大唐西域记 · 辩机 · Chapter 10 of 15

卷八 一国

PinyinModern Translation
Size

mó jiē zhì guó shàng

这句话大意是:○摩揭陁国(上)。

mó jiē zhì guó zhōu wǔ qiān yú lǐ chéng shǎo jū rén yì duō biān hù

这句话大意是:摩揭陁国周五千余里,城少居人,邑多编户。

de wò rǎng zī jià sè yǒu yì dào zhǒng qí lì cū dà xiāng wèi shū yuè guāng sè tè shèn bǐ sú wèi zhī gōng dà rén mǐ

这句话大意是:地沃壤,滋稼穑,有异稻种,其粒粗大,香味殊越,光色特甚,彼俗谓之供大人米。

tǔ dì diàn shī yì jū gāo yuán

这句话大意是:土地垫湿,邑居高原。

mèng xià zhī hòu zhòng qiū zhī qián píng jū liú shuǐ kě yǐ fàn zhōu

现代白话:孟夏之后,仲秋之前,平居流水,能够泛舟。

fēng yù chún zhì qì xù shī shǔ

这句话大意是:风欲淳质,气序湿暑。

chóng zhòng zhì xué zūn jìng fó fǎ

这句话大意是:崇重志学,尊敬佛法。

qié lán wǔ shí yú suǒ sēng tú wàn yǒu yú rén bìng duō zōng xí dà chéng fǎ jiào

这句话大意是:伽蓝五十余所,僧徒万有余人,并多宗习大乘法教。

tiān cí shù shí yì dào shí duō

这句话大意是:天祠数十,异道寔多。

yī bō zhà lí zǐ chéng jí chuán shuō

这句话大意是:一、波咤厘子城及传说。

qíng jiā hé nán yǒu gù chéng zhōu qī shí yú lǐ huāng wú suī jiǔ jī zhǐ shàng zài

这句话大意是:殑伽河南有故城,周七十余里,荒芜虽久,基址尚在。

xī zhě rén shòu wú liàng suì shí hào jū sū mó bǔ luó chéng táng yán xiāng huā gōng chéng

这句话大意是:昔者人寿无量岁时,号拘苏摩补罗城,(唐言香花宫城。

wáng gōng duō huā gù yǐ míng yān

现代白话:)王宫多花,故以名呢。

dǎi hu rén shòu shù qiān suì gēng míng bō zhà lí zǐ chéng

这句话大意是:逮乎人寿数千岁,更名波咤厘子城。

jiù yuē ba lián fú yì é yě

这句话大意是:(旧曰巴连弗邑,讹也。

chū yǒu pó luó mén gāo cái bó xué mén rén shù qiān chuán yǐ shòu yè

这句话大意是:初,有婆罗门高才博学,门人数千,传以授业。

zhū xué tú xiāng cóng yóu guān yǒu yī shū shēng pái huái chàng wàng

这句话大意是:诸学徒相从游观,有一书生徘徊怅望。

tóng chóu wèi yuē fu hé yōu hu

这句话大意是:同俦谓曰:“夫何忧吗?

yuē shèng sè fāng gāng jī yóu lǚ yǐng suì yuè yǐ jiǔ yì yè wú chéng

这句话大意是:”曰:“盛色方刚,羁游履影,岁月已久,艺业无成。

gù cǐ wéi yán yōu xīn mí jù

这句话大意是:顾此为言,忧心弥剧。

yú shì xué tú xì yán zhī yuē jīn jiāng wèi zi qiú pīng hūn qīn

这句话大意是:”于是学徒戏言之曰:“今将为子求娉婚亲。

nǎi jiǎ lì èr rén wéi nán fù mǔ èr rén wéi nǚ fù mǔ suì zuò bō zhà lí shù wèi nǚ xù shù yě

这句话大意是:”乃假立二人为男父母,二人为女父母,遂坐波咤厘树,谓女婿树也。

cǎi shí guǒ zhuó qīng liú chén hūn yīn zhī xù qǐng hǎo hé zhī qī

这句话大意是:采时果,酌清流,陈婚姻之绪,请好合之期。

shí jiǎ nǚ fù pān huā zhī yǐ shòu shū shēng yuē sī jiā ǒu yě xìng wú cí yān

现代白话:时假女父攀花枝以授书生曰:“斯嘉偶也,幸无辞呢。

shū shēng zhī xīn xīn rán zì dé rì mù yán guī huái liàn ér zhǐ

这句话大意是:”书生之心欣然自得,日暮言归,怀恋而止。

xué tú yuē qián yán xì ěr

这句话大意是:学徒曰:“前言戏耳!

xìng kě tóng guī

这句话大意是:幸可同归。

lín zhōng měng shòu kǒng xiāng cán hài

这句话大意是:林中猛兽恐相残害。

shū shēng suì liú wǎng lái shù cè

这句话大意是:”书生遂留,往来树侧。

jǐng xī zhī hòu yì guāng zhú yě guǎn xián qīng yǎ wéi zhàng chén liè

这句话大意是:景夕之后,异光烛野,管弦清雅,帷帐陈列。

é jiàn lǎo wēng cè zhàng lái wèi fù yǒu yī yù xié yǐn shào nǚ bìng bīn cóng yíng lù xuàn fú zòu yuè

这句话大意是:俄见老翁策杖来慰,复有一妪携引少女,并宾从盈路,袨服奏乐。

wēng nǎi zhǐ shào nǚ yuē cǐ jūn zhī ruò shì yě

这句话大意是:翁乃指少女曰:“此君之弱室也。

hān gē lè yàn jīng qī rì yān

现代白话:”酣歌乐宴,经七日呢。

xué tú yí wéi shòu hài wǎng ér qiú zhī nǎi jiàn dú zuò shù yīn ruò duì shàng kè gào yǔ tóng guī cí bù cóng mìng

这句话大意是:学徒疑为兽害,往而求之,乃见独坐树阴,若对上客,告与同归,辞不从命。

hòu zì rù chéng bài yè qīn gù shuō qí shǐ mò

这句话大意是:后自入城,拜谒亲故,说其始末。

wén zhě jīng hài yǔ zhū yǒu rén tóng wǎng lín zhōng xián jiàn huā shù shì yī dà dì tóng pú yì shǐ chí qū wǎng lái ér bǐ lǎo wēng cóng róng jiē duì chén zhuàn zòu yuè bīn zhǔ lǐ bèi

这句话大意是:闻者惊骇,与诸友人同往林中,咸见花树是一大第,童仆役使驰驱往来,而彼老翁从容接对,陈馔奏乐,宾主礼备。

zhū you hái chéng jù gào yuǎn jìn

这句话大意是:诸友还城,具告远近。

qī suì zhī hòu shēng yī zǐ nán

这句话大意是:期岁之后,生一子男。

wèi qí qī yuē wú jīn yù guī wèi rěn lí zǔ

现代白话:谓其妻曰:“我今欲归,未忍离阻。

shì fù liú zhǐ qī jì piāo lù

这句话大意是:适复留止,栖寄飘露。

qí qī jì wén jù yǐ bái fù

这句话大意是:”其妻既闻,具以白父。

wēng wèi shū shēng yuē rén shēng xíng lè jù bì gù xiāng

这句话大意是:翁谓书生曰:“人生行乐,讵必故乡?

jīn jiāng zhù shì yi wú yì zhì

这句话大意是:今将筑室,宜无异志。

yú shì yì shǐ líng tú gōng chéng bù rì

这句话大意是:”于是役使灵徒,功成不日。

xiāng huā jiù chéng qiān dū cǐ yì

这句话大意是:香花旧城,迁都此邑。

yóu bǐ zi gù shén wèi zhù chéng zì ěr zhī hòu yīn míng bō zhà lí zǐ chéng yān

现代白话:由彼子故,神为筑城,自你之后,因名波咤厘子城呢。

èr wú yōu wáng dì yù chù

这句话大意是:二、无忧王地狱处。

wáng gù gōng běi yǒu shí zhù gāo shù shí chǐ shì wú yōu wáng zuò dì yù chù

这句话大意是:王故宫北有石柱,高数十尺,是无忧王作地狱处。

shì jiā rú lái niè pán zhī hòu dì yī bǎi nián yǒu ā shū jiā táng yán wú yōu guī yuē ā yù é yě

这句话大意是:释迦如来涅槃之后第一百年,有阿输迦(唐言无忧,归曰阿育,讹也。

wáng zhě pín pí suō luó táng yán yǐng jiān jiù yuē pín pó suō luó é yě

这句话大意是:)王者,频毗娑罗(唐言影坚,旧曰频婆娑罗,讹也。

wáng zhī zēng sūn yě zì wáng shè chéng qiān dū bō zhà lí zhòng zhù wài guō zhōu yú gù chéng

这句话大意是:)王之曾孙也,自王舍城迁都波咤厘,重筑外郭,周于故城。

nián dài jìn yuǎn wéi yú gù jī

这句话大意是:年代浸远,唯余故基。

qié lán tiān cí jí sū dǔ bō yú zhǐ shù bǎi cún zhě èr sān

这句话大意是:伽蓝、天祠及窣堵波,余址数百,存者二三。

wéi gù gōng běi lín qíng jiā hé xiǎo chéng zhōng yǒu qiān yú jiā

这句话大意是:唯故宫北临殑伽河,小城中有千余家。

chū wú yōu wáng sì wèi zhī hòu jǔ cuò kē bào nǎi lì dì yù zuò hài shēng líng

这句话大意是:初,无忧王嗣位之后,举措苛暴,乃立地狱,作害生灵。

zhōu yuán jùn zhì yú lóu tè qǐ měng yàn hóng lú xiān fēng lì rèn bèi zhū kǔ jù nǐ xiàng yōu tú zhāo mù xiōng rén lì wèi yù zhǔ

这句话大意是:周垣峻峙,隅楼特起,猛焰洪炉,铦锋利刃,备诸苦具,拟像幽涂,招募凶人,立为狱主。

chū yǐ guó zhōng fàn fǎ zuì rén wú xiào qīng zhòng zǒng rù tú tàn

这句话大意是:初以国中犯法罪人,无校轻重,总入涂炭。

hòu yǐ xíng jīng yù cì qín yǐ zhū lù zhì zhě jiē sǐ suì miè kǒu yān

现代白话:后以行经狱次,擒以诛戮,至者皆死,遂灭口呢。

shí yǒu shā mén chū rù fǎ zhòng xún lǐ qǐ shí yù zhì yù mén yù lì xiōng rén qín yù cán hài

这句话大意是:时有沙门,初入法众,巡里乞食,遇至狱门,狱吏凶人擒欲残害。

shā mén huáng bù qǐng de lǐ chàn

这句话大意是:沙门惶怖,请得礼忏。

é jiàn yī rén fù lái rù yù zhǎn jié shǒu zú zhé liè xíng hái fǔ yǎng zhī jiān zhī tǐ mí sàn

这句话大意是:俄见一人缚来入狱,斩截手足,磔裂形骸,俯仰之间,肢体糜散。

shā mén jiàn yǐ shēn zēng bēi dào chéng wú cháng guān zhèng wú xué guǒ

这句话大意是:沙门见已,深增悲悼,成无常观,证无学果。

yù zú yuē kě yǐ sǐ yǐ

现代白话:狱卒曰:“能够死了。

shā mén jì zhèng shèng guǒ xīn yí shēng sǐ suī rù huò tāng ruò zài qīng chí yǒu dà lián huā ér wèi zhī zuò

这句话大意是:”沙门既证圣果,心夷生死,虽入镬汤,若在清池,有大莲花而为之座。

yù zhǔ jīng hài chí shǐ bái wáng wáng suì gōng guān shēn zàn líng yòu

这句话大意是:狱主惊骇,驰使白王,王遂躬观,深赞灵祐。

yù zhǔ yuē dài wáng dāng sǐ

这句话大意是:狱主曰:“大王当死。

wáng yuē yún hé

这句话大意是:”王曰:“云何?

duì yuē wáng xiān chuí mìng lìng jiān xíng yù fán zhì yù yuán jiē cóng shā hài bù yún wáng rù ér dú miǎn sǐ

这句话大意是:”对曰:“王先垂命,令监刑狱,凡至狱垣皆从杀害,不云王入而独免死。

wáng yuē fǎ yǐ yí dìng lǐ wú zài biàn

这句话大意是:”王曰:“法已一定,理无再变。

wǒ xiān chuí lìng qǐ chú rǔ shēn

现代白话:我先垂令,岂除你身?

rǔ jiǔ làn shēng wǒ zhī jiù yě

现代白话:你久滥生,我之咎也。

jí mìng yù zú tóu zhī hóng lú

这句话大意是:”即命狱卒,投之洪炉。

yù zhǔ jì sǐ wáng nǎi dé chū yú shì tuí qiáng yīn qiàn fèi yù kuān xíng

这句话大意是:狱主既死,王乃得出,于是颓墙堙壍,废狱宽刑。

sān wú yōu wáng jiàn shè lì tǎ

这句话大意是:三、无忧王建舍利塔。

dì yù nán bù yuǎn yǒu sū dǔ bō jī zhǐ qīng xiàn wéi yú fù bō zhī shì bǎo wèi cè shì shí zuō lán kǎn jí bā wàn sì qiān zhī yī yě

这句话大意是:地狱南不远有窣堵波,基址倾陷,惟余覆钵之势,宝为厕饰,石作栏槛,即八万四千之一也。

wú yōu wáng yǐ rén gōng jiàn yú gōng zhōng yān

现代白话:无忧王以人功建于宫中呢。

zhōng yǒu rú lái shè lì yī shēng líng jiàn jiān qǐ shén guāng shí zhú

这句话大意是:中有如来舍利一升,灵鉴间起,神光时烛。

wú yōu wáng fèi yù zhī hòu yù jìn hù dà ā luó hàn fāng biàn shàn yòu suí jī dǎo huà

这句话大意是:无忧王废狱之后,遇近护大阿罗汉,方便善诱,随机导化。

wáng wèi luó hàn yuē xìng yǐ sù fú wèi jù rén zūn kǎi cí zhàng lèi bù zāo fó huà

这句话大意是:王谓罗汉曰:“幸以宿福,位据人尊,慨兹障累,不遭佛化。

jīn zhě rú lái yí shēn shè lì yù chóng xiū jiàn zhū sū dǔ bō

这句话大意是:今者如来遗身舍利,欲重修建诸窣堵波。

luó hàn yuē dài wáng yǐ fú dé lì yì shǐ bǎi líng yǐ hóng shì xīn kuāng hù sān bǎo shì suǒ yuàn yě jīn qí shí yǐ

现代白话:”罗汉曰:“大王以福德力,役使百灵,以弘誓心匡护三宝,是所愿也,今其时了。

yīn wèi guǎng shuō xiàn tǔ zhī yīn rú lái xuán jì xīng jiàn zhī gōng

这句话大意是:”因为广说献土之因,如来悬记兴建之功。

wú yōu wáng wén yǐ qìng yuè zhào jí guǐ shén ér lìng zhī yuē fǎ wáng dǎo lì hán líng yǒu qìng wǒ zī sù shàn zūn jí rén zhōng

这句话大意是:无忧王闻以庆悦,召集鬼神而令之曰:“法王导利,含灵有庆,我资宿善,尊极人中。

rú lái yí shēn chóng xiū gōng yǎng jīn ěr guǐ shén lù lì tóng xīn

现代白话:如来遗身,重修供养,今你鬼神戮力同心!

jìng jí shàn bù hù mǎn jū zhī yǐ fó shè lì qǐ sū dǔ bō

这句话大意是:境极赡部,户满拘胝,以佛舍利起窣堵波。

xīn fā yú wǒ gōng chéng yú rǔ shèng fú zhī lì fēi yù dú yǒu yi gè yíng gòu dài hòu gào mìng

现代白话:心发于我,功成于你,胜福之利,非欲独有,宜各营构,待后告命。

guǐ shén shòu zhǐ zài suǒ xīng gōng gōng jì chéng yǐ xián lái qǐng mìng

这句话大意是:”鬼神受旨,在所兴功,功既成已,咸来请命。

wú yōu wáng jì kāi bā guó suǒ jiàn zhū sū dǔ bō fēn qí shè lì fù guǐ shén yǐ wèi luó hàn yuē wǒ xīn suǒ yù zhū chǔ tóng shí cáng xià shè lì

这句话大意是:无忧王既开八国所建诸窣堵波,分其舍利,付鬼神已,谓罗汉曰:“我心所欲,诸处同时藏下舍利。

xīn suī cǐ jì shì wèi cóng yù

这句话大意是:心虽此冀,事未从欲。

luó hàn bái wáng mìng guǐ shén zhì suǒ qī rì rì yǒu yǐn bì qí zhuàng rú shǒu cǐ shí yě yi xià shè lì

