堆为昌所败,监军侍御 史安颉出战,擒昌。

chāng yú zhòng lì chāng dì dìng wèi wáng zǒu hái píng liáng

这句话大意是:昌余众立昌弟定为王,走还平凉。

sān yuè guǐ yǒu zhào shì zhōng gǔ bì yíng hè lián chāng

这句话大意是:三月癸酉,诏侍中古弼迎赫 连昌。

xīn sì bì děng yǐ chāng zhì yú jīng shī

这句话大意是:辛巳,弼等以昌至于京师。

sī kōng xī jīn zhuī dìng yú píng liáng mǎ máo lǐng wèi dìng suǒ qín

这句话大意是:司空奚斤追定于平凉马髦岭,为定所擒。

qiū duī xiān shǒu zī zhòng zài ān dìng wén jīn bài qì jiǎ dōng zǒu pú bǎn

这句话大意是:丘堆先 守辎重在安定,闻斤败,弃甲东走蒲坂。

dì wén dà nù zhào ān jié zhǎn duī

这句话大意是:帝闻大怒,诏安颉斩堆。

xià sì yuè hè lián dìng qiǎn shǐ cháo gòng dì zhào yù zhī

这句话大意是:夏四月,赫连定遣使朝贡,帝诏谕之。

rén zǐ xi xún

这句话大意是:壬子,西巡。

wù wǔ tián yú hé xī

这句话大意是:戊午,田于河西。

dà shè tiān xià

这句话大意是:大赦天 下。

nán qín wáng yáng xuán qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:南秦王扬玄遣使朝贡。

liù yuè dīng yǒu bīng zhōu hú qiú bo tián móu fǎn fú zhū yú zhòng bù ān

这句话大意是:六月丁酉,并州胡酋卜田谋反伏诛,余众不安。

zhào huái nán gōng wáng bèi jīn zhèn lǜ xī fǔ wèi zhī

这句话大意是:诏淮南 公王倍斤镇虑虒,抚慰之。

jiǎ yín xíng xìng cháng chuān

这句话大意是:甲寅,行幸长川。

qiū qī yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:秋七月,车驾还宫。

bā yuè dōng xìng guǎng níng lín guān wēn quán

这句话大意是:八月,东幸广宁,临观温泉。

yǐ tài láo jì huáng dì yáo shùn miào

这句话大意是:以太牢祭黄帝、尧、舜庙。

rú rú dà tán qiǎn zǐ jiāng wàn yú qí rù sāi

这句话大意是:蠕蠕大檀遣子将万余骑入塞。

shì jù rú rú chuán

这句话大意是:事具《蠕蠕传》。

shàng jùn xiū tú hú qiú jīn yá lǜ bù nèi shǔ

这句话大意是:上郡休屠胡酋金崖率部内属。

jiǔ yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:九月, 车驾还宫。

shàng luò ba qú quán wǔ chù děng wàn yú jiā nèi fù

这句话大意是:上洛巴渠泉午触等万余家内附。

dōng shí yuè jiǎ chén běi xún

这句话大意是:冬十月甲辰,北巡。

rén zǐ tián yú niú chuān

这句话大意是:壬子,田于牛川。

liú yì lóng huái běi zhèn jiāng wáng zhòng dé qiǎn bù qí èr qiān yú rù kòu jì yáng chén liú

这句话大意是:刘义隆淮北镇将王仲德遣步骑二千余入 寇济阳、陈留。

shì yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:是月,车驾还宫。

rùn yuè xīn sì yì lóng yòu qiǎn jiàng wáng xuán mó yǎn zhōu cì shǐ dǔ líng xiù bù qí èr qiān rén kòu xíng yáng jiāng xí hǔ láo

这句话大意是:闰月辛巳,义隆又遣将王玄谟、兖州刺史竺灵秀 步骑二千人寇荥阳,将袭虎牢。

yù zhōu qiǎn jūn nì jī zǒu zhī

这句话大意是:豫州遣军逆击,走之。

shàng jùn tú gè wěi jí guī lǜ wàn yú jiā nèi shǔ

这句话大意是:上郡屠各隗诘归率万余家内 属。

dìng zhōu dīng líng xiān yú tái yáng dí qiáo děng èr qiān yú jiā pàn rù xī shān jié lüè jùn xiàn

这句话大意是:定州丁零鲜于台阳、翟乔等二千余家叛入西山,劫掠郡县。

zhōu jūn tǎo zhī shī lì

这句话大意是:州军讨之,失利。

zhào zhèn nán jiāng jūn shòu guāng hóu shū sūn jiàn jī zhī

这句话大意是:诏镇南将军、寿光侯叔孙建击之。

shí yǒu yī yuè xíng xìng hé xī dà xiào liè

这句话大意是:十有一月,行幸河西,大校猎。

shí yǒu èr yuè jiǎ shēn chē jià hái gōng

这句话大意是:十有二月甲申, 车驾还宫。

shì suì huáng zǐ huang shēng

这句话大意是:是岁,皇子晃生。

qǐ fú chì pán sǐ zi mù mò jiàn lì

这句话大意是:乞伏炽磐死,子暮末僭立。

jǔ qú méng xùn qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:沮渠蒙逊遣使朝贡。

èr nián chūn zhēng yuè hè lián dìng dì jiǔ quán gōng jùn zì píng liáng lái bēn

这句话大意是:二年春正月,赫连定弟酒泉公俊自平凉来奔。

dīng líng xiān yú tái yáng děng guī zuì zhào shè zhī

这句话大意是:丁零鲜于台阳等归罪,诏赦之。

èr yuè shàng dǎng li yǔ jù zhòng shā tài shǒu zì chēng wú shàng wáng shǔ zhì jiàng shuài

这句话大意是:二月,上党李禹聚众杀太守,自称无上王,署置将帅。

hé nèi shǒu jiāng jī pò zhī

这句话大意是:河内守将击破之。

yǔ wáng zǒu rù shān wéi rén zhí sòng zhǎn zhī

这句话大意是:禹亡走入 山,为人执送,斩之。

xià sì yuè zhì bīng yú nán jiāo

这句话大意是:夏四月,治兵于南郊。

liú yì lóng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:刘义隆遣使朝贡。

gēng yín chē jià běi fá yǐ tài wèi běi píng wáng cháng sūn sōng wèi wèi guǎng líng gōng lóu fú lián liú shǒu jīng shī cóng dōng dào yǔ zhǎng sūn hàn děng qī huì yú zéi tíng

这句话大意是:庚寅,车驾北伐,以太尉、北平王长 孙嵩,卫尉、广陵公楼伏连留守京师,从东道与长孙翰等期会于贼庭。

wǔ yuè dīng wèi cì yú shā mò

这句话大意是:五月丁未, 次于沙漠。

shě zī zhòng qīng jì jiān mǎ zhì lì shuǐ

这句话大意是:舍辎重,轻骑兼马,至栗水。

rú rú zhèn bù fén shāo lú shè jué jì xi zǒu

这句话大意是:蠕蠕震怖,焚烧庐舍,绝迹西走。

shì jù rú rú chuán

这句话大意是:事具 《蠕蠕传》。

shì yuè hè lián dìng lái qīn tǒng wàn dōng zhì hóu ní chéng ér hái

这句话大意是:是月,赫连定来侵统万,东至侯尼城而还。

qiū qī yuè chē jià dōng yuán

这句话大意是:秋七月,车驾东辕。

zhì hēi shān xiào shù jūn shí bān cì wáng gōng jiàng shì gè yǒu chà

这句话大意是:至黑山,校数军实,班赐王公将士各有差。

bā yuè dì yǐ dōng bù gāo chē zhūn sì ní bēi zhào zuǒ pú yè ān yuán lǜ qí wàn yú tǎo zhī

这句话大意是:八月,帝以东 部高车屯巳尼陂,诏左仆射安原率骑万余讨之。

shì jù rú rú chuán

这句话大意是:事具《蠕蠕传》。

dōng shí yuè zhèn lǚ kǎi xuán yú jīng shī gào yú zōng miào

这句话大意是:冬十月,振旅凯旋于京师,告于宗庙。

liè zhì xīn mín yú mò nán dōng zhì rú yuán xi jì wǔ yuán yīn shān jìng sān qiān lǐ

这句话大意是:列置新民于漠南,东至濡源,西暨五原、 阴山,竟三千里。

zhào sī tú píng yáng wáng cháng sūn hàn shàng shū lìng liú jié zuǒ pú yè ān yuán shì zhōng gǔ bì zhèn fǔ zhī

这句话大意是:诏司徒平阳王长孙翰、尚书令刘洁、左仆射安原、侍中古弼镇抚 之。

shí yǒu yī yuè xi xún shòu tián yú hé xī zhì zuò shān ér hái

这句话大意是:十有一月,西巡狩,田于河西,至祚山而还。

sān nián chūn zhēng yuè gēng zǐ chē jià hái gōng

这句话大意是:三年春正月庚子,车驾还宫。

rén yín dà shè tiān xià

这句话大意是:壬 寅,大赦天下。

guǐ mǎo xíng xìng guǎng níng lín wēn quán zuò wēn quán zhī gē

这句话大意是:癸卯,行幸广宁,临温泉,作《温泉之歌》。

èr yuè dīng mǎo sī tú píng yáng wáng cháng sūn hàn hōng

这句话大意是:二月丁卯,司徒、平 阳王长孙翰薨。

wù chén chē jià hái gōng

这句话大意是:戊辰,车驾还宫。

sān yuè rén yín jìn kuài jī gōng hè lián chāng wèi qín wáng

这句话大意是:三月壬寅,进会稽公赫连昌为秦王。

guǐ mǎo yún zhōng hé xī chì lè qiān yú jiā pàn

这句话大意是:癸卯,云中、 河西敕勒千余家叛。

shàng shū lìng liú jié zhuī miè zhī

这句话大意是:尚书令刘洁追灭之。

dì wén liú yì lóng jiāng kòu biān nǎi zhào jì dìng xiāng sān zhōu zào chuán sān qiān sōu jiǎn yōu zhōu yǐ nán shù bīng jí yú hé shàng yǐ bèi zhī

这句话大意是:帝闻刘义隆将寇边,乃诏冀、定、相三州 造船三千艘,简幽州以南戍兵集于河上以备之。

xià sì yuè jiǎ zǐ xíng xìng yún zhōng

这句话大意是:夏四月甲子,行幸云中。

chì lè wàn yú luò pàn zǒu

这句话大意是:敕勒万余落叛走。

zhào shàng shū fēng tiě zhuī tǎo miè zhī

这句话大意是:诏尚书封铁追讨灭之。

wǔ yuè wù xū zhào yuē fu shì zhī wéi xíng zài jiā bì xiào chù cháo bì zhōng rán hòu shēn róng yú shí míng yáng hòu shì yǐ

现代白话:五月戊戌, 诏曰:“夫士之为行,在家必孝,处朝必忠,然后身荣于时,名扬后世了。

jìn qiǎn shàng shū fēng tiě jiǎn chú wáng mìng qí suǒ bù jiàng shì yǒu jìn zhōng jié jié yǐ yǔn qū mìng zhě jīn jiē zhuī zèng jué hào

这句话大意是:近遣尚 书封铁翦除亡命,其所部将士有尽忠竭节以殒躯命者,今皆追赠爵号;。

huò yǒu dǎo fēng lǚ nán yǐ zì xiào zhě yǐ gōng cì jìn wèi

这句话大意是:或有蹈锋履 难以自效者,以功次进位;。

huò yǒu gù wéi jūn fǎ sī lí zhuàng xiào zhě yǐ jūn fǎ xíng lù

这句话大意是:或有故违军法私离幢校者,以军法行戮。

fu yǒu gōng méng shǎng yǒu zuì shòu zhū guó zhī cháng diǎn bù kě zàn fèi

这句话大意是:夫有功蒙赏, 有罪受诛,国之常典,不可暂废。

zì jīn yǐ hòu bù shàn zhě kě yǐ zì gǎi

现代白话:自今以后,不善者能够自改。

qí xuān chì nèi wài xián shǐ wén zhī

这句话大意是:其宣敕内外,咸使 闻知。

liù yuè zhào píng nán dà jiàng jūn jiǎ dān yáng wáng tài pí zhūn yú hé shàng yǐ sī mǎ chu zhī wèi ān nán dà jiàng jūn láng yá wáng zhūn yǐng chuān

这句话大意是:”六月,诏平南大将军、假丹阳王太毗屯于河上,以司马楚之为安南大将军、 琅邪王,屯颍川。

qiū qī yuè jǐ hài zhào yuē xī tài zǔ bō luàn zhì dù cǎo chuàng

这句话大意是:秋七月己亥,诏曰:“昔太祖拨乱,制度草创;。

tài zōng yīn xún wèi huáng gǎi zuò jūn guó guān shǔ zhì nǎi quē rán

这句话大意是:太宗因循,未遑改作,军国官 属,至乃阙然。

jīn zhū zhēng zhèn jiāng jūn wáng gōng zhàng jié biān yuǎn zhě tīng kāi fǔ bì zhào

这句话大意是:今诸征镇将军、王公仗节边远者,听开府辟召;。

qí cì zēng zhì lì yuán

这句话大意是:其次,增置吏员。

gēng zǐ zhào dà hóng lú qīng dù chāo jiǎ jié dū du jì dìng xiāng sān zhōu zhū jūn shì xíng zhēng nán dà jiàng jūn tài zǎi jìn jué wèi wáng zhèn yè wèi zhū jūn jié dù

这句话大意是:” 庚子,诏大鸿胪卿杜超假节、都督冀定相三州诸军事、行征南大将军、太宰,进爵 为王,镇邺,为诸军节度。

bā yuè qīng hé qún dào shā tài shǒu

这句话大意是:八月,清河群盗杀太守。

liú yì lóng jiāng dào yàn zhī zì qīng shuǐ rù hé sù liú xi xíng

这句话大意是:刘义隆将到彦之,自清水入河, 溯流西行。

dì yǐ hé nán bīng shǎo zhào shè sì zhèn

这句话大意是:帝以河南兵少,诏摄四镇。

nǎi zhì bīng jiāng xi tǎo

这句话大意是:乃治兵,将西讨。

bǐng yín dào yàn zhī qiǎn jiàng dù hé gōng yě bǎn guàn jūn jiāng jūn ān jié dū zhū jūn jī pò zhī zhǎn shǒu wǔ qiān yú jí tóu shuǐ sǐ zhě shén zhòng

这句话大意是:丙寅,到彦之遣将渡河攻 冶坂,冠军将军安颉督诸军击破之,斩首五千余级,投水死者甚众。

jiǎ xū xíng xìng nán gōng liè yú nán shān

这句话大意是:甲戌,行幸南 宫,猎于南山。

wù yín zhào zhēng xi dà jiàng jūn zhǎng sūn dào shēng zhūn yú hé shàng

这句话大意是:戊寅,诏征西大将军长孙道生屯于河上。

jiǔ yuè jǐ chǒu hè lián dìng qiǎn dì wèi yǐ dài kòu fū chéng píng xī jiāng jūn shǐ píng gōng wěi guī děng lǜ zhū jūn tǎo zhī qín zéi jiāng wáng bēi shā wàn yú rén wèi yǐ dài dùn zǒu

这句话大意是:九月己丑,赫连定遣弟谓 以代寇鄜城,平西将军、始平公隗归等率诸军讨之,擒贼将王卑,杀万余人,谓以 代遁走。

guǐ mǎo lì mì huáng tài hòu miào yú yè

这句话大意是:癸卯,立密皇太后庙于邺。

jiǎ chén xíng xìng tǒng wàn suì zhēng píng liáng

这句话大意是:甲辰,行幸统万,遂征平凉。

dōng shí yuè gēng shēn dào yàn zhī wáng zhòng dé yán hé zhì shǒu hái bǎo dōng píng

这句话大意是:冬十月庚申,到彦之、王仲德沿河置守,还保东平。

yǐ hài guàn jūn jiāng jūn ān jié jì hé gōng luò yáng

这句话大意是:乙亥,冠军将军安颉济河, 攻洛阳。

bǐng zǐ bá zhī qín yì lóng jiāng èr shí rén zhǎn shǒu wǔ qiān jí

这句话大意是:丙子,拔之,擒义隆将二十人,斩首五千级。

shí hé běi zhū jūn huì yú qī nǚ jīn yàn zhī kǒng jūn nán dù qiǎn jiàng wáng pán lóng sù liú yù dào guān chuán zhēng nán dà jiàng jūn dù chāo děng jī pò zhǎn zhī

这句话大意是:时河北诸军会于七女津,彦 之恐军南度,遣将王蟠龙溯流欲盗官船,征南大将军杜超等击破,斩之。

xīn sì ān jié píng hǔ láo yì lóng sī zhōu cì shǐ yǐn chōng zhuì chéng sǐ

这句话大意是:辛巳,安 颉平虎牢,义隆司州刺史尹冲坠城死。

shí yǒu yī yuè yǐ yǒu chē jià zhì píng liáng

这句话大意是:十有一月乙酉,车驾至平凉。

xiān shì hè lián dìng jiāng shù wàn rén dōng yù yú fū chéng liú qí dì shàng gǔ gōng shè yú guǎng yáng gōng dù luò gū chéng shǒu

这句话大意是:先是,赫连定 将数万人东御于鄜城,留其弟上谷公社于、广阳公度洛孤城守。

dì zhì píng liáng dēng běi yuán shǐ hè lián chāng zhāo yù zhī shè yú bù jiàng

这句话大意是:帝至平凉,登北原, 使赫连昌招谕之,社于不降。

zhào ān xi jiāng jūn gǔ bì děng jī ān dìng gōng píng liáng

这句话大意是:诏安西将军古弼等击安定,攻平凉。

dìng wén zhī qì fū chéng rù yú ān dìng zì lǜ bù qí sān wàn cóng chun gū yuán jiāng jiù píng liáng yǔ bì xiāng yù

这句话大意是:定闻之,弃鄜城, 入于安定,自率步骑三万从鹑觚原将救平凉,与弼相遇。

bì jī zhī shā shù qiān rén nǎi hái zǒu

这句话大意是:弼击之,杀数千人,乃还 走。

zhào zhū jūn sì miàn wéi zhī

这句话大意是:诏诸军四面围之。

jiǎ wǔ shòu guāng hóu shū sūn jiàn rǔ yīn gōng zhǎng sūn dào shēng jì hé

现代白话:甲午,寿光侯叔孙建、你阴公长孙道生济河。

dào yàn zhī wáng zhòng dé cóng qīng rù jì dōng zǒu qīng zhōu

这句话大意是:到彦之、王仲 德从清入济,东走青州。

yì lóng yǎn zhōu cì shǐ dǔ líng xiù qì shùn chāng nán bēn hú lù

这句话大意是:义隆兖州刺史竺灵秀弃顺昌,南奔湖陆。

dīng yǒu dìng fá shuǐ yǐn zhòng xià yuán zhào wǔ wèi jiāng jūn huáng juàn jī zhī dìng zhòng dà kuì sǐ zhě wàn yú rén

这句话大意是:丁酉,定乏水, 引众下原,诏武卫将军皇眷击之,定众大溃,死者万余人。

dìng zhōng zhòng chuāng dān qí dùn zǒu

这句话大意是:定中重创,单骑遁走。

huò dìng dì dān yáng gōng wū shì bá wǔ líng gōng tū gǔ jí gōng hóu bǎi yú rén

这句话大意是:获定弟丹阳公乌视拔、武陵公秃骨及公侯百余人。

shì rì zhū jiāng chéng shèng jìn jūn suì qǔ ān dìng

这句话大意是:是日,诸将乘胜进军,遂取安定。

dìng zòng xiōng dōng píng gōng yǐ shēng qì chéng bēn cháng ān jié lüè shù qiān jiā xi bēn shàng guī

这句话大意是:定从兄东平公乙升弃城奔长安,劫掠数千家,西奔上邽。

wù xū shū sūn jiàn dà pò dǔ líng xiù yú hú lù shā huò wǔ qiān yú rén

这句话大意是:戊戌,叔孙建大破竺灵秀 于湖陆,杀获五千余人。

jǐ hài dì xìng ān dìng huò qǐ fú chì pán zhì zǐ jí dìng chē qí bù qí shēng kǒu cái chù bān cì jiàng shì gè yǒu chà

