新五代史 · 欧阳修 · Chapter 72 of 74

附录·四夷附录第一

PinyinModern Translation
Size

wū hū yí dí jū chǔ yǐn shí suí shuǐ cǎo hán shǔ xǐ qiān yǒu jūn zhǎng bù hào ér wú shì zú wén zì jì bié zhì yú xián gōng dú shǐ qiáng ruò xiāng bìng guó de dà xiǎo xìng miè bù cháng shì jiē wū zú yǐ kǎo shù zāi

现代白话:呜呼,夷狄居处饮食,随水草寒暑徙迁,有君长部号而无世族、文字记别,至 于弦弓毒矢,强弱相并,国地大小,兴灭不常,是皆乌足以考述啊!

wéi qí fú pàn qù lái néng wéi zhōng guó lì hài zhě cǐ bù kě yǐ bù zhī yě

现代白话:惟其服叛去来, 能为中国利害者,此不能够不知也。

zì gǔ yí dí zhī yú zhōng guó yǒu dào wèi bì fú wú dào wèi bì bù lái gài zì yīn qí shuāi shèng

这句话大意是:自古夷狄之于中国,有道未必服,无道未必不 来,盖自因其衰盛。

suī cháng zhì zhī zhì wài ér jī mí zhì yù ēn wēi zhī jì bù kě shī yě

这句话大意是:虽尝置之治外,而羁縻制驭恩威之际,不可失也。

qí de zhī wèi bì wèi lì shī zhī yǒu zú wéi huàn kě bù shèn zāi

现代白话:其得之未必 为利,失之有足为患,可不慎啊!

zuò sì yí fù lù

这句话大意是:作《四夷附录》。

xīn wǔ dài shǐ fù lù yí dí zhǒng hào duō yǐ

现代白话:新五代史·附录夷狄,种号多了。

qí dà zhě zì yǐ míng tōng zhōng guó qí cì xiǎo yuǎn zhě fù jiàn yòu qí cì wēi bù zú lù zhě bù kě shèng shǔ

这句话大意是:其大者自以名通中国,其次小远者附见,又 其次微不足录者,不可胜数。

qí de huán liè jiǔ zhōu zhī wài ér xī běi cháng qiáng wèi zhōng guó huàn

这句话大意是:其地环列九州之外,而西北常强,为中国患。

sān dài xiǎn yǔn jiàn yú shī shū

这句话大意是:三代猃 狁,见于《诗》、《书》。

qín hàn yǐ lái xiōng nú zhe yǐ

现代白话:秦、汉以来,匈奴著了。

duò táng zhī jiān tū jué wèi dà

这句话大意是:隋、唐之间,突厥为大。

qí hòu yǒu tǔ bō huí hú zhī qiáng

这句话大意是:其后 有吐蕃、回鹘之强。

wǔ dài zhī jì yǐ míng jiàn zhōng guó zhě shí qī bā ér qì dān zuì shèng

这句话大意是:五代之际,以名见中国者十七八,而契丹最盛。

qì dān zì hòu wèi yǐ lái míng jiàn zhōng guó

这句话大意是:契丹自后魏以来,名见中国。

huò yuē yǔ kù mò xī tóng lèi ér yì zhǒng

这句话大意是:或曰与库莫奚同类而异种。

qí jū yuē xiāo luō gè méi lǐ

这句话大意是:其居曰枭罗个没里。

méi lǐ zhě hé yě

这句话大意是:没里者,河也。

shì wèi huáng shuǐ zhī nán huáng lóng zhī běi de xiān bēi zhī gù dì gù yòu yǐ wéi xiān bēi zhī yí zhǒng

这句话大意是:是谓黄水之南,黄龙之北,得鲜卑之故地,故又以为鲜卑之遗种。

dāng táng zhī shì qí de běi jiē shì wéi dōng lín gāo lí xi jiè xī guó ér nán zhì yíng zhōu

这句话大意是:当唐之世,其地北接室韦,东邻高丽,西界奚国,而南至营州。

qí bù zú zhī dà zhě yuē dà hè shì hòu fēn wéi bā bù qí yī yuē qū jiē lì bù èr yuē yǐ shì huó bù sān yuē shí huó bù sì yuē nà wěi bù wǔ yuē pín méi bù liù yuē nèi huì jī bù qī yuē jí jiě bù bā yuē xī niè bù

这句话大意是:其部族之大者曰大 贺氏,后分为八部,其一曰伹皆利部,二曰乙室活部,三曰实活部,四曰纳尾部, 五曰频没部,六曰内会鸡部,七曰集解部,八曰奚枿部。

bù zhī cháng hào dà rén ér cháng tuī yī dà rén jiàn qí gǔ yǐ tǒng bā bù

这句话大意是:部之长号大人,而常推一 大人建旗鼓以统八部。

zhì qí suì jiǔ huò qí guó yǒu zāi jí ér xù mù shuāi zé bā bù jù yì yǐ qí gǔ lì qí cì ér dài zhī

这句话大意是:至其岁久,或其国有灾疾而畜牧衰,则八部聚议,以旗鼓立 其次而代之。

bèi dài zhě yǐ wéi yuē běn rú cǐ bù gǎn zhēng

这句话大意是:被代者以为约本如此,不敢争。

mǒu bù dà rén yáo niǎn cì lì shí liú rén gōng jù yǒu yōu zhōu shǔ chū bīng zhāi xīng lǐng gōng zhī měi suì qiū shuāng luò zé shāo qí yě cǎo qì dān mǎ duō jī sǐ jí yǐ liáng mǎ lù rén gōng qiú shì mù dì qǐng tīng méng yuē shén jǐn

这句话大意是:某部大人遥辇次立,时刘仁恭据有幽 州,数出兵摘星岭攻之,每岁秋霜落,则烧其野草,契丹马多饥死,即以良马赂仁 恭求市牧地,请听盟约甚谨。

bā bù zhī rén yǐ wéi yáo niǎn bù rèn shì xuǎn yú qí zhòng yǐ ā bǎo jī dài zhī

这句话大意是:八部之人以为遥辇不任事,选于其众,以阿保机代之。

ā bǎo jī yì bù zhī qí hé bù rén yě wéi rén duō zhì yǒng ér shàn qí shè

这句话大意是:阿保机,亦不知其何部人也,为人多智勇而善骑射。

shì shí liú shǒu guāng bào nüè yōu zhuō zhī rén duō wáng rù qì dān

这句话大意是:是时,刘守光暴虐,幽、 涿之人多亡入契丹。

ā bǎo jī chéng jiàn rù sāi gōng xiàn chéng yì fú qí rén mín yī táng zhōu xiàn zhì chéng yǐ jū zhī

这句话大意是:阿保机乘间入塞,攻陷城邑,俘其人民,依唐州县置城以居之。

hàn rén jiào ā bǎo jī yuē zhōng guó zhī wáng wú dài lì zhě

这句话大意是:汉人教阿保机曰:“中国之王无代立者。

yóu shì ā bǎo jī yì yǐ wēi zhì zhū bù ér bù kěn dài

这句话大意是:”由是阿保机益以威制诸部而不肯代。

qí lì jiǔ nián zhū bù yǐ qí jiǔ bù dài gòng zé qiào zhī

这句话大意是:其 立九年,诸部以其久不代,共责诮之。

ā bǎo jī bù dé yǐ chuán qí qí gǔ ér wèi zhū bù yuē wú lì jiǔ nián suǒ de hàn rén duō yǐ wú yù zì wèi yī bù yǐ zhì hàn chéng kě hu

现代白话:阿保机不得已,传其旗鼓,而谓诸部曰: “我立九年,所得汉人多了,我欲自为一部以治汉城,可吗?

zhū bù xǔ zhī

这句话大意是:”诸部许之。

hàn chéng zài tàn shān dōng nán luán hé shàng yǒu yán tiě zhī lì nǎi hòu wèi huá yán xiàn yě

这句话大意是:汉城在 炭山东南滦河上,有盐铁之利,乃后魏滑盐县也。

qí de kě zhí wǔ gǔ ā bǎo jī lǜ hàn rén gēng zhǒng wèi zhì chéng guō yì wū chán shì rú yōu zhōu zhì dù hàn rén ān zhī bù fù sī guī

这句话大意是:其地可植五谷,阿保机率汉人耕 种,为治城郭邑屋廛市,如幽州制度,汉人安之,不复思归。

ā bǎo jī zhī zhòng kě yòng yòng qí qī shù lǜ cè shǐ rén gào zhū bù dà rén yuē wǒ yǒu yán chí zhū bù suǒ shí

这句话大意是:阿保机知众可用,用 其妻述律策,使人告诸部大人曰:“我有盐池,诸部所食。

rán zhū bù zhī shí yán zhī lì ér bù zhī yán yǒu zhǔ rén kě hu

这句话大意是:然诸部知食盐之利,而 不知盐有主人,可吗?

dāng lái kào wǒ

这句话大意是:当来犒我。

zhū bù yǐ wéi rán gòng yǐ niú jiǔ huì yán chí

这句话大意是:”诸部以为然,共以牛酒会盐池。

ā bǎo jī fú bīng qí páng jiǔ hān fú fā jǐn shā zhū bù dà rén suì lì bù fù dài

这句话大意是:阿保机伏兵其 旁,酒酣伏发,尽杀诸部大人,遂立,不复代。

liáng jiāng cuàn táng jìn wáng li kè yòng shǐ rén pìn yú qì dān ā bǎo jī yǐ bīng sān shí wàn huì kè yòng yú yún zhōu dōng chéng