这句话大意是:”罗汉白王:“命鬼神至所期日,日有隐蔽,其状如手,此时也,宜下舍利。

wáng chéng cǐ zhǐ xuān gào guǐ shén

这句话大意是:”王承此旨,宣告鬼神。

dǎi hu qī rì wú yōu wáng guān hòu guāng jǐng rì zhèng zhōng shí luó hàn yǐ shén tōng lì shēn shǒu bì rì yíng jiàn zhī suǒ xián jiē zhān yǎng tóng yú cǐ shí gōng jī xián bì

这句话大意是:逮乎期日,无忧王观候光景,日正中时,罗汉以神通力,伸手蔽日,营建之所咸皆瞻仰,同于此时功绩咸毕。

sì rú lái zú jì shí

这句话大意是:四、如来足迹石。

sū dǔ bō cè bù yuǎn jīng shè zhōng yǒu dà shí rú lái suǒ lǚ shuāng jī yóu cún qí zhǎng chǐ yǒu bā cùn guǎng yú liù cùn yǐ

现代白话:窣堵波侧不远,精舍中有大石,如来所履,双迹犹存,其长尺有八寸,广余六寸了。

liǎng jī jù yǒu lún xiāng shí zhǐ jiē dài huā wén yú xíng yìng qǐ guāng míng shí zhào

这句话大意是:两迹俱有轮相,十指皆带花文,鱼形映起,光明时照。

xī zhě rú lái jiāng qǔ jì miè běi qù jū shī nà chéng nán gù mó jiē zhì guó dǎo cǐ shí shàng gào ā nán yuē wú jīn zuì hòu liú cǐ zú jì jiāng rù jì miè gù mó jiē zhì yě

现代白话:昔者如来将取寂灭,北趣拘尸那城,南顾摩揭陁国,蹈此石上,告阿难曰:“我今最后留此足迹,将入寂灭,顾摩揭陁也。

bǎi suì zhī hòu yǒu wú yōu wáng mìng shì jūn lín jiàn dū cǐ dì kuāng hù sān bǎo yì shǐ bǎi shén

这句话大意是:百岁之后,有无忧王命世君临,建都此地,匡护三宝,役使百神。

jí wú yōu wáng zhī sì wèi yě qiān dū zhù yì yǎn zhōu jī shí jì jìn gōng chéng héng qīn gòng yǎng

这句话大意是:”及无忧王之嗣位也,迁都筑邑,掩周迹石,既近宫城,恒亲供养。

hòu zhū guó wáng jìng yù jǔ guī shí suī bù dà zhòng mò néng zhuǎn

这句话大意是:后诸国王竟欲举归,石虽不大,众莫能转。

jìn zhě shè shǎng jiā wáng huǐ huài fó fǎ suì jí shí suǒ yù miè shèng jì záo yǐ hái píng wén cǎi rú gù

这句话大意是:近者设赏迦王毁坏佛法,遂即石所,欲灭圣迹,凿已还平,文彩如故。

yú shì juān qì qíng jiā hé liú xún fù běn chù

这句话大意是:于是捐弃殑伽河流,寻复本处。

qí cè sū dǔ bō jí guò qù sì fú zuò jí jīng xíng yí jì zhī suǒ

这句话大意是:其侧窣堵波,即过去四佛坐及经行遗迹之所。

wǔ wú yōu wáng dà shí zhù

这句话大意是:五、无忧王大石柱。

fó jì jīng shè cè bù yuǎn yǒu dà shí zhù gāo sān shí yú chǐ

这句话大意是:佛迹精舍侧不远,有大石柱,高三十余尺。

shū jì cán quē qí dà lüè yuē wú yōu wáng xìn gēn zhēn gù sān yǐ shàn bù zhōu shī fú fǎ sēng sān yǐ zhū zhēn bǎo zhòng zì chóu shú

这句话大意是:书记残缺,其大略曰:“无忧王信根贞固,三以赡部洲施佛、法、僧,三以诸珍宝重自酬赎。

qí cí yún yún dà lüè sī zài

这句话大意是:”其辞云云,大略斯在。

liù mó xī yīn tuó luó gù shì

这句话大意是:六、摩醯因陁罗故事。

gù gōng běi yǒu dà shí shì wài ruò chóng shān nèi guǎng shù zhàng shì wú yōu wáng wèi chū jiā dì yì shǐ shén guǐ zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:故宫北有大石室,外若崇山,内广数丈,是无忧王为出家弟役使神鬼之所建也。

chū wú yōu wáng yǒu tóng mǔ dì míng mó xī yīn tuó luó táng yán dà dì

这句话大意是:初,无忧王有同母弟,名摩醯因陁罗,(唐言大帝。

shēng zì guì zú fú tiě wáng zhì shē chǐ zòng bào zhòng shù huái yuàn

这句话大意是:)生自贵族,服僣王制,奢侈纵暴,众庶怀怨。

guó fǔ lǎo wò jìn jiàn wáng yuē jiāo dì zuò wēi yì yǐ tài shèn

这句话大意是:国辅老卧进谏王曰:“骄弟作威,亦已太甚。

fu zhèng píng zé guó zhì rén hé zé zhǔ ān gǔ zhī míng xùn yóu lái jiǔ yǐ

现代白话:夫政平则国治,人和则主安,古之明训,由来久了。

yuàn cún guó diǎn shōu fù zhí fǎ

这句话大意是:愿存国典,收付执法。

wú yōu wáng qì wèi dì yuē wú chéng jī xù fù tāo shēng líng kuàng ěr tóng bāo qǐ wàng huì ài

现代白话:”无忧王泣谓弟曰:“我承基绪,覆焘生灵,况你同胞,岂忘惠爱?

bù xiān kuāng dǎo yǐ xiàn xíng fǎ

这句话大意是:不先匡导,已陷刑法。

shàng jù xiān líng xià pò zhòng yì

这句话大意是:上惧先灵,下迫众议。

mó xī yīn tuó luó qǐ shǒu xiè yuē bù zì jǐn xíng gǎn gàn guó xiàn yuàn cì zài shēng gèng kuān qī rì

这句话大意是:”摩醯因陁罗稽首谢曰:“不自谨行,敢干国宪,愿赐再生,更宽七日。

yú shì zhì zhū yōu shì yán jiā shǒu wèi zhēn xiū shàng zhuàn jìn gòng wú kuī

这句话大意是:”于是置诸幽室,严加守卫,珍羞上馔,进贡无亏。

shǒu zhě chàng yuē yǐ guò yī rì yú yǒu liù rì

这句话大意是:守者唱曰:“已过一日,余有六日。

zhì dì liù rì yǐ jì shēn yōu jù gèng lì shēn xīn biàn huò guǒ zhèng

这句话大意是:”至第六日已,既深忧惧,更励身心,便获果证。

shēng xū kōng shì shén jì xún chū chén sú yuǎn qī yán gǔ

这句话大意是:升虚空,示神迹,寻出尘俗,远栖岩谷。

wú yōu wáng gōng wǎng wèi yuē xī jū guó zhì yù zhì yán xíng

这句话大意是:无忧王躬往谓曰:“昔拘国制,欲致严刑。

qǐ yì qīng shēng qǔ zhèng shèng guǒ

这句话大意是:岂意清升,取证圣果。

jì wú zhì lèi kě yǐ hái guó

现代白话:既无滞累,能够还国。

dì yuē xī jī ài wǎng xīn chí shēng sè jīn chū wēi chéng zhì yuè shān gǔ

这句话大意是:”弟曰:“昔羁爱网,心驰声色,今出危城,志悦山谷。

yuàn qì rén jiān cháng cóng gǔ hè

这句话大意是:愿弃人间,长从谷壑。

wáng yuē yù jìng xīn lǜ qǐ bì yōu ruò

这句话大意是:”王曰:“欲静心虑,岂必幽若?

wú cóng ěr zhì dāng wèi chóng shù

现代白话:我从你志,当为崇树。

suì zhào mìng guǐ shén ér gào zhī yuē wú yú hòu rì guǎng bèi zhēn xiū ěr cáo xiāng shuài lái jí wǒ huì gè chí dà shí zì wèi chuáng zuò

现代白话:”遂召命鬼神而告之曰:“我于后日广备珍羞,你曹相率来集我会,各持大石,自为床坐。

zhū shén shòu mìng zhì qī bì cuì

这句话大意是:”诸神受命,至期毕萃。

zhòng huì jì yǐ wáng gào shén yuē shí zuò zòng héng yi zì jī jù

这句话大意是:众会既已,王告神曰:“石座纵横,宜自积聚。

yīn gōng bù láo lěi wèi xū shì

这句话大意是:因功不劳,垒为虚室。

zhū shén shòu mìng bù rì ér chéng

这句话大意是:”诸神受命,不日而成。

wú yōu wáng gōng wǎng yíng qǐng zhǐ cǐ shān lú

这句话大意是:无忧王躬往迎请,止此山庐。

qī wú yōu wáng zhū yíng zào yí jì

这句话大意是:七、无忧王诸营造遗迹。

gù gōng běi dì yù nán yǒu dà shí cáo shì wú yōu wáng jiàng yì shén gōng zuò wéi cǐ qì fàn sēng zhī shí yǐ chǔ shí yě

这句话大意是:故宫北,地狱南,有大石槽,是无忧王匠役神功,作为此器,饭僧之时,以储食也。

gù gōng xī nán yǒu xiǎo shí shān zhōu yán gǔ jiān shù shí shí shì wú yōu wáng wèi jìn hù děng zhū ā luó hàn yì shǐ guǐ shén zhī suǒ jiàn lì

这句话大意是:故宫西南有小石山,周岩谷间,数十石室,无忧王为近护等诸阿罗汉役使鬼神之所建立。

bàng yǒu gù tái yú jī jī shí chí zhǎo lián yī qīng lán chéng jiàn lín guó yuǎn rén wèi zhī shèng shuǐ ruò yǒu yǐn zhuó zuì gòu xiāo miè

这句话大意是:傍有故台余基积石,池沼涟漪,清澜澄鉴,邻国远人谓之圣水,若有饮濯,罪垢消灭。

shān xī nán yǒu wǔ sū dǔ bō chóng jī yǐ xiàn yú zhǐ shàng gāo yuǎn ér wàng zhī yù ruò shān fù miàn gè shù bǎi bù hòu rén yú shàng zhòng gèng xiū jiàn xiǎo sū dǔ bō

这句话大意是:山西南有五窣堵波,崇基已陷,余址尚高,远而望之,郁若山阜,面各数百步,后人于上重更修建小窣堵波。

yìn dù jì yuē xī wú yōu wáng jiàn bā wàn sì qiān sū dǔ bō yǐ shàng yú wǔ shēng shè lì gù bié chóng jiàn wǔ sū dǔ bō zhì qí zhū chǔ líng yì jiān qǐ yǐ biǎo rú lái wǔ fēn fǎ shēn

这句话大意是:《印度记》曰:昔无忧王建八万四千窣堵波已,尚余五升舍利,故别崇建五窣堵波,制奇诸处,灵异间起,以表如来五分法身。

báo xìn zhī tú qiè xiāng píng yì yún shì xī zhě nán zhì wáng jiàn cǐ wǔ zàng yǐ chǔ qī bǎo

这句话大意是:薄信之徒窃相评议,云是昔者难陁王建此五藏,以储七宝。

qí hòu yǒu wáng bù shèn chún xìn wén xiān yí yì sì qí tān qiú xìng dòng jūn shī gōng lín fā jué

这句话大意是:其后有王,不甚淳信,闻先疑议,肆其贪求,兴动军师,躬临发掘。

dì zhèn shān qīng yún hūn rì yì sū dǔ bō zhōng dà shēng léi zhèn shì zú jiāng pū xiàng mǎ jīng bēn

这句话大意是:地震山倾,云昏日翳,窣堵波中大声雷震,士卒僵仆,象马惊奔。

zì cí yǐ xiáng wú gǎn jì yú

这句话大意是:自兹已降,无敢觊觎。

huò yuē zhòng yì suī duō wèi wèi què lùn

这句话大意是:或曰:“众议虽多,未为确论。

xún gǔ suǒ jì xìn de qí shí

这句话大意是:”循古所记,信得其实。

bā jī yuán sēng qié lán

这句话大意是:八、鸡园僧伽蓝。

gù chéng dōng nán yǒu qū jū wù fǎn

这句话大意是:故城东南有屈(居勿反。

qū zhà ā làn mó táng yán jī yuán

这句话大意是:)屈咤阿滥摩(唐言鸡园)。

sēng qié lán wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yān

现代白话:僧伽蓝,无忧王之所建呢。

wú yōu wáng chū xìn fó fǎ yě shì zūn chóng jiàn xiū zhí shàn zhǒng zhào jí qiān sēng fán shèng liǎng zhòng sì shì gōng yǎng shí wù zhōu gěi

这句话大意是:无忧王初信佛法也,式遵崇建,修殖善种,召集千僧,凡、圣两众,四事供养,什物周给。

tuí huǐ yǐ jiǔ jī zhǐ shàng zài

这句话大意是:颓毁已久,基址尚在。

jiǔ ā mó luò jiā sū dǔ bō

这句话大意是:九、阿摩落迦窣堵波。

qié lán cè yǒu dà sū dǔ bō míng ā mó luò jiā

这句话大意是:伽蓝侧有大窣堵波,名阿摩落迦。

ā mó luò jiā zhě yìn dù yào guǒ zhī míng yě

这句话大意是:阿摩落迦者,印度药果之名也。

wú yōu wáng gòu jí mí liú zhī mìng bù jì yù shě zhēn bǎo chóng shù fú tián

这句话大意是:无忧王遘疾弥留,知命不济,欲舍珍宝,崇树福田。

quán chén zhí zhèng jiè wù cóng yù

这句话大意是:权臣执政,诫勿从欲。

qí hòu yīn shí liú ā mó luò guǒ wán zhī bàn làn wò guǒ cháng xī wèn zhū chén yuē shàn bù zhōu zhǔ jīn shì hé rén

这句话大意是:其后因食,留阿摩落果,玩之半烂,握果长息,问诸臣曰:“赡部洲主今是何人?

zhū chén duì yuē wéi dú dài wáng

这句话大意是:”诸臣对曰:“惟独大王。

wáng yuē bù rán

这句话大意是:”王曰:“不然。

wǒ jīn fēi zhǔ

这句话大意是:我今非主。

wéi cǐ bàn guǒ ér de zì zài

这句话大意是:惟此半果,而得自在。

jiē hū

这句话大意是:嗟乎!

shì jiān fù guì wēi shén fēng zhú

这句话大意是:世间富贵,危甚风烛。

wèi jù qū yǔ míng gāo chēng wèi lín zhōng kuì fá jiàn bī qiáng chén tiān xià fēi jǐ bàn guǒ sī zài

这句话大意是:位据区宇,名高称谓,临终匮乏,见逼强臣,天下非己,半果斯在!

nǎi mìng shì chén ér gào zhī yuē chí cǐ bàn guǒ yì bǐ jī yuán shī zhū zhòng sēng zuò rú shì shuō xī yī shàn bù zhōu zhǔ jīn bàn ā mó luò wáng qǐ shǒu dà dé sēng qián yuàn shòu zuì hòu zhī shī

这句话大意是:”乃命侍臣而告之曰:“持此半果,诣彼鸡园,施诸众僧,作如是说:‘昔一赡部洲主,今半阿摩落王,稽首大德僧前,愿受最后之施。

fán zhū suǒ yǒu jiē yǐ sàng shī wéi sī bàn guǒ de shǎo zì zài

这句话大意是:凡诸所有,皆已丧失,惟斯半果,得少自在。

āi mǐn pín fá zēng zhǎng fú zhǒng

这句话大意是:哀愍贫乏,增长福种。

sēng zhōng shàng zuò zuò rú shì yán wú yōu dài wáng sù qī hóng jì nüè jí zài gōng jiān chén shàn mìng jī bǎo fēi jǐ bàn guǒ wèi shī

