饮膳正要 · 忽思慧 · Chapter 3 of 26

卷一·养生避忌

PinyinModern Translation
Size

fu shàng gǔ zhī rén qí zhī dào zhě fǎ yú yīn yáng hé yú shù shù shí yǐn yǒu jié qǐ jū yǒu cháng bù wàng zuò láo gù néng ér shòu

这句话大意是:夫上古之人,其知道者,法于阴阳,和于术数,食饮有节,起居有常,不妄作劳,故能而寿。

jīn shí zhī rén bù rán yě qǐ jū wú cháng yǐn shí bù zhī jì bì yì bù shèn jié duō shì yù nóng zī wèi bù néng shǒu zhōng bù zhī chí mǎn gù bàn bǎi shuāi zhě duō yǐ

现代白话:今时之人不然也,起居无常,饮食不知忌避,亦不慎节,多嗜欲,浓滋味,不能守中,不知持满,故半百衰者多了。

fu ān lè zhī dào zài hu bǎo yǎng bǎo yǎng zhī dào mò ruò shǒu zhōng shǒu zhōng zé wú guò yǔ bù jí zhī bìng

这句话大意是:夫安乐之道,在乎保养,保养之道,莫若守中,守中则无过与不及之病。

chūn qiū dōng xià sì shí yīn yáng shēng bìng qǐ yú guò yǔ gài bù shì qí xìng ér qiáng

这句话大意是:春秋冬夏,四时阴阳,生病起于过与,盖不适其性而强。

gù yǎng shēng zhě jì wú guò hào zhī bì yòu néng bǎo shǒu zhēn yuán hé huàn hu wài xié suǒ zhōng yě

这句话大意是:故养生者,既无过耗之弊,又能保守真元,何患乎外邪所中也。

gù shàn fú yào zhě bù ruò shàn bǎo yǎng bù shàn bǎo yǎng bù ruò shàn fú yào

这句话大意是:故善服药者,不若善保养,不善保养,不若善服药。

shì yǒu bù shàn bǎo yǎng yòu bù néng shàn fú yào cāng cù bìng shēng ér guī jiù yú shén tiān hu

这句话大意是:世有不善保养,又不能善服药,仓卒病生,而归咎于神天乎!

shàn shè shēng zhě báo zī wèi shěng sī lǜ jié shì yù jiè xǐ nù xī yuán qì jiǎn yán yǔ qīng dé shī pò yōu zǔ chú wàng xiǎng yuǎn hào wù shōu shì tīng qín nèi gù bù láo shén bù láo xíng shén xíng jì ān bìng huàn hé yóu ér zhì yě

这句话大意是:善摄生者,薄滋味,省思虑,节嗜欲,戒喜怒,惜元气,简言语,轻得失,破忧阻,除妄想,远好恶,收视听,勤内固,不劳神,不劳形,神形既安,病患何由而致也。

gù shàn yǎng xìng zhě xiān jī ér shí shí wù lìng bǎo xiān kě ér yǐn yǐn wù lìng guò

这句话大意是:故善养性者,先饥而食,食勿令饱,先渴而饮,饮勿令过。

shí yù shù ér shǎo bù yù dùn ér duō

这句话大意是:食欲数而少,不欲顿而多。

gài bǎo zhōng jī jī zhōng bǎo bǎo zé shāng fèi jī zé shāng qì

这句话大意是:盖饱中饥,饥中饱,饱则伤肺,饥则伤气。

ruò shí bǎo bù dé biàn wò jí shēng bǎi bìng

这句话大意是:若食饱,不得便卧,即生百病。

fán rè shí yǒu hàn wù dāng fēng fā jìng bìng tóu tòng mù sè duō shuì yè bù kě duō shí wò bù kě yǒu xié fēng