这句话大意是:梁将篡唐,晋王李克用使人聘于契丹,阿保机以兵三十万会克用于云州东城。

zhì jiǔ

这句话大意是:置酒。

jiǔ hān wò shǒu yuē wèi xiōng dì

这句话大意是:酒酣,握手约为兄弟。

kè yòng zèng yǐ jīn bó shén hòu qī gòng jǔ bīng jī liáng

这句话大意是:克用赠以金帛甚厚,期共举兵击梁。

ā bǎo jī yí jìn mǎ qiān pǐ

这句话大意是:阿保机遗晋马千 匹。

jì guī ér bèi yuē qiǎn shǐ zhě páo hù méi lǎo pìn liáng

这句话大意是:既归而背约,遣使者袍笏梅老聘梁。

liáng qiǎn tài fǔ qīng gāo qǐng jūn jiāng láng gōng yuǎn děng bào pìn

这句话大意是:梁遣太府卿高顷、军将郎公远等报聘。

yú nián qǐng hái ā bǎo jī qiǎn shǐ zhě jiě lǐ suí qǐng yǐ liáng mǎ diāo qiú zhāo xiá jǐn pìn liáng fèng biǎo chēng chén yǐ qiú fēng cè

这句话大意是:逾 年,顷还,阿保机遣使者解里随顷,以良马、貂裘、朝霞锦聘梁,奉表称臣,以求 封册。

liáng fù qiǎn gōng yuǎn jí sī nóng qīng hún tè yǐ zhào shū bào láo bié yǐ jì shì cì zhī yuē gòng jǔ bīng miè jìn rán hòu fēng cè wèi shēng jiù zhī guó yòu shǐ yǐ zǐ dì sān bǎi qí rù wèi jīng shī

这句话大意是:梁复遣公远及司农卿浑特以诏书报劳,别以记事赐之,约共举兵灭晋,然后 封册为甥舅之国,又使以子弟三百骑入卫京师。

kè yòng wén zhī dà hèn

这句话大意是:克用闻之,大恨。

shì suì kè yòng bìng lín zú yǐ yī jiàn shǔ zhuāng zōng qī bì miè qì dān

这句话大意是:是岁克用病,临 卒,以一箭属庄宗,期必灭契丹。

hún tè děng zhì qì dān ā bǎo jī bù néng rú yuē liáng yì wèi cháng fēng cè

这句话大意是:浑特等至契丹,阿保机不能如约,梁亦未尝封册。

ér zhōng liáng zhī shì qì dān shǐ zhě sì zhì

这句话大意是:而终梁之世,契丹使者四至。

zhuāng zōng tiān yòu shí sān nián ā bǎo jī gōng jìn wèi zhōu zhí qí zhèn wǔ jié dù shǐ li sì běn

这句话大意是:庄宗天祐十三年,阿保机攻晋蔚州,执其振武节度使李嗣本。

shì shí zhuāng zōng yǐ de wèi bó fāng nán xiàng yǔ liáng zhēng tiān xià qiǎn li cún ju fā shān běi bīng

这句话大意是:是时,庄宗已得 魏博,方南向与梁争天下,遣李存矩发山北兵。

cún ju zhì qí gōu guān bīng pàn yōng piān jiàng lú wén jìn jī shā cún ju wáng rù qì dān

这句话大意是:存矩至祁沟关,兵叛,拥偏将卢文 进击杀存矩,亡入契丹。

qì dān gōng pò xīn zhōu yǐ wén jìn bù jiàng liú yīn shǒu zhī

这句话大意是:契丹攻破新州,以文进部将刘殷守之。

zhuāng zōng qiǎn zhōu dé wēi jī yīn ér wén jìn yǐn qì dān shù shí wàn dà zhì dé wēi jù yǐn jūn qù wèi qì dān zhuī jí dà bài zhī

这句话大意是:庄宗遣周德威击殷, 而文进引契丹数十万大至,德威惧,引军去,为契丹追及,大败之。

dé wēi zǒu yōu zhōu qì dān wéi zhī

这句话大意是:德威走幽州, 契丹围之。

yōu jì zhī jiān lǔ qí biàn mǎn shān gǔ suǒ de hàn rén yǐ zhǎng shéng lián tóu xì zhī yú mù hàn rén yè duō zì jiě táo qù

这句话大意是:幽、蓟之间,虏骑遍满山谷,所得汉人,以长绳连头系之于木,汉人夜 多自解逃去。

wén jìn yòu jiào qì dān wèi huǒ chē dì dào qǐ tǔ shān yǐ gōng chéng

这句话大意是:文进又教契丹为火车、地道、起土山以攻城。

chéng zhōng róng tóng tiě zhī huī zhī zhōng zhě zhé làn duò

这句话大意是:城中熔铜铁汁挥之,中 者辄烂堕。

dé wēi jù shǒu bǎi yú rì zhuāng zōng qiǎn li sì yuán yán bǎo li cún shěn děng jiù zhī

这句话大意是:德威拒守百余日,庄宗遣李嗣源、阎宝、李存审等救之。

qì dān shù wèi sì yuán děng suǒ bài nǎi jiě qù

这句话大意是:契丹数为嗣源 等所败,乃解去。

qì dān bǐ tā yí dí yóu wán ào fù mǔ sǐ yǐ bù kū wèi yǒng zài qí shī shēn shān zhì dà mù shàng hòu sān suì wǎng qǔ qí gǔ fén zhī lèi ér zhòu yuē xià shí xiàng yáng shí dōng shí xiàng yīn shí shǐ wǒ shè liè zhū lù duō de

这句话大意是:契丹比他夷狄尤顽傲,父母死,以不哭为勇,载其尸深山,置大木上,后三岁 往取其骨焚之,酹而呪曰:“夏时向阳食,冬时向阴食,使我射猎,猪鹿多得。

qí fēng sú yǔ xī mò hé pō tóng

这句话大意是:” 其风俗与奚、靺鞨颇同。

zhì ā bǎo jī shāo bìng fú páng zhū xiǎo guó ér duō yòng hàn rén hàn rén jiào zhī yǐ lì shū zhī bàn zēng sǔn zhī zuò wén zì shù qiān yǐ dài kè mù zhī yuē

这句话大意是:至阿保机,稍并服旁诸小国,而多用汉人,汉人教之以隶 书之半增损之,作文字数千,以代刻木之约。

yòu zhì hūn jià zhì guān hào

这句话大意是:又制婚嫁,置官号。

nǎi jiàn chēng huáng dì zì hào tiān huáng wáng

这句话大意是:乃僭称皇帝,自 号天皇王。

yǐ qí suǒ jū héng zhàng dì míng wèi xìng yuē shì lǐ

这句话大意是:以其所居横帐地名为姓,曰世里。

shì lǐ yì zhě wèi zhī yē lǜ

这句话大意是:世里,译者谓之耶律。

míng nián yuē tiān zàn

这句话大意是:名年曰天赞。

yǐ qí suǒ jū wéi shàng jīng qǐ lóu qí jiān hào xi lóu yòu yú qí dōng qiān lǐ qǐ dōng lóu běi sān bǎi lǐ qǐ běi lóu nán mù yè shān qǐ nán lóu wǎng lái shè liè sì lóu zhī jiān

这句话大意是:以其所居为上京,起楼其间,号西楼,又于其东千里起东楼,北三百里起北楼,南 木叶山起南楼,往来射猎四楼之间。

qì dān hǎo guǐ ér guì rì měi yuè shuò dàn dōng xiàng ér bài rì qí dà huì jù shì guó shì jiē yǐ dōng xiàng wèi zūn sì lóu mén wū jiē dōng xiàng

这句话大意是:契丹好鬼而贵日,每月朔旦,东向而拜日,其 大会聚、视国事,皆以东向为尊,四楼门屋皆东向。

zhuāng zōng tǎo zhāng wén lǐ wéi zhèn zhōu

这句话大意是:庄宗讨张文礼,围镇州。

dìng zhōu wáng chù zhí jù zhèn qiě wáng jìn bīng bì bìng jī jǐ qiǎn qí zi yù shuō qì dān shǐ rù sāi yǐ qiān jìn bīng

这句话大意是:定州王处直惧镇且亡,晋兵必并击己,遣其子郁说契 丹,使入塞以牵晋兵。

yù wèi ā bǎo jī yuē chén fù chù zhí shǐ bù yú kuǎn yuē gù zhào wáng wáng róng wáng zhào liù shì zhèn zhōu jīn chéng tāng chí jīn bó shān jī yàn jī zhào nǚ luó qǐ yíng tíng

这句话大意是:郁谓阿保机曰:“臣父处直使布愚款曰:故赵王王镕,王赵 六世,镇州金城汤池,金帛山积,燕姬赵女,罗绮盈廷。

zhāng wén lǐ de zhī ér wèi jìn suǒ gōng jù sǐ bù xiá gù jiē liú yǐ dài huáng dì

这句话大意是:张文礼得之而为晋所攻, 惧死不暇,故皆留以待皇帝。

ā bǎo jī dà xǐ

这句话大意是:”阿保机大喜。

qí qī shù lǜ bù kěn yuē wǒ yǒu yáng mǎ zhī fù xi lóu zú yǐ yú lè jīn shě cǐ ér yuǎn fù rén zhī jí wǒ wén jìn bīng qiáng tiān xià qiě zhàn yǒu shèng bài hòu huǐ hé zhuī

这句话大意是:其妻述律不肯,曰:“我有羊马之富, 西楼足以娱乐,今舍此而远赴人之急,我闻晋兵强天下,且战有胜败,后悔何追?