这句话大意是:’”僧中上座作如是言:“无忧大王宿期弘济,疟疾在躬,奸臣擅命,积宝非己,半果为施。

chéng wáng lái mìng pǔ shī zhòng sēng

这句话大意是:承王来命,普施众僧。

jí zhào diǎn shì gēng zhōng zǒng zhǔ shōu qí guǒ hé qǐ sū dǔ bō

这句话大意是:”即召典事,羹中总煮,收其果核,起窣堵波。

jì hé hòu ēn suì jīng gù mìng

这句话大意是:既荷厚恩,遂旌顾命。

shí jiàn qián chuí shēng sū dǔ bō jí tí pó gù shì

这句话大意是:十、建揵椎声窣堵波及提婆故事。

ā mó luò jiā sū dǔ bō xī běi gù qié lán zhōng yǒu sū dǔ bō wèi jiàn qián chuí shēng

这句话大意是:阿摩落伽窣堵波西北故伽蓝中,有窣堵波,谓建揵椎声。

chū cǐ chéng nèi qié lán bǎi shù sēng tú sù mù xué yè qīng gāo wài dào xué rén xiāo shēng jiān kǒu

这句话大意是:初,此城内伽蓝百数,僧徒肃穆,学业清高,外道学人销声缄口。

qí hòu sēng tú xiāng cì cú luò ér zhū hòu jìn mò jì qián xiū

这句话大意是:其后僧徒相次殂落,而诸后进莫继前修。

wài dào shī zī chuán xun chéng yì yú shì mìng chóu zhào lǚ qiān jì wàn shù lái jí sēng fāng yáng yán chàng yuē dà jī qián chuí zhāo jí xué rén

这句话大意是:外道师资,传训成艺,于是命俦召侣,千计万数,来集僧坊,扬言唱曰:“大击揵椎,招集学人!

qún yú tóng zhǐ miù yǒu kòu jī suì bái wáng qǐng xiào yōu liè

这句话大意是:”群愚同止,谬有扣击,遂白王,请校优劣。

wài dào zhū shī gāo cái dá xué sēng tú suī zhòng cí lùn yōng qiǎn

这句话大意是:外道诸师高才达学,僧徒虽众,辞论庸浅。

wài dào yuē wǒ lùn shèng

这句话大意是:外道曰:“我论胜。

zì jīn yǐ hòu zhū sēng qié lán bù dé jī qián chuí yǐ jí zhòng yě

这句话大意是:自今以后,诸僧伽蓝不得击揵椎以集众也。

wáng yǔn qí qǐng yī xiān lùn zhì

这句话大意是:”王允其请,依先论制。

sēng tú shòu chǐ rěn gòu ér tuì shí èr nián jiān bù jī qián chuí

这句话大意是:僧徒受耻,忍诟而退,十二年间不击揵椎。

shí nán yìn dù nà qié è là shù nà pú sà táng yán lóng měng jiù yì yuē lóng shù fēi yě yòu chuán yǎ yù zhǎng shàn gāo míng shè lí yù ài chū jiā xiū xué shēn jiū miào lǐ wèi dēng chū dì

这句话大意是:时南印度那伽阏剌树那菩萨(唐言龙猛,旧译曰龙树,非也,)幼传雅誉,长擅高名,舍离欲爱,出家修学,深究妙理,位登初地。

yǒu dà dì zi tí pó zhě zhì huì míng mǐn jī shén jǐng wù bái qí shī yuē bō zhà lí chéng zhū xué rén děng cí qū wài dào bù jī qián chuí rì yuè zhòu yí shí èr nián yǐ

现代白话:有大弟子提婆者,智慧明敏,机神警悟,白其师曰:“波咤厘城诸学人等辞屈外道,不击揵椎,日月骤移,十二年了。

gǎn yù cuī xié jiàn shān rán zhèng fǎ jù

这句话大意是:敢欲摧邪见山,然正法炬。

lóng měng yuē bō zhà lí chéng wài dào bó xué ěr fēi qí chóu wú jīn xíng yǐ

现代白话:”龙猛曰:“波咤厘城外道博学,你非其俦,我今行了。

tí pó yuē yù cuī fǔ cǎo jù bì qīng shān

这句话大意是:”提婆曰:“欲摧腐草,讵必倾山?

gǎn chéng zhǐ huì chù zhū yì xué

这句话大意是:敢承指诲,黜诸异学。

dà shī lì wài dào yì ér wǒ suí wén pò xī xiáng qí yōu liè rán hòu tú xíng

这句话大意是:大师立外道义,而我随文破析,详其优劣,然后图行。

lóng měng nǎi fú lì wài yì tí pó suí pò qí lǐ qī rì zhī hòu lóng měng shī zōng yǐ ér tàn yuē miù cí yì shī yá yì nán fú ěr qí xíng yǐ cuī bǐ bì yǐ

现代白话:”龙猛乃扶立外义,提婆随破其理,七日之后,龙猛失宗,已而叹曰:“谬辞易失,邪义难扶,你其行了,摧彼必了!

tí pó pú sà sù shàn gāo míng bō zhà lí chéng wài dào wén zhī yě jí xiāng zhào jí chí bái wáng yuē dài wáng xī yū tīng lǎn zhì zhū shā mén bù jī qián chuí yuàn chuí gào mìng lìng zhū mén hòu lín jìng yì sēng wù shǐ rù chéng kǒng xiāng dǎng yuán qīng gǎi xiān zhì

这句话大意是:”提婆菩萨夙擅高名,波咤厘城外道闻之也,即相召集,驰白王曰:“大王昔纡听览,制诸沙门不击揵椎,愿垂告命,令诸门候,邻境异僧勿使入城,恐相党援,轻改先制。

wáng yǔn qí yán yán jiā cì hou

这句话大意是:”王允其言,严加伺候。

tí pó jì zhì bù dé rù chéng

这句话大意是:提婆既至,不得入城。

wén qí zhì lìng biàn yì yī fú dié sēng jiā zhī zhì cǎo shù zhōng qiān cháng jí qū fù dài ér rù

这句话大意是:闻其制令,便易衣服,叠僧伽胝,置草束中,褰裳疾驱,负戴而入。

jì zhì chéng zhōng qì cǎo pī yī zhì cǐ qié lán yù qiú zhǐ xī

这句话大意是:既至城中,弃草披衣,至此伽蓝,欲求止息。

zhī rén jì guǎ mò yǒu xiāng shě suì sù qián chuí tái shàng

这句话大意是:知人既寡,莫有相舍,遂宿揵椎台上。

yú chén cháo shí biàn dà zhèn jī

这句话大意是:于晨朝时,便大振击。

zhòng wén sì chá nǎi zuó kè yóu bǐ qiū

这句话大意是:众闻伺察,乃昨客游比丘。

zhū sēng qié lán chuán shēng xiǎng yìng wáng wén jiū wèn mò de qí xiān

这句话大意是:诸僧伽蓝,传声响应,王闻究问,莫得其先。

zhì cǐ qié lán xián tuī tí pó

这句话大意是:至此伽蓝,咸推提婆。

tí pó yuē fu qián chuí zhě jī yǐ jí zhòng

这句话大意是:提婆曰:“夫揵椎者,击以集众。

yǒu ér bù yòng xuán zhī hé wéi

这句话大意是:有而不用,悬之何为?

wáng rén bào yuē xiān shí sēng zhòng lùn yì duò fù zhì zhī bù jī yǐ shí èr nián

这句话大意是:”王人报曰:“先时僧众论议堕负,制之不击,已十二年。

tí pó yuē yǒu shì hu

这句话大意是:”提婆曰:“有是吗?

wú yú jīn rì zhòng shēng fǎ gǔ

现代白话:我于今日,重声法鼓。

shǐ bào wáng yuē yǒu yì shā mén yù xuě qián chǐ

这句话大意是:”使报王曰:“有异沙门欲雪前耻。

wáng nǎi zhào jí xué rén ér dìng zhì yuē lùn shī běn zōng shā shēn yǐ xiè

这句话大意是:”王乃召集学人,而定制曰:“论失本宗,杀身以谢。

yú shì wài dào jìng chén qí gǔ xuān tán yì yì gè yào cí fēng

这句话大意是:”于是外道竞陈旗鼓,喧谈异议,各曜辞锋。

tí pó pú sà jì shēng lùn zuò tīng qí xiān shuō suí yì zhé pò céng bù jiā chén cuī zhū yì dào

这句话大意是:提婆菩萨既升论座,听其先说,随义折破,曾不浃辰,摧诸异道。

guó wáng dà chén mò bù qìng yuè jiàn cǐ líng jī yǐ jīng zhì dé

这句话大意是:国王大臣莫不庆悦,建此灵基,以旌至德。

shí yī mǎ míng yí jì

这句话大意是:十一、马鸣遗迹。

jiàn jī jiān zhuī sū dǔ bō běi yǒu gù jī xī guǐ biàn pó luó mén suǒ jū chù yě

这句话大意是:建击犍椎窣堵波北有故基,昔鬼辩婆罗门所居处也。

chū cǐ chéng zhōng yǒu pó luó mén qì yǔ huāng sǒu bù jiāo shì lù cí guǐ qiú fù wǎng liǎng xiāng yī gāo lùn jù tán yǎ cí xiǎng yìng

这句话大意是:初,此城中有婆罗门,葺宇荒薮,不交世路,祠鬼求福,魍魉相依,高论剧谈,雅辞响应。

rén huò jī nán chuí wéi yǐ duì

这句话大意是:人或激难,垂帷以对。

jiù xué gāo cái wú chū qí yòu shì shù xī rán yǎng zhī yóu shèng

这句话大意是:旧学高才,无出其右,士庶翕然,仰之犹圣。

yǒu ā shī fù jù shā táng yán mǎ míng

这句话大意是:有阿湿缚窭沙(唐言马鸣)。

pú sà zhě zhì zhōu wàn wù dào bō sān shèng měi wèi rén yuē cǐ pó luó mén xué bù shī shòu yì wú jī gǔ bǐng jū yōu jì dú shàn gāo míng jiāng fēi shén guǐ xiāng yī yāo mèi suǒ fù hé néng ruò shì zhě hu

这句话大意是:菩萨者,智周万物,道播三乘,每谓人曰:“此婆罗门学不师受,艺无稽古,屏居幽寂,独擅高名,将非神鬼相依,妖魅所附,何能若是者吗?

fu biàn zī guǐ shòu yán bú duì rén cí shuō yī wén mò néng zài shù wú jīn wǎng bǐ guān qí jǔ cuò

现代白话:夫辩资鬼授,言不对人,辞说一闻,莫能再述,我今往彼,观其举措。

suì jí qí lú ér wèi zhī yuē yǎng qīn shèng dé wèi rì yǐ jiǔ

这句话大意是:”遂即其庐,而谓之曰:“仰钦盛德,为日已久。

xìng yuàn qiān wéi gǎn shēn sù zhì

这句话大意是:幸愿褰帷,敢伸宿志。

ér pó luó mén jū rán jiǎn ào chuí wéi yǐ duì zhōng bù miàn tán

这句话大意是:”而婆罗门居然简傲,垂帷以对,终不面谈。

mǎ míng xīn zhī guǐ mèi qíng shén zì fù cí bì ér tuì wèi zhū rén yuē wú yǐ zhī zhī cuī bǐ bì yǐ

现代白话:马鸣心知鬼魅,情甚自负,辞毕而退,谓诸人曰:“我已知之,摧彼必了。

xún wǎng bái wáng wéi yuàn chuí xǔ yǔ bǐ jū shì jiào lùn jù tán

这句话大意是:”寻往白王:“唯愿垂许,与彼居士较论剧谈。

wáng wén hài yuē sī hé rén zāi

现代白话:”王闻骇曰:“斯何人啊!

ruò bù zhèng sān míng jù liù tōng hé néng yǔ bǐ lùn hu

这句话大意是:若不证三明,具六通,何能与彼论吗?

mìng jià gōng lín xiáng jiàn biàn lùn

这句话大意是:”命驾躬临,详鉴辩论。

shì shí mǎ míng lùn sān zàng wēi yán shù wǔ míng dà yì miào biàn zòng héng gāo lùn qīng yuǎn ér pó luó mén jì shù cí yǐ mǎ míng zhòng yuē shī wú zhǐ yǐ yi chóng shù zhī

现代白话:是时马鸣论三藏微言,述五明大义,妙辩纵横,高论清远,而婆罗门既述辞已,马鸣重曰:“失我旨了,宜重述之。

shí pó luó mén mò rán dù kǒu mǎ míng huà yuē hé bù shì nán

这句话大意是:”时婆罗门默然杜口,马鸣叱曰:“何不释难?

suǒ shì guǐ mèi yi sù shòu cí

这句话大意是:所事鬼魅宜速授辞!

jí qiān qí wéi shì zhàn qí guài

这句话大意是:”疾褰其帷,视占其怪。

pó luó mén huáng jù ér yuē zhǐ

这句话大意是:婆罗门惶遽而曰:“止!

zhǐ

这句话大意是:止!

mǎ míng tuì ér yán yuē cǐ zi jīn chén shēng wén shī zhuì

这句话大意是:”马鸣退而言曰:“此子今晨声闻失坠。

xū míng fēi jiǔ sī zhī wèi yě

这句话大意是:虚名非久,斯之谓也。

wáng yuē fēi fū shèng dé shuí jiàn zuǒ dào

这句话大意是:”王曰:“非夫盛德,谁鉴左道?

zhī rén zhī zhé jué hòu guāng qián

这句话大意是:知人之哲,绝后光前。

guó yǒu cháng diǎn yi jīng mào shí

这句话大意是:国有常典,宜旌茂实。

shí èr dī luō zé jiā qié lán jí fù jìn fú yí jì

这句话大意是:十二、鞮罗择迦伽蓝及附近佛遗迹。

chéng xī nán yú èr bǎi yú lǐ yǒu qié lán yú jì

这句话大意是:城西南隅二百余里,有伽蓝余迹。

qí bàng yǒu sū dǔ bō shén guāng shí zhú líng ruì jiān fā jìn yuǎn zhòng shù mò bù qí qǐng shì guò qù sì fú zuò jí jīng xíng yí jì zhī suǒ

这句话大意是:其傍有窣堵波,神光时烛,灵瑞间发,近远众庶莫不祈请,是过去四佛坐及经行遗迹之所。

gù qié lán xī nán xíng bǎi yú lǐ zhì dī luō zé jiā qié lán

这句话大意是:故伽蓝西南行百余里,至鞮罗择迦伽蓝。

tíng yǔ sì yuàn guān gé sān céng chóng tái lèi rèn chóng mén dòng qǐ pín pí suō luó wáng mò sūn zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:庭宇四院,观阁三层,崇台累仞,重门洞启,频毗娑罗王末孙之所建也。

jīng zhào gāo cái guǎng yán jùn dé yì yù xué rén yuǎn fāng máo yàn tóng lèi xiāng qū jiān suí lì zhǐ

这句话大意是:旌召高才,广延俊德,异域学人,远方髦彦,同类相趋,肩随戾止。

sēng tú qiān shù bìng xué dà chéng

这句话大意是:僧徒千数,并学大乘。

zhōng mén dāng tú yǒu sān jīng shè shàng zhì lún xiāng líng duó xū xuán xià jiàn céng jī xuān kǎn zhōu liè hù yǒu dòng liáng ruán yuán jiē bì jīn tóng yǐn qǐ cè jiān zhuāng yán

这句话大意是:中门当涂,有三精舍,上置轮相,铃铎虚悬,下建层基,轩槛周列,户牖栋梁,壖垣阶陛,金铜隐起,厕间庄严。

zhōng jīng shè fú lì xiàng gāo sān zhàng zuǒ duō luó pú sà xiàng yòu guān zì zài pú sà xiàng

这句话大意是:中精舍佛立像高三丈,左多罗菩萨像,右观自在菩萨像。

fán sī sān xiàng tōu shí zhù chéng wēi shén sù rán míng jiàn yuǎn yǐ

现代白话:凡斯三像,𨱎石铸成,威神肃然,冥鉴远了。

jīng shè zhōng gè yǒu shè lì yī shēng líng guāng huò zhào qí ruì jiān qǐ

这句话大意是:精舍中各有舍利一升,灵光或照,奇瑞间起。

dī luō zé jiā qié lán xī nán jiǔ shí yú lǐ zhì tài shān yún shí yōu wèi líng xiān yōu shě

这句话大意是:鞮罗择迦伽蓝西南九十余里,至大山,云石幽蔚,灵仙攸舍。

dú shé bào lóng kū xué qí sǒu měng shòu zhì niǎo qī fú qí lín

这句话大意是:毒蛇、暴龙窟穴其薮,猛兽、挚鸟栖伏其林。

shān dǐng yǒu dà pán shí shàng jiàn sū dǔ bō qí gāo shí yú chǐ shì fú rù dìng chù yě