这句话大意是:己亥,帝幸安定,获乞伏炽磐质子及定车旗,簿其生口、 财畜,班赐将士各有差。

gēng zǐ dì zì ān dìng hái lín píng liáng suì jué qiàn wéi shǒu zhī

这句话大意是:庚子,帝自安定还临平凉,遂掘堑围守之。

xíng xìng niǔ chéng ān wèi chū fù shè qín yōng zhī mín cì fù qī nián

这句话大意是:行幸纽城,安 慰初附,赦秦雍之民,赐复七年。

dìng lǒng xī shǒu jí jiàng shì shù qiān rén lái jiàng

这句话大意是:定陇西守及将士数千人来降。

xīn chǒu guàn jūn jiāng jūn ān jié lǜ zhū jūn gōng huá tái

这句话大意是:辛丑,冠军将军安 颉率诸军攻滑台。

láng yá wáng sī mǎ chu zhī pò liú yì lóng jiāng yú zhǎng shè

这句话大意是:琅邪王司马楚之破刘义隆将于长社。

jǔ qú méng xùn qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:沮渠蒙逊遣使朝贡。

rén yín fēng shòu guāng hóu shū sūn jiàn wèi dān yáng wáng

这句话大意是:壬寅, 封寿光侯叔孙建为丹阳王。

shí yǒu èr yuè dīng mǎo dìng dì shè yú dù luò gū miàn fù chū jiàng píng liáng píng shōu qí zhēn bǎo

这句话大意是:十有二月丁卯,定弟社于、度洛孤面缚出降,平凉平, 收其珍宝。

dìng cháng ān lín jìn wǔ gōng shǒu jiāng jiē bēn zǒu guān zhōng píng

这句话大意是:定长安、临晋、武功守将皆奔走,关中平。

rén shēn chē jià dōng hái liú bā dōng gōng yán pǔ děng zhèn ān dìng

这句话大意是:壬申,车驾东还,留巴东公 延普等镇安定。

shì suì féng bá sǐ dì wén tōng jiàn lì

这句话大意是:是岁,冯跋死,弟文通僭立。

sì nián chūn zhēng yuè rén wǔ chē jià cì yú mù gēn shān dà xiǎng qún chén cì bù bó gè yǒu chà

这句话大意是:四年春正月壬午,车驾次于木根山,大飨群臣,赐布帛各有差。

bǐng shēn liú yì lóng jiāng tán dào jì wáng zhòng dé cóng qīng shuǐ jiù huá tái dān yáng wáng shū sūn jiàn rǔ yīn gōng zhǎng sūn dào shēng jù zhī dào jì děng bù gǎn jìn

现代白话:丙申,刘义隆 将檀道济、王仲德从清水救滑台,丹阳王叔孙建、你阴公长孙道生拒之,道济等不 敢进。

shì yuè qǐ fú mù mò wèi hè lián dìng suǒ miè

这句话大意是:是月,乞伏慕末为赫连定所灭。

èr yuè xīn yǒu ān jié sī mǎ chu zhī píng huá tái qín yì lóng jiāng zhū fén zhī li yuán dé jí dōng jùn tài shǒu shēn mó

这句话大意是:二月辛酉,安颉、司马楚之平滑台,擒义隆 将朱羒之、李元德及东郡太守申谟。

guǐ yǒu chē jià hái gōng yǐn zhì cè xūn gào yú zōng miào cì liú tái bǎi guān gè yǒu chà zhàn shì cì fù shí nián

这句话大意是:癸酉,车驾还宫,饮至策勋,告于宗庙,赐留 台百官各有差,战士赐复十年。

dīng chǒu xíng xìng nán gōng

这句话大意是:丁丑,行幸南宫。

dìng zhōu mín jī zhào qǐ cāng yǐ zhèn zhī

这句话大意是:定州民饥,诏启仓以赈之。

yì lóng jiāng tán dào jì wáng zhòng dé dōng zǒu zhū jiāng zhuī zhī zhì lì chéng ér hái

这句话大意是:义隆 将檀道济、王仲德东走,诸将追之,至历城而还。

sān yuè gēng xū guàn jūn jiāng jūn ān jié xiàn yì lóng fú wàn yú rén jiá bīng sān wàn

这句话大意是:三月庚戌,冠军将军安颉献义隆 俘万余人,甲兵三万。

xià wǔ yuè gēng yín xíng xìng yún zhōng

这句话大意是:夏五月庚寅,行幸云中。

liù yuè hè lián dìng běi xí jǔ qú méng xùn wèi tǔ yù hún mù guī suǒ zhí

这句话大意是:六月,赫连定北袭沮渠蒙逊,为吐 谷浑慕𪻺所执。

rùn yuè yǐ wèi rú rú guó qiǎn shǐ cháo xiàn

这句话大意是:闰月乙未,蠕蠕国遣使朝献。

zhào sàn qí shì láng zhōu shào shǐ yú liú yì lóng

这句话大意是:诏散骑侍郎周绍使于刘义隆。

qiū qī yuè jǐ yǒu xíng xìng hé xī qǐ chéng huá gōng

这句话大意是:秋七月己酉,行幸河西,起承华宫。

bā yuè yǐ yǒu jǔ qú méng xùn qiǎn zǐ ān zhōu rù shì

这句话大意是:八月乙酉,沮渠蒙逊遣子安周入侍。

tǔ gǔ hún mù guī qiǎn shǐ fèng biǎo qǐng sòng hè lián dìng

这句话大意是:吐谷 浑慕𪻺遣使奉表,请送赫连定。

jǐ chǒu yǐ mù guī wèi dà jiàng jūn xī qín wáng

这句话大意是:己丑,以慕𪻺为大将军、西秦王。

jiǔ yuè guǐ chǒu chē jià hái gōng

这句话大意是:九月癸丑,车驾 还宫。

gēng shēn jiā tài wèi zhǎng sūn sōng zhù guó dà jiàng jūn tè jìn zuǒ guāng lù dài fu cuī hào wèi sī tú zhēng xi dà jiàng jūn zhǎng sūn dào shēng wèi sī kōng

这句话大意是:庚申,加太尉长孙嵩柱国大将军,特进左光禄大夫崔浩为司徒,征西大将军 长孙道生为司空。

guǐ hài zhào jiān tài cháng li shùn chí jié bài hé xī wáng jǔ qú méng xùn wèi jiǎ jié jiā shì zhōng dōu dū liáng zhōu jí xī yù qiāng róng zhū jūn shì xíng zhēng xi dà jiàng jūn tài fù liáng zhōu mù liáng wáng

这句话大意是:癸亥,诏兼太常李顺持节拜河西王沮渠蒙逊为假节、加侍中、都 督凉州及西域羌戎诸军事、行征西大将军、太傅、凉州牧、凉王。

rén shēn zhào yuē qǐng nì mìng zòng yì fāng xià wèi níng róng chē lǚ jià bù huáng xiū xī

这句话大意是:壬申,诏曰: “顷逆命纵逸,方夏未宁,戎车屡驾,不遑休息。

jīn èr kòu cuī tiǎn shì mǎ wú wéi fāng jiāng yǎn wǔ xiū wén zūn tài píng zhī huà lǐ fèi zhí jǔ yì mín bá qǐ yōu qióng yán dēng jùn yì

这句话大意是:今二寇摧殄,士马无为,方将偃 武修文,遵太平之化,理废职,举逸民,拔起幽穷,延登俊乂。

mèi dàn sī qiú xiǎng yù shī fǔ suī yīn zōng zhī mèng bǎn zhù wǎng yǐ jiā yě

这句话大意是:昧旦思求,想遇师 辅,虽殷宗之梦板筑,罔以加也。

fǎng zhū yǒu sī xián chēng fàn yáng lú xuán bó líng cuī chāo zhào jùn li líng hé jiān xíng yǐng bó hǎi gāo yǔn guǎng píng yóu yā tài yuán zhāng wěi děng jiē xián jùn zhī zhòu guān miǎn zhōu bāng yǒu yǔ yí zhī yòng

这句话大意是:访诸有司,咸称范阳卢玄、博陵崔绰、赵郡李灵、 河间邢颖、勃海高允、广平游雅、太原张伟等,皆贤俊之胄,冠冕州邦,有羽仪之 用。

shī bù yún hū hè míng jiǔ gāo shēng wén yú tiān

这句话大意是:《诗》不云乎:‘鹤鸣九皋,声闻于天’。

zhù de qí rén rèn zhī zhèng shì gòng zhēn yōng xī zhī měi

这句话大意是:庶得其人,任之政事,共臻邕熙之 美。

yì yuē wǒ yǒu hǎo jué wú yǔ ěr mí zhī

现代白话:《易》曰:‘我有好爵,我与你縻之。

rú xuán zhī bǐ yǐn jì héng mén bù yào míng yù zhě jǐn chì zhōu jùn yǐ lǐ fā qiǎn

这句话大意是:’如玄之比,隐迹衡门、不耀名誉者, 尽敕州郡以礼发遣。

suì zhēng xuán děng jí zhōu jùn suǒ qiǎn zhì zhě shù bǎi rén jiē chà cì xù yòng

这句话大意是:”遂征玄等及州郡所遣,至者数百人,皆差次叙用。

dōng shí yuè wù yín zhào sī tú cuī hào gǎi dìng lǜ lìng

这句话大意是:冬十月戊寅,诏司徒崔浩改定律令。

xíng xìng mò nán

这句话大意是:行幸漠南。

shí yī yuè bǐng chén běi bù chì lè mò fú kù ruò yú lǜ qí bù shù wàn qí qū lù shù bǎi wàn yì xíng zài suǒ dì yīn ér dà shòu yǐ cì cóng zhě lè shí mò nán yǐ jì gōng dé

这句话大意是:十一月丙辰,北部敕勒莫弗库 若于,率其部数万骑,驱鹿数百万,诣行在所,帝因而大狩以赐从者,勒石漠南, 以记功德。

yí chéng wáng xī jīn zuò shì jiàng jué wèi gōng

这句话大意是:宜城王奚斤,坐事降爵为公。

shí èr yuè dīng chǒu chē jià hái gōng

这句话大意是:十二月丁丑,车驾还宫。

yán hé yuán nián chūn zhèng yuè bǐng wǔ zūn bǎo tài hòu wèi huáng tài hòu lì huáng hòu hè lián shì lì huáng zǐ huang wèi huáng tài zǐ yè yú tài miào dà shè gǎi nián

这句话大意是:延和元年春正月丙午,尊保太后为皇太后,立皇后赫连氏,立皇子晃为皇太子, 谒于太庙,大赦,改年。

jǐ sì zhào yuē zhèn yǐ miǎo shēn huò fèng zōng miào sī chǎn hóng jī kuò qīng jiǔ fú

这句话大意是:己巳,诏曰:“朕以眇身,获奉宗庙,思阐洪基,廓清九 服。

zāo zhí jì yùn tiān xià fēn bēng

这句话大意是:遭值季运,天下分崩。

shì yòng lǚ zhēng wǎng huò níng xī zì shǐ guāng zhì jīn jiǔ nián zhī jiān róng chē shí jǔ

这句话大意是:是用屡征,罔或宁息,自始光至今,九年之间,戎车十 举。

qún shuài wén wǔ hé gē bèi jiǎ zhì fēng mù yǔ dǎo lǚ fēng rèn yǔ zhèn jūn láo

这句话大意是:群帅文武,荷戈被甲,栉风沐雨,蹈履锋刃,与朕均劳。

lài shén zhī zhī zhù jiàng shì xuān lì yòng néng cuī shé qiáng shù kè jiǎn dà duì

这句话大意是:赖神祗之助,将士宣 力,用能摧折强竖,克翦大憝。

bīng bù jí wǔ ér èr kòu jù miè

这句话大意是:兵不极武,而二寇俱灭;。

shī bù wéi lǜ ér xiá fāng yǐ níng

这句话大意是:师不违律,而遐方以宁。

jiā yǐ shí qì hé qià jiā ruì bìng jiàng biàn yú jùn guó bù kě shèng jì

这句话大意是:加以时气和洽,嘉瑞并降,遍于郡国,不可胜纪。

qǐ zhèn yī rén dú yīng cǐ yòu sī yì qún hòu xié tóng zhī suǒ zhì yě

这句话大意是:岂朕一人,独应此祐,斯亦群后 协同之所致也。

gōng qīng yīn cí jī zhū tiān rén zhī huì qǐng jiàn fù èr

这句话大意是:公卿因兹,稽诸天人之会,请建副贰。

fu qìng shǎng zhī xíng suǒ yǐ bāo chóng xūn jiù jīng xiǎn xián néng yǐ yǒng wú jiāng zhī xiū

这句话大意是:夫庆赏之行,所以褒崇勋旧, 旌显贤能,以永无疆之休。

qí wáng gōng jiāng jūn yǐ xià pǔ zēng jué zhì qǐ guó chéng jiā xiū fèi guān jǔ jùn yì juān chú fán kē gēng dìng kē zhì wu cóng qīng yuē chú gù gé xīn yǐ zhèng yī tǒng

这句话大意是:其王公将军以下,普增爵秩,启国承家,修废官,举俊 逸,蠲除烦苛,更定科制,务从轻约,除故革新,以正一统。

qún sī dāng shēn sī xiào jì zhí dào zhèng shēn lì gōng lì shì wú huò xiè dài chēng zhèn yì yān

现代白话:群司当深思效绩,直 道正身,立功立事,无或懈怠,称朕意呢。

èr yuè bǐng zǐ xíng xìng nán gōng

这句话大意是:”二月丙子,行幸南宫。

sān yuè dīng wèi zhuī zèng fū rén hè shì wèi huáng hòu

这句话大意是:三月丁未,追 赠夫人贺氏为皇后。

rén shēn xī qín wáng tǔ yù hún mù guī sòng hè lián dìng yú jīng shī

这句话大意是:壬申,西秦王吐谷浑慕𪻺,送赫连定于京师。

xià wǔ yuè dà jiǎn yú tú yú nán jiāo jiāng tǎo féng wén tōng

这句话大意是:夏五月,大简舆 徒于南郊,将讨冯文通。

liú yì lóng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:刘义隆遣使朝贡。

liù yuè gēng yín chē jià fá hé lóng

这句话大意是:六月庚寅,车驾伐和龙。

zhào shàng shū zuǒ pú yè ān yuán děng zhūn yú mò nán yǐ bèi rú rú

这句话大意是:诏尚书左仆射 安原等屯于漠南,以备蠕蠕。

xīn mǎo jiān sàn qí cháng shì shān yǐng shǐ yú liú yì lóng

这句话大意是:辛卯,兼散骑常侍邓颍使于刘义隆。

qiū qī yuè jǐ wèi chē jià zhì rú shuǐ

这句话大意是:秋七月己未,车驾至濡水。

gēng shēn qiǎn ān dōng jiāng jūn yí chéng gōng xī jīn fā yōu zhōu mín jí mì yún dīng líng wàn yú rén yùn gōng jù chū nán dào jù huì hé lóng

这句话大意是:庚申,遣安东将军、宜城公奚斤发幽州民及密云丁 零万余人,运攻具,出南道,俱会和龙。

dì zhì liáo xī wén tōng qiǎn qí shì yù shǐ cuī pìn fèng xiàn niú jiǔ

这句话大意是:帝至辽西,文通遣其侍御史崔聘奉献牛酒。

jǐ sì chē jià zhì hé lóng lín qí chéng

这句话大意是:己巳,车驾至和龙,临其城。

wén tōng shí chéng tài shǒu li chóng jiàn dé tài shǒu wáng róng shí yú jùn lái jiàng fā qí mín sān wàn rén chuān wéi qiàn yǐ shǒu zhī

这句话大意是:文通石城太守李崇、建德太守王融十余郡来降,发其 民三万人穿围堑以守之。

shì yuè zhù dōng gōng

这句话大意是:是月,筑东宫。

bā yuè jiǎ xū wén tōng shǐ shù wàn rén chū chéng tiǎo zhàn chāng lí gōng yuán qiū yǔ hé jiān gōng yuán qí jī pò zhī sǐ zhě wàn yú rén

这句话大意是:八月甲戌,文通使数万人出城挑战,昌黎 公元丘与河间公元齐击破之,死者万余人。

wén tōng shàng shū gāo shào lǜ wàn yú jiā bǎo qiāng hú gù

这句话大意是:文通尚书高绍率万余家保羌胡固。

jǐ mǎo chē jià tǎo shào

这句话大意是:己卯, 车驾讨绍。

xīn sì zhǎn zhī

这句话大意是:辛巳,斩之。

zhào píng dōng jiāng jūn hè duō luó gōng wén tōng dài fāng tài shǒu mù róng xuán yú hóu gù fǔ jūn dà jiāng jūn yǒng chāng wáng jiàn gōng jiàn dé piào qí dà jiàng jūn lè píng wáng pī gōng jì yáng jiē bá zhī lǔ huò shēng kǒu bān cì jiàng shì gè yǒu chà

这句话大意是:诏平东将军贺多罗攻文通带方太守慕容玄于猴固,抚军大 将军、永昌王健攻建德,骠骑大将军、乐平王丕攻冀阳,皆拔之,虏获生口,班赐 将士各有差。

jiǔ yuè yǐ mǎo chē jià xi hái

这句话大意是:九月乙卯,车驾西还。

tú yíng qiū chéng zhōu liáo dōng lè làng dài fāng xuán tú liù jùn mín sān wàn jiā yú yōu zhōu kāi cāng yǐ zhèn zhī

这句话大意是:徒营丘、成周、辽东、乐浪、带方、玄菟六郡 民三万家于幽州,开仓以赈之。

dōng shí yuè guǐ yǒu chē jià zhì rú shuǐ

这句话大意是:冬十月癸酉,车驾至濡水。

tǔ yù hún mù guī qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:吐谷浑慕𪻺遣使朝贡。

shí yǒu yī yuè yǐ sì chē jià zhì zì fá hé lóng

这句话大意是:十有一月乙巳,车驾至自伐 和龙。

shí yǒu èr yuè jǐ chǒu féng wén tōng cháng lè gōng chóng jí qí mǔ dì lǎng lǎng dì miǎo yǐ liáo xī nèi shǔ

这句话大意是:十有二月己丑,冯文通长乐公崇及其母弟朗、朗弟邈,以辽西内属。

wén tōng qiǎn jiāng fēng yǔ wéi liáo xī

这句话大意是:文通遣 将封羽围辽西。

xiān shì bì zhào xián liáng ér zhōu jùn duō bī qiǎn zhī

这句话大意是:先是,辟召贤良,而州郡多逼遣之。

zhào yuē zhèn chú wěi píng bào zhēng tǎo lèi nián sī de yīng xián jī xī zhì dào gù zhào zhōu jùn sōu yáng yǐn yì jìn jǔ xián jùn

这句话大意是:诏曰:“朕除伪平暴,征讨累 年,思得英贤,缉熙治道,故诏州郡搜扬隐逸,进举贤俊。

gǔ zhī jūn zǐ yǎng zhì héng mén dé chéng yè jiù cái wèi shì shǐ

现代白话:古之有德行的人,养志衡门, 德成业就,才为世使。

huò yōng róng yǎ bù sān mìng ér hòu zhì

这句话大意是:或雍容雅步,三命而后至;。

huò qī qī huáng huáng fù dǐng ér zì dá

这句话大意是:或栖栖遑遑,负鼎而自达。

suī xùn shàng bù tóng jì shí yī yě

这句话大意是:虽徇 尚不同,济时一也。

zhū zhào rén jiē dāng yǐ lǐ shēn yù rèn qí jìn tuì hé bī qiǎn zhī yǒu yě

这句话大意是:诸召人皆当以礼申谕,任其进退,何逼遣之有也!

cǐ cì shǐ shǒu zǎi xuān yáng shī zhǐ qǐ fù guāng yì nǎi suǒ yǐ zhāng zhèn bù dé

这句话大意是:此刺史、守 宰宣扬失旨,岂复光益,乃所以彰朕不德。

zì jīn yǐ hòu gè lìng xiāng lǘ tuī jǔ shǒu zǎi dàn xuān zhèn xū xīn qiú xián zhī yì