ā bǎo jī yuè rán yuē zhāng wén lǐ yǒu jīn yù bǎi wàn liú dài huáng hòu kě gòng qǔ zhī

这句话大意是:” 阿保机跃然曰:“张文礼有金玉百万,留待皇后,可共取之。

yú shì kōng guó rù kòu

这句话大意是:”于是空国入寇。

yù zhī zhào qì dān yě dìng rén jiē yǐ wéi hòu huàn bù kě zhào ér chù zhí bù tīng

这句话大意是:郁 之召契丹也,定人皆以为后患不可召,而处直不听。

yù yǐ qù chù zhí wèi qí zǐ dōu suǒ fèi

这句话大意是:郁已去,处直为其子都所废。

ā bǎo jī gōng yōu zhōu bù kè yòu gōng zhuō zhōu xiàn zhī

这句话大意是:阿保机攻幽州不克,又攻涿州,陷之。

wén chù zhí fèi ér dōu lì suì gōng zhōng shān dù shā hé

这句话大意是:闻处直废而都立,遂攻中山,渡沙河。

dōu gào jí yú zhuāng zōng

这句话大意是:都告 急于庄宗。

zhuāng zōng zì jiāng tiě qí wǔ qiān yù qì dān qián fēng yú xīn chéng jìn bīng zì sāng lín chí chū rén mǎ jīng jiá guāng míng zhú rì

这句话大意是:庄宗自将铁骑五千,遇契丹前锋于新城,晋兵自桑林驰出,人马精甲, 光明烛日。

lǔ qí è rán shāo què jìn jūn chéng zhī lǔ suì sàn zǒu ér shā hé bīng báo lǔ jiē xiàn méi

这句话大意是:虏骑愕然,稍却,晋军乘之,虏遂散走,而沙河冰薄,虏皆陷没。

ā bǎo jī tuì bǎo wàng dū

这句话大意是:阿保 机退保望都。

huì tiān dà xuě qì dān rén mǎ jī hán duō sǐ ā bǎo jī gù lú wén jìn yǐ shǒu zhǐ tiān yuē tiān wèi shǐ wǒ zhì cǐ

这句话大意是:会天大雪,契丹人马饥寒,多死,阿保机顾卢文进以手指天曰:“天 未使我至此。

nǎi yǐn bīng qù

这句话大意是:”乃引兵去。

zhuāng zōng niè qí hòu jiàn qí sù chù huán jiē zài dì fāng yú zhěng rán suī qù ér bù luàn tàn yuē lǔ fǎ lìng yán gài rú cǐ yě

这句话大意是:庄宗蹑其后,见其宿处,环秸在地,方隅整然,虽去而 不乱,叹曰:“虏法令严,盖如此也!

qì dān suī wú suǒ de ér guī rán zì cǐ pō yǒu kuī zhōng guó zhī zhì huàn nǚ zhēn bó hǎi děng zài qí hòu yù jī bó hǎi jù zhōng guó chéng qí xū nǎi qiǎn shǐ pìn táng yǐ tōng hǎo

这句话大意是:契丹虽无所得而归,然自此颇有窥中国之志,患女真、渤海等在其后,欲击渤 海,惧中国乘其虚,乃遣使聘唐以通好。

tóng guāng zhī jiān shǐ zhě zài zhì

这句话大意是:同光之间,使者再至。

zhuāng zōng bēng míng zōng qiǎn gōng fèng guān yáo kūn gào āi yú qì dān

这句话大意是:庄宗崩,明宗遣供 奉官姚坤告哀于契丹。

kūn zhì xi lóu ér ā bǎo jī fāng dōng gōng bó hǎi kūn zhuī zhì shèn zhōu jiàn zhī

这句话大意是:坤至西楼而阿保机方东攻渤海,坤追至慎州见之。

ā bǎo jī jǐn páo dà dài chuí hòu yǔ qí qī duì zuò qióng lú zhōng yán kūn rù yè

这句话大意是:阿保机锦 袍大带垂后,与其妻对坐穹庐中,延坤入谒。

ā bǎo jī wèn yuē wén ěr hé nán běi yǒu liǎng tiān zi xìn hu

现代白话:阿保机问曰:“闻你河南、北有两天 子,信吗?

kūn yuē tiān zǐ yǐ wèi zhōu jūn luàn mìng zǒng guǎn lìng gōng jiàng bīng tǎo zhī ér biàn qǐ luò yáng xiōng wèn jīn zhì yǐ

现代白话:”坤曰:“天子以魏州军乱,命总管令公将兵讨之,而变起洛阳,凶问 今至了。

zǒng guǎn fǎn bīng hé běi fù nàn jīng shī wèi zhòng suǒ tuī yǐ fù rén wàng

这句话大意是:总管返兵河北,赴难京师,为众所推,已副人望。

ā bǎo jī yǎng tiān dà kū yuē jìn wáng yǔ wǒ yuē wèi xiōng dì hé nán tiān zǐ jí wú r yě

现代白话:”阿保机仰天大哭曰: “晋王与我约为兄弟,河南天子,即我儿也。

zuó wén zhōng guó luàn yù yǐ jiǎ mǎ wǔ wàn wǎng zhù wǒ r ér bó hǎi wèi chú zhì yuàn bù suí

这句话大意是:昨闻中国乱,欲以甲马五万往助我儿, 而渤海未除,志愿不遂。

yòu yuē wǒ r jì méi lǐ dāng qǔ wǒ shāng liáng xīn tiān zǐ ān de zì lì

这句话大意是:”又曰:“我儿既没,理当取我商量,新天子安得自立?

kūn yuē xīn tiān zǐ jiāng bīng èr shí nián wèi zhì dà zǒng guǎn suǒ lǐng jīng bīng sān shí wàn tiān shí rén shì qí kě de wéi

这句话大意是:” 坤曰:“新天子将兵二十年,位至大总管,所领精兵三十万,天时人事,其可得违?

qí zi tū yù zài cè yuē shǐ zhě wú duō yán xī tián duó niú qǐ bù wèi guò

这句话大意是:” 其子突欲在侧曰:“使者无多言,蹊田夺牛,岂不为过!

kūn yuē yìng tiān shùn rén qǐ bǐ pǐ fū zhī shì

这句话大意是:”坤曰:“应天顺人,岂 比匹夫之事。

zhì rú tiān huáng wáng de guó ér bù dài qǐ qiáng qǔ zhī yá

这句话大意是:至如天皇王得国而不代,岂强取之邪?

ā bǎo jī jí wèi láo kūn yuē lǐ zhèng dāng rú shì ěr

现代白话:”阿保机即慰劳坤曰:“理正 当如是你!

yòu yuē wú wén cǐ r yǒu gōng bì èr qiān rén yuè guān qiān rén fàng yīng zǒu gǒu shì jiǔ hào sè rèn yòng bù xiào bù xī rén mín cǐ qí suǒ yǐ bài yě

现代白话:”又曰:“我闻此儿有宫婢二千人,乐官千人,放鹰走狗,嗜酒好色, 任用不肖,不惜人民,此其所以败也。

wǒ zì wén qí huò jí jǔ jiā duàn jiǔ jiě fàng yīng quǎn bà sàn yuè guān

这句话大意是:我自闻其祸,即举家断酒,解放鹰犬,罢散 乐官。

wǒ yì yǒu zhū bù yuè guān qiān rén fēi gōng yàn bù yòng

这句话大意是:我亦有诸部乐官千人,非公宴不用。

wǒ ruò suǒ wéi lèi wú r zé yì ān néng cháng jiǔ

现代白话:我若所为类我儿,则亦安能长久?

yòu wèi kūn yuē wú néng hàn yǔ rán jué kǒu bù dào yú bù rén jù qí xiào hàn ér qiè ruò yě

现代白话:”又 谓坤曰:“我能汉语,然绝口不道于部人,惧其效汉而怯弱也。

yīn jiè kūn yuē ěr dāng xiān guī wú yǐ jiǎ mǎ sān wàn huì xīn tiān zi yōu zhèn zhī jiān gòng wèi méng yuē yǔ wǒ yōu zhōu zé bù fù qīn rǔ yǐ

现代白话:”因戒坤曰:“你 当先归,我以甲马三万会新天子幽、镇之间,共为盟约,与我幽州,则不复侵你了。

ā bǎo jī gōng bó hǎi qǔ qí fú yú yī chéng yǐ wéi dōng dān guó yǐ qí zhǎng zǐ rén huáng wáng tū yù wèi dōng dān wáng

这句话大意是:” 阿保机攻渤海,取其扶余一城,以为东丹国,以其长子人皇王突欲为东丹王。

yǐ ér ā bǎo jī bìng sǐ shù lǜ hù qí sàng guī xī lóu lì qí cì zi yuán shuài tài zǐ yào qū zhī

这句话大意是:已而 阿保机病死,述律护其丧归西楼,立其次子元帅太子耀屈之。

kūn cóng zhì xi lóu ér hái

这句话大意是:坤从至西楼而还。

dāng ā bǎo jī shí yǒu hán yán huī zhě yōu zhōu rén yě wèi liú shǒu guāng cān jūn shǒu guāng qiǎn yán huī pìn yú qì dān

这句话大意是:当阿保机时,有韩延徽者,幽州人也,为刘守光参军,守光遣延徽聘于契丹。

yán huī jiàn ā bǎo jī bù bài ā bǎo jī nù liú zhī bù qiǎn shǐ mù yáng mǎ

这句话大意是:延徽见阿保机不拜,阿保机怒,留之不遣,使牧羊马。

jiǔ zhī zhī qí cái zhào yǔ yǔ qí zhī suì yòng yǐ wèi móu zhǔ

这句话大意是:久之,知其材,召与语,奇 之,遂用以为谋主。

ā bǎo jī gōng dǎng xiàng shì wéi fú zhū xiǎo guó jiē yán huī móu yě

这句话大意是:阿保机攻党项、室韦,服诸小国,皆延徽谋也。

yán huī hòu táo guī shì zhuāng zōng zhuāng zōng kè jiāng wáng jiān zèn zhī yán huī jù qiú guī yōu zhōu shěng qí mǔ