这句话大意是:山顶有大盘石,上建窣堵波,其高十余尺,是佛入定处也。

xī zhě rú lái jiàng shén zhì cǐ zuò sī pán shí rù miè jǐn dìng shí jīng sù yān

现代白话:昔者如来降神至此,坐斯磐石,入灭尽定,时经宿呢。

zhū tiān líng shèng gōng yǎng rú lái gǔ tiān lè yǔ tiān huā

这句话大意是:诸天灵圣供养如来,鼓天乐,雨天花。

rú lái chū dìng zhū tiān gǎn mù yǐ bǎo jīn yín qǐ sū dǔ bō

这句话大意是:如来出定,诸天感慕,以宝金银起窣堵波。

qù shèng yú miǎo bǎo biàn wéi shí

这句话大意是:去圣逾邈,宝变为石。

zì gǔ qì jīn rén wèi yǒu zhì

这句话大意是:自古迄今,人未有至。

yáo wàng gāo shān nǎi jiàn yì lèi cháng shé měng shòu qún cóng yòu xuán tiān xiān líng shèng jiān suí zàn lǐ

这句话大意是:遥望高山,乃见异类,长蛇、猛兽群从右旋,天仙灵圣肩随赞礼。

shān dōng gǎng yǒu sū dǔ bō zài xī rú lái zhù guān mó jiē zhì guó suǒ lǚ zhī chù yě

这句话大意是:山东岗有窣堵波,在昔如来伫观摩揭陁国所履之处也。

shí sān dé huì qié lán jí yí shì

这句话大意是:十三、德慧伽蓝及遗事。

shān xī běi sān shí yú lǐ shān ē yǒu qié lán fù lǐng chóng jī shū yá zhì gé

这句话大意是:山西北三十余里,山阿有伽蓝,负岭崇基,疏崖峙阁。

sēng tú wǔ shí yú rén bìng xí dà chéng fǎ jiào

这句话大意是:僧徒五十余人,并习大乘法教。

jù nà mò dǐ táng yán dé huì

这句话大意是:瞿那末底(唐言德慧。

pú sà fú wài dào zhī chù

这句话大意是:)菩萨伏外道之处。

chū cǐ shān zhōng yǒu wài dào mó tà pó zhě zǔ sēng qū zhī fǎ ér xí dào yān

现代白话:初,此山中有外道摩沓婆者,祖僧佉之法而习道呢。

xué qióng nèi wài yán jí kōng yǒu míng gāo qián liè dé zhòng dāng shí jūn wáng zhēn jìng wèi zhī guó bǎo chén shù zōng yǎng xián yuē jiā shī

这句话大意是:学穷内外,言极空有,名高前列,德重当时,君王珍敬,谓之国宝,臣庶宗仰,咸曰家师。

lín guó xué rén chéng fēng yǎng dé chóu zhī xiān jìn chéng bó dá yě

这句话大意是:邻国学人承风仰德,俦之先进,诚博达也。

shí yì èr chéng huán jū fēng jiàn

这句话大意是:食邑二城,环居封建。

shí nán yìn dù dé huì pú sà yòu ér mǐn dá zǎo shàn jīng huī xué tōng sān zàng lǐ qióng sì dì

这句话大意是:时南印度德慧菩萨幼而敏达,早擅精徽,学通三藏,理穷四谛。

wén mó tà pó lùn jí yōu wēi yǒu huái cuò ruì mìng yī mén rén cái shū wèi yuē jìng wèn mó tà pó shàn ān lè yě

这句话大意是:闻摩沓婆论极幽微,有怀挫锐,命一门人裁书谓曰:“敬问摩沓婆善安乐也。

yi wàng láo bì jīng xí jiù xué sān nián zhī hòu cuī rǔ jiā shēng

现代白话:宜忘劳弊,精习旧学,三年之后,摧你嘉声。

rú shì dì èr dì sān nián zhōng měi fā shǐ bào

这句话大意是:”如是第二、第三年中,每发使报。

jí jiāng fā jì zhòng cái shū yuē nián qī yǐ jí xué yè hé rú

现代白话:及将发迹,重裁书曰:“年期已极,学业怎么样?

wú jīn zhì yǐ rǔ yi zhī zhī

现代白话:我今至了,你宜知之。

mó tà pó shén huái huáng jù jiè zhū mén rén jí yǐ yì hù zì jīn zhī hòu bù dé jū zhǐ shā mén yì dào

这句话大意是:”摩沓婆甚怀惶惧,诫诸门人及以邑户:“自今之后,不得居止沙门异道。

dì xiāng xuān gào wù yǒu fàn wéi

这句话大意是:”递相宣告,勿有犯违。

shí dé huì pú sà zhàng xī ér lái zhì mó tà pó yì yì rén shǒu yuē mò yǒu xiāng shě zhū pó luó mén gèng lì zhī yuē duàn fà shū fú hé yì rén hu

这句话大意是:时德慧菩萨杖锡而来,至摩沓婆邑,邑人守约,莫有相舍,诸婆罗门更詈之曰:“断发殊服,何异人吗?

yí shí sù qù wù cǐ zhǐ yě

这句话大意是:宜时速去,勿此止也!

dé huì pú sà yù cuī yì dào jì sù qí yì yīn yǐ cí xīn bēi cí xiè yuē ěr cáo shì dì zhī jìng xíng wǒ yòu shèng yì dì zhī zhēng xíng jìng xíng jì tóng hé wéi jiàn jù

现代白话:”德慧菩萨欲摧异道,冀宿其邑,因以慈心,卑辞谢曰:“你曹世谛之净行,我又胜义谛之争行,净行既同,何为见拒?

pó luó mén yīn bù yǔ yán dàn shì qū zhú

这句话大意是:”婆罗门因不与言,但事驱逐。

zhú chū yì wài rù dà lín zhōng

这句话大意是:逐出邑外,入大林中。

lín zhōng měng shòu qún xíng wèi bào yǒu jìng xìn zhě kǒng wèi shòu hài nǎi shù yùn chí zhàng wèi pú sà yuē nán yìn dù yǒu dé huì pú sà zhě yuǎn chuán shēng wèn yù lái lùn yì gù cǐ yì zhǔ jù zhuì jiā shēng zhòng chuí yán zhì wù zhǐ shā mén

这句话大意是:林中猛兽,群行为暴,有净信者恐为兽害,乃束蕴持杖,谓菩萨曰:“南印度有德慧菩萨者,远传声问,欲来论议,故此邑主惧坠嘉声,重垂严制,勿止沙门。

kǒng wèi wù hài gù lái xiāng yuán

这句话大意是:恐为物害,故来相援。

xíng yǐ zì ān wù yǒu tā lǜ

现代白话:行了自安,勿有他虑。

dé huì yuē liáng gào jìng xìn dé huì zhě wǒ shì yě

这句话大意是:”德慧曰:“良告净信,德慧者,我是也。

jìng xìn wén yǐ gēng shēn gōng jìng wèi dé huì yuē chéng rú suǒ gào yi kě sù xíng

这句话大意是:”净信闻已,更深恭敬,谓德慧曰:“诚如所告,宜可速行。

jí chū shēn lín zhǐ xī kōng zé

这句话大意是:”即出深林,止息空泽。

jìng xìn zòng huǒ chí gōng zhōu xuán zuǒ yòu yè fēn yǐ jǐn wèi dé huì yuē kě yǐ xíng yǐ kǒng rén zhī wén lái xiàng tú hài

现代白话:净信纵火持弓,周旋左右,夜分已尽,谓德慧曰:“能够行了,恐人知闻,来相图害。

dé huì xiè yuē bù gǎn wàng dé

这句话大意是:”德慧谢曰:“不敢忘德。

yú shì suì xíng zhì wáng gōng wèi mén zhě yuē jīn yǒu shā mén zì yuǎn ér zhì yuàn wáng chuí xǔ yǔ mó tà pó lùn

这句话大意是:”于是遂行,至王宫,谓门者曰:“今有沙门,自远而至,愿王垂许,与摩沓婆论。

wáng wén jīng yuē cǐ wàng rén ěr

这句话大意是:”王闻惊曰:“此妄人耳。

jí mìng shǐ chén wǎng mó tà pó suǒ xuān wáng zhǐ yuē yǒu yì shā mén lái qiú tán lùn jīn yǐ yíng sǎ lùn chǎng xuān gào yuǎn jìn zhù wàng lái yí yuàn chuí jiàng zhǐ

这句话大意是:”即命使臣往摩沓婆所,宣王旨曰:“有异沙门来求谈论,今已莹洒论场,宣告远近,伫望来仪,愿垂降趾。

mó tà pó wèn wáng shǐ yuē qǐ fēi nán yìn dù dé huì lùn shī hu

这句话大意是:”摩沓婆问王使曰:“岂非南印度德慧论师吗?

yuē rán

这句话大意是:”曰:“然。

mó tà pó wén xīn shén bú yuè shì nán cí miǎn suì zhì lùn chǎng

这句话大意是:”摩沓婆闻,心甚不悦,事难辞免,遂至论场。

guó wáng dà chén shì shù háo zú xián jiē jí huì yù tīng gāo tán

这句话大意是:国王、大臣、士庶、豪族,咸皆集会,欲听高谈。

dé huì xiān lì zōng yì jì hū jǐng luò mó tà pó cí yǐ nián shuāi zhì hūn jié duì qǐng guī jìng sī fāng chou lái nán

这句话大意是:德慧先立宗义,洎乎景落,摩沓婆辞以年衰,智昏捷对,请归静思,方酬来难。

měi shì yán guī jí dàn shēng zuò jìng wú yì lùn

这句话大意是:每事言归,及旦升座,竟无异论。

zhì dì liù rì ōu xuè ér sǐ

这句话大意是:至第六日,欧血而死。

qí jiāng zhōng yě gù mìng qī yuē ěr yǒu gāo cái wú wàng suǒ chǐ

现代白话:其将终也,顾命妻曰:“你有高才,无忘所耻!

mó tà pó sǐ nì bù fā sāng gèng fú xiān qǐ lái zhì lùn huì

这句话大意是:”摩沓婆死,匿不发丧,更服鲜绮,来至论会。

zhòng xián xuān huá gēng xiāng wèi yuē mó tà pó zì fù cái gāo chǐ duì dé huì gù qiǎn fù lái yōu liè míng yǐ

现代白话:众咸喧哗,更相谓曰:“摩沓婆自负才高,耻对德慧,故遣妇来,优劣明了。

dé huì pú sà wèi qí qī yuē néng zhì rǔ zhě wǒ yǐ zhì zhī

现代白话:”德慧菩萨谓其妻曰:“能制你者,我已制之。

mó tà pó qī zhī nán ér tuì

这句话大意是:”摩沓婆妻知难而退。

wáng yuē hé yán zhī mì bǐ biàn mò rán

这句话大意是:王曰:“何言之密,彼便默然?

dé huì yuē xī zāi mó tà pó sǐ yǐ

现代白话:”德慧曰:“惜啊,摩沓婆死了!

qí qī yù lái yǔ wǒ lùn ěr

这句话大意是:其妻欲来与我论耳。

wáng yuē hé yǐ zhī zhī

现代白话:”王曰:“凭什么知之?

yuàn chuí zhǐ gào

这句话大意是:愿垂指告。

dé huì yuē qí qī zhī lái yě miàn yǒu sǐ sàng zhī sè yán hán āi yuàn zhī shēng yǐ gù zhī zhī mó tà pó sǐ yǐ

现代白话:”德慧曰:“其妻之来也,面有死丧之色,言含哀怨之声,以故知之,摩沓婆死了。

néng zhì rǔ zhě wèi qí fu yě

现代白话:能制你者,谓其夫也。

wáng mìng shǐ wǎng guān guǒ rú suǒ yì

这句话大意是:”王命使往观,果如所议。

wáng nǎi xiè yuē fó fǎ xuán miào yīng xián jì guǐ wú wéi shǒu dào hán shí zhān huà yī xiān guó diǎn bāo dé yǒu cháng

这句话大意是:王乃谢曰:“佛法玄妙,英贤继轨,无为守道,含识沾化,依先国典,褒德有常。

dé huì yuē gǒu yǐ yú mèi tǐ dào jū zhēn cún zhǐ zú lùn jì wù jiāng hóng jí yǐn xiān cuī ào màn fāng biàn shè huà jīn qí shí yǐ

现代白话:”德慧曰:“苟以愚昧,体道居贞,存止足,论济物,将弘汲引,先摧傲慢,方便摄化,今其时了。

wéi yuàn dài wáng yǐ mó tà pó yì hù zǐ sūn qiān dài cháng chōng zēng qié lán rén zé chuí jiè lái yè liú měi wú qióng

这句话大意是:唯愿大王以摩沓婆邑户子孙千代常充增伽蓝人,则垂诫来叶,流美无穷。

wéi bǐ jìng xìn jiàn kuāng hù zhě fú yán yú shì shí yòng tóng sēng yǐ quàn qīng xìn yǐ bāo hòu dé

这句话大意是:唯彼净信见匡护者福延于世,食用同僧,以劝清信,以褒厚德。

yú shì jiàn cǐ qié lán shì jīng shèng jì

这句话大意是:”于是建此伽蓝,式旌胜迹。

chū mó tà pó lùn bài zhī hòu shí shù jìng xíng táo nàn lín guó gào zhū wài dào chǐ rǔ zhī shì zhāo mù yīng jùn lái xuě qián chǐ

这句话大意是:初,摩沓婆论败之后,十数净行逃难邻国,告诸外道耻辱之事,招募英俊,来雪前耻。

wáng jì zhēn jìng dé huì gōng wǎng qǐng yuē jīn zhū wài dào bù zì liàng lì jié dǎng lián qún gǎn shēng lùn gǔ wéi yuàn dà shī cuī zhū yì dào

这句话大意是:王既珍敬德慧,躬往请曰:“今诸外道不自量力,结党连群,敢声论鼓,惟愿大师摧诸异道。

dé huì yuē yi jí lùn zhě

这句话大意是:”德慧曰:“宜集论者。

yú shì wài dào xué rén xīn rán xiāng wèi wǒ cáo jīn rì shèng qí bì yǐ

现代白话:”于是外道学人欣然相慰:“我曹今日,胜其必了。

shí zhū wài dào chǎn yáng yì lǐ dé huì pú sà yuē jīn zhū wài dào táo nàn yuǎn yóu rú wáng xiān zhì jiē shì jiàn rén wǒ jīn rú hé yǔ bǐ duì lùn

这句话大意是:”时诸外道阐扬义理,德慧菩萨曰:“今诸外道逃难远游,如王先制,皆是贱人,我今如何与彼对论?

dé huì yǒu fù zuò shù sù wén yú lùn pō xián wēi yán shì lì yú cè tīng zhū gāo tán

这句话大意是:”德慧有负座竖,素闻余论,颇闲微言,侍立于侧,听诸高谈。

dé huì fǔ qí zuò ér yán yuē chuáng rǔ kě lùn

现代白话:德慧拊其座而言曰:“床,你可论。

zhòng xián jīng hài yì qí suǒ mìng

这句话大意是:”众咸惊骇,异其所命。

shí fù zuò shù biàn jí fā nàn shēn yì quán yǒng qīng biàn xiǎng yìng

这句话大意是:时负座竖便即发难,深义泉涌,清辩响应。

sān fù zhī hòu wài dào shī zōng zhòng cuò qí ruì zài zhé qí hé

这句话大意是:三复之后,外道失宗,重挫其锐,再折其翮。

zì fú lùn yǐ lái wèi qié lán yì hù

这句话大意是:自伏论已来,为伽蓝邑户。

shí sì jiè xián qié lán jí fú wài dào shì

这句话大意是:十四、戒贤伽蓝及伏外道事。

dé huì qié lán xī nán èr shí yú lǐ zhì gū shān yǒu qié lán shī luó bá zhì luō táng yán jiè xián

这句话大意是:德慧伽蓝西南二十余里,至孤山,有伽蓝,尸罗跋陁罗(唐言戒贤。

lùn shī lùn yì dé shèng shě yì jiàn yān

现代白话:)论师论义得胜,舍邑建呢。

sǒng yī wēi fēng rú sū dǔ bō zhì fó shè lì

这句话大意是:竦一危峰,如窣堵波,置佛舍利。

lùn shī sān mó dá zhà guó zhī wáng zú pó luó mén zhī zhǒng yě

这句话大意是:论师,三摩呾咤国之王族,婆罗门之种也。

shǎo hǎo xué yǒu fēng cāo yóu zhū yìn dù xún qiú míng zhé

这句话大意是:少好学,有风操,游诸印度,询求明哲。

zhì cǐ guó nà làn tuó sēng qié lán yù hù fǎ pú sà wén fǎ xìn wù qǐng fú rǎn yī zī yǐ jiū jìng zhī zhì wèn yǐ jiě tuō zhī lù