这句话大意是:自今以后,各令乡闾推举,守宰但宣朕 虚心求贤之意。

jì zhì dāng shí yǐ bù cì zhī jǔ suí cái wén wǔ rèn zhī zhèng shì

这句话大意是:既至,当时以不次之举,随才文武,任之政事。

qí míng xuān chì xián shǐ wén zhī

这句话大意是:其明宣敕,咸使闻 知。

shì nián tū fā nù tán zi bǎo zhōu qì jǔ qú méng xùn lái bēn yǐ bǎo zhōu wèi zhāng yè gōng

这句话大意是:”是年,秃发傉檀子保周弃沮渠蒙逊来奔,以保周为张掖公。

èr nián chūn zhēng yuè yǐ mǎo fǔ jūn dà jiàng jūn yǒng chāng wáng jiàn dū zhū jūn jiù liáo xī

这句话大意是:二年春正月乙卯,抚军大将军、永昌王健督诸军救辽西。

bǐng yín yǐ lè ān wáng fàn wèi jiǎ jié jiā shì zhōng dū du qín yōng jīng liáng yì wǔ zhōu zhū jūn shì wèi dà jiàng jūn yí tóng sān sī zhèn cháng ān

这句话大意是:丙寅,以乐安王范为 假节、加侍中、都督秦雍泾梁益五州诸军事、卫大将军、仪同三司,镇长安。

èr yuè gēng wǔ zhào jiān hóng lú qīng li jì chí jié jiǎ féng chóng chē qí dà jiàng jūn liáo xī wáng chéng zhì tīng zhì shàng shū yǐ xià

这句话大意是:二月 庚午,诏兼鸿胪卿李继,持节假冯崇车骑大将军、辽西王,承制听置尚书已下;。

cì chóng gōng chén jué zhì gè yǒu chà

这句话大意是:赐 崇功臣爵秩各有差。

zhēng xi jiāng jūn jīn yá yǔ ān dìng zhèn jiāng yán pǔ jí jīng zhōu cì shǐ dí zi yù zhēng quán gòu xì jǔ bīng gōng pǔ bù kè tuì bǎo hú kōng gǔ qū lüě píng mín jù xiǎn zì gù

这句话大意是:征西将军金崖与安定镇将延普及泾州刺史狄子玉争权构隙,举 兵攻普,不克,退保胡空谷,驱掠平民,据险自固。

zhào sàn qí cháng shì píng xī jiāng jūn ān dìng zhèn jiāng lù sì tǎo huò zhī

这句话大意是:诏散骑常侍、平西将军、安定 镇将陆俟讨获之。

rén wǔ xíng xìng hé xī

这句话大意是:壬午,行幸河西。

zhào jiān sàn qí cháng shì sòng xuān shǐ yú liú yì lóng

这句话大意是:诏兼散骑常侍宋宣使于刘义隆。

bǐng shēn féng chóng mǔ dì lǎng lái cháo

这句话大意是:丙申,冯崇母 弟朗来朝。

sān yuè sī mǎ dé zōng piào qí jiāng jūn sī mǎ yuán xiǎn zi tiān zhù lái jiàng

这句话大意是:三月,司马德宗骠骑将军司马元显子天助来降。

rén zǐ chē jià hái gōng

这句话大意是:壬子,车驾还宫。

xià wǔ yuè jǐ hài xíng xìng shān běi

这句话大意是:夏五 月己亥,行幸山北。

liù yuè qiǎn fǔ jūn dà jiàng jūn yǒng chāng wáng jiàn shàng shū zuǒ pú yè ān yuán dū zhū jūn tǎo hé lóng

这句话大意是:六月,遣抚军大将军、永昌王健,尚书左仆射安原督诸军讨和 龙。

jiāng jūn lóu bó bié jiāng wǔ qiān jì wéi fán chéng jiāo tōng shǒu jiāng fēng yǔ yǐ chéng jiàng shōu qí mín sān qiān yú jiā

这句话大意是:将军楼勃别将五千骑围凡城,交通守将封羽以城降,收其民三千余家。

xīn sì zhào lè ān wáng fàn fā qín yōng bīng yī wàn rén zhù xiǎo chéng yú cháng ān chéng nèi

这句话大意是:辛巳, 诏乐安王范发秦、雍兵一万人,筑小城于长安城内。

qiū bā yuè liáo xī wáng féng chóng shàng biǎo qiú shuō jiàng qí fù dì bù tīng

这句话大意是:秋八月,辽西王冯崇上表,求 说降其父,帝不听。

jiǔ yuè liú yì lóng qiǎn shǐ cháo gòng fèng xùn xiàng yī

这句话大意是:九月,刘义隆遣使朝贡,奉驯象一。

wù wǔ zhào jiān dà hóng lú qīng cuī zé chí jié bài zhēng lǔ jiāng jūn yáng nán dāng wèi zhēng nán dà jiàng jūn yí tóng sān sī fēng nán qín wáng

这句话大意是:戊午,诏兼大鸿胪卿崔赜 持节拜征虏将军杨难当为征南大将军、仪同三司,封南秦王。

dōng shí yuè nán qín wáng yáng nán dāng lǜ zhòng wéi hàn zhōng

这句话大意是:冬十月,南秦王杨难当率众围汉中。

shí yǒu yī yuè jiǎ yín chē jià zì shān běi hái gōng

这句话大意是:十有一月甲寅,车驾自山北还宫。

shí yǒu èr yuè jǐ sì dà shè tiān xià

这句话大意是:十有二 月己巳,大赦天下。

xīn wèi xìng yīn shān zhī běi

这句话大意是:辛未,幸阴山之北。

lǒng xī xiū tú wáng hóng zǔ lǜ zhòng nèi shǔ

这句话大意是:陇西休屠王弘祖率众内属。

jīn yá jì sǐ bù rén lì yá cóng dì dāng chuān lǐng qí zhòng

这句话大意是:金崖既死,部 人立崖从弟当川领其众。

zhào jiān sàn qí cháng shì lú xuán shǐ yú liú yì lóng

这句话大意是:诏兼散骑常侍卢玄使于刘义隆。

shì suì jǔ qú méng xùn sǐ yǐ qí zi mù qián wéi chē qí dà jiàng jūn gǎi fēng hé xī wáng

这句话大意是:是岁,沮渠蒙逊死,以其 子牧犍为车骑大将军,改封河西王。

sān nián chūn zhēng yuè yǐ wèi chē jià cì yú nǚ shuǐ dà xiǎng qún chén bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:三年春正月乙未,车驾次于女水,大飨群臣,班赐各有差。

wù xū féng wén tōng qiǎn qí jǐ shì huáng mén shì láng yī chén qǐ hé dì bù xǔ

这句话大意是:戊戌,冯文通遣其 给事黄门侍郎伊臣乞和,帝不许。

bǐng chén jīn dāng chuān fǎn

这句话大意是:丙辰,金当川反。

yáng nán dāng kè hàn zhōng sòng yōng zhōu liú mín qī qiān jiā yú cháng ān

这句话大意是:杨难当克汉中,送雍州流民七 千家于长安。

èr yuè dīng mǎo rú rú wú tí fèng qí mèi bìng qiǎn qí yì mǔ xiōng tū lù guī jí zuǒ yòu shù bǎi rén cháo gòng xiàn mǎ èr qiān pǐ

这句话大意是:二月丁卯,蠕蠕吴提奉其妹,并遣其异母兄秃鹿傀及左右数百人朝贡, 献马二千匹。

wù yín zhào yuē zhèn chéng tǒng zhī shǐ qún xiōng zòng yì sì fāng wèi bīn suǒ zài nì jiàn

这句话大意是:戊寅,诏曰:“朕承统之始,群凶纵逸,四方未宾,所在逆僭。

rú rú lù liáng yú mò běi tiě fú sì nüè yú sān qín

这句话大意是:蠕蠕 陆梁于漠北,铁弗肆虐于三秦。

shì yǐ gàn shí wàng qǐn zhǐ zhǎng è wàn qī zài sǎo qīng bū cán níng jì wàn yǔ

这句话大意是:是以旰食忘寝,抵掌扼腕,期在扫清逋残,宁济万 宇。

gù pín nián lǚ zhēng yǒu shì xī běi yùn shū zhī yì bǎi xìng qín láo fèi shī nóng yè zāo lí shuǐ hàn zhì shǐ shēng mín pín fù bù jūn wèi de jiā jǐ rén zú huò yǒu hán qióng bù néng zì shàn zhě zhèn shén mǐn yān

现代白话:故频年屡征,有事西北,运输之役,百姓勤劳,废失农业,遭离水旱,致使生 民贫富不均,未得家给人足,或有寒穷不能自赡者,朕甚愍呢。

jīn sì fāng shùn guǐ bīng gé jiàn níng yi kuān yáo fù yǔ mín xiū xī

这句话大意是:今四方顺轨,兵革 渐宁,宜宽徭赋,与民休息。

qí lìng zhōu jùn xiàn yǐn kuò pín fù yǐ wéi sān jí qí fù zhě zū fù rú cháng zhōng zhě fù èr nián xià qióng zhě fù sān nián

这句话大意是:其令州郡县隐括贫富,以为三级,其富者租赋如常, 中者复二年,下穷者复三年。

cì shǐ shǒu zǎi dāng wù jǐn píng dāng bù dé ā róng yǐ wǎng zhèng zhì

这句话大意是:刺史守宰当务尽平当,不得阿容以罔政治。

míng xiāng xuān yuē xián shǐ wén zhī

这句话大意是:明相宣约, 咸使闻知。

xīn mǎo chē jià hái gōng

这句话大意是:”辛卯,车驾还宫。

sān yuè jiǎ yín xíng xìng hé xī

这句话大意是:三月甲寅,行幸河西。

rùn yuè jiǎ xū qín wáng hè lián chāng pàn zǒu

这句话大意是:闰月甲戌,秦王赫连昌叛走。

bǐng zǐ hé xī hou jiāng gé shā zhī

这句话大意是:丙子,河西候将格杀之。

yàn qí móu fǎn qún dì jiē fú zhū

这句话大意是:验其谋反,群弟皆伏诛。

jǐ mǎo chē jià hái gōng

这句话大意是:己卯,车驾还宫。

péng chéng gōng yuán sù jìn jué wèi wáng

这句话大意是:彭城公元粟进爵为王。

xīn sì féng wén tōng qiǎn shàng shū gāo yóng shàng biǎo chēng fān zhào zhēng qí shì zǐ

这句话大意是:辛巳,冯文通遣 尚书高颙上表称蕃,诏征其侍子。

wù zǐ jīn dāng chuān lǜ qí zhòng wéi xi chuān hóu péng wén huī yú yīn mì

这句话大意是:戊子,金当川率其众围西川侯彭文晖于阴密。

xià sì yuè yǐ wèi zhào zhēng xi dà jiàng jūn cháng shān wáng sù tǎo dāng chuān

这句话大意是:夏四月乙未,诏征西大将军常山王素讨当川。

dīng wèi xíng xìng hé xī

这句话大意是:丁未,行幸河西。

rén xū huò dāng chuān zhǎn zhī yú cháng ān yǐ xùn

这句话大意是:壬戌,获当川, 斩之于长安以徇。

liù yuè jiǎ chén chē jià hái gōng

这句话大意是:六月甲辰,车驾还宫。

xīn hài fǔ jūn dà jiàng jūn yǒng chāng wáng jiàn sī kōng rǔ yīn gōng zhǎng sūn dào shēng shì zhōng gǔ bì dū zhū jūn tǎo hé lóng

现代白话:辛亥,抚军大将军、永昌王健,司空、你 阴公长孙道生,侍中古弼,督诸军讨和龙。

shān qí hé jià xǐ mín ér hái

这句话大意是:芟其禾稼,徙民而还。

qiū qī yuè xīn sì dōng gōng chéng bèi zhì tún wèi sān fēn xī gōng zhī yī

这句话大意是:秋七月辛巳,东宫成,备置屯卫,三分西宫之一。

rén wǔ xíng xìng měi jì suì zhì xí chéng

这句话大意是:壬午,行幸美稷,遂至隰城。

mìng zhū jūn tǎo shān hú bái lóng yú xī hé

这句话大意是:命诸军讨山胡白龙于西河。

jiǔ yuè wù zǐ kè zhī zhǎn bái lóng jí qí jiàng shuài tú qí chéng

这句话大意是:九月戊子,克之,斩白龙及其将帅,屠其城。

dōng shí yuè guǐ sì rú rú guó qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:冬十月癸巳,蠕蠕国遣使朝贡。

jiǎ wǔ pò bái lóng yú dǎng yú wǔ yuán

这句话大意是:甲午,破白龙余党于五原。

zhào shān hú wèi bái lóng suǒ bī jí guī xiáng zhě tīng wèi píng mín

这句话大意是:诏山胡为白龙所逼 及归降者,听为平民。

zhū yǔ bái lóng tóng wù zhǎn shù qiān rén lǔ qí qī zǐ bān cì jiàng shì gè yǒu chà

这句话大意是:诸与白龙同恶,斩数千人,虏其妻子,班赐将士各有差。

shí yǒu yī yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:十 有一月,车驾还宫。

shí yǒu èr yuè jiǎ chén xíng xìng yún zhōng

这句话大意是:十有二月甲辰,行幸云中。

tài yán yuán nián chūn zhèng yuè rén wǔ jiàng sǐ xíng yǐ xià gè yī děng

这句话大意是:太延元年春正月壬午,降死刑已下各一等。

guǐ wèi chū tài zǔ tài zōng gōng rén lìng de jià

这句话大意是:癸未,出太祖、太宗宫人,令得嫁。

jiǎ shēn dà shè gǎi nián

这句话大意是:甲申,大赦,改年。

èr yuè gēng zǐ rú rú yān qí chē shī zhū guó gè qiǎn shǐ cháo xiàn

现代白话:二月庚子,蠕蠕、呢耆、车师诸国各遣使朝献。

zhào cháng ān jí píng liáng mín xǐ zài jīng shī qí gū lǎo bù néng zì cún zhě tīng huán xiāng lǐ

这句话大意是:诏长安及平凉 民徙在京师,其孤老不能自存者,听还乡里。

dīng wèi chē jià hái gōng

这句话大意是:丁未,车驾还宫。

sān yuè guǐ hài féng wén tōng qiǎn dà jiàng kě zhú tōng cháo xiàn cí yǐ zi jí

这句话大意是:三月癸亥,冯文通 遣大将渴烛通朝献,辞以子疾。

xià wǔ yuè gēng shēn jìn yí dū gōng mù shòu wèi yí dū wáng rǔ yīn gōng zhǎng sūn dào shēng wéi shàng dǎng wáng yí chéng gōng xī jīn wèi héng nóng wáng guǎng líng gōng lóu fú lián wèi guǎng líng wáng běn guān gè rú gù

现代白话:夏五月庚申,进宜都公穆寿为宜都王,你阴公长孙 道生为上党王,宜城公奚斤为恒农王,广陵公楼伏连为广陵王,本官各如故。

qiǎn shǐ zhě èr shí bèi shǐ xī yù

这句话大意是:遣使 者二十辈使西域。

jiǎ xū xíng xìng yún zhōng

这句话大意是:甲戌,行幸云中。

liù yuè jiǎ wǔ zhào yuē qīng zhě kòu nì xiāo chú fāng biǎo jiàn yàn sī chóng zhèng huà fū hóng zhì dào shì yǐ lǚ zhào yǒu sī bān xuān sī huì suí lǐ bǎi kuí

这句话大意是:六月甲午,诏曰:“顷者寇逆消除,方表渐晏,思崇政化,敷洪治道,是以屡 诏有司,班宣思惠,绥理百揆。

qún gōng qīng shì shī yǐn mù shǒu huò wèi jǐn dǎo yáng zhī měi zhì lìng yīn yáng shī xù hé qì bù píng qù chūn xiǎo hàn dōng zuò bù mào

这句话大意是:群公卿士,师尹牧守,或未尽导扬之美,致令阴阳 失序,和气不平,去春小旱,东作不茂。

yōu qín kè jǐ qí qǐng líng zhī shàng xià xián zhì

这句话大意是:忧勤克己,祈请灵祗,上下咸秩。

qǐ zhèn jīng chéng yǒu gǎn hé bào yìng zhī sù yún yǔ zhèn sǎ liú zé zhān wò

这句话大意是:岂朕精 诚有感,何报应之速,云雨震洒,流泽沾渥。

yǒu bǐ fù rén chí fāng cùn yù yìn yì lù xiàn hòu sūn jiā jì ér wáng qù mò zhī suǒ zài

这句话大意是:有鄙妇人持方寸玉印,诣潞县侯孙家, 既而亡去,莫知所在。

yù sè xiān bái guāng zhào nèi yìng

这句话大意是:玉色鲜白,光照内映。

yìn yǒu sān zì wèi lóng niǎo zhī xíng yào miào qí qiǎo bù lèi rén jì wén yuē hàn yì píng

这句话大意是:印有三字,为龙鸟之形,要妙奇巧, 不类人迹,文曰‘旱疫平’。

tuī xún qí lǐ gài shén líng zhī bào yìng yě

这句话大意是:推寻其理,盖神灵之报应也。

zhèn yòng jiā yān

现代白话:朕用嘉呢。

bǐ zhě yǐ lái zhēn ruì réng zhēn suǒ zài gān lù liú yè jiàng yú diàn nèi

这句话大意是:比者已来, 祯瑞仍臻:所在甘露流液,降于殿内;。

jiā guā hé dì shēng yú zhōng shān

这句话大意是:嘉瓜合蒂,生于中山;。

yě mù lián lǐ zhí yú wèi jùn

这句话大意是:野木连理,殖于魏郡;。

zài xiān hòu zài dàn zhī xiāng bái yàn jí yú shèng lè jiù dū xuán niǎo suí zhī gài yǒu qiān shù

这句话大意是:在先后载诞之乡,白燕集于盛乐旧都,玄鸟随之,盖有千数;。

jiā hé pín suì hé xiù yú héng nóng

这句话大意是:嘉禾频岁合秀于恒农;。

bái zhì bái tù bìng jiàn yú bó hǎi bái zhì sān zhǐ yòu jí yú píng yáng tài zǔ zhī miào

这句话大意是:白雉、白兔并见于勃海,白雉三只又集于平阳太祖之庙。

tiān jiàng jiā kuàng jiāng hé dé yǐ chou zhī

这句话大意是:天降嘉贶,将何德以酬之?

suǒ yǐ nèi xǐng jīng zhèn xīn jù jiāo huái

这句话大意是:所以内省惊震,欣惧交怀。

qí lìng tiān xià dà pú wǔ rì lǐ bào bǎi shén

这句话大意是:其令天下大酺五日,礼报百神;。

shǒu zǎi jì jiè nèi míng shān dà chuān shàng dá tiān yì yǐ qiú fú lù

这句话大意是:守宰祭界内名山大川, 上答天意,以求福禄。

bǐng wǔ gāo lí shàn shàn guó bìng qiǎn shǐ cháo xiàn

这句话大意是:”丙午,高丽、鄯善国并遣使朝献。

wù shēn zhào piào qí dà jiàng jūn lè píng wáng pī děng wǔ jiāng lǜ qí sì wàn dōng fá wén tōng

这句话大意是:戊申,诏骠骑大将军、 乐平王丕等五将率骑四万东伐文通。

qiū qī yuè tián yú gù yáng

这句话大意是:秋七月,田于棝杨。

jǐ mǎo pī děng zhì yú hé lóng xǐ nán nǚ liù qiān kǒu ér hái

这句话大意是:己卯,丕等至于和龙,徙男女六千口而还。

bā yuè bǐng xū suì xìng hé xī

这句话大意是:八月丙戌,遂 幸河西。

sù tè guó qiǎn shǐ cháo xiàn

这句话大意是:粟特国遣使朝献。

jiǔ yuè jiǎ xū chē jià hái gōng

这句话大意是:九月甲戌,车驾还宫。

dōng shí yuè guǐ mǎo shàng shū zuǒ pú yè ān yuán móu fǎn fú zhū

这句话大意是:冬十月癸卯,尚书左仆射安原谋反伏诛。

jiǎ chén xíng xìng dìng zhōu cì yú xīn chéng gōng

这句话大意是:甲辰,行幸定州,次于新城宫。

shí yǒu yī yuè yǐ chǒu xíng xìng jì zhōu

这句话大意是:十有 一月乙丑,行幸冀州。

jǐ sì xiào liè yú guǎng chuān

这句话大意是:己巳,校猎于广川。

bǐng zǐ xíng xìng yè sì mì tài hòu miào

这句话大意是:丙子,行幸邺,祀密太后庙。

zhū suǒ guò duì wèn gāo nián bāo lǐ xián jùn

这句话大意是:诸所过, 对问高年,褒礼贤俊。

shí yǒu èr yuè jiǎ shēn zhào yuē cāo chi liù bǐng wáng zhě suǒ yǐ tǒng shè

这句话大意是:十有二月甲申,诏曰:“操持六柄,王者所以统摄;。

píng zhèng lǐ sòng gōng qīng zhī suǒ sī cún

这句话大意是:平政理 讼,公卿之所司存;。

quàn nóng píng fù zǎi mín zhī suǒ zhuān jí

这句话大意是:劝农平赋,宰民之所专急;。

jìn lì sān shí qián shǒu zhī suǒ kè jì

这句话大意是:尽力三时,黔首之所克济。

gè xiū qí fēn wèi zhī yǒu xù

这句话大意是:各修其 分,谓之有序;。

jīn gèng bù rán hé yǐ wèi zhì

现代白话:今更不然,凭什么为治?