这句话大意是:凡热食有汗,勿当风,发痉病,头痛,目涩,多睡,夜不可多食,卧不可有邪风。

fán shí qì wēn shuǐ shù kǒu lìng rén wú chǐ jí kǒu chòu

这句话大意是:凡食讫温水漱口,令人无齿疾、口臭。

hàn chū shí bù kě shàn shēng piān kū

这句话大意是:汗出时,不可扇,生偏枯。

wù xiàng xī běi dà xiǎo biàn

这句话大意是:勿向西北大小便。

wù rěn dà xiǎo biàn lìng rén chéng xī láo lěng bì tòng

这句话大意是:勿忍大小便,令人成膝劳、冷痹痛。

wù xiàng xīng chén rì yuè shén táng miào yǔ dà xiǎo biàn

这句话大意是:勿向星辰、日月、神堂、庙宇大小便。

yè xíng wù gē chàng dà jiào

这句话大意是:夜行,勿歌唱大叫。

yī rì zhī jì mù wù bǎo shí

这句话大意是:一日之忌,暮勿饱食;。

yī yuè zhī jì huì wù dà zuì

这句话大意是:一月之忌,晦勿大醉;。

yī suì zhī jì mù wù yuǎn xíng

这句话大意是:一岁之忌,暮勿远行;。

zhōng shēn zhī jì wù rán dēng fáng shì

这句话大意是:终身之忌,勿燃灯房事。

fú yào qiān cháo bù ruò dú mián yī xiǔ

这句话大意是:服药千朝,不若独眠一宿。

rú běn mìng rì jí fù mǔ běn mìng rì bù shí běn mìng suǒ shǔ ròu

这句话大意是:如本命日,及父母本命日,不食本命所属肉。

fán rén zuò bì yào duān zuò shǐ zhèng qí xīn

这句话大意是:凡人坐,必要端坐,使正其心;。

fán rén lì bì yào zhèng lì shǐ zhí qí shēn

这句话大意是:凡人立,必要正立,使直其身。

lì bù kě jiǔ lì shāng gǔ

这句话大意是:立不可久,立伤骨;。

zuò bù kě jiǔ zuò shāng xuè

这句话大意是:坐不可久,坐伤血。

xíng bù kě jiǔ xíng shāng jīn

这句话大意是:行不可久,行伤筋;。

wò bù kě jiǔ wò shāng qì

这句话大意是:卧不可久,卧伤气。

shì bù kě jiǔ shì shāng shén

这句话大意是:视不可久,视伤神;。

shí bǎo wù xǐ tóu shēng fēng jí

这句话大意是:食饱勿洗头,生风疾。

rú huàn mù chì bìng qiè jì fáng shì bù rán lìng rén shēng nèi zhàng

这句话大意是:如患目赤病,切忌房事,不然令人生内障。

mù yù wù dāng fēng còu lǐ bǎi qiào jiē kāi qiè jì xié fēng yì rù

这句话大意是:沐浴勿当风,腠理百窍皆开,切忌邪风易入。

bù kě dēng gāo lǚ xiǎn bēn zǒu chē mǎ qì luàn shén jīng hún pò fēi sàn

这句话大意是:不可登高履险,奔走车马,气乱神惊,魂魄飞散。

dà fēng dà yǔ dà hán dà rè bù kě chū rù wàng wéi

这句话大意是:大风、大雨,大寒、大热,不可出入妄为。

kǒu wù chuī dēng huǒ sǔn qì

这句话大意是:口勿吹灯火,损气。

fán rì guāng shè wù níng shì sǔn rén mù

这句话大意是:凡日光射,勿凝视,损人目。

wù wàng yuǎn jí mù guān sǔn yǎn lì

这句话大意是:勿望远,极目观,损眼力。

zuò wò wù dāng fēng shī dì

这句话大意是:坐卧勿当风、湿地。

yè wù rán dēng shuì hún pò bù shǒu

这句话大意是:夜勿燃灯睡,魂魄不守。

zhòu wù shuì sǔn yuán qì

这句话大意是:昼勿睡,损元气。

shí wù yán qǐn wù yǔ kǒng shāng qì

这句话大意是:食勿言,寝勿语,恐伤气。