这句话大意是:至此国那烂陁僧伽蓝,遇护法菩萨,闻法信悟,请服染衣,谘以究竟之致,问以解脱之路。

jì qióng zhì lǐ yì jiū wēi yán míng shàn dāng shí shēng gāo yì yù

这句话大意是:既穷至理,亦究微言,名擅当时,声高异域。

nán yìn dù yǒu wài dào tàn zé sù yǐn qióng yōu dòng wēi wén hù fǎ gāo míng qǐ wǒ màn shēn jí bù zǔ shān chuān jī gǔ qiú lùn yuē wǒ nán yìn dù rén yě

这句话大意是:南印度有外道,探赜素隐,穷幽洞微,闻护法高名,起我慢深嫉,不阻山川,击鼓求论,曰:“我,南印度人也。

chéng wáng guó nèi yǒu dà lùn shī wǒ suī bù mǐn yuàn yǔ xiáng yì

这句话大意是:承王国内有大论师,我虽不敏,愿与详议!

wáng yuē yǒu zhī chéng rú yì yě

这句话大意是:”王曰:“有之,诚如议也。

nǎi mìng shǐ chén qǐng hù fǎ yuē nán yìn dù yǒu wài dào bù yuǎn qiān lǐ lái qiú jiào lùn

这句话大意是:”乃命使臣请护法曰:“南印度有外道,不远千里,来求较论。

wéi yuàn jiàng jī fù jí lùn chǎng

这句话大意是:惟愿降迹,赴集论场。

hù fǎ wén yǐ shè yī jiāng wǎng

这句话大意是:”护法闻已,摄衣将往。

mén rén jiè xián zhě hòu jìn zhī qiáo chǔ yě qián jìn qǐng yuē hé jù xíng hu

这句话大意是:门人戒贤者,后进之翘楚也,前进请曰:“何遽行吗?

hù fǎ yuē zì huì rì qián huī chuán dēng jì zhào wài dào yǐ jù yì xué fēng fēi gù wǒ jīn zhě jiāng cuī bǐ lùn

这句话大意是:”护法曰:“自慧日潜晖,传灯寂照,外道蚁聚,异学蜂飞,故我今者,将摧彼论。

jiè xián yuē gōng wén yú lùn gǎn cuī yì dào

这句话大意是:”戒贤曰:“恭闻余论,敢摧异道。

hù fǎ zhī qí jùn yě yīn ér yǔn yān

现代白话:”护法知其俊也,因而允呢。

shì shí jiè xián nián fu sān shí zhòng qīng qí shǎo kǒng nán dú rèn

这句话大意是:是时戒贤年甫三十,众轻其少,恐难独任。

hù fǎ zhī zhòng xīn zhī bù píng nǎi jiě zhī yuē yǒu guì gāo míng wú yún chǐ suì yǐ jīn guān zhī pò bǐ bì yǐ

现代白话:护法知众心之不平,乃解之曰:“有贵高明,无云齿岁,以今观之,破彼必了。

dǎi hu jí lùn zhī rì yuǎn jìn xiāng qū shào zhǎng xián cuì

这句话大意是:”逮乎集论之日,远近相趋,少长咸萃。

wài dào hóng wén dà yóu jǐn qí yōu zhì

这句话大意是:外道弘闻大猷,尽其幽致;。

jiè xián xún lǐ zé shí shēn jí yōu xuán

这句话大意是:戒贤循理责实,深极幽玄。

wài dào cí qióng méng chǐ ér tuì

这句话大意是:外道辞穷,蒙耻而退。

wáng yòng chóu dé fēng cǐ yì chéng

这句话大意是:王用酬德,封此邑城。

lùn shī cí yuē rǎn yī zhī shì shì zī zhī zú qīng jìng zì shǒu hé yǐ yì wèi

现代白话:论师辞曰:“染衣之士,事资知足,清净自守,凭什么邑为?

wáng yuē fǎ wáng huì jì zhì zhōu lún xǔ bù yǒu jīng bié wú lì hòu xué

这句话大意是:”王曰:“法王晦迹,智舟沦湑,不有旌别,无励后学。

wèi hóng zhèng fǎ yuàn chuí āi nà

这句话大意是:为弘正法,愿垂哀纳。

lùn shī cí bù huò yǐ shòu cǐ yì yān

现代白话:”论师辞不获已,受此邑呢。

biàn jiàn qié lán qióng zhū guī ju shě qí yì hù shì xiū gòng yǎng

这句话大意是:便建伽蓝,穷诸规矩,舍其邑户,式修供养。

shí wǔ qié yē chéng yǔ qié yē shān

这句话大意是:十五、伽耶城与伽耶山。

jiè xián qié lán xī nán xíng sì wǔ shí lǐ dù ní lián chán hé zhì qié yē chéng

这句话大意是:戒贤伽蓝西南行四五十里,渡尼连禅河,至伽耶城。

shén xiǎn gù shǎo jū rén wéi pó luó mén yǒu qiān yú jiā dà xiān rén zhī zuò yìn yě wáng suǒ bù chén zhòng xián zōng jìng

这句话大意是:甚险固,少居人,唯婆罗门有千余家,大仙人之祚胤也,王所不臣,众咸宗敬。

chéng běi sān shí yú lǐ yǒu qīng quán yìn dù xiāng chuán wèi zhī shèng shuǐ fán yǒu yǐn zhuó zuì gòu xiāo chú

这句话大意是:城北三十余里,有清泉,印度相传谓之圣水,凡有饮濯,罪垢消除。

chéng xī nán wǔ liù lǐ zhì qié yē shān

这句话大意是:城西南五六里至伽耶山。

xī gǔ tà míng fēng yán wēi xiǎn yìn dù guó sú chēng yuē líng shān

这句话大意是:溪谷沓冥,峰岩危险,印度国俗称曰灵山。

zì xī jūn wáng yù yǔ chéng tǒng huà qià yuǎn rén dé lóng qián dài mò bù dēng fēng ér gào chéng gōng

这句话大意是:自昔君王驭宇承统,化洽远人,德隆前代,莫不登封而告成功。

shān dǐng shàng yǒu shí sū dǔ bō gāo bǎi yú chǐ wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě líng jiàn qián bèi shén guāng shí zhú xī rú lái yú cǐ yǎn shuō bǎo yún děng jīng

这句话大意是:山顶上有石窣堵波,高百余尺,无忧王之所建也,灵鉴潜被,神光时烛,昔如来于此演说《宝云》等经。

qié yē shān dōng nán yǒu sū dǔ bō jiā yè bō běn shēng yì yě

这句话大意是:伽耶山东南有窣堵波,迦叶波本生邑也。

qí nán yǒu èr sū dǔ bō zé jiā yé jiā yè bō nà de jiā yè bō jiù yuē nà tí jiā yè é yě

这句话大意是:其南有二窣堵波,则迦耶迦叶波、捺地迦叶波(旧曰那提迦叶,讹也。

jì zhū jiā yè lì wú bō zì lüè yě

这句话大意是:洎诸迦叶,例无波字,略也。

shì huǒ zhī chù

这句话大意是:)事火之处。

shí liù qián zhèng jué shān jí fú chéng dào gù shì

这句话大意是:十六、前正觉山及佛成道故事。

qié yē jiā yè bō shì huǒ dōng dù dà hé zhì bō luō jí pú tí chū

这句话大意是:伽耶迦叶波事火东,渡大河,至钵罗笈菩提出。

táng yán qián zhèng jué shān rú lái jiāng zhèng zhèng jué xiān dēng cǐ shān gù yún qián zhèng jué yě

这句话大意是:(唐言前正觉山,如来将证正觉,先登此山,故云前正觉也。

rú lái qín qiú liù suì wèi chéng zhèng jué hòu shě kǔ xíng shì shòu rǔ mí xíng zì dōng běi yóu mù cǐ shān yǒu huái yōu jì yù zhèng zhèng jué

这句话大意是:)如来勤求六岁,未成正觉,后舍苦行,示受乳糜,行自东北,游目此山,有怀幽寂,欲证正觉。

zì dōng běi gāng dēng yǐ zhì dǐng de jì zhèn dòng shān yòu qīng yáo

这句话大意是:自东北冈登以至顶,地既震动,山又倾摇。

shān shén huáng jù gào pú sà yuē cǐ shān zhě fēi chéng zhèng jué zhī fú dì yě

这句话大意是:山神惶惧,告菩萨曰:“此山者,非成正觉之福地也。

ruò zhǐ yú cǐ rù jīn gāng dìng de dāng zhèn xiàn shān yì qīng fù

这句话大意是:若止于此,入金刚定,地当震陷,山亦倾覆。

pú sà xià zì xī nán zhǐ bàn yá zhōng bèi yán miàn jiàn yǒu dà shí shì pú sà jí zhī jiā diē zuò yān de yòu zhèn dòng shān fù qīng yáo

现代白话:”菩萨下自西南,止半崖中,背岩面涧,有大石室,菩萨即之,加跌坐呢,地又震动,山复倾摇。

shí jìng jū tiān kōng zhōng chàng yuē cǐ fēi rú lái chéng zhèng jué chù

这句话大意是:时净居天空中唱曰:“此非如来成正觉处。

zì cǐ xī nán shí sì wǔ lǐ qù kǔ xíng chù bù yuǎn yǒu bēi bō luō shù xià yǒu jīn gāng zuò qù lái zhū fú xián yú cǐ zuò ér chéng zhèng jué yuàn dāng jiù bǐ

这句话大意是:自此西南十四五里,去苦行处不远,有卑钵罗树,下有金刚座,去来诸佛咸于此座而成正觉,愿当就彼。

pú sà fāng qǐ shì zhōng lóng yuē sī shì qīng shèng kě yǐ zhèng shèng wéi yuàn cí bēi wù yǒu yí qì

现代白话:”菩萨方起,室中龙曰:“斯室清胜,能够证圣,唯愿慈悲,勿有遗弃。

pú sà jì zhī fēi qǔ zhèng suǒ wèi suì lóng yì liú yǐng ér qù

这句话大意是:”菩萨既知非取证所,为遂龙意,留影而去。

yǐng zài xī rì xián yú xián dǔ jì yú jīn shí huò yǒu de jiàn

这句话大意是:(影在昔日,贤愚咸睹,洎于今时,或有得见。

zhū tiān qián dǎo wǎng pú tí shù

这句话大意是:)诸天前导,往菩提树。

dǎi hu wú yōu wáng zhī xìng yě pú sà dēng shān shàng xià zhī jī jiē shù jīng biǎo jiàn sū dǔ bō dù liàng suī shū líng yìng mò yì huò huā yǔ kōng zhōng huò guāng zhào yōu gǔ

这句话大意是:逮乎无忧王之兴也,菩萨登山上下之迹,皆树旌表,建窣堵波,度量虽殊,灵应莫异,或花雨空中,或光照幽谷。

měi suì ba ān jū rì yì fāng fǎ sú dēng bǐ gōng yǎng xìn sù nǎi hái

这句话大意是:每岁罢安居日,异方法俗,登彼供养,信宿乃还。

shí qī pú tí shù yuán

这句话大意是:十七、菩提树垣。

qián zhèng jué shān xī nán xíng shí sì wǔ lǐ zhì pú tí shù

这句话大意是:前正觉山西南行十四五里,至菩提树。

zhōu yuán zhuān lěi chóng jùn xiǎn gù dōng xī zhǎng nán běi xiá zhōu wǔ bǎi yú bù

这句话大意是:周垣砖垒,崇峻险固,东西长,南北狭,周五百余步。

qí shù míng huā lián yīn jiē yǐng

这句话大意是:奇树名花,连阴接影;。

xì shā yì cǎo mí màn yuán bèi

这句话大意是:细莎异草,弥漫缘被。

zhèng mén dōng pì duì ní lián chán hé nán mén jiē dà huā chí xi è xiǎn gù běi mén tōng dà qié lán

这句话大意是:正门东辟,对尼连禅河,南门接大花池,西厄险固,北门通大伽蓝。

ruán yuán nèi dì shèng jì xiāng lín huò sū dǔ bō huò fù jīng shè bìng shàn bù zhōu zhū guó jūn wáng dà chén háo zú qīn chéng yí jiào jiàn yǐ jì yān

现代白话:壖垣内地,圣迹相邻,或窣堵波,或复精舍,并赡部洲诸国君王、大臣、豪族钦承遗教,建以记呢。

jīn gāng zuò

这句话大意是:1.金刚座。

pú tí shù yuán zhèng zhōng yǒu jīn gāng zuò

这句话大意是:菩提树垣正中,有金刚座。

xī xián jié chū chéng yǔ dà dì jù qǐ jù sān qiān dà qiān shì jiè zhī zhōng xià jí jīn lún shàng qīn dì jì jīn gāng suǒ chéng zhōu bǎi yú bù xián jié qiān fú zuò zhī ér rù jīn gāng dìng gù yuē jīn gāng zuò yān

现代白话:昔贤劫初成,与大地俱起,据三千大千世界之中,下极金轮,上侵地际,金刚所成,周百余步,贤劫千佛坐之而入金刚定,故曰金刚座呢。

zhèng shèng dào suǒ yì yuē dào chǎng dà dì zhèn dòng dú wú qīng yáo

这句话大意是:证圣道所,亦曰道场,大地震动,独无倾摇。

shì gù rú lái jiāng zhèng zhèng jué yě lì cǐ sì yú de jiē qīng dòng hòu zhì cǐ chù ān jìng bù qīng

这句话大意是:是故如来将证正觉也,历此四隅,地皆倾动,后至此处,安静不倾。

zì rù mò jié zhèng fǎ jìn wēi shā tǔ mí fù wú fù de jiàn

这句话大意是:自入末劫,正法浸微,沙土弥覆,无复得见。

fú niè pán hòu zhū guó jūn wáng chuán wén fó shuō jīn gāng zuò liàng suì yǐ liǎng qū guān zì zài pú sà xiàng nán běi biāo jiè dōng miàn ér zuò

这句话大意是:佛涅槃后,诸国君王传闻佛说金刚座量,遂以两躯观自在菩萨像南北标界,东面而坐。

wén zhū qí jiù yuē cǐ pú sà xiàng shēn méi bú jiàn fó fǎ dāng jǐn

这句话大意是:闻诸耆旧曰:“此菩萨像身没不见,佛法当尽。

jīn nán yú pú sà mò guò xiōng yì yǐ

现代白话:”今南隅菩萨没过胸臆了。

pú tí shù jí qí shì jì

这句话大意是:2.菩提树及其事迹。

jīn gāng zuò shàng pú tí shù zhě jí bì bō luó zhī shù yě

这句话大意是:金刚座上菩提树者,即毕钵罗之树也。

xī fú zài shì gāo shù bǎi chǐ lǚ jīng cán fá yóu gāo sì wǔ zhàng

这句话大意是:昔佛在世,高数百尺,屡经残伐,犹高四五丈。

fú zuò qí xià chéng děng zhèng jué yīn ér wèi zhī pú tí shù yān

现代白话:佛坐其下成等正觉,因而谓之菩提树呢。

jīng gàn huáng bái shù yè qīng cuì dōng xià bù diāo guāng xiān wú biàn

这句话大意是:茎干黄白,树叶青翠,冬夏不凋,光鲜无变。

měi zhì rú lái niè pán zhī rì yè jiē diāo luò qǐng zhī fù gù

这句话大意是:每至如来涅槃之日,叶皆凋落,顷之复故。

shì rì yě zhū guó jūn wáng yì fāng fǎ sú shù qiān wàn zhòng bù zhào ér jí xiāng shuǐ xiāng rǔ yǐ gài yǐ xǐ yú shì zòu yīn yuè liè xiāng huā dēng jù jì rì jìng xiū gòng yǎng

这句话大意是:是日也,诸国君王,异方法俗,数千万众,不召而集,香水香乳,以溉以洗,于是奏音乐,列香花,灯炬继日,竞修供养。

rú lái jì miè zhī hòu wú yōu wáng zhī chū sì wèi yě xìn shòu xié dào huǐ fú yí jì xīng fā bīng tú gōng lín jiǎn fá

这句话大意是:如来寂灭之后,无忧王之初嗣位也,信受邪道,毁佛遗迹,兴发兵徒,躬临剪伐。

gēn jīng zhī yè fēn cùn zhǎn jié cì xi shù shí bù ér jī jù yān lìng shì huǒ pó luó mén shāo yǐ cí tiān