这句话大意是:延徽后逃归, 事庄宗,庄宗客将王缄谮之,延徽惧,求归幽州省其母。

xíng guò cháng shān nì wáng dé míng jiā

这句话大意是:行过常山,匿王德明家。

jū shù yuè dé míng wèn qí suǒ xiàng yán huī yuē wú yù fù zǒu qì dān

现代白话:居数月,德明问其所向,延徽曰:“我欲复走契丹。

dé míng yǐ wéi bù kě yán huī yuē ā bǎo jī shī wǒ rú sàng liǎng mù ér zhé shǒu zú jīn fù de wǒ bì xǐ

这句话大意是:”德明以为不可,延徽曰: “阿保机失我,如丧两目而折手足,今复得我,必喜。

nǎi fù zǒu qì dān

这句话大意是:”乃复走契丹。

ā bǎo jī jiàn zhī guǒ dà xǐ yǐ wèi zì tiān ér xià

这句话大意是:阿保机见之, 果大喜,以谓自天而下。

ā bǎo jī jiàn hào yǐ yán huī wèi xiāng hào zhèng shì lìng qì dān wèi zhī chóng wén lìng gōng hòu zú yú lǔ

这句话大意是:阿保机僭号,以延徽为相,号“政事令”,契丹谓之“崇 文令公”,后卒于虏。

yào qū zhī hòu gēng míng dé guāng

这句话大意是:耀屈之后更名德光。

zàng ā bǎo jī mù yè shān shì yuē dà shèng huáng dì hòu gèng qí míng yuē yì

这句话大意是:葬阿保机木叶山,谥曰大圣皇帝,后更其名曰亿。

dé guāng lì sān nián gǎi yuán yuē tiān xiǎn qiǎn shǐ zhě yǐ míng mǎ pìn táng bìng qiú bēi shí wèi ā bǎo jī kè míng

这句话大意是:德光立 三年,改元曰天显,遣使者以名马聘唐,并求碑石为阿保机刻铭。

míng zōng hòu lǐ zhī qiǎn fēi shèng zhǐ huī shǐ ān niàn dé bào pìn

这句话大意是:明宗厚礼之,遣 飞胜指挥使安念德报聘。

dìng zhōu wáng dōu fǎn táng qiǎn wáng yàn qiú tǎo zhī

这句话大意是:定州王都反,唐遣王晏球讨之。

dōu yǐ là wán shū zǒu qì dān qiú yuán dé guāng qiǎn tū něi cè là děng yǐ qí wǔ qiān jiù dōu dōu jí tū něi jī yàn qiú yú qǔ yáng wèi yàn qiú suǒ bài

这句话大意是:都以蜡丸书走契丹求援, 德光遣秃馁、荝剌等以骑五千救都,都及秃馁击晏球于曲阳,为晏球所败。

dé guāng yòu qiǎn tì yǐn hè miǎo yì tū něi yǐ qí qī qiān yàn qiú yòu bài zhī yú táng hé

这句话大意是:德光又 遣惕隐赫邈益秃馁以骑七千,晏球又败之于唐河。

hè miǎo yǔ shù qí fǎn zǒu zhì yōu zhōu wèi zhào dé jūn suǒ zhí ér yàn qiú gōng pò dìng zhōu qín tū něi cè là jiē sòng jīng shī

这句话大意是:赫邈与数骑返走,至幽州,为赵 德钧所执,而晏球攻破定州,擒秃馁、荝剌,皆送京师。

míng zōng zhǎn tū něi děng liù bǎi yú rén ér shè hè miǎo xuǎn qí zhuàng jiàn zhě wǔ shí yú rén wèi qì dān zhí

这句话大意是:明宗斩秃馁等六百余人, 而赦赫邈,选其壮健者五十余人为“契丹直”。

chū ā bǎo jī sǐ zhǎng zǐ dōng dān wáng tū yù dāng lì qí mǔ shù lǜ qiǎn qí yòu zǐ ān duān shǎo jūn zhī fú yú dài zhī jiāng lì yǐ wéi sì

这句话大意是:初,阿保机死,长子东丹王突欲当立,其母述律遣其幼子安端少君之扶余代之, 将立以为嗣。

rán shù lǜ yóu ài dé guāng

这句话大意是:然述律尤爱德光。

dé guāng yǒu zhì yǒng sù yǐ fú qí zhū bù ān duān yǐ qù ér zhū bù xī shù lǜ yì gòng lì dé guāng

这句话大意是:德光有智勇,素已服其诸部,安端已去,而诸部希 述律意,共立德光。

tū yù bù dé lì cháng xīng yuán nián zì fú yú fàn hǎi bēn yú táng

这句话大意是:突欲不得立,长兴元年,自扶余泛海奔于唐。

míng zōng yīn cì qí xìng wèi dōng dān ér gèng qí míng yuē mù huá

这句话大意是:明宗因赐其姓为 东丹,而更其名曰慕华。

yǐ qí lái zì liáo dōng nǎi yǐ ruì zhōu wèi huái huà jūn bài mù huá huái huà jūn jié dù ruì shèn děng zhōu guān chá chǔ zhì děng shǐ

这句话大意是:以其来自辽东,乃以瑞州为怀化军,拜慕华怀化军节度、 瑞慎等州观察处置等使。

qí bù qǔ wǔ rén jiē cì xìng míng hǎn zhǐ yuē hǎn you tōng mù gé yuē mù shùn yì sā luō yuē luō bīn dé yì mì yuē yì shī rén gài lǐ yuē gài lái bīn yǐ wéi guī huà guī dé jiāng jūn láng jiàng

这句话大意是:其部曲五人皆赐姓名,罕只曰罕友通,穆葛曰穆顺义,撒 罗曰罗宾德,易密曰易师仁,盖礼曰盖来宾,以为归化、归德将军郎将。

yòu cì qián suǒ huò hè miǎo xìng míng yuē dí huái huì zhā liè yuē liè zhī ēn cè là yuē yuán zhī gǎn fú láng yuē fú huái zào jié shī qì yuē qì huái yòu

这句话大意是:又赐前所 获赫邈姓名曰狄怀惠,抯列曰列知恩,荝剌曰原知感,福郎曰服怀造,竭失讫曰讫 怀宥。

qí yú wèi qì dān zhí zhě jiē cì xìng míng

这句话大意是:其余为“契丹直”者,皆赐姓名。

èr nián gèng cì tū yù xìng li gèng qí míng yuē zàn huá

这句话大意是:二年,更赐突欲姓李,更其名曰赞华。

sān nián yǐ zàn huá wéi yì chéng jūn jié dù shǐ

这句话大意是:三 年,以赞华为义成军节度使。

qì dān zì ā bǎo jī shí qīn miè zhū guó chēng xióng běi fāng

这句话大意是:契丹自阿保机时侵灭诸国,称雄北方。

jí jiù wáng dōu wèi wáng yàn qiú suǒ bài sàng qí wàn qí yòu shī hè miǎo děng jiē míng jiàng ér shù lǜ yóu sī niàn tū yù yóu shì bēi cí hòu bì shù qiǎn shǐ pìn zhōng guó yīn qiú guī hè miǎo cè là děng táng zhé zhǎn qí shǐ ér bù bào

这句话大意是:及救王都,为王晏球所败,丧其万骑, 又失赫邈等,皆名将,而述律尤思念突欲,由是卑辞厚币数遣使聘中国,因求归赫 邈、荝剌等,唐辄斩其使而不报。

dāng cǐ zhī shí zhōng guó zhī wēi jǐ zhèn

这句话大意是:当此之时,中国之威几振。

jù yōu zhōu běi qī bǎi lǐ yǒu yú guān dōng lín hǎi běi yǒu tù ěr fù zhōu shān

这句话大意是:距幽州北七百里有榆关,东临海,北有兔耳、覆舟山。

shān jiē dòu jué bìng hǎi dōng běi jǐn tōng chē qí páng de kě gēng zhí

这句话大意是:山皆斗绝,并海东北, 仅通车,其旁地可耕植。

táng shí zhì dōng xī xiá shí lù chóu mǐ zhuān cháng yáng huáng huā zǐ méng bái láng děng shù yǐ è qì dān yú cǐ

这句话大意是:唐时置东西狭石、渌畴、米砖、长扬、黄花、紫蒙、白狼 等戍,以扼契丹于此。

shù bīng cháng zì gēng shí wéi yī xù suì gěi yōu zhōu jiǔ zhī jiē yǒu tián zhái yǎng zǐ sūn yǐ jiān shǒu wèi jǐ lì

这句话大意是:戍兵常自耕食,惟衣絮岁给幽州,久之皆有田宅,养子孙, 以坚守为己利。

zì táng mò yōu jì gē jù shù bīng fèi sàn qì dān yīn dé chū xiàn píng yíng ér yōu jì zhī rén suì kǔ kòu chāo

这句话大意是:自唐末幽、蓟割据,戍兵废散,契丹因得出陷平、营,而幽、蓟之 人岁苦寇钞。

zì zhuō zhōu zhì yōu zhōu bǎi lǐ rén jì duàn jué zhuǎn xiǎng cháng yǐ bīng hù sòng qì dān duō fú bīng yán gōu yǐ jī duó zhī

这句话大意是:自涿州至幽州百里,人迹断绝,转饷常以兵护送,契丹多伏兵盐沟以 击夺之。

zhuāng zōng zhī mò zhào dé jūn zhèn yōu zhōu yú yán gōu zhì liáng xiāng xiàn yòu yú yōu zhōu dōng wǔ shí lǐ zhù chéng jiē shù yǐ bīng

这句话大意是:庄宗之末,赵德钧镇幽州,于盐沟置良乡县,又于幽州东五十里筑城,皆 戍以兵。

jí pò hè miǎo děng yòu yú qí dōng zhì sān hé xiàn

这句话大意是:及破赫邈等,又于其东置三河县。

yóu shì yōu jì zhī rén shǐ de gēng mù ér shū xiǎng kě tōng

这句话大意是:由是幽、蓟之人,始得耕牧,而输饷可 通。

dé guāng nǎi xi xǐ héng zhàng jū kuí là pō chū kòu yún shuò zhī jiān

这句话大意是:德光乃西徙横帐居揆剌泊,出寇云、朔之间。

míng zōng huàn zhī yǐ shí jìng táng zhèn hé dōng zǒng dà tóng zhāng guó zhèn wǔ wēi sāi děng jūn yù zhī