yuè zhí qīn jú yǒu wěn gāng jì

这句话大意是:越职侵局,有紊纲纪;。

shàng wú dìng lìng mín zhī hé cóng

这句话大意是:上无定令,民知何从?

zì jīn yǐ hòu wáng nì bì nàn jī lǚ tā xiāng jiē dāng guī hái jiù jū bù wèn qián zuì

这句话大意是:自今以后,亡匿避难,羁旅他乡,皆当归还旧居,不问前罪。

mín xiāng shā hài mù shǒu yī fǎ píng jué bù tīng sī zhé bào fù gǎn yǒu bào zhě zhū jí zōng zú

这句话大意是:民相杀害,牧守依法 平决,不听私辄报复,敢有报者,诛及宗族;。

lín wǔ xiāng zhù yǔ tóng zuì

这句话大意是:邻伍相助,与同罪。

zhōu jùn xiàn bù dé wàng qiǎn lì zú fán rǎo mín shù

这句话大意是:州郡县不得妄遣 吏卒,烦扰民庶。

ruò yǒu fā diào xiàn zǎi jí qīng yì sān lǎo jì zī dìng kè póu duō yì guǎ jiǔ pǐn hùn tōng bù de zòng fù dū pín bì qiáng qīn ruò

这句话大意是:若有发调,县宰集卿邑三老计赀定课,裒多益寡,九品混通,不 得纵富督贫,避强侵弱。

tài shǒu fù jiǎn néng fǒu hé qí diàn zuì liè yán shǔ zhōu

这句话大意是:太守覆检能否,核其殿最,列言属州。

cì shǐ míng kǎo yōu liè yì tuì jiān lì shēng jìn zhēn liáng suì jǐn jǔ kè shàng tái

这句话大意是:刺史明考优劣,抑 退奸吏,升进贞良,岁尽举课上台。

tè shǒu hé zhì mín zhī xíng dāng xuān yáng ēn huà fèng shùn xiàn diǎn yǔ guó tóng yōu

这句话大意是:特守荷治民之行,当宣扬恩化,奉顺宪典,与 国同忧。

zhí dào zhèng shēn sù jū guān cì bù yì shàn hu

现代白话:直道正身,肃居官次,不是也很善吗?

guǐ mǎo qiǎn shǐ zhě yǐ tài láo sì běi yuè

这句话大意是:”癸卯,遣使者以太牢祀北岳。

èr nián chūn zhēng yuè jiǎ yín chē jià hái gōng

这句话大意是:二年春正月甲寅,车驾还宫。

èr yuè wù zǐ féng wén tōng qiǎn shǐ cháo gòng qiú sòng shì zǐ dì bù xǔ

这句话大意是:二月戊子,冯文通遣使朝贡,求送侍子,帝不许。

rén chén qiǎn shǐ zhě shí yú bèi yì gāo lí dōng yí zhū guó zhào yù zhī

这句话大意是:壬辰,遣使者十余辈诣高丽、东夷诸国,诏谕之。

sān yuè bǐng chén liú yì lóng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:三月丙辰,刘义隆遣使朝贡。

xīn wèi píng dōng jiāng jūn é qīng ān xī jiāng jūn gǔ bì lǜ jīng qí yī wàn tǎo féng wén tōng píng zhōu cì shǐ yuán yīng yòu lǜ liáo xī jiāng jūn huì zhī

这句话大意是:辛 未,平东将军娥清、安西将军古弼,率精骑一万讨冯文通,平州刺史元婴又率辽西 将军会之。

wén tōng pò jí qiú jiù yú gāo lí gāo lí shǐ qí dà jiàng gé màn lú yǐ bù qí èr wàn rén yíng wén tōng

这句话大意是:文通迫急,求救于高丽,高丽使其大将葛蔓卢以步骑二万人迎文通。

jiǎ xū yǐ quē zhèn hǔ láo

这句话大意是:甲 戌,以阙镇虎牢。

xià sì yuè jiǎ shēn huáng zǐ xiǎo r miáo r bìng hōng

这句话大意是:夏四月甲申,皇子小儿、苗儿并薨。

wǔ yuè yǐ mǎo féng wén tōng bēn gāo lí

这句话大意是:五月乙卯,冯文通奔高丽。

wù wǔ zhào sàn qí cháng shì fēng bō shǐ gāo lí zhēng sòng wén tōng

这句话大意是:戊午,诏散骑 常侍封拨使高丽,征送文通。

dīng mǎo xíng xìng hé xī

这句话大意是:丁卯,行幸河西。

hè lián dìng zhī xi yě yáng nán dāng qiè jù shàng guī

这句话大意是:赫连定之西也,杨难当窃据上邽。

qiū qī yuè gēng xū zhào piào qí dà jiàng jūn lè píng wáng pī děng dū hé xī gāo píng zhū jūn tǎo zhī

这句话大意是:秋七月庚戌,诏骠骑大将军、乐平王丕等督河西、高平诸军讨之。

zhào sàn qí shì láng guǎng píng zi yóu yā děng shǐ yú liú yì lóng

这句话大意是:诏散骑侍郎、广 平子游雅等使于刘义隆。

bā yuè dīng hài qiǎn shǐ liù bèi shǐ xī yù

这句话大意是:八月丁亥,遣使六辈使西域。

dì xiào liè yú hé xī

这句话大意是:帝校猎于河西。

zhào guǎng píng gōng zhāng lí fā dìng zhōu qī jùn yī wàn èr qiān rén tōng suō quán dào

这句话大意是:诏广平公张 黎发定州七郡一万二千人,通莎泉道。

jiǎ chén gāo chē guó qiǎn shǐ cháo xiàn

这句话大意是:甲辰,高车国遣使朝献。

jiǔ yuè gēng xū piào qí dà jiāng jūn lè píng wáng pī děng zhì lüè yáng nán dāng fèng zhào shè shàng guī shǒu

这句话大意是:九月庚戌,骠骑大 将军、乐平王丕等至略阳,难当奉诏摄上邽守。

gāo lí bù sòng wén tōng qiǎn shǐ fèng biǎo chēng dāng yǔ wén tōng jù fèng wáng huà

这句话大意是:高丽不送文通,遣使奉表,称当与 文通俱奉王化。

dì yǐ gāo lí wéi zhào yì jiāng jī zhī nà lè píng wáng pī jì ér zhǐ

这句话大意是:帝以高丽违诏,议将击之,纳乐平王丕计而止。

dōng shí yǒu yī yuè jǐ yǒu xíng xìng gù yáng qū yě mǎ yú yún zhōng zhì yě mǎ yuàn

这句话大意是:冬十有一月己酉, 行幸棝杨,驱野马于云中,置野马苑。

rùn yuè rén zǐ chē jià hái gōng

这句话大意是:闰月壬子,车驾还宫。

yǐ chǒu yǐng chuān wáng tí gǎi fēng wǔ chāng wáng

这句话大意是:乙丑,颍川王提改封 武昌王。

hé xī wáng jǔ qú mù jiān qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:河西王沮渠牧犍,遣使朝贡。

shì suì tǔ yù hún mù guī sǐ

这句话大意是:是岁,吐谷浑慕𪻺死。

sān nián chūn zhēng yuè guǐ wèi zhēng dōng dà jiàng jūn zhōng shān wáng zuǎn hōng

这句话大意是:三年春正月癸未,征东大将军、中山王纂薨。

wù zǐ tài wèi běi píng wáng cháng sūn sōng hōng

这句话大意是:戊子,太尉、北平王长孙嵩薨。

yǐ sì zhèn nán dà jiāng jūn dān yáng wáng shū sūn jiàn hōng

这句话大意是:乙巳,镇南大将军、丹阳王叔孙建薨。

èr yuè yǐ mǎo xíng xìng yōu zhōu cún xù gū lǎo wèn mín jí kǔ

这句话大意是:二月乙卯,行幸幽州,存恤孤老,问民疾苦;。

hái xìng shàng gǔ suì zhì dài

这句话大意是:还幸上谷,遂至代。

suǒ guò fù tián zū zhī bàn

这句话大意是:所过复田租之半。

gāo lí qì dān guó bìng qiǎn shǐ cháo xiàn

这句话大意是:高丽、契丹国并遣使朝献。

sān yuè dīng chǒu yǐ nán píng wáng hún wèi zhèn dōng dà jiàng jūn yí tóng sān sī zhèn hé lóng

这句话大意是:三月丁丑,以南 平王浑为镇东大将军、仪同三司,镇和龙。

jǐ mǎo yú jià hái gōng

这句话大意是:己卯,舆驾还宫。

guǐ sì qiū cí yuè bān yān qí chē shī sù tè shū lè wū sūn kě pán tuó shàn shàn zhū guó gè qiǎn shǐ cháo xiàn

现代白话:癸巳,龟兹、悦般、 呢耆、车师、粟特、疏勒、乌孙、渴槃陀、鄯善诸国各遣使朝献。

dīng yǒu liú yì lóng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:丁酉,刘义隆遣 使朝贡。

xià wǔ yuè jǐ chǒu zhào yuē fāng jīn kòu nì xiāo tiǎn tiān xià jiàn yàn

这句话大意是:夏五月己丑,诏曰:“方今寇逆消殄,天下渐晏。

bǐ nián yǐ lái lǚ zhào yǒu sī bān xuān huì zhèng yǔ mín níng xī

这句话大意是:比年以来,屡诏有司, 班宣惠政,与民宁息。

ér nèi wài qún guān jí mù shǒu lìng zhǎng bù néng yōu qín suǒ sī jiū chá fēi fǎ fèi gōng dài sī gēng xiāng yǐn zhì zhuó huò wèi guān zhèng cún gǒu qiě

这句话大意是:而内外群官及牧守令长,不能忧勤所司,纠察非法,废公带 私,更相隐置,浊货为官,政存苟且。

fu fǎ zhī bù yòng zì shàng fàn zhī qí lìng tiān xià lì mín de jǔ gào shǒu lìng bù rú fǎ zhě

这句话大意是:夫法之不用,自上犯之,其令天下吏民,得 举告守令不如法者。

bǐng shēn xíng xìng yún zhōng

这句话大意是:”丙申,行幸云中。

qiū qī yuè wù zǐ shǐ fǔ jūn dà jiàng jūn yǒng chāng wáng jiàn sī kōng shàng dǎng wáng cháng sūn dào shēng tǎo shān hú bái lóng yú dǎng yú xī hé miè zhī

这句话大意是:秋七月戊子,使抚军大将军、永昌王健,司空、上党王长孙道生,讨山胡白龙 余党于西河,灭之。

bā yuè jiǎ chén xíng xìng hé xī

这句话大意是:八月甲辰,行幸河西。

jiǔ yuè jiǎ shēn chē jià hái gōng

这句话大意是:九月甲申,车驾还宫。

dīng yǒu qiǎn shǐ zhě bài xī qín wáng mù guī dì mù lì yán wèi zhèn xi dà jiàng jūn yí tóng sān sī gǎi fēng xī píng wáng

这句话大意是:丁酉,遣使者拜 西秦王慕𪻺弟慕利延为镇西大将军、仪同三司,改封西平王。

dōng shí yuè guǐ mǎo xíng xìng yún zhōng

这句话大意是:冬十月癸卯,行幸云中。

shí yǒu yī yuè rén shēn chē jià hái gōng

这句话大意是:十有一月壬申,车驾还宫。

jiǎ shēn pò luò nà zhě shé guó gè qiǎn shǐ cháo xiàn fèng hàn xuè mǎ

这句话大意是:甲申,破洛那、者舌国各 遣使朝献,奉汗血马。

shì suì hé xī wáng jǔ qú mù jiān shì zǐ fēng tán lái cháo

这句话大意是:是岁,河西王沮渠牧犍世子封坛来朝。

sì nián chūn sān yuè gēng chén shàn shàn wáng dì sù yán qí lái cháo

这句话大意是:四年春三月庚辰,鄯善王弟素延耆来朝。

guǐ wèi ba shā mén nián wǔ shí yǐ xià

这句话大意是:癸未,罢沙门年五十已下。

jiāng yáng wáng gēn hōng

这句话大意是:江阳王根 薨。

shì yuè gāo lí shā féng wén tōng

这句话大意是:是月,高丽杀冯文通。

xià wǔ yuè wù yín dà shè tiān xià

这句话大意是:夏五月戊寅,大赦天下。

bǐng shēn xíng xìng wǔ yuán

这句话大意是:丙申,行幸五原。

qiū qī yuè rén wǔ chē jià běi fá

这句话大意是:秋七月壬午,车驾北伐。

shì jù rú rú chuán

这句话大意是:事具《蠕蠕传》。

dōng shí yuè yǐ chǒu dà xiǎng liù jūn

这句话大意是:冬十月乙丑,大飨六军。

shí èr yuè dīng sì chē jià zhì zì běi fá

这句话大意是:十二月丁巳,车驾至自北伐。

shàng luò ba quán diǎn děng xiāng shuài nèi fù

这句话大意是:上洛巴泉蕇等相率内附。

zhào jiān sàn qí cháng shì gāo yǎ shǐ liú yì lóng

这句话大意是:诏兼散骑常侍高雅使刘义隆。

wǔ nián chūn zhēng yuè gēng yín xíng xìng dìng zhōu

这句话大意是:五年春正月庚寅,行幸定州。

sān yuè dīng mǎo zhào wèi dà jiàng jūn lè ān wáng fàn qiǎn yōng zhōu cì shǐ gé nà qǔ shàng luò

这句话大意是:三月丁卯,诏卫大将军、乐安王范遣雍州刺史葛 那取上洛。

liú yì lóng shàng luò tài shǒu chán shēng zhǎng qì jùn zǒu

这句话大意是:刘义隆上洛太守镡生长弃郡走。

xīn wèi chē jià hái gōng

这句话大意是:辛未,车驾还宫。

gēng yín yǐ gù nán qín wáng shì zi yáng bǎo zōng wèi zhēng nán dà jiàng jūn qín zhōu mù wǔ dū wáng zhèn shàng guī

这句话大意是:庚寅,以故南秦王世 子杨保宗为征南大将军、秦州牧、武都王,镇上邽。

xià sì yuè dīng yǒu shàn shàn qiū cí shū lè yān qí zhū guó qiǎn shǐ cháo xiàn

现代白话:夏四月丁酉,鄯善、龟兹、疏勒、呢耆诸国遣使朝献。

wǔ yuè dīng chǒu zhì bīng yú xi jiāo

这句话大意是:五月丁丑,治兵于西郊。

guǐ wèi zhē yì guó xiàn hàn xuè mǎ

这句话大意是:癸未,遮逸国献汗血马。

liù yuè jiǎ chén chē jià xi tǎo jǔ qú mù jiān shì zhōng yí dū wáng mù shòu fǔ huáng tài zi jué liú tái shì

这句话大意是:六月甲辰,车驾西讨沮渠牧犍,侍中、宜都王穆寿辅皇太 子决留台事;。

dà jiàng jūn cháng lè wáng jī jìng fǔ guó dà jiàng jūn jiàn níng wáng chóng èr wàn rén zhūn mò nán yǐ bèi rú rú

这句话大意是:大将军、长乐王嵇敬,辅国大将军、建宁王崇二万人屯漠南,以备蠕 蠕。

qiū qī yuè jǐ sì chē jià zhì shàng jùn shǔ guó chéng dà xiǎng qún chén jiǎng wǔ mǎ shè

这句话大意是:秋七月己巳,车驾至上郡属国城,大飨群臣,讲武马射。

rén wǔ liú zī zhòng fēn bù zhū jūn fǔ jūn dà jiàng jūn yǒng chāng wáng jiàn shàng shū lìng jù lù gōng liú jié dū zhū jūn yǔ cháng shān wáng sù èr dào bìng jìn wèi qián fēng

这句话大意是:壬午,留辎重,分部 诸军:抚军大将军、永昌王健,尚书令、钜鹿公刘洁督诸军,与常山王素二道并进, 为前锋;。

piào qí dà jiàng jūn lè píng wáng pī tài zǎi yáng píng wáng dù chāo dū píng liáng fū chéng zhū jūn wèi hòu jì

这句话大意是:骠骑大将军、乐平王丕,太宰、阳平王杜超,督平凉、鄜城诸军为后继。

bā yuè jiǎ wǔ yǒng chāng wáng jiàn huò mù jiān niú mǎ chù chǎn èr shí yú wàn

这句话大意是:八月甲午,永昌王健获牧犍牛马畜产二十余万。

mù jiān qiǎn dì dǒng lái lǜ wàn yú rén jù zhàn yú chéng nán wàng chén tuì zǒu

这句话大意是:牧犍遣弟董来率万余人拒战于城南, 望尘退走。

bǐng shēn chē jià zhì gū zāng mù jiān xiōng zi zǔ yú chéng lái jiàng nǎi fēn jūn wéi zhī

这句话大意是:丙申,车驾至姑臧,牧犍兄子祖逾城来降,乃分军围之。

jiǔ yuè bǐng xū mù jiān xiōng zi wàn nián lǜ huī xià lái jiàng

这句话大意是:九月丙戌,牧 犍兄子万年率麾下来降。

shì rì mù jiān yǔ zuǒ yòu wén wǔ wǔ qiān rén miàn fù jūn mén dì jiě qí fù shì yǐ fān chén zhī lǐ shōu qí chéng nèi hù kǒu èr shí yú wàn cāng kù zhēn bǎo bù kě chēng jì

这句话大意是:是日,牧犍与左右文武五千人面缚军门,帝解其缚,侍以 籓臣之礼,收其城内户口二十余万,仓库珍宝不可称计。

jìn zhāng yè gōng tū fā bǎo zhōu jué wèi wáng yǔ lóng xiāng jiāng jūn mù pí ān yuǎn jiāng jūn yuán hè fēn lüè zhū jùn zá rén jiàng zhě yì shù shí wàn

这句话大意是:进张掖公秃发保周爵为王, 与龙骧将军穆罴、安远将军源贺分略诸郡,杂人降者亦数十万。

mù jiān dì zhāng yè tài shǒu yi de shāo cāng kù xi bēn jiǔ quán

这句话大意是:牧犍弟张掖太守宜 得,烧仓库,西奔酒泉。

lè dōu tài shǒu ān zhōu nán bēn tǔ yù hún

这句话大意是:乐都太守安周南奔吐谷浑。

qiǎn zhèn nán jiāng jūn xī juàn tǎo zhāng yè suì zhì jiǔ quán mù jiān dì jiǔ quán tài shǒu wú huì jí yi de fù bēn jìn chāng

这句话大意是:遣镇南将军奚眷讨张掖,遂至 酒泉,牧犍弟酒泉太守无讳及宜得复奔晋昌。

shǐ yì yáng gōng yuán jié shǒu jiǔ quán

这句话大意是:使弋阳公元洁守酒泉。

zhèn běi jiāng jūn fēng tà tǎo lè dōu lüè shù qiān jiā ér hái

这句话大意是:镇北将军封沓 讨乐都,掠数千家而还。

bān cì jiàng shì gè yǒu chà

这句话大意是:班赐将士各有差。

wù zǐ rú rú fàn sāi suì zhì qī jiè shān jīng shī dà hài

这句话大意是:戊子,蠕蠕犯塞,遂至七介山,京师大 骇。

huáng tài zǐ mìng shàng dǎng wáng cháng sūn dào shēng děng jù zhī

这句话大意是:皇太子命上党王长孙道生等拒之。

shì jù rú rú chuán

这句话大意是:事具《蠕蠕传》。

dōng shí yuè xīn yǒu chē jià dōng hái tú liáng zhōu mín sān wàn yú jiā yú jīng shī