现代白话:根茎枝叶,分寸斩截,次西数十步而积聚呢,令事火婆罗门烧以祠天。

yān yàn wèi jìng hū shēng liǎng shù měng huǒ zhī zhōng mào yè hán cuì yīn ér wèi zhī huī pú tí shù

这句话大意是:烟焰未静,忽生两树,猛火之中,茂叶含翠,因而谓之灰菩提树。

wú yōu wáng dǔ yì huǐ guò yǐ xiāng rǔ gài yú gēn jì hū jiāng dàn shù shēng rú běn

这句话大意是:无忧王睹异悔过,以香乳溉余根,洎乎将旦,树生如本。

wáng jiàn líng guài zhòng shēn xīn qìng gōng xiū gòng yǎng lè yǐ wàng guī

这句话大意是:王见灵怪,重深欣庆,躬修供养,乐以忘归。

wáng fēi sù xìn wài dào mì qiǎn shǐ rén yè fēn zhī hòu zhòng fá qí shù

这句话大意是:王妃素信外道,密遣使人,夜分之后,重伐其树。

wú yōu wáng dàn jiāng lǐ jìng wéi jiàn niè zhū shēn zēng bēi kǎi zhì chéng qí qǐng xiāng rǔ gài guàn bù rì hái shēng

这句话大意是:无忧王旦将礼敬,惟见蘖株,深增悲慨,至诚祈请,香乳溉灌,不日还生。

wáng shēn jìng yì dié shí zhōu yuán qí gāo shí yú chǐ jīn yóu jiàn zài

这句话大意是:王深敬异,叠石周垣,其高十余尺,今犹见在。

jìn shè shǎng jiā wáng zhě xìn shòu wài dào huǐ jí fó fǎ huài sēng qié lán fá pú tí shù jué zhì quán shuǐ bù jìn gēn dǐ nǎi zòng huǒ fén shāo yǐ gān zhè zhī wò zhī yù qí jiāo làn jué miè yí méng

这句话大意是:近设赏迦王者,信受外道,毁嫉佛法,坏僧伽蓝,伐菩提树,掘至泉水,不尽根柢,乃纵火焚烧,以甘蔗汁沃之,欲其焦烂,绝灭遗萌。

shù yuè hòu mó jiē zhì guó bǔ là ná fá mó wáng táng yán mǎn zhòu wú yōu wáng zhī mò sūn yě wén ér tàn yuē huì rì yǐ yǐn wéi yú fó shù jīn fù cuī cán shēng líng hé dǔ

这句话大意是:数月后,摩揭陁国补剌拿伐摩王,(唐言满胄)无忧王之末孙也,闻而叹曰:“慧日已隐,惟余佛树,今复摧残,生灵何睹?

jǔ shēn tóu dì āi gǎn dòng wù

这句话大意是:”举身投地,哀感动物。

yǐ shù qiān niú gòu rǔ ér gài jīng yè shù shēng qí gāo zhàng yú

这句话大意是:以数千牛构乳而溉,经夜树生,其高丈余。

kǒng hòu jiǎn fá zhōu zhì shí yuán gāo èr zhàng sì chǐ

这句话大意是:恐后剪伐,周峙石垣,高二丈四尺。

gù jīn pú tí shù yǐn yú shí bì shàng chū èr zhàng yú

这句话大意是:故今菩提树隐于石壁,上出二丈余。

pú tí shù dōng yǒu jīng shè gāo bǎi liù qī shí chǐ xià jī miàn guǎng èr shí yú bù lěi yǐ qīng zhuān tu yǐ shí huī

这句话大意是:菩提树东有精舍,高百六七十尺,下基面广二十余步,垒以青砖,涂以石灰。

céng kān jiē yǒu jīn xiàng sì bì lòu zuò qí zhì huò lián zhū xíng huò tiān xiān xiàng shàng zhì jīn tóng ā mó luò jiā guǒ

这句话大意是:层龛皆有金像,四壁镂作奇制,或连珠形,或天仙像,上置金铜阿摩落迦果。

yì wèi bǎo píng yòu chēng bǎo hú dōng miàn jiē wéi zhòng gé yán yǔ tè qǐ sān céng cuī zhù dòng liáng hù fēi liáo yǒu jīn yín diāo lòu yǐ shì zhī zhū yù cè cuò yǐ tián zhī

这句话大意是:(亦谓宝瓶,又称宝壶)东面接为重阁,檐宇特起三层,榱柱栋梁,户扉寮牖,金银雕镂以饰之,珠玉厕错以填之。

ào shì suì yǔ dòng hù sān chóng

这句话大意是:奥室邃宇,洞户三重。

wài mén zuǒ yòu gè yǒu kān shì yòu zé guān zì zài pú sà xiàng zuǒ zé cí shì pú sà xiàng bái yín zhù chéng gāo shí yú chǐ

这句话大意是:外门左右各有龛室,右则观自在菩萨像,左则慈氏菩萨像,白银铸成,高十余尺。

jīng shè gù dì wú yōu wáng xiān jiàn xiǎo jīng shè hòu yǒu pó luó mén gèng guǎng jiàn yān

现代白话:精舍故地,无忧王先建小精舍,后有婆罗门更广建呢。

chū yǒu pó luó mén bù xìn fó fǎ shì dà zì zài tiān chuán wén tiān shén zài xuě shān zhōng suì yǔ qí dì wǎng qiú yuàn yān

现代白话:初,有婆罗门不信佛法,事大自在天,传闻天神在雪山中,遂与其弟往求愿呢。

tiān yuē fán zhū yuàn qiú yǒu fú fāng guǒ

这句话大意是:天曰:“凡诸愿求,有福方果。

fēi rǔ suǒ qiú fēi wǒ néng suì

现代白话:非你所求,非我能遂。

pó luó mén yuē xiū hé fú kě yǐ suì xīn

现代白话:”婆罗门曰:“修何福能够遂心?

tiān yuē yù zhí shàn zhǒng qiú shèng fú tián pú tí shù zhě zhèng fó guǒ chù yě

这句话大意是:”天曰:“欲植善种,求胜福田,菩提树者,证佛果处也。

yí shí sù fǎn wǎng pú tí shù jiàn dà jīng shè chuān dà shuǐ chí xìng zhū gōng yǎng suǒ yuàn dāng suì

这句话大意是:宜时速返,往菩提树,建大精舍,穿大水池,兴诸供养,所愿当遂。

pó luó mén shòu tiān mìng fā dà xìn xīn xiāng shuài ér fǎn xiōng jiàn jīng shè dì záo shuǐ chí yú shì guǎng xiū gōng yǎng qín qiú xīn yuàn hòu jiē guǒ suì wèi wáng dà chén fán de lù shǎng jiē rù tán shě

这句话大意是:”婆罗门受天命,发大信心,相率而返,兄建精舍,弟凿水池,于是广修供养,勤求心愿,后皆果遂,为王大臣,凡得禄赏,皆入檀舍。

jīng shè jì chéng zhāo mù gōng rén yù tú rú lái chū chéng fó xiàng

这句话大意是:精舍既成,招募工人,欲图如来初成佛像。

kuàng yǐ suì yuè wú rén yìng zhào

这句话大意是:旷以岁月,无人应召。

jiǔ zhī yǒu pó luó mén lái gào zhòng yuē wǒ shàn tú xiě rú lái miào xiāng

这句话大意是:久之,有婆罗门来告众曰:“我善图写如来妙相。

zhòng yuē jīn jiāng zào xiàng fu hé suǒ xū

这句话大意是:”众曰:“今将造像,夫何所须?

yuē xiāng ní ěr

这句话大意是:”曰:“香泥耳。

yi zhì jīng shè zhī zhōng bìng yī dēng zhào wǒ rù yǐ jiān bì qí hù liù yuè hòu nǎi kě kāi mén

这句话大意是:宜置精舍之中,并一灯照我,入已,坚闭其户,六月后乃可开门。

shí zhū sēng zhòng jiē rú qí mìng

这句话大意是:”时诸僧众皆如其命。

shàng yú sì rì wèi mǎn liù rì zhòng xián hài yì kāi yǐ guān zhī

这句话大意是:尚余四日,未满六日,众咸骇异,开以观之。

jiàn jīng shè nèi fó xiàng yǎn rán jié jiā diē zuò yòu zú jū shàng zuǒ shǒu liǎn yòu shǒu chuí dōng miàn ér zuò sù rán rú zài

这句话大意是:见精舍内佛像俨然,结加跌坐,右足居上,左手敛,右手垂,东面而坐,肃然如在。

zuò gāo sì chǐ èr cùn guǎng zhàng èr chǐ wǔ cùn xiàng gāo zhàng yī chǐ wǔ cùn liǎng xī xiāng qù bā chǐ bā cùn liǎng jiān liù chǐ èr cùn xiāng hǎo jù zú cí yán ruò zhēn wéi yòu rǔ shàng tu yíng wèi zhōu

这句话大意是:座高四尺二寸,广丈二尺五寸,像高丈一尺五寸,两膝相去八尺八寸,两肩六尺二寸,相好具足,慈颜若真,惟右乳上涂莹未周。

jì bú jiàn rén fāng yàn shén jiàn zhòng xián bēi tàn yīn qín qǐng zhī

这句话大意是:既不见人,方验神鉴,众咸悲叹,殷勤请知。

yǒu yī shā mén sù xīn chún zhì nǎi gǎn mèng jiàn wǎng pó luó mén ér gào yuē wǒ shì cí shì pú sà kǒng gōng rén zhī sī bù cè shèng róng gù wǒ gōng lái tú xiě fó xiàng

这句话大意是:有一沙门,宿心淳质,乃感梦见往婆罗门而告曰:“我是慈氏菩萨,恐工人之思不测圣容,故我躬来图写佛像。

chuí yòu shǒu zhě xī rú lái zhī jiāng zhèng fó guǒ tiān mó lái ráo dì shén gào zhì qí yī xiān chū zhù fú xiáng mó rú lái gào yuē rǔ wù yōu bù wú yǐ rěn lì jiàng bǐ bì yǐ

现代白话:垂右手者,昔如来之将证佛果,天魔来娆,地神告至,其一先出,助佛降魔,如来告曰:‘你勿忧怖,我以忍力,降彼必了。

mó wáng yuē shuí wèi míng zhèng

这句话大意是:’魔王曰:‘谁为明证?

rú lái nǎi chuí shǒu zhǐ de yán cǐ yǒu zhèng

这句话大意是:’如来乃垂手指地,言:‘此有证。

shì shí dì èr dì shén yǒng chū zuò zhèng gù jīn xiàng shǒu fǎng xī xià chuí

这句话大意是:’是时第二地神踊出作证,故今像手仿昔下垂。

zhòng zhī líng jiàn mò bù bēi gǎn

这句话大意是:”众知灵鉴,莫不悲感。

yú shì rǔ shàng wèi zhōu tián cè zhòng bǎo zhū yīng bǎo guān qí zhēn jiāo shì

这句话大意是:于是乳上未周,填厕众宝,珠璎宝冠,奇珍交饰。

shè shǎng jiā wáng fá pú tí shù yǐ yù huǐ cǐ xiàng jì dǔ cí yán xīn bù ān rěn huí jià jiāng fǎn mìng zǎi chén yuē yi chú cǐ fó xiàng zhì dà zì zài tiān xíng

这句话大意是:设赏迦王伐菩提树已,欲毁此像,既睹慈颜,心不安忍,回驾将返,命宰臣曰:“宜除此佛像,置大自在天形。

zǎi chén shòu zhǐ jù ér tàn yuē huǐ fó xiàng zé lì jié zhāo yāng wéi wáng mìng nǎi sàng shēn miè zú jìn tuì ruò cǐ hé suǒ yi xíng

这句话大意是:”宰臣受旨,惧而叹曰:“毁佛像则历劫招殃,违王命乃丧身灭族,进退若此,何所宜行?

nǎi zhào xìn xīn yǐ wéi yì shǐ suì yú xiàng qián héng lěi zhuān bì xīn cán míng àn yòu zhì míng dēng zhuān bì zhī qián huà zì zài tiān

这句话大意是:”乃召信心以为役使,遂于像前横垒砖壁,心惭冥暗,又置明灯,砖壁之前画自在天。

gōng chéng bào mìng wáng wén xīn jù jǔ shēn shēng pào jī fū jué liè jū wèi jiǔ zhī biàn sàng méi yǐ

现代白话:功成报命,王闻心惧,举身生疱,肌肤攫裂,居未久之,便丧没了。

zǎi chén chí fǎn huǐ chú zhàng bì shí jīng duō rì dēng yóu bù miè

这句话大意是:宰臣驰返,毁除障壁,时经多日,灯犹不灭。

xiàng jīn shàng zài shén gōng bù kuī

这句话大意是:像今尚在,神工不亏。

jì chù ào shì dēng jù xiāng jì yù dǔ cí yán mò yóu shěn chá bì yú chén cháo chí dà míng jìng yǐn guāng nèi zhào nǎi dǔ líng xiāng

这句话大意是:既处奥室,灯炬相继,欲睹慈颜,莫由审察,必于晨朝持大明镜,引光内照,乃睹灵相。

fu yǒu jiàn zhě zì zēng bēi gǎn

这句话大意是:夫有见者,自增悲感。

rú lái chéng dào shí rì

这句话大意是:3.如来成道时日。

rú lái yǐ yìn dù fèi shè qiā yuè hòu bàn bā rì chéng děng zhèng jué dāng cǐ sān yuè bā rì yě

这句话大意是:如来以印度吠舍佉月后半八日成等正觉,当此三月八日也。

shàng zuò bù zé fèi shè qiā yuè hòu bàn shí wǔ rì chéng děng zhèng jué dāng cǐ sān yuè shí wǔ rì yě

这句话大意是:上座部则吠舍佉月后半十五日成等正觉,当此三月十五日也。

shì shí rú lái nián sān shí yǐ

现代白话:是时如来年三十了。

huò yuē nián sān shí wǔ yǐ

现代白话:或曰年三十五了。

rú lái chéng dào jí zhū fèng fú yí jì

这句话大意是:4.如来成道及诸奉佛遗迹。

pú tí shù běi yǒu fó jīng xíng zhī chù

这句话大意是:菩提树北,有佛经行之处。

rú lái chéng děng zhèng jué yǐ bù qǐ yú zuò qī rì jì dìng

这句话大意是:如来成等正觉已,不起于座,七日寂定。

qí qǐ yě zhì pú tí shù běi qī rì jīng xíng dōng xī wǎng lái xíng shí yú bù yì huā suí jī shí yǒu bā wén

这句话大意是:其起也,至菩提树北,七日经行,东西往来,行十余步,异花随迹,十有八文。

hòu rén yú cǐ lěi zhuān wèi jī gāo yú sān chǐ

这句话大意是:后人于此垒砖为基,高余三尺。

wén zhū xiān zhì yuē cǐ shèng jì jī biǎo rén mìng zhī xiū duǎn yě

这句话大意是:闻诸先志曰:此圣迹基,表人命之修短也。

xiān fā chéng yuàn hòu nǎi dù liàng suí shòu xiū duǎn shù yǒu zēng jiǎn

这句话大意是:先发诚愿,后乃度量,随寿修短,数有增减。

jīng xíng jī běi dào zuǒ pán shí shàng dà jīng shè zhōng yǒu fó xiàng jǔ mù shàng wàng

这句话大意是:经行基北道左盘石上,大精舍中有佛像,举目上望。

xī zhě rú lái yú cǐ qī rì guān pú tí shù mù bù zàn shě

这句话大意是:昔者如来于此七日观菩提树,目不暂舍。

wèi bào shù ēn gù cǐ zhān wàng

这句话大意是:为报树恩,故此瞻望。

pú tí shù xi bù yuǎn dà jīng shè zhōng yǒu tōu shí fó xiàng shì yǐ qí zhēn dōng miàn ér lì

这句话大意是:菩提树西不远,大精舍中有𨱎石佛像,饰以奇珍,东面而立。

qián yǒu qīng shí qí wén yì cǎi

这句话大意是:前有青石,奇文异彩。

shì xī rú lái chū chéng zhèng jué fàn wáng qǐ qī bǎo táng dì shì jiàn qī bǎo zuò fú yú qí shàng qī rì sī wéi fàng yì guāng míng zhào pú tí shù