这句话大意是:明宗患之,以石敬瑭镇河东,总 大同、彰国、振武、威塞等军御之。

yīng shùn qīng tài zhī jiān diào fā kuì xiǎng yuǎn jìn láo bì

这句话大意是:应顺、清泰之间,调发馈饷,远近劳敝。

dé guāng shì qí mǔ shén jǐn cháng shì lì qí cè guó shì bì gào ér hòu xíng

这句话大意是:德光事其母甚谨,常侍立其侧,国事必告而后行。

shí jìng táng fǎn táng qiǎn zhāng jìng dá děng tǎo zhī

这句话大意是:石敬瑭反,唐遣张敬达等讨 之。

jìng táng qiǎn shǐ qiú jiù yú dé guāng

这句话大意是:敬瑭遣使求救于德光。

dé guāng bái qí mǔ yuē wú cháng mèng shí láng zhào wǒ ér shǐ zhě guǒ zhì qǐ fēi tiān yá

现代白话:德光白其母曰:“我尝梦石郎召我,而使者果至,岂非 天邪!

mǔ zhào hú wū wèn jí xiōng wū yán jí nǎi xǔ

这句话大意是:”母召胡巫问吉凶,巫言吉,乃许。

shì suì jiǔ yuè qì dān chū yàn mén chē qí lián gèn shù shí lǐ jiāng zhì tài yuán qiǎn rén wèi jìng táng yuē wú wéi ěr jīn rì pò dí kě hu

现代白话:是岁九月,契丹出雁门,车骑连亘数十 里,将至太原,遣人谓敬瑭曰:“我为你今日破敌可吗?

jìng táng bào yuē huáng dì fù nàn yào zài chéng gōng bù zài sù dà bīng yuǎn lái ér táng jūn shén shèng yuàn shǎo dài zhī

这句话大意是:”敬瑭报曰:“皇帝赴难, 要在成功,不在速,大兵远来,而唐军甚盛,愿少待之。

shǐ zhě wèi zhì ér bīng yǐ jiāo

这句话大意是:”使者未至,而兵已交。

jìng dá dà bài

这句话大意是:敬达大败。

jìng táng yè chū běi mén jiàn dé guāng yuē wèi fù zǐ wèn yuē dà bīng yuǎn lái zhàn sù ér shèng zhě hé yě

这句话大意是:敬瑭夜出北门见德光,约为父子,问曰:“大兵远来,战速而胜者,何 也?

dé guāng yuē wú wèi táng bīng néng shǒu yàn mén ér è zhū xiǎn yào zé shì wèi kě zhī

现代白话:”德光曰:“我谓唐兵能守雁门而扼诸险要,则事未可知。

jīn bīng cháng qū shēn rù ér wú zǔ wú zhī dà shì bì jì

现代白话:今兵长驱深入而无 阻,我知大事必济。

qiě wú bīng duō nàn jiǔ yi yǐ shén sù pò zhī

现代白话:且我兵多难久,宜以神速破之。

cǐ qí suǒ yǐ shèng yě

这句话大意是:此其所以胜也。

jìng dá bài tuì bǎo jìn ān zhài dé guāng wéi zhī

这句话大意是:”敬达败,退 保晋安寨,德光围之。

táng qiǎn zhào dé jūn yán shòu jiù jìng dá ér dé jūn fù zǐ àn bīng tuán bǎi gǔ bù jiù

这句话大意是:唐遣赵德钧、延寿救敬达,而德钧父子按兵团柏谷不救。

dé guāng wèi jìng táng yuē wú sān qiān lǐ fù yì yì dāng chè tóu

现代白话:德 光谓敬瑭曰:“我三千里赴义,义当彻头。

nǎi zhù tán jìn chéng nán lì jìng táng wèi huáng dì zì jiě yì guān bèi zhī cè yuē zī ěr zǐ jìn wáng yǔ shì ěr yóu zǐ ěr shì yǔ yóu fù

现代白话:”乃筑坛晋城南,立敬瑭为皇帝,自解 衣冠被之,册曰:“咨你子晋王,予视你犹子,你视予犹父。

yǐ ér yáng guāng yuǎn shā zhāng jìng dá jiàng jìn

这句话大意是:”已而杨光远杀张敬 达降晋。

jìn gāo zǔ zì tài yuán rù luò yáng dé guāng sòng zhì lù zhōu zhào dé jūn yán shòu chū jiàng

这句话大意是:晋高祖自太原入洛阳,德光送至潞州,赵德钧、延寿出降。

dé guāng wèi jìn gāo zǔ yuē dà shì yǐ chéng

这句话大意是:德光谓晋高祖 曰:“大事已成。

wú mìng dà xiāng wēn cóng ěr dù hé wú yì liú cǐ sì ěr rù luò ér hòu běi

现代白话:我命大相温从你渡河,我亦留此,俟你入洛而后北。

lín jué zhí shǒu xū xì tuō bái diāo qiú yǐ yī gāo zǔ yí yǐ liáng mǎ èr shí pǐ zhàn mǎ qiān èr bǎi pǐ jiè yuē zi zi sūn sūn wú xiāng wàng

这句话大意是:”临诀,执 手嘘戏,脱白貂裘以衣高祖,遗以良马二十匹,战马千二百匹,戒曰:“子子孙 孙无相忘!

shí tiān xiǎn jiǔ nián yě

这句话大意是:”时天显九年也。

gāo zǔ yǐ rù luò dé guāng nǎi běi zhí zhào dé jūn yán shòu yǐ guī

这句话大意是:高祖已入洛,德光乃北,执赵德钧、延寿以归。

dé jūn yōu zhōu rén yě shì liú shǒu guāng shǒu wén wèi jūn xiào zhuāng zōng fá yàn de zhī cì xìng míng yuē li shào bīn

这句话大意是:德钧,幽州人也,事刘守光、 守文为军校,庄宗伐燕得之,赐姓名曰李绍斌。

qí zi yán shòu běn xìng liú shì cháng shān rén yě qí fù yuán wèi tiáo xiàn lìng liú shǒu wén gōng pò tiáo xiàn dé jūn de yán shòu bìng qí mǔ zhǒng shì ér nà zhī yīn yǐ yán shòu wèi zi

这句话大意是:其子延寿,本姓刘氏,常山人也, 其父邧为蓚县令,刘守文攻破蓚县,德钧得延寿并其母种氏而纳之,因以延寿为子。

yán shòu wéi rén zī zhì yán róu shāo shè shū shǐ míng zōng yǐ nǚ qī zhī hào xīng píng gōng zhǔ

这句话大意是:延寿为人,姿质妍柔,稍涉书史,明宗以女妻之,号兴平公主。

zhuāng míng zhī shì dé jūn zhèn yōu zhōu shí yú nián yǐ yán shòu gù yóu jiàn xìn rèn

这句话大意是:庄、明之世,德钧 镇幽州十余年,以延寿故,尤见信任。

yán shòu míng zōng shí wéi shū mì shǐ ba zhì fèi dì lì fù yǐ wèi shū mì shǐ

这句话大意是:延寿明宗时为枢密使,罢,至废帝立,复以 为枢密使。

jìn gāo zǔ qǐ tài yuán fèi dì qiǎn yán shòu jiàng bīng tǎo zhī

这句话大意是:晋高祖起太原,废帝遣延寿将兵讨之。

ér dé jūn yì qǐng yǐ zhèn bīng tǎo zéi fèi dì chá qí yǒu yì zhì shǐ zì fēi hú chū jī qí hòu ér dé jūn nán chū wú huì yán shòu yú xi táng yán shòu yīn yǐ bīng shǔ zhī

这句话大意是:而德钧亦请以镇兵讨贼,废帝察 其有异志,使自飞狐出击其后,而德钧南出吴,会延寿于西唐,延寿因以兵属之。

fèi dì yǐ dé jūn wèi zhū dào héng yíng dū tǒng yán shòu wèi tài yuán nán miàn zhāo tǎo shǐ

这句话大意是:废帝以德钧为诸道行营都统,延寿为太原南面招讨使。

dé jūn wèi yán shòu qiú zhèn zhōu jié dù shǐ

这句话大意是:德钧为延寿求镇州节度使。

fèi dì nù yuē dé jūn fù zǐ wò qiáng bīng qiú dà zhèn gǒu néng bài qì dān ér pò tài yuán suī dài yǔ yì kě

这句话大意是:废帝怒曰:“德钧父子握强兵,求大镇,苟能败契丹而破太原,虽代予亦可。

ruò wán kòu yào jūn dàn kǒng quǎn tù jù bì

这句话大意是:若玩 寇要君,但恐犬兔俱毙。

yīn qiǎn shǐ zhě qù dé jūn děng jìn jūn

这句话大意是:”因遣使者趣德钧等进军。

dé jūn yīn qiǎn rén pìn dé guāng qiú lì jǐ wèi dì

这句话大意是:德钧阴遣人聘德光,求立己为 帝。

dé guāng zhǐ qióng lú qián jù shí wèi dé jūn shǐ zhě yuē wú yǐ xǔ shí láng yǐ

现代白话:德光指穹庐前巨石谓德钧使者曰:“我已许石郎了。

shí làn kě gǎi yě

这句话大意是:石烂,可改也。

dé guāng zhì lù zhōu suǒ dé jūn fù zǐ ér qù

这句话大意是:”德光至 潞州,锁德钧父子而去。

dé guāng mǔ shù lǜ jiàn zhī wèn yuē rǔ fù zǐ zì qiú wèi tiān zǐ hé yá

现代白话:德光母述律见之,问曰:“你父子自求为天子何邪?