这句话大意是:冬十月辛酉,车驾东还,徒凉州民三万余家于京师。

liú piào qí dà jiàng jūn lè píng wáng pī zhēng xi dà jiàng jūn hè duō luó zhèn liáng zhōu

这句话大意是:留骠骑大将军、乐平王丕, 征西大将军贺多罗镇凉州。

guǐ hài qiǎn zhāng yè wáng tū fā bǎo zhōu yù zhū bù xiān bēi bǎo zhōu yīn lǜ zhū bù pàn yú zhāng yè

这句话大意是:癸亥,遣张掖王秃发保周谕诸部鲜卑,保周因率诸部叛 于张掖。

shí yǒu yī yuè yǐ sì liú yì lóng qiǎn shǐ cháo xiàn bìng xiàn xùn xiàng yī

这句话大意是:十有一月乙巳,刘义隆遣使朝献,并献驯象一。

shì yuè gāo lí jí sù tè kě pán tuó pò luò nà xī jū bàn zhū guó gè qiǎn shǐ cháo xiàn

这句话大意是:是月,高丽及粟特、渴槃 陀、破洛那、悉居半诸国各遣使朝献。

shí yǒu èr yuè rén wǔ chē jià zhì zì xi fá yǐn zhì cè xūn gào yú zōng miào

这句话大意是:十有二月壬午,车驾至自西伐,饮至策勋, 告于宗庙。

yáng nán dāng kòu shàng guī zhèn jiāng yuán wù tóu jī zǒu zhī

这句话大意是:杨难当寇上邽,镇将元勿头击走之。

shì suì shàn shàn qiū cí shū lè yān qí gāo lí sù tè kě pán tuó pò luò nà xī jū bàn děng guó bìng qiǎn shǐ cháo gòng

现代白话:是岁,鄯善、龟兹、疏勒、呢耆、 高丽、粟特、渴槃陀、破洛那、悉居半等国并遣使朝贡。

shì zǔ jì xià zōng jì

这句话大意是:世祖纪下 宗纪。

tài píng zhēn jūn yuán nián chūn zhèng yuè jǐ yǒu jǔ qú wú huì wéi jiǔ quán

这句话大意是:太平真君元年春正月己酉,沮渠无讳围酒泉。

xīn hài fēn qiǎn shì chén xún xíng zhōu jùn guān chá fēng sú wèn mín jí kǔ

这句话大意是:辛亥,分遣侍臣巡行州郡,观察 风俗,问民疾苦。

rén zǐ wú huì yòu zhí yì yáng gōng yuán jié

这句话大意是:壬子,无讳诱执弋阳公元洁。

èr yuè jǐ sì zhào jiǎ tōng zhí cháng shì xíng yǐng shǐ yú liú yì lóng

这句话大意是:二月己巳,诏假通直常侍邢颖使于 刘义隆。

fā cháng ān wǔ qiān rén jùn kūn míng chí

这句话大意是:发长安五千人浚昆明池。

sān yuè jiǔ quán xiàn

这句话大意是:三月,酒泉陷。

xià sì yuè gēng chén wú huì kòu zhāng yè tū fā bǎo zhōu zhūn yú shān dān

这句话大意是:夏四月庚辰,无讳寇张掖,秃发保周屯于删丹。

bǐng xū zhào fǔ jūn dà jiàng jūn yǒng chāng wáng jiàn děng dū zhū jūn tǎo bǎo zhōu

这句话大意是:丙戌,诏抚军大将军、永昌王 健等督诸军讨保周。

wǔ yuè xīn mǎo xíng xìng běi bù

这句话大意是:五月辛卯,行幸北部。

yǐ sì wú huì fù wéi zhāng yè bù kè tuì huán

这句话大意是:乙巳,无讳复围张掖,不克,退还。

bǐng chén chē jià hái gōng

这句话大意是:丙 辰,车驾还宫。

liù yuè dīng chǒu huáng sūn jùn shēng dà shè gǎi nián

这句话大意是:六月丁丑,皇孙浚生,大赦,改年。

qiū qī yuè xíng xìng yīn shān

这句话大意是:秋七月,行幸阴山。

jǐ chǒu yǒng chāng wáng jiàn zhì fān hé pò bǎo zhōu

这句话大意是:己丑,永昌王健至番禾,破保周。

zhōu dùn zǒu

这句话大意是:周遁走。

bǐng shēn huáng tài hòu dòu shì bēng yú xíng gōng

这句话大意是:丙申,皇太后 窦氏崩于行宫。

guǐ chǒu bǎo zhōu zì shā chuán shǒu jīng shī

这句话大意是:癸丑,保周自杀,传首京师。

bā yuè jiǎ shēn wú huì jiàng sòng yì yáng gōng yuán jié jí zhū jiàng shì

这句话大意是:八月甲申,无讳降,送弋阳公元洁及 诸将士。

jiǔ yuè rén yín chē jià hái gōng

这句话大意是:九月壬寅,车驾还宫。

dōng shí yǒu yī yuè dīng hài xíng xìng shān běi

这句话大意是:冬十有一月丁亥,行幸山北。

shí èr yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:十二月,车驾还宫。

shì suì zhōu zhèn shí wǔ mín jī kāi cāng zhèn xù

这句话大意是:是岁,州镇十五民饥,开仓赈恤。

yǐ hé nán wáng yào zi jié r wèi hé jiān wáng hòu gǎi fēng lüè yáng wáng

这句话大意是:以河南王曜子羯儿为河间王,后改封略阳王。

èr nián chūn zhēng yuè guǐ mǎo bài jǔ qú wú huì wèi zhēng xi dà jiàng jūn liáng zhōu mù jiǔ quán wáng

这句话大意是:二年春正月癸卯,拜沮渠无讳为征西大将军、凉州牧、酒泉王。

jiǎ chén xíng xìng wēn quán

这句话大意是:甲辰,行幸温 泉。

èr yuè rén xū chē jià hái gōng

这句话大意是:二月壬戌,车驾还宫。

sān yuè xīn mǎo zàng huì tài hòu yú guō shān

这句话大意是:三月辛卯,葬惠太后于崞山。

gēng xū xīn xīng wáng jùn lüè yáng wáng jié r yǒu zuì bìng chù wèi gōng

这句话大意是:庚戌,新兴王俊、略阳王 羯儿有罪,并黜为公。

xīn hài fēng rú rú yù jiǔ lǘ qǐ liè guī wèi shuò fāng wáng jǔ qú wàn nián wèi zhāng yè wáng

这句话大意是:辛亥,封蠕蠕郁久闾乞列归为朔方王,沮渠万年为张掖王。

xià sì yuè dīng sì liú yì lóng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:夏四月丁巳,刘义隆遣使朝贡。

gēng chén zhào zhèn nán jiāng jūn nán yáng gōng xī juàn zhēng jiǔ quán

这句话大意是:庚辰,诏镇南将军、南阳公奚眷征酒泉。

wǔ yuè xīn mǎo xíng xìng shān běi

这句话大意是:五月 辛卯,行幸山北。

qiū bā yuè xīn hài zhào sàn qí shì láng zhāng wěi děng shǐ liú yì lóng

这句话大意是:秋八月辛亥,诏散骑侍郎张伟等使刘义隆。

xíng xìng hé xī

这句话大意是:行幸河西。

jiǔ yuè wù xū fǔ jūn dà jiàng jūn yǒng chāng wáng jiàn hōng

这句话大意是:九月戊戌, 抚军大将军、永昌王健薨。

dōng shí yǒu yī yuè gēng zǐ zhèn nán jiāng jūn xī juàn píng jiǔ quán huò jǔ qú tiān zhōu zāng jiē qū dé nán nǚ sì qiān kǒu

这句话大意是:冬十有一月庚子,镇南将军奚眷平酒泉,获沮渠天周、 臧嗟、屈德,男女四千口。

shí yǒu èr yuè jiǎ xū chē jià hái gōng

这句话大意是:十有二月甲戌,车驾还宫。

bǐng zǐ liú yì lóng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:丙子,刘义隆遣使朝贡。

sān nián chūn zhēng yuè jiǎ shēn dì zhì dào tán qīn shòu fú lù bèi fǎ jià qí zhì jǐn qīng

这句话大意是:三年春正月甲申,帝至道坛,亲受符箓,备法驾,旗帜尽青。

yǔ zài shì lǎo zhì

这句话大意是:语在《释老志》。

sān yuè rén yín běi píng wáng cháng sūn tuí yǒu zuì xuē jué wèi hóu

这句话大意是:三月壬寅,北平王长孙颓有罪,削爵为侯。

xià sì yuè wú huì zǒu dù liú shā jù shàn shàn

这句话大意是:夏四月,无讳走渡流沙,据鄯善。

li hào sūn bǎo jù dūn huáng qiǎn shǐ nèi fù

这句话大意是:李皓孙宝据敦煌,遣使内附。

wǔ yuè xíng xìng yīn shān zhī běi

这句话大意是:五月,行幸阴 山之北。

rùn yuè liú yì lóng lóng xiāng jiāng jūn péi fāng míng liáng zhōu cì shǐ liú kāng zǔ kòu nán qín nán qín wáng yáng nán dāng bài bēn yú shàng guī

这句话大意是:闰月,刘义隆龙骧将军裴方明、梁州刺史刘康祖寇南秦,南秦王杨难当败, 奔于上邽。

liù yuè bǐng xū nán dāng cháo yú xíng gōng

这句话大意是:六月丙戌,难当朝于行宫。

xiān shì qǐ diàn yú yīn shān zhī běi diàn shǐ chéng ér nán dāng zhì yīn míng yuē guǎng dé yān

现代白话:先是,起殿于阴山之北,殿始成而难当至, 因名曰广德呢。

qiū qī yuè bǐng yín zhào ān xi jiāng jūn jiàn xìng gōng gǔ bì dū lǒng yòu zhū jūn jí diàn zhōng hǔ bēn yǔ wǔ dū wáng yáng bǎo zōng děng cóng qí shān nán rù zhēng xi jiāng jūn huái yáng gōng pí bào zi yǔ láng yá wáng sī mǎ chu zhī děng dū guān zhōng zhū jūn cóng sàn guān xi rù jù huì chóu chí

这句话大意是:秋七月丙寅,诏安西将军、建兴公古弼督陇右诸军及殿中虎贲与武都王杨保宗 等从祁山南入,征西将军、淮阳公皮豹子与琅邪王司马楚之等督关中诸军从散关西 入,俱会仇池;。

yù lín gōng sī mǎ wén sī wèi zhēng nán dà jiàng jūn jìn jué qiáo wáng dū luò yù zhū jūn shì nán qù xiāng yáng

这句话大意是:郁林公司马文思为征南大将军,进爵谯王,督洛豫诸军事南趣襄阳;。

zhēng nán jiāng jūn dōng ān gōng diāo yōng dōng qù guǎng líng yāo fāng míng guī lù

这句话大意是:征南将军、东安公刁雍东趣广陵,邀方明归路。

dōng shí yuè jǐ mǎo fēng huáng zǐ fú luō wèi jìn wáng hàn wèi qín wáng tán wèi yàn wáng jiàn wèi chǔ wáng yú wèi wú wáng

这句话大意是:冬十月己卯,封皇子伏罗为晋王,翰为秦王,谭为燕王,建为楚王,余为吴王。

shí yǒu èr yuè xīn sì shì zhōng tài bǎo xiāng chéng gōng lú lǔ yuán hōng

这句话大意是:十有二月辛巳,侍中、太保、襄城公卢鲁元薨。

dīng yǒu chē jià hái gōng

这句话大意是:丁酉,车驾还宫。

li bǎo qiǎn shǐ cháo gòng yǐ bǎo wèi zhèn xi dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī shā zhōu mù fēng dūn huáng gōng

这句话大意是:李宝遣使朝贡, 以宝为镇西大将军、开府仪同三司、沙州牧,封敦煌公。

sì nián chūn zhēng yuè jǐ sì zhēng xi jiāng jūn pí bào zi děng dà pò liú yì lóng jiāng yú lè xiāng qín qí jiāng wáng huàn zhī wáng zhǎng qīng děng

这句话大意是:四年春正月己巳,征西将军皮豹子等大破刘义隆将于乐乡,擒其将王奂之、王 长卿等。

qiáng xuán míng xīn bó fèn qì xià biàn dùn zǒu zhuī zhǎn zhī jǐn lǔ qí zhòng

这句话大意是:强玄明、辛伯奋弃下辨遁走,追斩之,尽虏其众。

gēng wǔ xíng xìng zhōng shān

这句话大意是:庚午,行幸中山。

èr yuè bǐng zǐ chē jià zhì yú héng shān zhī yáng zhào yǒu sī kān shí lè míng

这句话大意是:二月 丙子,车驾至于恒山之阳,诏有司刊石勒铭。

shì yuè kè chóu chí

这句话大意是:是月,克仇池。

sān yuè gēng shēn chē jià hái gōng

这句话大意是:三月庚申,车驾还宫。

rén xū wū luò hòu guó qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:壬戌,乌洛侯国遣使朝贡。

xià sì yuè wǔ dū wáng yáng bǎo zōng móu fǎn zhū jiāng qín sòng jīng shī

这句话大意是:夏四月,武都王杨保宗谋反,诸将擒送京师;。

zhū dǐ qiāng fù tuī bǎo zōng dì wén dé wéi zhǔ wéi chóu chí

这句话大意是:诸氐、羌复推保宗弟文德为主, 围仇池。

dīng yǒu dà shè tiān xià

这句话大意是:丁酉,大赦天下。

jǐ hài xíng xìng yīn shān

这句话大意是:己亥,行幸阴山。

wǔ yuè jiāng jūn gǔ bì dà pò zhū dǐ jiě chóu chí wéi

这句话大意是:五月,将军古弼大破诸氐,解仇池围。

liù yuè gēng yín zhào yuē zhèn chéng tiān zǐ mín yōu lǐ wàn guó yù lìng bǎi xìng jiā jǐ rén zú xìng yú lǐ yì

这句话大意是:六月庚寅,诏曰:“朕承天子民,忧理万国,欲令百姓家给人足,兴于礼义。

ér mù shǒu lìng zǎi bù néng zhù zhèn xuān yáng ēn dé qín xù mín yǐn zhì nǎi qīn duó qí chǎn jiā yǐ cán nüè fēi suǒ yǐ wéi zhì yě

这句话大意是:而牧 守令宰不能助朕宣扬恩德,勤恤民隐,至乃侵夺其产,加以残虐,非所以为治也。

jīn fù mín zī fù sān nián qí tián zū suì shū rú cháng

这句话大意是:今复民赀赋三年,其田租岁输如常。

mù shǒu zhī tú gè lì jīng wéi zhì quàn kè nóng sāng bù dé wàng yǒu zhēng fā

这句话大意是:牧守之徒,各厉精为治,劝课农桑,不得妄有 征发;。

yǒu sī tán jiū wù yǒu suǒ zòng

这句话大意是:有司弹纠,勿有所纵。

guǐ sì dà yuè yú xi jiāo

这句话大意是:”癸巳,大阅于西郊。

qiū jiǔ yuè xīn chǒu xíng xìng mò nán

这句话大意是:秋九月辛丑,行幸漠南。

jiǎ chén shě zī zhòng yǐ qīng jì xí rú rú fēn jūn wèi sì dào

这句话大意是:甲辰, 舍辎重,以轻骑袭蠕蠕,分军为四道。

shì jù rú rú chuán

这句话大意是:事具《蠕蠕传》。

zhèn běi jiāng jūn fēng tà wáng rù rú rú

这句话大意是:镇北将军封沓亡入蠕蠕。

dōng shí yī yuè jiāng jūn pí bào zi děng zhuī pò liú yì lóng jiāng yú zhuó shuǐ

这句话大意是:冬十一月,将军皮豹子等追破刘义隆将于浊水。

jiǎ zǐ chē jià zhì yú shuò fāng

这句话大意是:甲子,车驾至于朔方。

zhào yuē zhèn chéng zǔ zōng chóng guāng zhī xù sī chǎn hóng jī huī lóng wàn shì

这句话大意是:诏曰:“朕 承祖宗重光之绪,思阐洪基,恢隆万世。

zì jīng yíng tiān xià píng bào chú luàn sǎo qīng bù shùn èr shí nián yǐ

现代白话:自经营天下,平暴除乱,扫清不顺,二十 年了。

fu yīn yáng yǒu wǎng fù sì shí yǒu dài xiè

这句话大意是:夫阴阳有往复,四时有代谢。

shòu zi rèn xián suǒ yǐ xiū xī

这句话大意是:授子任贤,所以休息;。

yōu lóng gōng chén shì tú cháng jiǔ gài gǔ jīn bù yì zhī lìng diǎn yě

这句话大意是:优隆功臣,式图长久, 盖古今不易之令典也。

qí lìng huáng tài zǐ fù lǐ wàn jī zǒng tǒng bǎi kuí

这句话大意是:其令皇太子副理万机,总统百揆。

zhū zhèn gōng chén qín láo rì jiǔ jiē dāng yǐ jué guī dì suí shí cháo qǐng xiǎng yàn zhèn qián lùn dào chén mó ér yǐ bù yí fù fán yǐ jù zhí

这句话大意是:诸朕功臣,勤劳日久,皆 当以爵归第,随时朝请,飨宴朕前,论道陈谟而已,不宜复烦以剧职。

gèng jǔ xián jùn yǐ bèi bǎi guān

这句话大意是:更举贤俊, 以备百官。

zhǔ zhě míng wèi kē zhì yǐ chēng zhèn xīn

这句话大意是:主者明为科制,以称朕心。

shí èr yuè xīn mǎo chē jià zhì zì běi fá

这句话大意是:”十二月辛卯,车驾至自北伐。

wǔ nián chūn zhēng yuè rén yín huáng tài zǐ shǐ zǒng bǎi kuí

这句话大意是:五年春正月壬寅,皇太子始总百揆。

shì zhōng zhōng shū jiān yí dū wáng mù shòu sī tú dōng jùn gōng cuī hào shì zhōng guǎng píng gōng zhāng lí shì zhōng jiàn xìng gōng gǔ bì fǔ tài zǐ yǐ jué shù zhèng

这句话大意是:侍中、中书监、宜都王穆寿,司徒、东郡 公崔浩,侍中、广平公张黎,侍中、建兴公古弼,辅太子以决庶政。

zhū shàng shū zhě jiē chēng chén shàng shū yí yǔ biǎo tóng

这句话大意是:诸上书者皆称 臣,上疏仪与表同。

wù shēn zhào yuē yú mín wú shí xìn huò yāo xié sī yǎng shī wū jiā cáng chèn jì yīn yáng tú wěi fāng jì zhī shū

这句话大意是:戊申,诏曰:“愚民无识,信惑妖邪,私养师巫,挟藏谶记、 阴阳、图纬、方伎之书;。

yòu shā mén zhī tú jiǎ xī róng xū dàn shēng zhì yāo niè

这句话大意是:又沙门之徒,假西戎虚诞,生致妖孽。

fēi suǒ yǐ yī qí zhèng huà bù chún dé yú tiān xià yě

这句话大意是:非所以壹齐政化, 布淳德于天下也。

zì wáng gōng yǐ xià zhì yú shù rén yǒu sī yǎng shā mén shī wū jí jīn yín gōng qiǎo zhī rén zài qí jiā zhě jiē qiǎn yì guān cáo bù dé róng nì

这句话大意是:自王公已下至于庶人,有私养沙门、师巫及金银工巧之人在其家 者,皆遣诣官曹,不得容匿。

xiàn jīn nián èr yuè shí wǔ rì guò qī bù chū shī wū shā mén shēn sǐ zhǔ rén mén zhū