fán yù shén táng miào yǔ wù de zhé rù

这句话大意是:凡遇神堂、庙宇,勿得辄入。

fán yù fēng yǔ léi diàn bì xū bì mén duān zuò fén xiāng kǒng yǒu zhū shén guò

这句话大意是:凡遇风雨雷电,必须闭门,端坐焚香,恐有诸神过。

nù bù kě bào nù shēng qì jí è chuāng

这句话大意是:怒不可暴,怒生气疾、恶疮。

yuǎn tuò bù rú jìn tuò jìn tuò bù rú bù tuò

这句话大意是:远唾不如近唾,近唾不如不唾。

hǔ bào pí bù kě jìn ròu pù sǔn rén mù

这句话大意是:虎豹皮不可近肉铺,损人目。

bì sè rú bì jiàn bì fēng rú bì chóu mò chī kōng xīn chá shǎo shí shēn hòu zhōu

这句话大意是:避色如避箭,避风如避仇,莫吃空心茶,少食申后粥。

gǔ rén yǒu yún rù guǎng zhě cháo bù kě xū mù bù kě shí

这句话大意是:古人有云:入广者,朝不可虚,暮不可实。

rán bù dú guǎng fán zǎo jiē jì kōng fù

这句话大意是:然不独广,凡早皆忌空腹。

gǔ rén yún làn zhǔ miàn ruǎn zhǔ ròu shǎo yǐn jiǔ dú zì sù

这句话大意是:古人云:烂煮面,软煮肉,少饮酒,独自宿。

gǔ rén píng rì qǐ jū ér shè yǎng jīn rén dài lǎo ér bǎo shēng gài wú yì

这句话大意是:古人平日起居而摄养,今人待老而保生,盖无益。

fán yè wò liǎng shǒu mó lìng rè róu yǎn yǒng wú yǎn jí

这句话大意是:凡夜卧,两手摩令热,揉眼,永无眼疾。

fán yè wò liǎng shǒu mó lìng rè mó miàn bù shēng chuāng

这句话大意是:凡夜卧,两手摩令热,摩面,不生疮 。

yī hē shí cuō yī cuō shí mó jiǔ ér xíng zhī zhòu shǎo yán duō

这句话大意是:一呵十搓,一搓十摩,久而行之,皱少颜多。

fán qīng dàn yǐ rè shuǐ xǐ mù píng rì wú yǎn jí

这句话大意是:凡清旦,以热水洗目,平日无眼疾。

fán qīng dàn shuā yá bù rú yè shuā yá chǐ jí bù shēng

这句话大意是:凡清旦刷牙,不如夜刷牙,齿疾不生。

fán qīng dàn yán shuā yá píng rì wú chǐ jí

这句话大意是:凡清旦盐刷牙,平日无齿疾。

fán yè wò bèi fā shū bǎi tōng píng rì tóu fēng shǎo

这句话大意是:凡夜卧,被发梳百通,平日头风少。

fán yè wò zhuó zú ér wò sì zhī wú lěng jí

这句话大意是:凡夜卧,濯足而卧,四肢无冷疾。

shèng rè lái bù kě lěng shuǐ xǐ miàn shēng mù jí

这句话大意是:盛热来,不可冷水洗面,生目疾。

fán kū mù dà shù xià jiǔ yīn shī de bù kě jiǔ zuò kǒng yīn qì chù rén

这句话大意是:凡枯木大树下,久阴湿地,不可久坐,恐阴气触人。

lì qiū rì bù kě zǎo yù lìng rén pí fū cū cāo yīn shēng bái xiè

这句话大意是:立秋日,不可澡浴,令人皮肤粗糙,因生白屑。

cháng mò yuán qì bù shāng

这句话大意是:常默,元气不伤;。

shǎo sī huì zhú nèi guāng

这句话大意是:少思,慧烛内光;。

bù nù bǎi shén ān chàng

这句话大意是:不怒,百神安畅;。

bù nǎo xīn dì qīng liáng

这句话大意是:不恼,心地清凉;。

lè bù kě jí yù bù kě zòng

这句话大意是:乐不可极,欲不可纵。

✦ You read 卷一·养生避忌

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.