dé jūn cán bù néng duì xī yǐ tián zhái zhī jí xiàn zhī

这句话大意是:”德 钧惭不能对,悉以田宅之籍献之。

shù lǜ wèn hé zài yuē yōu zhōu

这句话大意是:述律问何在,曰:“幽州。

shù lǜ yuē yōu zhōu shǔ wǒ yǐ hé xiàn zhī wèi

现代白话:”述律曰:“幽州属 我了,何献之为?

míng nián dé jūn sǐ dé guāng yǐ yán shòu wèi yōu zhōu jié dù shǐ fēng yàn wáng

这句话大意是:”明年,德钧死,德光以延寿为幽州节度使,封燕王。

qì dān dāng zhuāng zōng míng zōng shí gōng xiàn yíng píng èr zhōu jí yǐ lì jìn yòu de yàn mén yǐ běi yōu zhōu jié dù guǎn nèi hé yī shí liù zhōu

这句话大意是:契丹当庄宗、明宗时攻陷营、平二州,及已立晋,又得雁门以北幽州节度管内, 合一十六州。

nǎi yǐ yōu zhōu wèi yān jīng gǎi tiān xiǎn shí yī nián wèi huì tóng yuán nián gèng qí guó hào dà liáo zhì bǎi guān jiē yī zhōng guó cān yòng zhōng guó zhī rén

这句话大意是:乃以幽州为燕京,改天显十一年为会同元年,更其国号大辽,置百官, 皆依中国,参用中国之人。

jìn gāo zǔ měi qiǎn shǐ pìn wèn fèng biǎo chēng chén suì shū juàn sān shí wàn pǐ qí yú bǎo yù zhēn yì xià zhì zhōng guó yǐn shí zhū wù shǐ zhě xiāng zhǔ yú dào wú xū rì

这句话大意是:晋高祖每遣使聘问,奉表称臣,岁输绢三十万匹,其余 宝玉珍异,下至中国饮食诸物,使者相属于道,无虚日。

dé guāng yuē gāo zǔ bù chēng chén gèng biǎo wéi shū chēng r huáng dì rú jiā rén lǐ

这句话大意是:德光约高祖不称臣,更表 为书,称“儿皇帝”,如家人礼。

dé guāng qiǎn zhōng shū lìng hán jiǒng fèng cè gāo zǔ wèi yīng wǔ míng yì huáng dì

这句话大意是:德光遣中书令韩颎奉册高祖为英武明义皇帝。

gāo zǔ fù qiǎn zhào yíng féng dào děng yǐ tài cháng lǔ bù fèng cè dé guāng jí qí mǔ zūn hào

这句话大意是:高 祖复遣赵莹、冯道等以太常卤簿奉册德光及其母尊号。

zhōng qí shì fèng zhī shén jǐn

这句话大意是:终其世,奉之甚谨。

gāo zǔ bēng chū dì jí wèi dé guāng nù qí bù xiān yǐ gào ér yòu bù fèng biǎo bù chēng chén ér chēng sūn shù qiǎn shǐ zhě zé jìn

这句话大意是:高祖崩,出帝即位,德光怒其不先以告,而又不奉表,不称臣而称孙,数遣使 者责晋。

jìn dà chén jiē kǒng ér jǐng yán guǎng duì qì dān shǐ zhě yǔ dú bù xùn

这句话大意是:晋大臣皆恐,而景延广对契丹使者语,独不逊。

dé guāng yì nù

这句话大意是:德光益怒。

yáng guāng yuǎn fǎn qīng zhōu zhāo zhī

这句话大意是:杨光远反青州, 招之。

kāi yùn yuán nián chūn dé guāng qīng guó nán kòu fēn qí zhòng wèi sān xi chū yàn mén gōng bìng dài liú zhī yuǎn jī bài zhī yú xiù róng

这句话大意是:开运元年春,德光倾国南寇,分其众为三:西出雁门,攻并、代,刘知远击 败之于秀容;。

dōng zhì yú hé xiàn bó zhōu yǐ yīng guāng yuǎn

这句话大意是:东至于河,陷博州,以应光远;。

dé guāng yǔ yán shòu nán gōng xiàn bèi zhōu

这句话大意是:德光与延寿南,攻陷贝州。

dé guāng zhūn yuán chéng bīng jí lí yáng

这句话大意是:德光屯元 城,兵及黎阳。

jìn chū dì qīn zhēng qiǎn li shǒu zhēn děng dōng chí mǎ jiā dù jī bài qì dān

这句话大意是:晋出帝亲征,遣李守贞等东驰马家渡,击败契丹。

ér dé guāng yǔ jìn xiāng jù yú hé yuè yú wén mǎ jiā dù bīng bài nǎi yǐn zhòng jī jìn zhàn yú qi chéng

这句话大意是:而德光与晋相距 于河,月余,闻马家渡兵败,乃引众击晋,战于戚城。

dé guāng lín zhèn wàng jiàn jìn jūn qí zhì guāng míng ér shì mǎ yán zhěng yǒu jù sè wèi qí zuǒ yòu yuē yáng guāng yuǎn yán jìn jiā bīng mǎ bàn yǐ è sǐ hé qí shèng yě

这句话大意是:德光临阵,望见晋军旗帜光 明,而士马严整,有惧色,谓其左右曰:“杨光远言晋家兵马半已饿死,何其盛也!

bīng jì jiāo shā shāng xiāng bàn zhèn jiàn duàn jiàn yí zú bù hòu cùn yú

这句话大意是:” 兵既交,杀伤相半,阵间断箭遗镞,布厚寸余。

rì mù dé guāng yǐn qù fēn qí bīng wèi èr yī chū cāng zhōu yī chū shēn zhōu yǐ guī

这句话大意是:日暮,德光引去,分其兵为二,一 出沧州,一出深州以归。

èr nián zhēng yuè dé guāng fù qīng guó rù kòu wéi zhèn zhōu fēn bīng gōng xià gǔ chéng děng jiǔ xiàn

这句话大意是:二年正月,德光复倾国入寇,围镇州,分兵攻下鼓城等九 县。

dù zhòng wēi shǒu zhèn zhōu bì bì bù gǎn chū

这句话大意是:杜重威守镇州,闭壁不敢出。

qì dān nán lüè xíng míng cí zhì yú ān yáng hé qiān lǐ zhī nèi fén piāo dài jìn

这句话大意是:契丹南掠邢、洺、磁,至于安阳河,千里之内, 焚剽殆尽。

qì dān jiàn dà sāng mù mà yuē wú zhī zǐ pī ǎo chū zì rǔ shēn wú qǐ róng rǔ huó yá

现代白话:契丹见大桑木,骂曰:“我知紫披袄出自你身,我岂容你活邪!

shù xīn yú mù ér fén zhī

这句话大意是:”束薪 于木而焚之。

shì shí chū dì bìng bù néng chū zhēng qiǎn zhāng cóng ēn ān shěn qí huáng fǔ yù děng yù zhī

这句话大意是:是时,出帝病,不能出征,遣张从恩、安审琦、皇甫遇等御之。

yù qián dù zhāng shuǐ yù qì dān zhàn yú yú lín jǐ wèi suǒ lǔ

这句话大意是:遇前 渡漳水,遇契丹,战于榆林,几为所虏。

shěn qí cóng hòu jiù zhī qì dān wàng jiàn chén qǐ wèi jiù bīng zhì yǐn qù

这句话大意是:审琦从后救之,契丹望见尘起,谓救兵至, 引去。

ér cóng ēn wèi qiè bù gǎn zhuī yì yǐn bīng nán zǒu lí yáng

这句话大意是:而从恩畏怯,不敢追,亦引兵南走黎阳。

qì dān yǐ běi ér chū dì jí shǎo jiàn nǎi xià zhào qīn zhēng jūn yú chán zhōu qiǎn dù zhòng wēi děng běi fá

这句话大意是:契丹已北,而出帝疾少间,乃下诏 亲征,军于澶州,遣杜重威等北伐。

qì dān guī zhì gǔ běi wén jìn jūn qiě zhì jí fù yǐn ér nán jí zhòng wēi zhàn yú yáng chéng wèi cūn

这句话大意是:契丹归至古北,闻晋军且至,即复引而南,及 重威战于阳城、卫村。

jìn jūn jī kě záo jǐng zhé huài jiǎo ní zhī ér yǐn

这句话大意是:晋军饥渴,凿井辄坏,绞泥汁而饮。

dé guāng zuò xī chē zhōng hū qí zhòng yuē jìn jūn jǐn zài cǐ yǐ kě shēng qín zhī rán hòu píng dìng tiān xià

现代白话:德光坐奚车中,呼其众 曰:“晋军尽在此了,可生擒之,然后平定天下。

huì tiān dà fēng jìn jūn fèn sǐ jī zhī qì dān dà bài

这句话大意是:”会天大风,晋军奋死击之,契 丹大败。

dé guāng sàng chē qí yī bái tuó tuó ér zǒu

这句话大意是:德光丧车,骑一白橐驼而走。

zhì yōu zhōu qí shǒu lǐng dà jiàng gè chī shù bǎi dú zhào yán shòu miǎn yān

现代白话:至幽州,其首领大将各笞数百,独赵延寿免 呢。

shì shí tiān xià hàn huáng jìn rén kǔ bīng nǎi qiǎn kāi fēng fǔ jūn jiāng zhāng huī jiǎ gòng fèng guān pìn yú qì dān fèng biǎo chēng chén yǐ xiū hé hǎo