这句话大意是:限今年二月十五日,过期不出,师巫、沙门身死,主 人门诛。

míng xiāng xuān gào xián shǐ wén zhī

这句话大意是:明相宣告,咸使闻知。

gēng xū zhào yuē zì qǐng yǐ lái jūn guó duō shì wèi xuān wén jiào fēi suǒ yǐ zhěng qí fēng sú shì guǐ zé yú tiān xià yě

这句话大意是:”庚戌,诏曰:“自顷以来,军国多事,未宣文教, 非所以整齐风俗,示轨则于天下也。

jīn zhì zì wáng gōng yǐ xià zhì yú qīng shì qí zǐ xī jiē yì tài xué

这句话大意是:今制自王公已下至于卿士,其子息皆诣太学。

qí bǎi gōng jì qiǎo zōu zú zǐ xī dāng xí qí fù xiōng suǒ yè bù tīng sī lì xué xiào

这句话大意是:其百工伎巧、驺卒子息,当习其父兄所业,不听私立学校。

wéi zhě shī shēn sǐ zhǔ rén mén zhū

这句话大意是:违者师身死,主人门诛。

èr yuè xīn wèi zhōng shān wáng chén děng bā jiāng yǐ běi fá hòu qī zhǎn yú dū nán

这句话大意是:” 二月辛未,中山王辰等八将,以北伐后期,斩于都南。

guǐ yǒu piào qí dà jiàng jūn lè píng wáng pī hōng

这句话大意是:癸酉,骠骑大将军、乐平王 丕薨。

gēng chén xíng xìng lú quē

这句话大意是:庚辰,行幸庐阙。

sān yuè wù xū dà huì yú nà nán chí

这句话大意是:三月戊戌,大会于那南池。

qiǎn shǐ zhě sì bèi shǐ xī yù

这句话大意是:遣使者四辈使西域。

jiǎ chén chē jià hái gōng

这句话大意是:甲辰,车 驾还宫。

guǐ chǒu zhào zhēng xi dà jiàng jūn sī kōng shàng dǎng wáng cháng sūn dào shēng zhèn tǒng wàn

这句话大意是:癸丑,诏征西大将军、司空、上党王长孙道生镇统万。

xià sì yuè yǐ hài shì zhōng tài zǎi yáng píng wáng dù chāo wèi zhàng xià suǒ shā

这句话大意是:夏四月乙亥,侍中、太宰,阳平王杜超为帐下所杀。

wǔ yuè dīng yǒu xíng xìng yīn shān zhī běi

这句话大意是:五月丁酉,行幸阴山之北。

liù yuè běi bù mín shā lì yì jiāng jūn héng yáng gōng mò gū lǜ wǔ qiān yú luò běi zǒu

这句话大意是:六月,北部民杀立义将军、衡阳公莫孤,率五千余落北走。

zhuī jī yú mò nán shā qí qú shuài yú xǐ jū jì xiāng dìng sān zhōu wèi yíng hù

这句话大意是:追击于漠南,杀其渠帅, 余徙居冀、相、定三州为营户。

xī píng wáng tǔ yù hún mù lì yán shā qí xiōng zi wěi dài

这句话大意是:西平王吐谷浑慕利延杀其兄子纬代。

shì yuè wěi dài dì huà lì yán děng lái bēn qǐ shī

这句话大意是:是月,纬代弟 叱力延等来奔,乞师。

yǐ huà lì yán wèi guī yì wáng

这句话大意是:以叱力延为归义王。

qiū qī yuè guǐ mǎo dōng yōng zhōu cì shǐ jǔ qú bǐng móu pàn fú zhū

这句话大意是:秋七月癸卯,东雍州刺史沮渠秉谋叛伏诛。

bā yuè yǐ chǒu tián yú hé xī

这句话大意是:八月乙丑,田于河西。

rén wǔ zhào yuán wài sàn qí cháng shì gāo jì shǐ yú liú yì lóng

这句话大意是:壬午,诏员 外散骑常侍高济使于刘义隆。

jìn wáng fú luō dū gāo píng liáng zhōu zhū jūn tǎo tǔ yù hún mù lì yán

这句话大意是:晋王伏罗督高平、凉州诸军讨吐谷浑慕利延。

jiǔ yuè dì zì hé xī zhì mǎ yì guān yú guō chuān

这句话大意是:九月, 帝自河西至马邑,观于崞川。

jǐ hài chē jià hái gōng

这句话大意是:己亥,车驾还宫。

dīng wèi xíng xìng mò nán

这句话大意是:丁未,行幸漠南。

dōng shí yuè guǐ wèi jìn wáng fú luō dà pò mù lì yán mù lì yán zǒu bēn bái lán

这句话大意是:冬十月癸未,晋王伏罗大破慕利延,慕利延走奔白兰。

mù lì yán cóng dì fú niàn zhǎng shǐ jú jiū lí bù dà chóng é děng lǜ qí bù yī wàn sān qiān luò nèi fù

这句话大意是:慕利延从弟伏念、长史 鵴鸠梨、部大崇娥等率其部一万三千落内附。

shí yī yuè liú yì lóng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:十一月,刘义隆遣使朝贡。

shí èr yuè sù tè guó qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:十二月, 粟特国遣使朝贡。

bǐng xū chē jià hái gōng

这句话大意是:丙戌,车驾还宫。

liù nián chūn zhēng yuè xīn hài chē jià xíng xìng dìng zhōu yǐn jiàn zhǎng lǎo cún wèn zhī

这句话大意是:六年春正月辛亥,车驾行幸定州,引见长老,存问之。

zhào jiān yuán wài sàn qí cháng shì sòng yīn shǐ liú yì lóng

这句话大意是:诏兼员外散骑常侍宋愔 使刘义隆。

èr yuè suì xi xìng shàng dǎng guān lián lǐ shù yú xuàn shì

这句话大意是:二月,遂西幸上党,观连理树于泫氏。

xi zhì tǔ jīng tǎo xǐ pàn hú chū pèi jùn xiàn

这句话大意是:西至吐京,讨徙叛胡,出配郡县。

sān yuè gēng shēn chē jià hái gōng

这句话大意是:三月庚申,车驾还宫。

zhào zhū yǒu yí yù jiē fù zhōng shū yǐ jīng yì liàng jué

这句话大意是:诏诸有疑狱皆付中书,以经义量决。

shì yuè jiǔ quán gōng hǎo wēn fǎn yú xìng chéng shā shǒu jiāng wáng fān

这句话大意是:是月,酒泉公郝温反于 杏城,杀守将王幡。

xiàn lì gài xiān lǜ zōng zú tǎo wēn

这句话大意是:县吏盖鲜率宗族讨温。

wēn qì chéng zǒu zì shā jiā shǔ fú zhū

这句话大意是:温弃城走,自杀,家属伏诛。

xià sì yuè gēng xū zhēng xi dà jiàng jūn gāo liáng wáng nà děng tǎo tǔ yù hún mù lì yán yú yīn píng bái lán

这句话大意是:夏四月庚戌,征西大将军、高凉王那等讨吐谷浑慕利延于阴平白兰。

zhào qín zhōu cì shǐ tiān shuǐ gōng fēng chì wén jī mù lì yán xiōng zi shén guī yú fú hǎn sàn qí cháng shì chéng zhōu gōng wàn dù guī chéng chuán fā liáng zhōu yǐ xī bīng xí shàn shàn

这句话大意是:诏秦州刺 史、天水公封敕文击慕利延兄子什归于桴罕,散骑常侍、成周公万度归乘传发凉州 以西兵袭鄯善。

liù yuè rén chén chē jià běi xún

这句话大意是:六月壬辰,车驾北巡。

shén guī wén jūn jiāng zhì qì chéng yè dùn

这句话大意是:什归闻军将至,弃城夜遁。

qiū bā yuè dīng hài fēng chì wén rù fú hǎn fēn xǐ qiān jiā hái shàng guī

这句话大意是:秋八月丁亥,封 敕文入桴罕,分徙千家还上邽。

rén chén dù guī yǐ qīng jì zhì shàn shàn zhí qí wáng zhēn dá yǐ yì jīng shī

这句话大意是:壬辰,度归以轻骑至鄯善,执其王真达以诣京师。

dì dà yuè hòu dài zhī

这句话大意是:帝大悦,厚待之。

chē jià xìng yīn shān zhī běi cì yú guǎng dé gōng

这句话大意是:车驾幸阴山之北,次于广德宫。

zhào fā tiān xià bīng sān fēn qǔ yī gè dāng jiè yán yǐ xū hòu mìng

这句话大意是:诏发天下兵,三分取一,各当戒 严,以须后命。

xǐ zhū zhǒng zá rén wǔ qiān yú jiā yú běi biān

这句话大意是:徙诸种杂人五千余家于北边。

lìng mín běi xǐ xù mù zhì guǎng mò yǐ ěr rú rú

这句话大意是:令民北徙畜牧至广漠,以饵蠕蠕。

rén yín gāo liáng wáng nà jūn dào màn tóu chéng mù lì yán qū qí bù luò xi dù liú shā nà jí zhuī

这句话大意是:壬 寅,高凉王那军到曼头城,慕利延驱其部落西渡流沙,那急追。

gù xī qín wáng mù guī shì zǐ bèi náng nì jūn jù zhàn nà jī pò zhī

这句话大意是:故西秦王慕𪻺世子 被囊逆军拒战,那击破之。

bèi náng qīng jì dùn zǒu zhōng shān gōng dù fēng jīng qí zhuī zhī dù sān wēi zhì xuě shān shēng qín bèi náng shén guī jí chì pán zi chéng lóng sòng yú jīng shī

这句话大意是:被囊轻骑遁走,中山公杜丰精骑追之,度三危,至雪山, 生擒被囊、什归及炽磐子成龙,送于京师。

mù lì yán suì xi rù yú tián guó

这句话大意是:慕利延遂西入于阗国。

jiǔ yuè lú shuǐ hú gài wú jù zhòng fǎn yú xìng chéng

这句话大意是:九月,卢水胡盖吴聚众反于杏城。

dōng shí yuè wù zǐ cháng ān zhèn fù jiāng yuán gē lǜ zhòng tǎo zhī wèi wú suǒ shā

这句话大意是:冬十月戊子,长安镇副将元纥率众讨之,为 吴所杀。

wú dǎng suì shèng mín jiē dù wèi bēn nán shān

这句话大意是:吴党遂盛,民皆渡渭奔南山。

yú shì zhào fā gāo píng chì lè qí fù cháng ān zhào jiāng jūn shū sūn bá chéng chuán lǐng shè bìng qín yōng bīng tún wèi běi

这句话大意是:于是诏发高平敕勒骑赴长安,诏将军叔孙拔 乘传领摄并、秦、雍兵屯渭北。

shí yǒu yī yuè gāo liáng wáng nà zhèn lǚ hái jīng shī

这句话大意是:十有一月,高凉王那振旅还京师。

jǐ wèi qiǎn nà jí diàn zhōng shàng shū ān dìng gōng hán mào lǜ qí zhūn xiāng zhōu zhī yáng píng jùn fā jì zhōu mín zào fú qiáo yú què áo jīn

这句话大意是:己未,遣那及殿 中尚书、安定公韩茂率骑屯相州之阳平郡,发冀州民造浮桥于确磝津。

gài wú qiǎn qí bù luò shuài bái guǎng píng xi lüè xīn píng ān dìng zhū yí qiú jiē jù zhòng yīng zhī shā qiān chéng shǒu jiāng

这句话大意是:盖吴遣其部 落帅白广平西掠新平,安定诸夷酋皆聚众应之,杀汧城守将。

wú suì jìn jūn li rùn bǎo fēn bīng lüè lín jìn bā dōng

这句话大意是:吴遂进军李闰堡,分 兵掠临晋巴东。

jiāng jūn zhāng zhí yǔ zhàn dà bài zhī bīng nì sǐ yú hé zhě sān wàn yú rén

这句话大意是:将军章直与战,大败之,兵溺死于河者三万余人。

wú yòu qiǎn bīng xi lüè zhì cháng ān jiāng jūn shū sūn bá yǔ zhàn yú wèi běi dà pò zhī zhǎn shǒu sān wàn yú jí

这句话大意是:吴又遣兵西掠至 长安,将军叔孙拔与战于渭北,大破之,斩首三万余级。

gēng shēn sūn dōng wáng dòu lòu tóu hōng

这句话大意是:庚申,孙东王窦漏头薨。

hé dōng shǔ xuē yǒng zōng jù dǎng dào guān mǎ shù qiān pǐ qū sān qiān yú rén rù fén qǔ xi tōng gài wú shòu qí wèi hào

这句话大意是:河东蜀薛永宗聚党盗官马数千匹,驱三千余人入汾曲,西通盖吴,受其位号。

qín zhōu cì shǐ jīn chéng gōng zhōu lù guān lǜ zhòng tǎo zhī bù kè ér hái

这句话大意是:秦州 刺史、金城公周鹿观率众讨之,不克而还。

gēng wǔ zhào diàn zhōng shàng shū fú fēng gōng yuán chù zhēn shàng shū píng yáng gōng mù róng sōng èr wàn qí tǎo xuē yǒng zōng

这句话大意是:庚午,诏殿中尚书、扶风公元处真,尚 书、平阳公慕容嵩二万骑讨薛永宗;。

zhào diàn zhōng shàng shū yǐ bá lǜ wǔ jiāng sān wàn qí tǎo gài wú xī píng gōng kòu tí sān jiāng yī wàn qí tǎo wú dǎng bái guǎng píng

这句话大意是:诏殿中尚书乙拔率五将三万骑讨盖吴,西平公 寇提三将一万骑讨吴党白广平。

gài wú zì hào tiān tái wáng shǔ zhì bǎi guān

这句话大意是:盖吴自号天台王,署置百官。

xīn wèi chē jià hái gōng

这句话大意是:辛未,车驾还宫。

xuǎn liù zhōu bīng yǒng měng zhě èr wàn rén shǐ yǒng chāng wáng rén gāo liáng wáng nà fēn lǐng wèi èr dào gè yī wàn qí nán lüè huái sì yǐ běi xǐ qīng xú zhī mín yǐ shí hé běi

这句话大意是:选 六州兵勇猛者二万人,使永昌王仁、高凉王那分领,为二道,各一万骑,南略淮泗 以北,徙青徐之民以实河北。

guǐ wèi chē jià xi xún

这句话大意是:癸未,车驾西巡。

qī nián chūn zhēng yuè wù chén chē jià cì dōng yōng zhōu

这句话大意是:七年春正月戊辰,车驾次东雍州。

gēng wǔ wéi xuē yǒng zōng yíng lěi

这句话大意是:庚午,围薛永宗营垒。

yǒng zōng chū zhàn dà bài

这句话大意是:永宗出战,大败。

liù jūn chéng zhī yǒng zōng zhòng kuì

这句话大意是:六 军乘之,永宗众溃。

yǒng zōng nán nǚ wú shào zhǎng fù fén shuǐ sǐ

这句话大意是:永宗男女无少长赴汾水死。

xīn wèi chē jià nán xìng fén yīn

这句话大意是:辛未,车驾南幸汾阴。

gēng chén dì lín xì shuǐ

这句话大意是:庚辰,帝临 戏水。

gài wú tuì zǒu běi dì

这句话大意是:盖吴退走北地。

èr yuè bǐng xū xìng cháng ān cún wèn fù lǎo

这句话大意是:二月丙戌,幸长安,存问父老。

dīng hài xìng kūn míng chí

这句话大意是:丁亥,幸昆明池。

bǐng shēn xìng zhōu zhì zhū pàn mín gěng qīng sūn wēn èr lěi yǔ gài wú tōng móu zhě

这句话大意是:丙申,幸盩厔,诛叛民耿青、 孙温二垒与盖吴通谋者。

jūn cì chén cāng zhū sàn guān dǐ hài shǒu jiāng zhě

这句话大意是:军次陈仓,诛散关氐害守将者。

hái xìng yōng chéng tián yú qí shān zhī yáng

这句话大意是:还幸雍城,田于岐山之阳。

běi dào zhū jūn yǐ bá děng dà pò gài wú yú xìng chéng wú qì mǎ dùn zǒu

这句话大意是:北道诸军乙拔等大破盖吴于杏城,吴弃马遁走。

yǒng chāng wáng rén zhì gāo píng qín liú yì lóng jiāng wáng zhāng lüè jīn xiāng fāng yǔ qiān qí mín wǔ qiān jiā yú hé běi

这句话大意是:永昌王仁至高平,擒刘义隆将王章, 略金乡、方与,迁其民五千家于河北。

gāo liáng wáng nà zhì jǐ nán dōng píng líng qiān qí mín liù qiān yú jiā yú hé běi

这句话大意是:高凉王那至济南东平陵,迁其民六千余家于 河北。

sān yuè zhào zhū zhōu kēng shā mén huǐ zhū fó xiàng

这句话大意是:三月,诏诸州坑沙门,毁诸佛像。

xǐ cháng ān chéng gōng qiǎo èr qiān jiā yú jīng shī

这句话大意是:徙长安城工巧二千家于京师。

chē jià xuán zhěn xìng luò shuǐ fēn jūn zhū li rùn pàn qiāng

这句话大意是:车驾旋轸, 幸洛水,分军诛李闰叛羌。

shì yuè jīn chéng biān jiǒng tiān shuǐ liáng huì fǎn jù shàng guī dōng chéng

这句话大意是:是月,金城边冏、天水梁会反,据上邽东城。

qín zhōu cì shǐ fēng chì wén jī zhī zhǎn jiǒng zhòng fù tuī huì wèi shuài

这句话大意是:秦州刺史 封敕文击之,斩冏,众复推会为帅。

xià sì yuè jiǎ shēn chē jià zhì zì cháng ān

这句话大意是:夏四月甲申,车驾至自长安。

wù zǐ yè chéng huǐ wǔ céng fó tú yú ní xiàng zhōng de yù xǐ èr qí wén jiē yuē shòu mìng yú tiān jì shòu yǒng chāng qí yī kè qí páng yuē wèi suǒ shòu hàn chuán guó xǐ

这句话大意是:戊子,邺城毁五层佛图,于泥像中得玉玺二,其 文皆曰:“受命于天,既寿永昌”,其一刻其旁曰:“魏所受汉传国玺。

wǔ yuè guǐ hài ān fēng gōng lǘ gēn lǜ qí yì shàng guī yǔ chì wén tǎo liáng huì

这句话大意是:”五月癸 亥,安丰公闾根率骑诣上邽,与敕文讨梁会。

huì zǒu hàn zhōng

这句话大意是:会走汉中。

gài wú fù jù xìng chéng zì hào qín dì wáng jiǎ shǔ shān mín zhòng xuán fù zhèn

这句话大意是:盖吴复聚杏城,自号秦地 王,假署山民,众旋复振。

yú shì qiǎn yǒng chāng wáng rén gāo liáng wáng nà dū běi dào zhū jūn tóng tǎo zhī

这句话大意是:于是遣永昌王仁、高凉王那督北道诸军同讨之。

liù yuè jiǎ shēn fā dìng jì xiāng sān zhōu bīng èr wàn rén tún zhǎng ān nán shān zhū gǔ yǐ fáng yuè yì

这句话大意是:六月甲 申,发定、冀、相三州兵二万人屯长安南山诸谷,以防越逸。

bǐng xū fā sī yōu dìng jì sì zhōu shí wàn rén zhù jī shàng sāi wéi qǐ shàng gǔ xi zhì yú hé guǎng mào jiē qiān lǐ

这句话大意是:丙戌,发司、幽、定、 冀四州十万人筑畿上塞围,起上谷,西至于河,广袤皆千里。

qiū bā yuè gài wú wèi qí xià rén suǒ shā chuán shǒu jīng shī yǒng chāng wáng rén píng qí yí jìn

这句话大意是:秋八月,盖吴为其下 人所杀,传首京师,永昌王仁平其遗烬。

gāo liáng wáng nà pò gài wú dǎng bái guǎng píng

这句话大意是:高凉王那破盖吴党白广平;。

shēng qín tú gè lù nà luō yú ān dìng zhǎn yú jīng shī

这句话大意是:生擒屠各路那 罗于安定,斩于京师。

fù lüè yáng gōng jié r wáng jué

这句话大意是:复略阳公羯儿王爵。

bā nián chūn zhēng yuè tǔ jīng hú zǔ xiǎn wèi dào

这句话大意是:八年春正月,吐京胡阻险为盗。

zhào zhēng dōng jiāng jūn wǔ chāng wáng tí zhēng nán jiāng jūn huái nán wáng tā tǎo zhī bù xià