这句话大意是:是昔如来初成正觉,梵王起七宝堂,帝释建七宝座,佛于其上七日思惟,放异光明,照菩提树。

qù shèng yōu yuǎn bǎo biàn wéi shí

这句话大意是:去圣悠远,宝变为石。

pú tí shù nán bù yuǎn yǒu sū dǔ bō gāo bǎi yú chǐ wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:菩提树南不远,有窣堵波,高百余尺,无忧王之所建也。

pú sà jì zhuó ní lián hé jiāng qù pú tí shù qiè zì wéi niàn hé yǐ wèi zuò xún zì fā míng dāng xū jìng cǎo

现代白话:菩萨既濯尼连河,将趣菩提树,窃自惟念凭什么为座,寻自发明当须净草。

tiān dì shì huà qí shēn wéi yì cǎo rén hé ér zhú lù

这句话大意是:天帝释化其身为刈草人,荷而逐路。

pú sà wèi yuē suǒ hé zhī cǎo pō néng huì yé

这句话大意是:菩萨谓曰:“所荷之草颇能惠耶?

huà rén wén mìng gōng yǐ cǎo fèng pú sà shòu yǐ zhí ér qián jìn

这句话大意是:”化人闻命,恭以草奉,菩萨受已,执而前进。

shòu cǎo dōng běi bù yuǎn yǒu sū dǔ bō shì pú sà jiāng zhèng fó guǒ qīng què qún lù chéng xiáng zhī chù

这句话大意是:受草东北不远,有窣堵波,是菩萨将证佛果,青雀、群鹿呈祥之处。

yìn dù xiū zhēng sī wèi jiā yìng gù jìng jū tiān suí shùn shì jiān qún cóng fēi rào xiào líng xiǎn shèng

这句话大意是:印度休征,斯为嘉应,故净居天随顺世间,群从飞绕,效灵显圣。

pú tí shù dōng dà lù zuǒ yòu gè yī sū dǔ bō shì mó wáng ráo pú sà chù yě

这句话大意是:菩提树东大路左右,各一窣堵波,是魔王娆菩萨处也。

pú sà jiāng zhèng fó guǒ mó wáng quàn shòu lún wáng cè shuō bù xíng yīn yōu ér fǎn

这句话大意是:菩萨将证佛果,魔王劝受轮王,策说不行,殷忧而返。

mó wáng zhī nǚ qǐng wǎng yòu yān pú sà wēi shén shuāi biàn yě róng fú léi cè zhàng xiāng xié ér tuì

现代白话:魔王之女请往诱呢,菩萨威神,衰变冶容,扶羸策杖,相携而退。

pú sà shù xī běi jīng shè zhōng yǒu jiā yè bō fó xiàng jì chēng líng shèng shí zhú guāng míng

这句话大意是:菩萨树西北精舍中,有迦叶波佛像,既称灵圣,时烛光明。

wén zhū xiān jì yuē ruò rén zhì chéng xuán rào qī zhōu zài suǒ shēng chù de sù mìng zhì

这句话大意是:闻诸先记曰:若人至诚,旋绕七周,在所生处,得宿命智。

jiā yè bō fú jīng shè xī běi èr zhuān shì gè yǒu dì shén zhī xiàng

这句话大意是:迦叶波佛精舍西北二砖室,各有地神之像。

xī zhě rú lái jiāng chéng zhèng jué yī bào mó zhì yī wèi fó zhèng

这句话大意是:昔者如来将成正觉,一报魔至,一为佛证。

hòu rén niàn gōng tú xíng jīng dé

这句话大意是:后人念功,图形旌德。

pú tí shù yuán xī běi bù yuǎn yǒu sū dǔ bō wèi yù jīn xiāng gāo sì shí yú chǐ cáo ju zhà guó shāng zhǔ zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:菩提树垣西北不远,有窣堵波,谓郁金香,高四十余尺,漕矩咤国商主之所建也。

xī cáo ju zhà guó yǒu dà shāng zhǔ zōng shì tiān shén cí qiú fú lì qīng miè fó fǎ bù xìn yīn guǒ

这句话大意是:昔漕矩咤国有大商主,宗事天神,祠求福利,轻蔑佛法,不信因果。

qí hòu jiāng zhū shāng lǚ mào qiān yǒu wú fàn zhōu nán hǎi zāo fēng shī lù bō tāo piāo làng shí jīng sān suì zī liáng qìng jié hú kǒu bù chōng

这句话大意是:其后将诸商侣,贸迁有无,泛舟南海,遭风失路,波涛飘浪,时经三岁,资粮罄竭,糊口不充。

tóng zhōu zhī rén zhāo bù móu xī lù lì tóng zhì niàn suǒ shì tiān xīn lǜ yǐ láo míng gōng bù jì

这句话大意是:同舟之人,朝不谋夕,戮力同志,念所事天,心虑已劳,冥功不济。

é jiàn tài shān chóng yá jùn lǐng liǎng rì lián huī zhòng míng zhào lǎng

这句话大意是:俄见大山,崇崖峻岭,两日联晖,重明照朗。

shí zhū shāng lǚ gēng xiāng wèi yuē wǒ cáo yǒu fú yù cǐ tài shān yí yú zhōng zhǐ de zì ān lè

这句话大意是:时诸商侣更相慰曰:“我曹有福,遇此大山,宜于中止,得自安乐。

shāng zhǔ yuē fēi shān yě nǎi mó jié yú ěr

这句话大意是:”商主曰:“非山也,乃摩竭鱼耳。

chóng yá jùn lǐng xū liè yě

这句话大意是:崇崖峻岭,须鬛也;。

liǎng rì lián huī yǎn guāng yě

这句话大意是:两日联晖,眼光也。

yán shēng wèi jìng zhōu fān piāo còu

这句话大意是:”言声未静,舟帆飘凑。

yú shì shāng zhǔ gào zhū lǚ yuē wǒ wén guān zì zài pú sà yú zhū wēi ě néng xuán ān lè yi gè zhì chéng chēng qí míng zì

这句话大意是:于是商主告诸侣曰:“我闻观自在菩萨于诸危厄能旋安乐,宜各至诚,称其名字。

suì jí tóng shēng guī mìng chēng niàn

这句话大意是:”遂即同声,归命称念。

chóng shān jì yǐn liǎng rì yì méi

这句话大意是:崇山既隐,两日亦没。

é jiàn shā mén wēi yí xiáng xù zhàng xī líng xū ér lái zhěng nì bù yú shí ér zhì běn guó yǐ

现代白话:俄见沙门,威仪庠序,杖锡凌虚,而来拯溺,不逾时而至本国了。

yīn jí xìn xīn zhēn gù qiú fù bù huí jiàn sū dǔ bō shì xiū gòng yǎng yǐ yù jīn xiāng ní ér zhōu tu shàng xià

这句话大意是:因即信心贞固,求福不回,建窣堵波,式修供养,以郁金香泥而周涂上下。

jì fā xìn xīn lǜ qí tóng zhì gōng lǐ shèng jì guān pú tí shù

这句话大意是:既发信心,率其同志,躬礼圣迹,观菩提树。

wèi xiá yán guī yǐ yān huì shuò

这句话大意是:未暇言归,已淹晦朔。

shāng lǚ tóng yóu gēng xiāng wèi yuē shān chuān yōu jiān xiāng guó liáo yuǎn xī suǒ jiàn lì sū dǔ bō zhě wǒ cáo zài cǐ shuí qí sǎ sǎo

这句话大意是:商侣同游,更相谓曰:“山川悠间,乡国辽远,昔所建立窣堵波者,我曹在此,谁其洒扫?

yán qì xuán rào zhì cǐ hū jiàn yǒu sū dǔ bō hài qí yóu zhì jí qián zhān chá nǎi běn guó suǒ jiàn sū dǔ bō yě

这句话大意是:”言讫,旋绕至此,忽见有窣堵波,骇其由致,即前瞻察,乃本国所建窣堵波也。

gù jīn yìn dù yīn yǐ yù jīn wèi míng

这句话大意是:故今印度因以郁金为名。

pú tí shù yuán dōng nán yú ní jū lǜ shù cè sū dǔ bō bàng yǒu jīng shè zhōng zuò fú zuò xiàng

这句话大意是:菩提树垣东南隅尼拘律树侧窣堵波,傍有精舍,中作佛坐像。

xī rú lái chū zhèng fó guǒ dà fàn tiān wáng yú cǐ quàn qǐng zhuǎn miào fǎ lún

这句话大意是:昔如来初证佛果,大梵天王于此劝请转妙法轮。

pú tí shù yuán nèi sì yú jiē yǒu dà sū dǔ bō

这句话大意是:菩提树垣内,四隅皆有大窣堵波。

zài xī rú lái shòu jí xiáng cǎo yǐ qù pú tí shù xiān lì sì yú dà dì zhèn dòng zhì jīn gāng zuò fāng de ān jìng

这句话大意是:在昔如来受吉祥草已,趣菩提树,先历四隅,大地震动,至金刚座,方得安静。

shù yuán zhī nèi shèng jì lín cì qiāng nán biàn jǔ

这句话大意是:树垣之内,圣迹鳞次,羌难遍举。

pú tí shù yuán fù jìn zhū jī

这句话大意是:5.菩提树垣附近诸迹。

pú tí shù yuán wài xī nán sū dǔ bō fèng rǔ mí èr mù nǚ gù zhái

这句话大意是:菩提树垣外,西南窣堵波,奉乳糜二牧女故宅。

qí cè sū dǔ bō mù nǚ yú cǐ zhǔ mí

这句话大意是:其侧窣堵波,牧女于此煮糜。

cì cǐ sū dǔ bō rú lái shòu mí chù yě

这句话大意是:次此窣堵波,如来受糜处也。

nán mén wài yí jì

这句话大意是:6.南门外遗迹。

pú tí shù yuán nán mén wài yǒu dà chí zhōu qī bǎi yú bù qīng lán chéng jìng lóng yú qián zhái pó luó mén xiōng dì chéng dà zì zài tiān mìng zhī suǒ záo yě

这句话大意是:菩提树垣南门外有大池,周七百余步,清澜澄镜,龙鱼潜宅,婆罗门兄弟承大自在天命之所凿也。

cì nán yī chí zài xī rú lái chū chéng zhèng jué fāng yù huàn zhuó tiān dì shì wèi fó huà chéng

这句话大意是:次南一池,在昔如来初成正觉,方欲浣濯,天帝释为佛化成。

chí xi yǒu dà shí fú huàn yī yǐ fāng yù pù shài tiān dì shì zì dà xuě shān chí lái yě

这句话大意是:池西有大石,佛浣衣已,方欲曝晒,天帝释自大雪山持来也。

qí cè sū dǔ bō rú lái yú cǐ nà gù yī

这句话大意是:其侧窣堵波,如来于此纳故衣。

cì nán lín zhōng sū dǔ bō rú lái shòu pín lǎo mǔ shī gù yī chù

这句话大意是:次南林中窣堵波,如来受贫老母施故衣处。

dì shì huà chí dōng lín zhōng yǒu mù zhī lín zhì lóng wáng chí qí shuǐ qīng hēi qí wèi gān měi

这句话大意是:帝释化池东林中,有目支邻陁龙王池,其水清黑,其味甘美。

xi àn yǒu xiǎo jīng shè zhōng zuò fó xiàng

这句话大意是:西岸有小精舍,中作佛像。

xī rú lái chū chéng zhèng jué yú cǐ yàn zuò qī rì rù dìng

这句话大意是:昔如来初成正觉,于此宴坐,七日入定。

shí cǐ lóng wáng jǐng wèi rú lái jí yǐ qí shēn rào fú qī zā huà chū duō tóu fǔ chuí wèi gài gù chí dōng àn yǒu qí shì yān

现代白话:时此龙王警卫如来,即以其身绕佛七匝,化出多头,俯垂为盖,故池东岸有其室呢。

mù zhī lín zhì lóng chí dōng lín zhōng jīng shè yǒu fú léi shòu zhī xiàng

这句话大意是:目支邻陁龙池东,林中精舍有佛羸瘦之像。

qí cè yǒu jīng xíng zhī suǒ zhǎng qī shí yú bù nán běi gè yǒu bēi bō luō shù

这句话大意是:其侧有经行之所,长七十余步,南北各有卑钵罗树。

gù jīn tǔ sú zhū yǒu yīng jí xiāng yóu tu xiàng duō méng chú chà

这句话大意是:故今土俗,诸有婴疾,香油涂像,多蒙除差。

shì pú sà xiū kǔ xíng chù

这句话大意是:是菩萨修苦行处。

rú lái wèi fú wài dào yòu shòu mó qǐng yú shì kǔ xíng liù nián rì shí yī má yī mài xíng róng qiáo cuì fū tǐ léi jí jīng xíng wǎng lái pān shù hòu qǐ

这句话大意是:如来为伏外道,又受魔请,于是苦行六年,日食一麻一麦,形容憔悴,肤体羸瘠,经行往来,攀树后起。

pú sà kǔ xíng bēi bō luō shù cè yǒu sū dǔ bō shì ā ruò jiāo chén rú děng wǔ rén zhù chù

这句话大意是:菩萨苦行卑钵罗树侧,有窣堵波,是阿若憍陈如等五人住处。

chū tài zǐ zhī shě jiā yě páng huáng shān zé qī xī lín quán shí jìng fàn wáng nǎi mìng wǔ rén suí zhān shì yān

现代白话:初,太子之舍家也,彷徨山泽,栖息林泉,时净饭王乃命五人随瞻侍呢。

tài zǐ jì xiū kǔ xíng jiāo chén rú děng yì jí qín qiú

这句话大意是:太子既修苦行,憍陈如等亦即勤求。

jiāo chén rú děng zhù chù dōng nán yǒu sū dǔ bō pú sà rù ní lián chán nà hé mù yù zhī chù

这句话大意是:憍陈如等住处东南,有窣堵波,菩萨入尼连禅那河沐浴之处。

hé cè bù yuǎn pú sà yú cǐ shòu shí rǔ mí

这句话大意是:河侧不远,菩萨于此受食乳糜。

qí cè sū dǔ bō èr zhǎng zhě xiàn chǎo mì chù

这句话大意是:其侧窣堵波,二长者献𪎊蜜处。

fú zài shù xià jié jiā diē zuò jì rán yàn mò shòu jiě tuō lè guò qī rì hòu fāng cóng dìng qǐ

这句话大意是:佛在树下结加跌坐,寂然宴默,受解脱乐,过七日后,方从定起。

shí èr shāng zhǔ xíng cì lín wài ér bǐ lín zhōng shén gào shāng zhǔ yuē shì zhǒng tài zǐ jīn zài cǐ zhōng chū zhèng fó guǒ xīn níng jì dìng sì shí jiǔ rì wèi yǒu suǒ shí suí yǒu fèng shàng huò dà shàn lì

这句话大意是:时二商主行次林外,而彼林中神告商主曰:“释种太子今在此中,初证佛果,心凝寂定,四十九日未有所食,随有奉上,获大善利。

shí èr shāng zhǔ gè chí xíng zī chǎo mì fèng shàng shì zūn nà shòu

这句话大意是:”时二商主各持行资𪎊蜜奉上,世尊纳受。

zhǎng zhě xiàn chǎo cè yǒu sū dǔ bō sì tiān wáng fèng bō chù

这句话大意是:长者献𪎊侧,有窣堵波,四天王奉钵处。

shāng zhǔ jì xiàn chǎo mì shì zūn sī yǐ hé qì shòu zhī

这句话大意是:商主既献𪎊蜜,世尊思以何器受之。

shí sì tiān wáng cóng sì fāng lái gè chí jīn bō ér yǐ fèng shàng

这句话大意是:时四天王从四方来,各持金钵,而以奉上。

shì zūn mò rán ér bù nà shòu yǐ wéi chū jiā bù yí cǐ qì

这句话大意是:世尊默然,而不纳受,以为出家不宜此器。

sì tiān wáng shě jīn bō fèng yín bō nǎi zhì pō zhī liú lí mǎ nǎo chē qú zhēn zhū děng bō shì zūn rú shì jiē bù wéi shòu

这句话大意是:四天王舍金钵,奉银钵,乃至颇胝、琉璃、马脑、车渠、真珠等钵,世尊如是皆不为受。

sì tiān wáng gè hái gōng fèng chí shí bō gàn qīng yìng chè zhòng yǐ jìn xiàn

这句话大意是:四天王各还宫,奉持石钵,绀青映彻,重以进献。

shì zūn duàn bǐ cǐ gù ér zǒng shòu zhī cì dì zhòng lěi àn wèi yī bō gù qí wài cè yǒu sì jì yān