这句话大意是:是时,天下旱蝗,晋人苦兵,乃遣开封府军将张晖假供奉官聘于契丹,奉表称 臣,以修和好。

dé guāng yǔ bù xùn

这句话大意是:德光语不逊。

rán qì dān yì zì yàn bīng

这句话大意是:然契丹亦自厌兵。

dé guāng mǔ shù lǜ cháng wèi jìn rén yuē nán cháo hàn r zhēng de yī xiàng wò yá

这句话大意是:德光母述律尝谓晋人曰:“南朝汉 儿争得一向卧邪?

zì gǔ wén hàn lái hé fān bù wén fán qù hé hàn ruò hàn r shí yǒu huí xīn zé wǒ yì hé xī tōng hǎo

这句话大意是:自古闻汉来和蕃,不闻蕃去和汉,若汉儿实有回心,则我亦何惜 通好!

jìn yì bù fù qiǎn shǐ rán shù yǐ shū zhāo zhào yán shòu

这句话大意是:”晋亦不复遣使,然数以书招赵延寿。

yán shòu jiàn jìn shuāi ér tiān xià luàn cháng yǒu yì kuī zhōng guó ér dé guāng yì cháng xǔ yán shòu miè jìn ér lì zhī

这句话大意是:延寿见晋衰而天下乱,尝有意窥中国,而德光亦尝许延寿灭晋而立之。

yán shòu de jìn shū wěi wèi hǎo cí bào jìn yán shēn xiàn lǔ sī guī yuē jìn fā bīng wèi yīng

这句话大意是:延寿得 晋书,伪为好辞报晋,言身陷虏思归,约晋发兵为应。

ér dé guāng jiāng gāo móu hàn yì zhà yǐ yíng zhōu jiàng jìn jìn jūn chén jiē xǐ

这句话大意是:而德光将高牟翰亦诈以瀛州 降晋,晋君臣皆喜。

sān nián qī yuè qiǎn dù zhòng wēi li shǒu zhēn zhāng yàn zé děng chū bīng wèi yán shòu yīng

这句话大意是:三年七月,遣杜重威、李守贞、张彦泽等出兵,为延寿应。

bīng qū yíng zhōu móu hàn kōng chéng ér qù

这句话大意是:兵 趋瀛州,牟翰空城而去。

jìn jūn zhì chéng xià jiàn chéng mén jiē qǐ yí yǒu fú bīng bù gǎn rù

这句话大意是:晋军至城下,见城门皆启,疑有伏兵,不敢入。

qiǎn liáng hàn zhāng zhuī móu hàn jí zhī hàn zhāng zhàn sǐ

这句话大意是:遣梁汉璋 追牟翰及之,汉璋战死。

zhòng wēi děng jūn tún wǔ qiáng

这句话大意是:重威等军屯武强。

dé guāng wén jìn chū bīng nǎi rù kòu zhèn zhōu

这句话大意是:德光闻晋出兵,乃入寇镇州。

zhòng wēi xi zhūn zhōng dù yǔ dé guāng jiā shuǐ ér jūn

这句话大意是:重威西屯 中渡,与德光夹水而军。

dé guāng fēn bīng bìng xī shān chū jìn jūn hòu gōng pò luán chéng xiàn xiàn yǒu qí jūn qiān rén jiē jiàng yú lǔ

这句话大意是:德光分兵,并西山出晋军后,攻破栾城县,县有骑军千人, 皆降于虏。

dé guāng měi huò jìn rén cì qí miàn wén yuē fèng chì bù shā zòng yǐ nán guī

这句话大意是:德光每获晋人,刺其面,文曰“奉敕不杀”,纵以南归。

zhòng wēi děng bèi wéi liáng jué suì jǔ jūn jiàng

这句话大意是:重威等被围粮 绝,遂举军降。

dé guāng xǐ wèi zhào yán shòu yuē suǒ de hàn r jiē yǔ ěr

现代白话:德光喜,谓赵延寿曰:“所得汉儿皆与你。

yīn yǐ lóng fèng zhě páo cì zhī shǐ yī yǐ fǔ jìn jūn yì yǐ zhě páo cì zhòng wēi

这句话大意是:”因以龙凤赭袍赐之, 使衣以抚晋军,亦以赭袍赐重威。

qiǎn fu zhù r jiān zhāng yàn zé jiāng qí èr qiān xiān rù jīng shī

这句话大意是:遣傅住儿监张彦泽将骑二千,先入京师。

jìn chū dì yǔ tài hòu wèi jiàng biǎo zì chén guò jiù

这句话大意是:晋出帝 与太后为降表,自陈过咎。

dé guāng qiǎn jiě lǐ yǐ shǒu zhào cì dì yuē sūn r dàn wù yōu guǎn qǔ yī chī yǐn chù

这句话大意是:德光遣解里以手诏赐帝曰:“孙儿但勿忧,管取一吃饮 处。

dé guāng jiāng zhì jīng shī yǒu sī qǐng yǐ fǎ jià fèng yíng dé guāng yuē wú gōng huàn jiǎ wèi yǐ dìng zhōng yuán tài cháng zhī yí bù xiá gù yě

现代白话:”德光将至京师,有司请以法驾奉迎,德光曰:“我躬擐甲胃,以定中原,太 常之仪,不暇顾也。

zhǐ ér bù yòng

这句话大意是:”止而不用。

chū dì yǔ tài hòu chū jiāo fèng yíng dé guāng cí bú jiàn yuē qǐ yǒu liǎng tiān zǐ xiāng jiàn yú dào lù yá

这句话大意是:出帝与太后出郊奉迎,德光辞不见,曰:“岂有 两天子相见于道路邪!

sì nián zhēng yuè dīng hài shuò dàn jìn wén wǔ bǎi guān bān yú dū chéng běi wàng dì bài cí sù fú shā mào yǐ dài

这句话大意是:”四年正月丁亥朔旦,晋文武百官班于都城北,望帝拜辞, 素服纱帽以待。

dé guāng pī jiǎ yī diāo mào lì mǎ yú gāo gāng bǎi guān fǔ fú dài zuì

这句话大意是:德光被甲衣貂帽,立马于高冈,百官俯伏待罪。

dé guāng rù zì fēng qiū mén dēng chéng lóu qiǎn tōng shì xuān yán yù zhòng yuē wǒ yì rén yě kě wú jù

这句话大意是:德光入自封丘门, 登城楼,遣通事宣言谕众曰:“我亦人也,可无惧。

wǒ běn wú xīn zhì cǐ hàn bīng yǐn wǒ lái ěr

现代白话:我本无心至此,汉兵引我来你。

suì rù jìn gōng gōng zhōng pín jì yíng yè jiē bù gù xī chū sù yú chì gāng

这句话大意是:” 遂入晋宫,宫中嫔妓迎谒,皆不顾,夕出宿于赤冈。

fēng chū dì fù yì hóu qiān yú huáng lóng fǔ

这句话大意是:封出帝负义侯,迁于黄龙府。

guǐ sì rù jū jìn gōng yǐ qì dān shǒu zhū mén mén wǔ diàn tíng jiē zhé quǎn guà pí yǐ wéi yā shèng

这句话大意是:癸巳,入居晋宫,以契丹守诸门,门庑殿廷皆磔犬挂皮,以为厌胜。

jiǎ wǔ dé guāng hú fú shì cháo yú guǎng zhèng diàn

这句话大意是:甲午,德光胡 服视朝于广政殿。

yǐ wèi bèi zhōng guó guān fú bǎi guān cháng cān qǐ jū rú jìn yí ér zhān qiú zuǒ yī rèn hú mǎ xī chē luó liè jiē bì jìn rén fǔ shǒu bù gǎn yǎng shì

这句话大意是:乙未,被中国冠服,百官常参,起居如晋仪,而毡裘左衤任,胡 马奚车,罗列阶陛,晋人俯首,不敢仰视。

èr yuè dīng sì shuò jīn wú liù jūn diàn zhōng shěng zhàng tài cháng yuè wǔ chén yú tíng dé guāng guān tōng tiān guān fú jiàng shā páo zhí dà guī yǐ shì cháo dà shè gǎi jìn guó wèi dà liáo guó kāi yùn sì nián wèi huì tóng shí nián

现代白话:二月丁巳朔,金我六军、殿中省仗、太 常乐舞陈于廷,德光冠通天冠,服绛纱袍,执大珪以视朝,大赦,改晋国为大辽国, 开运四年为会同十年。

dé guāng cháng xǔ zhào yán shòu miè jìn ér lì yǐ wéi dì gù qì dān jī jìn yán shòu cháng wèi xiān fēng lǔ lüě suǒ de xī yǐ fèng dé guāng jí qí mǔ shù lǜ

这句话大意是:德光尝许赵延寿灭晋而立以为帝,故契丹击晋,延寿常为先锋,虏掠所得,悉 以奉德光及其母述律。

dé guāng yǐ miè jìn ér wú lì yán shòu yì yán shòu bù gǎn zì yán yīn li sōng yǐ qiú wèi huáng tài zǐ

这句话大意是:德光已灭晋而无立延寿意,延寿不敢自言,因李崧以求为皇 太子。

dé guāng yuē wú yú yàn wáng wú suǒ ài xī suī wǒ pí ròu kě wèi yàn wáng yòng zhě wú kě gē yě

现代白话:德光曰:“我于燕王无所爱惜,虽我皮肉,可为燕王用者,我可割也。

wú wén huáng tài zǐ shì tiān zǐ zhī zǐ yàn wáng qǐ de wèi zhī

现代白话:我闻 皇太子是天子之子,燕王岂得为之?

nǎi mìng yǔ zhī qiān zhì

这句话大意是:”乃命与之迁秩。

hàn lín xué shì zhāng lì jìn nǐ yán shòu zhōng jīng liú shǒu dà chéng xiàng lù shàng shū shì dū du zhōng wài zhū jūn shì