这句话大意是:诏征东将军武昌王提、征南将军淮南王他讨之, 不下。

shān hú cáo pū hún děng dù hé xi bǎo shān yǐ zì gù zhāo yǐn shuò fāng zhū hú

这句话大意是:山胡曹仆浑等渡河西,保山以自固,招引朔方诸胡。

tí děng yǐn jūn tǎo pū hún

这句话大意是:提等引军讨仆浑。

èr yuè jǐ mǎo gāo liáng wáng nà děng zì ān dìng tǎo píng shuò fāng hú yīn yǔ tí děng hé jūn gòng gōng pū hún zhǎn zhī

这句话大意是:二月 己卯,高凉王那等自安定讨平朔方胡,因与提等合军,共攻仆浑,斩之。

qí zhòng fù xiǎn sǐ zhě yǐ wàn shù

这句话大意是:其众赴险 死者以万数。

guǐ wèi xíng xìng zhōng shān bān cì cóng guān wén wǔ gè yǒu chà

这句话大意是:癸未,行幸中山,颁赐从官文武各有差。

gāo yáng yì xiàn mín bù cóng guān mìng tǎo píng zhī xǐ qí yú jìn yú běi dì

这句话大意是:高阳易县民不从官命,讨平 之,徙其余烬于北地。

sān yuè hé xī wáng jǔ qú mù jiān móu fǎn fú zhū

这句话大意是:三月,河西王沮渠牧犍谋反,伏诛。

xǐ dìng zhōu dīng líng sān qiān jiā yú jīng shī

这句话大意是:徙定州丁零三千家于京 师。

xià wǔ yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:夏五月,车驾还宫。

liù yuè xī zhēng zhū jiāng fú fēng gōng yuán chù zhēn děng bā jiāng zuò dào méi jūn zī suǒ zài lǔ lüè zāng gè qiān wàn jì bìng zhǎn zhī

这句话大意是:六月,西征诸将扶风公元处真等八将坐盗没军资,所在虏 掠,赃各千万计,并斩之。

bā yuè wèi dà jiàng jūn lè ān wáng fàn hōng

这句话大意是:八月,卫大将军、乐安王范薨。

dōng shí yuè shì zhōng zhōng shū jiān yí dū wáng mù shòu hōng

这句话大意是:冬十月,侍中、中书监、宜都王穆寿薨。

shí èr yuè shàn shàn zhē yì guó bìng qiǎn zi cháo xiàn

这句话大意是:十二月,鄯善、遮逸国并遣子朝献。

jìn wáng fú luō hōng

这句话大意是:晋王伏罗薨。

jiǔ nián chūn zhēng yuè liú yì lóng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:九年春正月,刘义隆遣使朝贡。

dǐ yáng wén dé shòu yì lóng guān hào shǒu jiā lú chéng zhāo yòu wǔ dū yīn píng wǔ bù dǐ mín

这句话大意是:氐杨文德受义隆官号,守葭芦城,招诱武都、 阴平五部氐民。

zhào chóu chí zhèn jiāng pí bào zi tǎo zhī

这句话大意是:诏仇池镇将皮豹子讨之。

wén dé qì chéng nán zǒu qín qí qī zǐ liáo shǔ

这句话大意是:文德弃城南走,擒其妻子僚属。

yì lóng bái shuǐ tài shǒu láng qǐ xuán lǜ zhòng jiù wén dé bào zi nì jī dà pò zhī

这句话大意是:义隆白水 太守郎启玄率众救文德,豹子逆击,大破之。

qǐ xuán wén dé zǒu hái hàn zhōng

这句话大意是:启玄、文德走还汉中。

dàng chāng qiāng qiú liáng jǐn cí qiǎn shǐ nèi fù bìng gòng fāng wù

这句话大意是:宕昌羌酋梁瑾 慈遣使内附,并贡方物。

èr yuè guǐ mǎo xíng xìng dìng zhōu

这句话大意是:二月癸卯,行幸定州。

shān dōng mín jī qǐ cāng zhèn zhī

这句话大意是:山东民饥,启仓赈之。

ba sāi wéi zuò

这句话大意是:罢塞围作。

suì xi xìng shàng dǎng zhū lù pàn mín èr qiān yú jiā xǐ xī hé lí shí mín wǔ qiān yú jiā yú jīng shī

这句话大意是:遂西幸上党,诛潞叛民二千余家,徙西河离石民五千余家于京师。

zhào yú hú guān dōng běi dà wáng shān lèi shí wèi sān fēng yòu zhǎn qí běi fèng huáng shān nán zú yǐ duàn zhī

这句话大意是:诏于壶关东北大 王山累石为三封,又斩其北凤皇山南足以断之。

sān yuè chē jià hái gōng

这句话大意是:三月,车驾还宫。

xià wǔ yuè jiǎ xū yǐ jiāo zhǐ gōng hán bá wèi jiǎ jié zhēng xi jiāng jūn lǐng hù xī róng xiào wèi shàn shàn wáng zhèn shàn shàn fù yì qí mín bǐ zhī jùn xiàn

这句话大意是:夏五月甲戌,以 交趾公韩拔为假节、征西将军、领护西戎校尉、鄯善王,镇鄯善,赋役其民,比之 郡县。

liù yuè xīn yǒu xíng xìng guǎng dé gōng

这句话大意是:六月辛酉,行幸广德宫。

dīng mǎo yuè bān guó qiǎn shǐ qiú yǔ wáng shī jù tǎo rú rú dì xǔ zhī

这句话大意是:丁卯,悦般国遣使求与王师俱讨蠕蠕,帝许之。

qiū bā yuè zhào zhōng wài zhū jūn jiè yán

这句话大意是:秋 八月,诏中外诸军戒严。

jiǔ yuè yǐ yǒu zhì bīng yú xi jiāo

这句话大意是:九月乙酉,治兵于西郊。

bǐng xū shàng xìng yīn shān

这句话大意是:丙戌,上幸阴山。

shì yuè chéng zhōu gōng wàn dù guī qiān lǐ yì shàng dà pò yān qí guó qí wáng jiū shī bēi nà bēn qiū cí

现代白话:是月,成周公 万度归千里驿上,大破呢耆国,其王鸠尸卑那奔龟兹。

dōng shí yuè xīn chǒu héng nóng wáng xī jīn hōng

这句话大意是:冬十月辛丑,恒农王奚斤薨。

guǐ mǎo yǐ hūn yīn shē mí sāng zàng guò dù zhào yǒu sī gèng wéi kē xiàn

这句话大意是:癸卯,以婚姻奢靡,丧葬过度,诏有司更为科限。

guǐ hài dà shè tiān xià

这句话大意是:癸亥,大赦天下。

shí yǒu èr yuè zhào chéng zhōu gōng wàn dù guī zì yān qí xi tǎo qiū cí

现代白话:十有二月,诏成周公万度归自呢耆西讨龟兹。

huáng tài zǐ cháo yú xíng gōng suì cóng běi tǎo

这句话大意是:皇太子朝于行宫, 遂从北讨。

zhì yú shòu xiáng chéng bú jiàn rú rú yīn jī liáng chéng nèi liú shǒu ér hái

这句话大意是:至于受降城,不见蠕蠕,因积粮城内,留守而还。

běi píng wáng cháng sūn dūn zuò shì jiàng jué wèi gōng

这句话大意是:北平王长孙敦坐事降 爵为公。

shí nián chūn zhèng yuè wù chén shuò dì zài mò nán dà xiǎng bǎi liáo bān cì yǒu chà

这句话大意是:十年春正月戊辰朔,帝在漠南,大飨百僚,班赐有差。

jiǎ xū běi fá

这句话大意是:甲戌,北伐。

èr yuè rú rú qú shuài ěr mián tā bá děng lǜ qí bù luò qiān yú jiā lái jiàng rú rú tǔ hè zhēn kǒng jù yuǎn dùn

现代白话:二月,蠕 蠕渠帅你绵他拔等率其部落千余家来降,蠕蠕吐贺真恐惧远遁。

shì jiàn rú rú chuán

这句话大意是:事见《蠕蠕传》。

sān yuè suì sōu yú hé xī

这句话大意是:三月,遂搜于河西。

gēng yín chē jià hái gōng

这句话大意是:庚寅,车驾还宫。

xià wǔ yuè gēng yín xíng xìng yīn shān

这句话大意是:夏五月庚寅,行幸阴山。

qiū qī yuè fú tú shā guó qiǎn shǐ gòng xiàn

这句话大意是:秋七月,浮图沙国遣使贡献。

jiǔ yuè yuè wǔ qì shàng suì běi fá

这句话大意是:九月,阅武碛上,遂北伐。

shì jù rú rú chuán

这句话大意是:事具《蠕蠕传》。

dōng shí yuè gēng zǐ huáng tài zǐ jí qún guān fèng yíng yú xíng gōng

这句话大意是:冬十月庚子,皇太子及群官奉迎于行宫。

rén wǔ dà xiǎng bān cì suǒ huò jí bù bó gè yǒu chà

这句话大意是:壬午,大飨,班赐所获及布帛各有差。

shí yǒu yī yuè qiū cí shū lè pò luò nà yuán kuò zhū guó gè qiǎn shǐ cháo xiàn

这句话大意是:十有一月,龟兹、疏勒、破洛那、员阔诸国各遣使朝献。

shí yǒu èr yuè wù shēn chē jià zhì zì běi fá

这句话大意是:十有二月戊申,车驾至自 北伐。

jǐ yǒu yǐ píng chāng gōng yuán tuō zhēn wèi zhōng shān wáng

这句话大意是:己酉,以平昌公元托真为中山王。

shí yī nián chūn zhēng yuè yǐ yǒu xíng xìng luò yáng suǒ guò jùn guó jiē qīn duì gāo nián cún xù gū guǎ

这句话大意是:十一年春正月乙酉,行幸洛阳,所过郡国,皆亲对高年,存恤孤寡。

yǐ gāo liáng wáng nà wèi yí tóng sān sī

这句话大意是:以高凉王 那为仪同三司。

èr yuè jiǎ wǔ dà sōu yú liáng chuān

这句话大意是:二月甲午,大搜于梁川。

huáng zǐ zhēn hōng

这句话大意是:皇子真薨。

shì yuè dà zhì gōng shì huáng tài zǐ jū yú běi gōng

这句话大意是:是月,大治宫室,皇太子居于 北宫。

chē jià suì zhēng xuán hù yì qiǎn shǐ zhě ān wèi jìng wài zhī mín qí bù fú zhě zhū zhī

这句话大意是:车驾遂征悬瓠,益遣使者安慰境外之民,其不服者诛之。

yǒng chāng wáng rén dà pò liú yì lóng jiāng liú tǎn zhī chéng tiān zuò yú rǔ dōng zhǎn tǎn zhī qín tiān zuò

现代白话:永昌王仁大破刘义 隆将刘坦之、程天祚于你东,斩坦之,擒天祚。

xià sì yuè guǐ mǎo yú jià hái gōng cì cóng zhě jí liú tái láng lì yǐ shàng shēng kǒu gè yǒu chà

这句话大意是:夏四月癸卯,舆驾还宫,赐从者及留台郎吏已上生口各有差。

liù yuè jǐ hài zhū sī tú cuī hào

这句话大意是:六月己亥,诛司 徒崔浩。

xīn chǒu běi xún yīn shān

这句话大意是:辛丑,北巡阴山。

qiū qī yuè yì lóng qiǎn qí fǔ guó jiāng jūn xiāo bīn zhī lǜ zhòng liù wàn kòu jì zhōu

这句话大意是:秋七月,义隆遣其辅国将军萧斌之率众六万寇济州。

cì shǐ wáng mǎi de qì zhōu zǒu bīn zhī suì rù chéng réng shǐ níng shuò jiāng jūn wáng xuán mó xi gōng huá tái

这句话大意是:刺史王买得弃州走,斌之 遂入城,仍使宁朔将军王玄谟西攻滑台。

zhào fāng tóu zhèn jiāng píng nán jiāng jūn nán kāng gōng dù dào jùn zhù shǒu yǎn zhōu

这句话大意是:诏枋头镇将、平南将军、南康公杜道俊助 守兖州。

bā yuè guǐ hài tián yú hé xī

这句话大意是:八月癸亥,田于河西。

guǐ wèi zhì bīng yú xi jiāo

这句话大意是:癸未,治兵于西郊。

jiǔ yuè xīn mǎo yú jià nán fá

这句话大意是:九月辛卯,舆驾南伐。

guǐ sì huáng tài zǐ běi fá zhūn yú mò nán

这句话大意是:癸巳, 皇太子北伐,屯于漠南。

wú wáng yú liú shǒu jīng dū

这句话大意是:吴王余留守京都。

gēng zǐ qǔ shè dìng jì xiāng sān zhōu sǐ zuì yǐ xià

这句话大意是:庚子,曲赦定冀相三州死罪已下。

fā zhōu jùn bīng wǔ wàn fēn gěi zhū jūn

这句话大意是:发州 郡兵五万分给诸军。

dōng shí yuè guǐ hài chē jià zhǐ fāng tóu

这句话大意是:冬十月癸亥,车驾止枋头。

zhào diàn zhōng shàng shū zhǎng sūn zhēn shuài qí wǔ qiān zì shí jì dù bèi xuán mó dùn zǒu

这句话大意是:诏殿中尚书长孙真率骑五千自石济渡,备玄谟遁走。

yǐ chǒu chē jià jì hé

这句话大意是:乙丑,车驾济河。

xuán mó dà jù qì jūn ér zǒu

这句话大意是:玄谟大惧,弃军而走。

zhòng gè kuì sàn zhuī niè zhǎn shǒu wàn yú jí

这句话大意是:众各溃散,追蹑斩首万余级。

qì xiè shān jī

这句话大意是:器械山积。

dì suì zhì dōng píng

这句话大意是:帝遂至东平。

xiāo bīn zhī qì jì zhōu tuì bǎo lì chéng

这句话大意是:萧斌之弃济州,退保历城。

nǎi mìng zhū jiāng fēn dào bìng jìn shǐ zhēng xi dà jiàng jūn yǒng chāng wáng rén zì luò yáng chū shòu chūn shàng shū zhǎng sūn zhēn qū mǎ tóu chǔ wáng jiàn qū zhōng lí gāo liáng wáng nà zì qīng zhōu qū xià pī

这句话大意是:乃命诸将分道并进:使征西大将军、永昌 王仁自洛阳出寿春,尚书长孙真趋马头,楚王建趋钟离,高凉王那自青州趋下邳。

chē jià zì zhōng dào shí yǒu yī yuè xīn mǎo zhì yú zōu shān

这句话大意是:车驾自中道,十有一月辛卯,至于邹山。

liú yì lóng lǔ jùn tài shǒu cuī yá lì lǜ shǔ chéng jiàng

这句话大意是:刘义隆鲁郡太守崔邪利率属城降。

shǐ shǐ zhě yǐ tài láo sì kǒng zi

这句话大意是:使使者 以太牢祀孔子。

rén zǐ cì yú péng chéng suì qū xū yí

这句话大意是:壬子,次于彭城,遂趋盱眙。

è dùn guó xiàn shī zǐ yī

这句话大意是:頞盾国献师子一。

shí yǒu èr yuè dīng mǎo chē jià zhì huái

这句话大意是:十有二月丁卯,车 驾至淮。

zhào yì guàn wěi fàn fá shù wàn ér jì

这句话大意是:诏刈雚苇,泛筏数万而济。

yì lóng xū yí shǒu jiāng zāng zhì bì mén jù shǒu

这句话大意是:义隆盱眙守将臧质闭门拒守。

jiāng jūn hú chóng zhī děng lǜ zhòng èr wàn yuán xū yí

这句话大意是:将军胡崇之等率 众二万援盱眙。

yàn wáng tán dà pò zhī xiāo chóng zhī děng zhǎn shǒu wàn yú jí huái nán jiē jiàng

这句话大意是:燕王谭大破之,枭崇之等,斩首万余级,淮南皆降。

shì yuè yǒng chāng wáng rén gōng xuán hù bá zhī huò yì lóng shǒu jiāng zhào huái sòng jīng shī zhǎn zhī

这句话大意是:是月,永昌王 仁攻悬瓠,拔之,获义隆守将赵淮,送京师斩之。

guò dìng xiàng chéng jí huái xi dà pò yì lóng jiāng liú kāng zǔ zhǎn zhī bìng lǔ jiāng jūn hú shèng zhī wáng luó hàn děng chuán zhì xíng gōng

这句话大意是:过定项城,及淮西,大破义隆将 刘康祖,斩之,并虏将军胡盛之、王罗汉等,传致行宫。

guǐ wèi chē jià lín jiāng

这句话大意是:癸未,车驾临江。

qǐ xíng gōng yú guā bù shān

这句话大意是:起行宫 于瓜步山。

yǒng chāng wáng rén zì lì yáng zhì yú jiāng xī gāo liáng wáng nà zì shān yáng zhì yú guǎng líng zhū jūn jiē tóng rì lín jiāng suǒ guò chéng yì mò bù wàng chén bēn kuì qí jiàng zhě bù kě shèng shǔ

这句话大意是:永昌王仁自历阳至于江西,高凉王那自山阳至于广陵,诸军皆同日临江, 所过城邑,莫不望尘奔溃,其降者不可胜数。

jiǎ shēn yì lóng shǐ xiàn bǎi láo gòng qí fāng wù yòu qǐng jìn nǚ yú huáng sūn yǐ qiú hé hǎo

这句话大意是:甲申,义隆使献百牢,贡其方物,又 请进女于皇孙以求和好。

dì yǐ shī hūn fēi lǐ xǔ hé ér bù xǔ hūn shǐ sàn qí shì láng xià hóu yě bào zhī

这句话大意是:帝以师婚非礼,许和而不许婚,使散骑侍郎夏侯野报之。

zhào huáng sūn wéi shū zhì mǎ tōng wèn yān

现代白话:诏皇孙为书致马通问呢。

zhèng píng yuán nián chūn zhèng yuè bǐng xū shuò dà huì qún chén yú jiāng shàng bān shǎng gè yǒu chà wén wǔ shòu jué zhě èr bǎi yú rén

这句话大意是:正平元年春正月丙戌朔,大会群臣于江上,班赏各有差,文武受爵者二百余人。

dīng hài yú jià běi xuán

这句话大意是:丁亥,舆驾北旋。

shì yuè pò luò nà jì bīn mí mì zhū guó gè qiǎn shǐ cháo xiàn

这句话大意是:是月,破洛那、罽宾、迷密诸国各遣使朝献。

èr yuè wù yín chē jià jì hé

这句话大意是:二月戊寅,车驾济 河。

guǐ wèi cì yú lǔ kǒu

这句话大意是:癸未,次于鲁口。

huáng tài zǐ cháo yú xíng gōng

这句话大意是:皇太子朝于行宫。

sān yuè jǐ hài chē jià zhì zì nán fá yǐn zhì cè xūn gào yú zōng miào

这句话大意是:三月己亥,车驾至自南伐,饮至策勋,告 于宗庙。

yǐ jiàng mín wǔ wàn yú jiā fēn zhì jìn jī

这句话大意是:以降民五万余家分置近畿。

cì liú tái wén wǔ suǒ huò jūn zī shēng kǒu gè yǒu chà

这句话大意是:赐留台文武所获军资生口各有差。

xià wǔ yuè rén yín dà shè

这句话大意是:夏五月壬寅, 大赦。

liù yuè rén xū gǎi nián

这句话大意是:六月壬戌,改年。

chē shī guó wáng qiǎn zi rù shì

这句话大意是:车师国王遣子入侍。

zhào yuē fu xíng wǎng tài mì fàn zhě gèng zhòng zhèn shén mǐn zhī

这句话大意是:诏曰:“夫刑网太密,犯者更众,朕 甚愍之。

yǒu sī qí àn lǜ lìng wù qiú jué zhōng

这句话大意是:有司其案律令,务求厥中。

zì yú yǒu bù biàn yú mín zhě yī bǐ zēng sǔn

这句话大意是:自余有不便于民者,依比增损。

zhào tài zǐ shǎo fù yóu yā zhōng shū shì láng hú fāng huí děng gǎi dìng lǜ zhì

这句话大意是:”诏太子少傅 游雅、中书侍郎胡方回等改定律制。

lüè yáng wáng jié r yí tóng sān sī gāo liáng wáng nà yǒu zuì cì sǐ

这句话大意是:略阳王羯儿,仪同三司、高凉王那有罪赐死。

wù chén huáng tài zǐ hōng

这句话大意是:戊辰,皇太子薨。

rén shēn zàng jǐng mù tài zǐ yú jīn líng

这句话大意是:壬申,葬景穆太子于金陵。

qiū qī yuè dīng hài xíng xìng yīn shān

这句话大意是:秋七月丁亥,行幸阴山。

shěng zhū cáo lì yuán sān fēn zhī yī

这句话大意是:省诸曹吏员三分之一。

jiǔ yuè guǐ sì chē jià hái gōng

这句话大意是:九月癸巳,车驾还宫。

dōng shí yuè gēng shēn xíng xìng yīn shān

这句话大意是:冬十月庚申,行幸阴山。

liú yì lóng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:刘义隆遣使朝贡。

zhào diàn zhōng jiàng jūn láng fǎ yòu shǐ yú yì lóng

这句话大意是:诏殿中将军郎法祐使于义隆。

jǐ sì sī kōng shàng dǎng wáng cháng sūn dào shēng hōng

这句话大意是:己巳, 司空、上党王长孙道生薨。

shí yǒu èr yuè dīng chǒu chē jià hái gōng

这句话大意是:十有二月丁丑,车驾还宫。

fēng huáng sūn jùn wèi gāo yáng wáng

这句话大意是:封皇孙浚为高阳王。

xún yǐ huáng sūn shì dí bù yí zài fán nǎi zhǐ

这句话大意是:寻以皇 孙世嫡,不宜在蕃,乃止。

fēng qín wáng hàn wèi dōng píng wáng yàn wáng tán wèi lín huái wáng chǔ wáng jiàn wèi guǎng yáng wáng wú wáng yú wèi nán ān wáng

这句话大意是:封秦王翰为东平王,燕王谭为临淮王,楚王建为广阳王, 吴王余为南安王。

èr nián chūn zhēng yuè gēng chén shuò nán lái jiàng mín wǔ qiān yú jiā yú zhōng shān móu pàn zhōu jūn tǎo píng zhī

这句话大意是:二年春正月庚辰朔,南来降民五千余家于中山谋叛,州军讨平之。

jì zhōu cì shǐ zhāng yè wáng jǔ qú wàn nián yǔ jiàng mín tōng móu cì sǐ

这句话大意是:冀州刺史、 张掖王沮渠万年与降民通谋,赐死。

sān yuè jiǎ yín dì bēng yú yǒng ān gōng shí nián sì shí wǔ

这句话大意是:三月甲寅,帝崩于永安宫,时年四十五。

mì bù fā sāng

这句话大意是:秘不发丧。

zhōng cháng shì zōng ài jiáo huáng hòu lìng shā dōng píng wáng hàn yíng nán ān wáng yú rù ér lì zhī dà shè gǎi yuán wèi yǒng píng zūn huáng hòu hè lián shì wèi huáng tài hòu

这句话大意是:中常侍宗爱矫皇后令,杀 东平王翰,迎南安王余入而立之,大赦,改元为永平,尊皇后赫连氏为皇太后。

sān yuè xīn mǎo shàng zūn shì yuē tài wǔ huáng dì zàng yú yún zhōng jīn líng miào hào shì zǔ

这句话大意是:三 月辛卯,上尊谥曰太武皇帝,葬于云中金陵,庙号世祖。

xià liù yuè liú yì lóng jiāng tán hé zhī kòu jì zhōu liáng tǎn jí lǔ ān shēng jūn yú jīng suǒ páng méng xuē ān dōu kòu hóng nóng

这句话大意是:夏六月,刘义隆将檀和之 寇济州,梁坦及鲁安生军于京索,庞萌、薛安都寇弘农。

qiū qī yuè zhēng nán jiāng jūn ān dìng gōng hán yuán xìng tǎo zhī

这句话大意是:秋七月,征南将军、安定公韩元兴讨之。

hé zhī tuì liáng tǎn ān shēng yì zǒu

这句话大意是:和之退,梁坦、安生亦走。

bā yuè guān jūn jiāng jūn fēng lǐ lǜ qí èr qiān cóng dòu jīn nán dù fù hóng nóng

这句话大意是:八月,冠 军将军封礼率骑二千从浢津南渡赴弘农。

jiǔ yuè sī kōng gāo píng gōng r wū gàn zhūn tóng guān píng nán jiāng jūn chāng lí gōng yuán liáo zhūn hé nèi

这句话大意是:九月,司空、高平公儿乌干屯潼关,平南 将军、昌黎公元辽屯河内。

dōng shí yuè bǐng wǔ shuò yú wèi zōng ài suǒ zéi

这句话大意是:冬十月丙午朔,余为宗爱所贼。

diàn zhōng shàng shū zhǎng sūn kě hóu yǔ shàng shū lù lì yíng lì huáng sūn shì wèi gāo zōng yān

现代白话:殿中尚书长孙渴侯与尚书陆丽迎立皇孙,是为 高宗呢。

dì shēng bù dǎi mì tài hòu jí yǒu suǒ shi yán zé bēi tòng āi gǎn bàng rén tài zōng wén ér jiā tàn

这句话大意是:帝生不逮密太后,及有所识,言则悲恸,哀感傍人,太宗闻而嘉叹。

jì tài zōng bù yù yī bù shì dài

这句话大意是:暨太宗不 豫,衣不释带。

xìng qīng jiǎn lǜ sù fú yù yǐn shàn qǔ gěi ér yǐ bù hǎo zhēn lì shí bù èr wèi

这句话大意是:性清俭率素,服御饮膳,取给而已,不好珍丽,食不二味;。

suǒ xìng zhāo yí guì rén yī wú jiān cǎi

这句话大意是:所幸昭 仪、贵人,衣无兼彩。

qún chén bái dì gèng jùn jīng yì chéng huáng yǐ cóng zhōu yì shè xiǎn zhī yì yòu chén xiāo hé zhuàng lì zhī shuō

这句话大意是:群臣白帝更峻京邑城隍,以从《周易》设险之义,又陈萧何 壮丽之说。

dì yuē gǔ rén yǒu yán zài dé bù zài xiǎn

这句话大意是:帝曰:“古人有言,在德不在险。

qū gài zhēng tǔ zhù chéng ér zhèn miè zhī qǐ zài chéng yě

这句话大意是:屈丐蒸土筑城,而朕灭之,岂在城也?

jīn tiān xià wèi píng fāng xū mín lì tǔ gōng zhī shì zhèn suǒ wèi wèi xiāo hé zhī duì fēi yǎ yán yě

这句话大意是:今天下未平,方须民力,土功之事,朕所未为,萧何之对,非雅言也。

měi yǐ cái zhě jūn guó zhī běn wú suǒ qīng fèi zhì shǎng cì jiē shì sǐ shì xūn jì zhī jiā qīn qī ài chǒng wèi zēng héng yǒu suǒ jí

这句话大意是:”每以财者 军国之本,无所轻费,至赏赐,皆是死事勋绩之家,亲戚爱宠未曾横有所及。

lín dí cháng yǔ shì zú tóng zài shǐ shí zhī jiān zuǒ yòu sǐ shāng zhě xiāng jì ér dì shén sè zì ruò

这句话大意是:临敌 常与士卒同在矢石之间,左右死伤者相继,而帝神色自若。

shì yǐ rén sī xiào mìng suǒ xiàng wú qián

这句话大意是:是以人思效命,所向无 前。

mìng jiāng chū shī zhǐ shòu jié dù cóng mìng zhě wú bù zhì shèng wéi shuǎng zhě lǜ duō bài shī

这句话大意是:命将出师,指授节度,从命者无不制胜,违爽者率多败失。

xìng yòu zhī rén bá shì yú zú wǔ zhī zhōng wéi qí cái xiào suǒ cháng bù lùn běn mò

这句话大意是:性又知人,拔士于 卒伍之中,惟其才效所长,不论本末。

jiān shén yán duàn míng yú xíng shǎng

这句话大意是:兼甚严断,明于刑赏。

gōng zhě shǎng bù wèi zéi zuì zhě xíng bù bì qīn suī chǒng ài zhī zhōng bù kuī fǎ

这句话大意是:功者赏不遗贼,罪者 刑不避亲,虽宠爱之,终不亏法。

cháng yuē fǎ zhě zhèn yǔ tiān xià gòng zhī hé gǎn qīng yě

这句话大意是:常曰:“法者,朕与天下共之,何敢轻也。

gù dà chén fàn fǎ wú suǒ kuān jiǎ

这句话大意是:”故 大臣犯法,无所宽假。

yā zhǎng tīng chá shùn xī zhī jiān xià rén wú yǐ cuò qí jiān yǐn

这句话大意是:雅长听察,瞬息之间,下人无以措其奸隐。

rán guǒ yú zhū lù hòu duō huǐ zhī

这句话大意是:然果于诛戮,后 多悔之。

sī tú cuī hào jì sǐ zhī hòu dì běi fá shí xuān chéng gōng li xiào bó jí dǔ chuán zhě yǐ wéi zú yě

这句话大意是:司徒崔浩既死之后,帝北伐,时宣城公李孝伯疾笃,传者以为卒也。

dì wén ér dào zhī wèi zuǒ yòu yuē li xuān chéng kě xī

这句话大意是:帝闻 而悼之,谓左右曰:“李宣城可惜。

yòu yuē zhèn xiàng shī yán

这句话大意是:”又曰:“朕向失言。

cuī sī tú kě xī li xuān chéng kě āi

这句话大意是:崔司徒可惜,李宣城可 哀。

bāo biǎn yǎ yì jiē cǐ lèi yě

这句话大意是:”褒贬雅意,皆此类也。

gōng zōng jǐng mù huáng dì huì huang tài wǔ huáng dì zhī zhǎng zǐ yě mǔ hè fū rén

这句话大意是:恭宗景穆皇帝讳晃,太武皇帝之长子也,母贺夫人。

yán hé yuán nián chūn zhèng yuè bǐng wǔ lì wèi huáng tài zǐ shí nián wǔ suì

这句话大意是:延和元年春正月丙午,立 为皇太子,时年五岁。

míng huì qiáng zhì wén zé bù wàng

这句话大意是:明慧强识,闻则不忘。

jí zhǎng hǎo dú jīng shǐ jiē tōng dà yì

这句话大意是:及长,好读经史,皆通大义。

shì zǔ shén qí zhī

这句话大意是:世祖甚 奇之。

shì zǔ dōng zhēng hé lóng zhào gōng zōng lù shàng shū shì

这句话大意是:世祖东征和龙,诏恭宗录尚书事;。

xī zhēng liáng zhōu zhào gōng zōng jiān guó

这句话大意是:西征凉州,诏恭宗监国。

chū shì zǔ zhī fá hé xi yě li shùn děng xián yán gū zāng wú shuǐ cǎo bù kě xíng shī

这句话大意是:初,世祖之伐河 西也,李顺等咸言姑臧无水草,不可行师。

gōng zōng yǒu yí sè

这句话大意是:恭宗有疑色。

jí chē jià zhì gū zāng nǎi zhào gōng zōng yuē gū zāng chéng dōng xī mén wài yǒng quán hé yú chéng běi qí dà rú hé

这句话大意是:及车驾至姑臧,乃诏恭宗 曰:“姑臧城东西门外涌泉合于城北,其大如河。

zì yú gōu liú rù zé zhōng qí jiān nǎi wú zào de

这句话大意是:自余沟流入泽中,其间乃无燥地。

zé cǎo mào shèng kě gōng dà jūn shù nián

这句话大意是:泽草茂盛,可供大军数年。

rén zhī duō yán yì kě wù yě

这句话大意是:人之多言,亦可恶也。

gù yǒu cǐ chì yǐ shì rǔ yí

现代白话:故有此敕,以释你疑。

gōng zōng wèi gōng chén yuē wéi rén chén bù shí ruò cǐ qǐ shì zhōng hu

这句话大意是:”恭宗谓 宫臣曰:“为人臣不实若此,岂是忠乎!

wú chū wén yǒu yí dàn dì jué xíng ěr

现代白话:我初闻有疑,但帝决行耳。

jǐ wù rén dà shì yán zhě fù hé miàn jiàn dì yě

这句话大意是:几误人大事, 言者复何面见帝也。

zhēn jūn sì nián gōng zōng cóng shì zǔ tǎo rú rú zhì lù hún gǔ yǔ zéi xiāng yù lǔ huáng bù bù luò rǎo luàn

这句话大意是:”真君四年,恭宗从世祖讨蠕蠕,至鹿浑谷,与贼相遇,虏惶 怖,部落扰乱。

gōng zōng yán yú shì zǔ yuē jīn dà jūn zú zhì yi sù jìn jī yǎn qí bù bèi pò zhī bì yǐ

现代白话:恭宗言于世祖曰:“今大军卒至,宜速进击,奄其不备,破之必了。

shàng shū lìng liú jié gù jiàn yǐ wéi chén shèng zéi duō chū zhì píng de kǒng wèi suǒ wéi xū jūn dà jí rán hòu jī zhī kě yě

这句话大意是:” 尚书令刘洁固谏,以为尘盛贼多,出至平地,恐为所围,须军大集,然后击之可也。

gōng zōng wèi jié yuē cǐ chén zhī shèng yóu zéi kuāng rǎo jūn rén luàn gù hé yǒu yíng shàng ér yǒu cǐ chén

这句话大意是:恭宗谓洁曰:“此尘之盛,由贼恇扰,军人乱故,何有营上而有此尘?

shì zǔ yí zhī suì bù jí jī rú rú yuǎn dùn

这句话大意是:”世祖疑之, 遂不急击,蠕蠕远遁。

jì ér huò lǔ hòu jì shì zǔ wèn zhī duì yuē rú rú bù jué guān jūn zú zhì shàng xià huáng jù yǐn zhòng běi zǒu jīng liù qī rì zhī wú zhuī zhě shǐ nǎi xú xíng

这句话大意是:既而获虏候骑,世祖问之,对曰:“蠕蠕不觉官军卒至,上 下惶惧,引众北走,经六七日,知无追者,始乃徐行。

shì zǔ shēn hèn zhī

这句话大意是:”世祖深恨之。

zì shì gōng zōng suǒ yán jūn guó dà shì duō jiàn nà yòng suì zhī wàn jī

这句话大意是:自是恭宗所 言军国大事,多见纳用,遂知万机。

chū gōng zōng jiān guó céng lìng yuē zhōu shū yán rèn nóng yǐ gēng shì gòng jiǔ gǔ

这句话大意是:初,恭宗监国,曾令曰:“《周书》言:‘任 农以耕事,贡九谷;。

rèn pǔ yǐ shù shì gòng cǎo mù

这句话大意是:任圃以树事,贡草木;。

rèn gōng yǐ yú cái gòng qì wù

这句话大意是:任工以余材,贡器物;。

rèn shāng yǐ shì shì gòng huò huì

这句话大意是:任商以市事,贡 货贿;。

rèn mù yǐ chù shì gòng niǎo shòu

这句话大意是:任牧以畜事,贡鸟兽;。

rèn pín yǐ nǚ shì gòng bù bó

这句话大意是:任嫔以女事,贡布帛;。

rèn héng yǐ shān shì gòng qí cái

这句话大意是:任衡以山事,贡其材;。

rèn yú yǐ zé shì gòng qí wù

这句话大意是:任虞以 泽事,贡其物。

qí zhì yǒu sī kè jī nèi zhī mín shǐ wú niú jiā yǐ rén niú lì xiāng mào kěn zhí chú nòu

这句话大意是:’其制有司课畿内之民,使无牛家以人牛力相贸,垦殖锄耨。

qí yǒu niú jiā yǔ wú niú jiā yī rén zhòng tián èr shí èr mǔ cháng yǐ sī chú gōng qī mǔ rú shì wèi chà

这句话大意是:其有 牛家与无牛家一人种田二十二亩,偿以私锄功七亩,如是为差。

zhì yǔ xiǎo lǎo wú niú jiā zhòng tián qī mǔ xiǎo lǎo zhě cháng yǐ chú gōng èr mǔ

这句话大意是:至与小、老无牛家 种田七亩,小、老者偿以锄功二亩。

jiē yǐ wǔ kǒu xià pín jiā wèi lǜ

这句话大意是:皆以五口下贫家为率。

gè liè jiā bié kǒu shù suǒ quàn zhǒng qǐng mǔ míng lì bù mù

这句话大意是:各列家别口数,所劝种 顷亩,明立簿目。

suǒ zhǒng zhě yú dì shǒu biāo tí xìng míng yǐ biàn bō zhí zhī gōng

这句话大意是:所种者于地首标题姓名,以辨播殖之功。

yòu jìn yǐn jiǔ zá xì qì běn gū fàn zhě

这句话大意是:”又禁饮酒、杂戏、弃 本沽贩者。

kěn tián dà wéi zēng pì

这句话大意是:垦田大为增辟。

zhèng píng yuán nián liù yuè wù chén hōng yú dōng gōng shí nián èr shí sì

这句话大意是:正平元年六月戊辰,薨于东宫,时年二十四。

gēng wǔ cè yuē wū hū

这句话大意是:庚午,册曰:“呜呼!

wéi ěr dàn zī míng ruì qí nì sù chéng

现代白话:惟你诞资 明睿,岐嶷夙成。

zhèng wèi shǎo yáng kè hè jī gòu

这句话大意是:正位少阳,克荷基构。

bīn yú sì mén bǎi kuí shí xù

这句话大意是:宾于四门,百揆时叙;。

yǔn lí shù jì fēng yǔ bù mí

这句话大意是:允厘庶绩,风雨不 迷。

yi xiǎng wú jiāng lóng wǒ huáng zuò

这句话大意是:宜享无疆,隆我皇祚;。

rú hé bù xìng yǎn yān cú yǔn

现代白话:如何不幸,奄呢殂殒!

zhèn yòng bēi tòng yú jué xīn

这句话大意是:朕用悲恸于厥心!

jīn shǐ shǐ chí jié jiān tài wèi zhāng lí jiān sī tú dòu jǐn fèng cè jí jiù cì shì yuē jǐng mù yǐ xiǎn zhāo lìng dé

这句话大意是:今使使持节兼 太尉张黎、兼司徒窦瑾奉策,即柩赐谥曰‘景穆’,以显昭令德。

hún ér yǒu líng qí shàng jiā zhī

这句话大意是:魂而有灵,其尚 嘉之。

gāo zōng jí wèi zhuī zūn wèi jǐng mù huáng dì miào hào gōng zōng

这句话大意是:”高宗即位,追尊为景穆皇帝,庙号恭宗。

shǐ chén yuē shì zǔ cōng míng xióng duàn wēi líng jié lì jiè èr shì zhī zī fèn zhēng fá zhī qì suì róng xuān sì chū zhōu xuán xiǎn yí

这句话大意是:史臣曰:世祖聪明雄断,威灵杰立,藉二世之资,奋征伐之气,遂戎轩四出, 周旋险夷。

sǎo tǒng wàn píng qín lǒng jiǎn liáo hǎi dàng hé yuán nán yí hé dān běi rú xiāo jì kuò dìng sì biǎo hùn yī róng huá qí wèi gōng yě dà yǐ

现代白话:扫统万,平秦陇,翦辽海,荡河源,南夷荷担,北蠕削迹,廓定四表, 混一戎华,其为功也大了。

suì shǐ yǒu wèi zhī yè guāng mài bǎi wáng qǐ fēi shén ruì jīng lún shì dāng mìng shì

这句话大意是:遂使有魏之业,光迈百王,岂非神睿经纶,事当命世?

zhì yú chū zé dōng chǔ bù zhōng mò nǎi xìn chéng suǒ hū

这句话大意是:至于初则东储不终,末乃衅成所忽。

gù běn yí fáng dài fú sī hū

这句话大意是:固本贻防,殆弗思吗?

gōng zōng míng dé lìng wén sù shì cú yāo qí lì yuán zhī dào yú

这句话大意是:恭宗明德令闻,夙世殂 夭,其戾园之悼欤?

✦ You read 帝纪·卷四

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.