这句话大意是:翰林学士张砺进拟延寿中京 留守、大丞相、录尚书事、都督中外诸军事。

dé guāng suǒ bǐ tu qí lù shàng shū shì dū du zhōng wài zhū jūn shì zhǐ yǐ wéi zhōng jīng liú shǒu dà chéng xiàng ér yán shòu qián wèi shū mì shǐ fēng yàn wáng jiē rú gù

这句话大意是:德光索笔,涂其录尚书事、都督中外 诸军事,止以为中京留守、大丞相,而延寿前为枢密使、封燕王皆如故。

yòu yǐ lì wèi yòu pú yè jiān mén xià shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì yǔ gù jìn xiāng hè níng bìng wèi zǎi xiàng

这句话大意是:又以砺为 右仆射兼门下侍郎、同中书门下平章事,与故晋相和凝并为宰相。

lì míng zōng shí hàn lín xué shì jìn gāo zǔ qǐ tài yuán táng fèi dì qiǎn lì dū zhào yán shòu jìn jūn yú tuán bǎi gǔ yǐ ér yán shòu wèi dé guāng suǒ suǒ bìng lì qiān yú qì dān

这句话大意是:砺,明宗时翰林 学士,晋高祖起太原,唐废帝遣砺督赵延寿进军于团柏谷,已而延寿为德光所锁, 并砺迁于契丹。

dé guāng zhòng qí wén xué réng yǐ wéi hàn lín xué shì

这句话大意是:德光重其文学,仍以为翰林学士。

lì cháng sī guī táo zhì jìng shàng wèi zhuī zhě suǒ de dé guāng zé zhī lì yuē chén běn hàn rén yī fú yǐn shí yán yǔ bù tóng jīn sī guī ér bù dé shēng bù rú sǐ

这句话大意是:砺常思归,逃至境上,为追者所 得,德光责之,砺曰:“臣本汉人,衣服饮食言语不同,今思归而不得,生不如死。

dé guāng gù qí tōng shì gāo táng yīng yuē wú jiè ěr bèi shàn dài yǐn rén zhì qí táo qù guò zài ěr yě

现代白话:” 德光顾其通事高唐英曰:“我戒你辈善待引人,致其逃去,过在你也。

yīn chī táng yīng yī bǎi ér dài lì rú gù qí ài zhī rú cǐ

这句话大意是:”因笞唐英 一百而待砺如故,其爱之如此。

dé guāng jiāng shì cháo yǒu sī gěi yán shòu diāo chán guān lì sān pǐn guān fú yán shòu yǔ lì jiē bù kěn fú

这句话大意是:德光将视朝,有司给延寿貂蝉冠,砺三品冠服,延 寿与砺皆不肯服。

ér yán shòu bié wèi wáng zhě guàn yǐ zì yì

这句话大意是:而延寿别为王者冠以自异。

lì yuē wú zài shàng guó shí jìn qiǎn féng dào fèng cè běi cháo dào jī èr diāo guān qí yī zǎi xiàng hán yán huī guān zhī qí yī mìng wǒ guān zhī

现代白话:砺曰:“我在上国时,晋遣冯道奉册 北朝,道赍二貂冠,其一宰相韩延徽冠之,其一命我冠之。

jīn qí kě xiáng fú yá

这句话大意是:今其可降服邪!

zú guān diāo chán yǐ cháo

这句话大意是:”卒冠 貂蝉以朝。

sān yuè bǐng xū shuò dé guāng fú xuē páo yù chóng yuán diàn bǎi guān rù gé dé guāng dà yuè gù qí zuǒ yòu yuē hàn jiā yí wù qí shèng rú cǐ

这句话大意是:三月丙戌朔,德光服靴、袍,御崇元殿,百官入阁,德光大悦,顾其左 右曰:“汉家仪物,其盛如此。

wǒ de yú cǐ diàn zuò qǐ fēi zhēn tiān zi yá

这句话大意是:我得于此殿坐,岂非真天子邪!

qí mǔ shù lǜ qiǎn rén jī shū jí ā bǎo jī míng diàn shū cì dé guāng

这句话大意是:”其母述律遣人赍 书及阿保机明殿书赐德光。

míng diàn

这句话大意是:明殿,。

ruò zhōng guó líng qǐn xià gōng zhī zhì

这句话大意是:若中国陵寝下宫之制,。

qí guó jūn sǐ

这句话大意是:其国君死,。

zàng

这句话大意是:葬,。

zé yú qí mù cè qǐ wū

这句话大意是:则于其墓 侧起屋,。

wèi zhī míng diàn

这句话大意是:谓之明殿,。

zhì guān shǔ zhí sī

这句话大意是:置官属职司,。

suì shí fèng biǎo qǐ jū rú shì shēng

这句话大意是:岁时奉表起居如事生,。

zhì míng diàn xué shì yī rén zhǎng dá shū zhào

这句话大意是:置明殿学士一人掌答书诏,。

měi guó yǒu dà qìng diào

这句话大意是:每国有大庆吊,。

xué shì yǐ xiān jūn zhī mìng wéi shū yǐ cì guó jūn

这句话大意是:学士以先君之命为书以赐国君,。

qí shū cháng yuē bào r huáng dì yún

这句话大意是:其书常曰报儿皇帝云。

dé guāng yǐ miè jìn qiǎn qí bù zú qiú háo jí qí tōng shì wèi zhū zhōu zhèn cì shǐ jié dù shǐ kuò jiè tiān xià qián bó yǐ shǎng jūn

这句话大意是:德光已灭晋,遣其部族酋豪及其通事为诸州镇刺史、节度使,括借天下钱帛以 赏军。

hú bīng rén mǎ bù gěi liáng cǎo qiǎn shù qiān jì fēn chū sì yě jié lüè rén mín hào wèi dǎ cǎo gǔ dōng xī èr sān qiān lǐ zhī jiān mín bèi qí dú yuǎn jìn yuàn jiē

这句话大意是:胡兵人马不给粮草,遣数千骑分出四野,劫掠人民,号为“打草谷”,东西 二三千里之间,民被其毒,远近怨嗟。

hàn gāo zǔ qǐ tài yuán suǒ zài zhōu zhèn duō shā qì dān shǒu jiāng guī hàn dé guāng dà jù

这句话大意是:汉高祖起太原,所在州镇多杀契丹守将归汉, 德光大惧。

yòu shí yǐ rè nǎi yǐ xiāo hàn wèi xuān wǔ jūn jié dù shǐ

这句话大意是:又时已热,乃以萧翰为宣武军节度使。

hàn qì dān zhī dà zú qí hào ā bō hàn zhī mèi yì jià dé guāng ér ā bō běn wú xìng shì qì dān hū hàn wèi guó jiù jí jiāng yǐ wéi jié dù shǐ li sōng wèi zhì xìng míng yuē xiāo hàn yú shì shǐ xìng xiāo

这句话大意是:翰,契丹之大族,其号阿钵,翰 之妹亦嫁德光,而阿钵本无姓氏,契丹呼翰为国舅,及将以为节度使,李崧为制姓 名曰萧翰,于是始姓萧。

dé guāng yǐ liú hàn shǒu biàn nǎi běi guī yǐ jìn nèi zhū sī jì shù gōng nǚ zhū jūn jiāng zú shù qiān rén cóng

这句话大意是:德光已留翰守汴,乃北归,以晋内诸司伎术、宫女、诸军 将卒数千人从。

zì lí yáng dù hé xíng zhì tāng yīn dēng chóu sǐ gāng wèi qí xuān huī shǐ gāo xūn yuē wǒ zài shàng guó yǐ dǎ wéi shí ròu wéi lè zì rù zhōng guó xīn cháng bù kuài ruò de fù wú běn tǔ sǐ yì wú hèn

现代白话:自黎阳渡河,行至汤阴,登愁死冈,谓其宣徽使高勋曰:“我在上 国,以打围食肉为乐,自入中国,心常不快,若得复我本土,死亦无恨。

xūn tuì ér wèi rén yuē lǔ jiāng sǐ yǐ

现代白话:”勋退而 谓人曰:“虏将死了。

xiāng zhōu liáng huī shā qì dān shǒu jiāng bì chéng jù shǒu

这句话大意是:”相州梁晖杀契丹守将,闭城距守。

dé guāng yǐn bīng pò zhī chéng zhōng nán zi wú shào zhǎng jiē tú zhī fù nǚ xī qū yǐ běi

这句话大意是:德光引兵破之,城中男 子无少长皆屠之,妇女悉驱以北。

hòu hàn yǐ wáng jì hóng zhèn xiāng zhōu de dú lóu shí shù wàn méi wèi dà zhǒng zàng zhī

这句话大意是:后汉以王继弘镇相州,得髑髅十数万枚,为大冢 葬之。

dé guāng zhì lín míng jiàn qí jǐng yì huāng cán xiào wèi jìn rén yuē zhì zhōng guó zhì cǐ jiē yàn wáng wèi zuì shǒu

这句话大意是:德光至临洺,见其井邑荒残,笑谓晋人曰:“致中国至此,皆燕王为罪首。

yòu gù zhāng lì yuē ěr yì yǒu lì yān

现代白话:” 又顾张砺曰:“你亦有力呢。

dé guāng xíng zhì luán chéng de jí zú yú shā hú lín

这句话大意是:”德光行至栾城,得疾,卒于杀胡林。

qì dān pò qí fù qù qí cháng wèi shí zhī yǐ yán zài ér běi jìn rén wèi zhī dì bā yān

现代白话:契丹破其腹, 去其肠胃,实之以盐,载而北,晋人谓之“帝羓”呢。

yǒng kāng wáng wù yù lì shì dé guāng wèi sì shèng huáng dì hào ā bǎo jī wèi tài zǔ dé guāng wèi tài zōng

这句话大意是:永康王兀欲立,谥德光为嗣 圣皇帝,号阿保机为太祖,德光为太宗。

✦ You read 附录·四夷附录第一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.