现代白话:世尊断彼此故,而总受之,次第重垒,按为一钵,故其外侧有四际呢。

sì tiān wáng xiàn bō cè bù yuǎn yǒu sū dǔ bō rú lái wèi mǔ shuō fǎ chù yě

这句话大意是:四天王献钵侧不远,有窣堵波,如来为母说法处也。

rú lái jì chéng zhèng jué chēng tiān rén shī qí mǔ mó yē zì tiān gōng jiàng yú cǐ chù shì zūn suí jī shì jiào lì xǐ

这句话大意是:如来既成正觉,称天人师,其母摩耶自天宫降于此处,世尊随机示教利喜。

qí cè hé chí àn yǒu sū dǔ bō zài xī rú lái xiàn zhū shén biàn huà yǒu yuán chù

这句话大意是:其侧涸池岸有窣堵波,在昔如来现诸神变化有缘处。

xiàn shén biàn cè yǒu sū dǔ bō rú lái dù yōu lóu pín luó jiā yè bō sān xiōng dì jí qiān mén rén chù

这句话大意是:现神变侧有窣堵波,如来度优楼频螺迦叶波三兄弟及千门人处。

rú lái fāng chuí shàn dǎo suí yīng xiáng fú shí yōu lóu pín luó jiā yè bō wǔ bǎi mén rén qǐng fó jiào jiā yè bō yuē wú yì yǔ ěr jù fǎn mí tú

现代白话:如来方垂善导,随应降伏,时优楼频螺迦叶波五百门人请佛教,迦叶波曰:“我亦与你俱返迷途。

yú shì xiāng cóng lái zhì fú suǒ

这句话大意是:”于是相从来至佛所。

rú lái gào yuē qì lù pí yī shě jì huǒ jù

这句话大意是:如来告曰:“弃鹿皮衣,舍祭火具。

shí zhū fàn zhì gōng chéng shèng jiào yǐ qí fú yòng tóu ní lián hé

这句话大意是:”时诸梵志恭承圣教,以其服用投尼连河。

nà de jiā yè bō jiàn zhū jì qì suí liú piào fàn yǔ qí mén rén hou xiōng dòng jìng jì jiàn gǎi zhé yì suí rǎn yī

这句话大意是:捺地迦叶波见诸祭器随流漂泛,与其门人候兄动静,既见改辙,亦随染衣。

qié yē jiā yè bō yǔ èr bǎi mén rén wén qí xiōng zhī shě fǎ yě yì zhì fú suǒ yuàn xiū fàn xíng

这句话大意是:伽耶迦叶波与二百门人闻其兄之舍法也,亦至佛所,愿修梵行。

dù jiā yè bō xiōng dì xī běi sū dǔ bō shì rú lái fú jiā yè bō suǒ shì huǒ lóng chù

这句话大意是:度迦叶波兄弟西北窣堵波,是如来伏迦叶波所事火龙处。

rú lái jiāng huà qí rén xiān fú suǒ zōng nǎi zhì fàn zhì huǒ lóng zhī shì

这句话大意是:如来将化其人,先伏所宗,乃至梵志火龙之室。

yè fēn yǐ hòu lóng tǔ yān yàn fú jì rù dìng yì qǐ huǒ guāng qí shì dòng rán měng yàn yán chì

这句话大意是:夜分已后,龙吐烟焰,佛既入定,亦起火光,其室洞然,猛焰炎炽。

zhū fàn zhì shī kǒng huǒ hài fú mò bù bēn fù bēi hào mǐn xī

这句话大意是:诸梵志师恐火害佛,莫不奔赴,悲号愍惜。

yōu lóu pín luó jiā yè bō wèi qí tú yuē yǐ jīn guān zhī wèi bì huǒ yě dàng shì shā mén fú huǒ lóng ěr

这句话大意是:优楼频螺迦叶波谓其徒曰:“以今观之,未必火也,当是沙门伏火龙耳。

rú lái nǎi yǐ huǒ lóng shèng zhì bō zhōng qīng dàn chí shì wài dào mén rén

这句话大意是:”如来乃以火龙盛置钵中,清旦持示外道门人。

qí cè sū dǔ bō wǔ bǎi dú jué tóng rù niè pán chù yě

这句话大意是:其侧窣堵波,五百独觉同入涅槃处也。

mù zhī lín zhì lóng chí nán sū dǔ bō jiā yè bō jiù rú lái nì shuǐ chù yě

这句话大意是:目支邻陁龙池南窣堵波,迦叶波救如来溺水处也。

jiā yè xiōng dì shí tuī shén tōng yuǎn jìn yǎng dé lí shù guī xīn

这句话大意是:迦叶兄弟时推神通,远近仰德,黎庶归心。

shì zūn fāng dǎo mí tú dà quán shè huà xìng bù mì yún jiàng shù bào yǔ zhōu fú suǒ jū lìng dú wú shuǐ

这句话大意是:世尊方导迷徒,大权摄化,兴布密云,降澍暴雨,周佛所居,令独无水。

jiā yè shì shí jiàn cǐ yún yǔ wèi mén rén yuē shā mén zhù chù jiāng bù piào ruò

这句话大意是:迦叶是时见此云雨,谓门人曰:“沙门住处将不漂溺?

fàn zhōu lái jiù nǎi xiàn shì zūn lǚ shuǐ rú de dǎo hé zhōng liú shuǐ fèn shā xiàn

这句话大意是:”泛舟来救,乃见世尊履水如地,蹈河中流,水分沙现。

jiā yè jiàn yǐ xīn fú ér tuì

这句话大意是:迦叶见已,心伏而退。

dōng mén wài yí jì

这句话大意是:7.东门外遗迹。

pú tí shù yuán dōng mén wài èr sān lǐ yǒu máng lóng shì

这句话大意是:菩提树垣东门外二三里,有盲龙室。

cǐ lóng zhě yāng lèi sù jī bào shòu shēng máng

这句话大意是:此龙者,殃累宿积,报受生盲。

rú lái zì qián zhèng jué shān yù qù pú tí shù tú cì shì cè lóng yǎn hū míng nǎi jiàn pú sà jiāng qù fó shù wèi pú sà yuē rén jīn bù jiǔ dàng chéng zhèng jué

这句话大意是:如来自前正觉山欲趣菩提树,途次室侧,龙眼忽明,乃见菩萨将趣佛树,谓菩萨曰:“仁今不久当成正觉。

wǒ yǎn máng míng yú zī yǐ jiǔ yǒu fú xìng shì wǒ yǎn zhé míng xián jié zhī zhōng guò qù sān fú chū xìng shì shí yǐ de míng shì

这句话大意是:我眼盲冥,于兹已久,有佛兴世,我眼辄明,贤劫之中,过去三佛出兴世时,已得明视。

rén jīn zhì cǐ wǒ yǎn hū kāi yǐ gù zhī zhī dàng chéng fú yǐ

现代白话:仁今至此,我眼忽开,以故知之,当成佛了。

pú tí shù yuán dōng mén cè yǒu sū dǔ bō mó wáng bù pú sà zhī chù

这句话大意是:菩提树垣东门侧,有窣堵波,魔王怖菩萨之处。

chū mó wáng zhī pú sà jiāng chéng zhèng jué yě yòu luàn bù suí yōu huáng wú lài jí zhū shén zhòng qí zhěng mó jūn zhì bīng zhèn lǚ jiāng xié pú sà

这句话大意是:初,魔王知菩萨将成正觉也,诱乱不遂,忧惶无赖,集诸神众,齐整魔军,治兵振旅,将胁菩萨。

yú shì fēng yǔ piāo zhù léi diàn huì míng zòng huǒ fēi yān yáng shā jī shí bèi máo dùn zhī jù jí xián shǐ zhī yòng

这句话大意是:于是风雨飘注,雷电晦冥,纵火飞烟,扬沙激石,备矛盾之具,极弦矢之用。

pú sà yú shì rù dà cí dìng fán jué bīng zhàng biàn wéi lián huá

这句话大意是:菩萨于是入大慈定,凡厥兵杖变为莲华。

mó jūn hài bù bēn chí tuì sàn

这句话大意是:魔军骇怖,奔驰退散。

qí cè bù yuǎn yǒu èr sū dǔ bō dì shì fàn wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:其侧不远有二窣堵波,帝释、梵王之所建也。

běi mén wài mó hē pú tí sēng qié lán

这句话大意是:8.北门外摩诃菩提僧伽蓝。

pú tí shù běi mén wài mó hē pú tí sēng qié lán qí xiān sēng jiā luō guó wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:菩提树北门外摩诃菩提僧伽蓝,其先僧伽罗国王之所建也。

tíng yǔ liù yuàn guān gé sān céng zhōu dǔ yuán qiáng gāo sān sì zhàng jí gōng rén zhī miào qióng dān qīng zhī shì

这句话大意是:庭宇六院,观阁三层,周堵垣墙高三四丈,极工人之妙,穷丹青之饰。

zhì yú fó xiàng zhù yǐ jīn yín fán jué zhuāng yán cè yǐ zhēn bǎo

这句话大意是:至于佛像,铸以金银,凡厥庄严,厕以珍宝。

zhū sū dǔ bō gāo guǎng miào shì zhōng yǒu rú lái shè lì qí gǔ shè lì dà rú shǒu zhǐ jié guāng rùn xiān bái jiǎo chè zhōng wài

这句话大意是:诸窣堵波高广妙饰,中有如来舍利,其骨舍利大如手指节,光润鲜白,皎彻中外。

qí ròu shè lì rú dà zhēn zhū sè dài hóng piāo

这句话大意是:其肉舍利如大真珠,色带红缥。

měi suì zhì rú lái dà shén biàn yuè mǎn zhī rì chū shì zhòng rén

这句话大意是:每岁至如来大神变月满之日,出示众人。

jí yìn dù shí èr yuè sān shí rì dāng cǐ zhēng yuè shí wǔ rì yě

这句话大意是:(即印度十二月三十日,当此正月十五日也。

cǐ shí yě huò fàng guāng huò yǔ huā

这句话大意是:)此时也,或放光,或雨花。

sēng tú jiǎn qiān rén xí xué dà chéng shàng zuò bù fǎ lǜ yí qīng sù jiè xíng zhēn míng

这句话大意是:僧徒减千人,习学大乘上座部法,律仪清肃,戒行贞明。

xī zhě nán hǎi sēng jiā luō guó qí wáng chún xìn fó fǎ fā zì tiān rán

这句话大意是:昔者,南海僧伽罗国,其王淳信佛法,发自天然。

yǒu zú dì chū jiā xiǎng fú shèng jì yuǎn yóu yìn dù yù zhū qié lán xián qīng biān bǐ

这句话大意是:有族弟出家,想佛圣迹,远游印度,寓诸伽蓝,咸轻边鄙。

yú shì fǎn jì běn guó wáng gōng yuǎn yíng shā mén bēi gěng sì ruò bù néng yán

这句话大意是:于是返迹本国,王躬远迎,沙门悲耿,似若不能言。

wáng yuē jiāng hé suǒ fù ruò cǐ yīn yōu

这句话大意是:王曰:“将何所负,若此殷忧?

shā mén yuē píng shì guó wēi yóu fāng wèn dào jī lǚ yì yù zài lí hán shǔ dòng zāo líng rǔ yǔ jiàn jī qiào

这句话大意是:”沙门曰:“凭恃国威,游方问道,羁旅异域,载罹寒暑,动遭凌辱,语见讥诮。

fù sī yōu chǐ jù de huān xīn

这句话大意是:负斯忧耻,讵得欢心?

wáng yuē ruò shì zhě hé wèi yě

这句话大意是:”王曰:“若是者何谓也?

yuē chéng yuàn dài wáng fú tián wéi yì yú zhū yìn dù jiàn lì qié lán jì jīng shèng jì yòu shàn gāo míng fú zī xiān wáng ēn jí hòu sì

这句话大意是:”曰:“诚愿大王福田为意,于诸印度建立伽蓝,既旌圣迹,又擅高名,福资先王,恩及后嗣。

yuē sī shì shén měi wén zhī hé wǎn

这句话大意是:”曰:“斯事甚美,闻之何晚?

yú shì yǐ guó zhōng zhòng bǎo xiàn yìn dù wáng

这句话大意是:”于是以国中重宝献印度王。

wáng jì nà gòng yì cún huái yuǎn wèi shǐ chén yuē wǒ jīn jiāng hé chí bào lái mìng

这句话大意是:王既纳贡,义存怀远,谓使臣曰:“我今将何持报来命?

shǐ chén yuē sēng jiā luō wáng qǐ shǒu yìn dù dà jí xiáng wáng

这句话大意是:”使臣曰:“僧伽罗王稽首印度大吉祥王!

dài wáng wēi dé yuǎn zhèn huì zé xiá bèi

这句话大意是:大王威德远振,惠泽遐被。

xià tǔ shā mén qīn fēng mù huà gǎn yóu shàng guó zhǎn jìng shèng jì yù zhū qié lán mò zhī jiàn guǎn jiān xīn yǐ jí méng chǐ ér guī

这句话大意是:下土沙门,钦风慕化,敢游上国,展敬圣迹,寓诸伽蓝,莫之见馆,艰辛已极,蒙耻而归。

qiè tú yuǎn móu yí fàn lái yè yú zhū yìn dù jiàn yī qié lán shǐ kè yóu qǐ shì xī jiān yǒu suǒ liǎng guó jiāo huān xíng rén wú tì

这句话大意是:窃图远谋,贻范来叶,于诸印度建一伽蓝,使客游乞士,息肩有所,两国交欢,行人无替。

wáng yuē rú lái qián huà yí fēng sī zài shèng jì zhī suǒ rèn qǔ yī yān

现代白话:”王曰:“如来潜化,遗风斯在,圣迹之所,任取一呢。

shǐ zhě fèng cí bào mìng qún chén bài hè suì nǎi jí zhū shā mén píng yì jiàn lì

这句话大意是:”使者奉辞报命,群臣拜贺,遂乃集诸沙门,评议建立。

shā mén yuē pú tí shù zhě qù lái zhū fú xián cǐ zhèng shèng kǎo zhī yì yì wú chū cǐ móu

这句话大意是:沙门曰:“菩提树者,去来诸佛咸此证圣,考之异议,无出此谋。

yú shì shě guó zhēn bǎo jiàn cǐ qié lán yǐ qí guó sēng ér xiū gòng yǎng nǎi kè tóng wèi jì yuē fu zhōu gěi wú sī zhū fú zhì jiào

这句话大意是:”于是舍国珍宝,建此伽蓝,以其国僧而修供养,乃刻铜为记曰:“夫周给无私,诸佛至教;。

huì jì yǒu yuán xiān shèng míng xùn

这句话大意是:惠济有缘,先圣明训。

jīn wǒ xiǎo zi pī chéng wáng yè shì jiàn qié lán yòng jīng shèng jì fú zī zǔ kǎo huì bèi lí yuán

这句话大意是:今我小子,丕承王业,式建伽蓝,用旌圣迹,福资祖考,惠被黎元。

wéi wǒ guó sēng ér de zì zài jí yǒu guó rén yì tóng sēng lì

这句话大意是:唯我国僧而得自在,及有国人亦同僧例。

chuán zhī hòu sì yǒng yǒng wú qióng

这句话大意是:传之后嗣,永永无穷。

gù cǐ qié lán duō zhí shī zǐ guó sēng yě

这句话大意是:”故此伽蓝多执师子国僧也。

ān jū yuè rì

这句话大意是:9.安居月日。

pú tí shù nán shí yú lǐ shèng jì xiāng lín nán yǐ bèi jǔ

这句话大意是:菩提树南十余里,圣迹相邻,难以备举。

měi suì bǐ qiū jiě ān jū sì fāng fǎ sú bǎi qiān wàn zhòng qī rì qī yè chí xiāng huā gǔ yīn lè biàn yóu lín zhōng lǐ bài gōng yǎng

这句话大意是:每岁比丘解安居,四方法俗百千万众,七日七夜,持香花,鼓音乐,遍游林中,礼拜供养。

yìn dù sēng tú yī fó shèng jiào jiē yǐ shì luō fá ná yuè qián bàn yī rì rù yǔ ān jū dāng cǐ wǔ yuè shí liù rì

这句话大意是:印度僧徒依佛圣教,皆以室罗伐拿月前半一日入雨安居,当此五月十六日;。

yǐ è shī fù yǔ dū yuè hòu bàn shí wǔ rì jiě yǔ ān jū dāng cǐ bā yuè shí wǔ rì

这句话大意是:以頞湿缚庾阇月后半十五日解雨安居,当此八月十五日。

yìn dù yuè míng yī xīng ér jiàn gǔ jīn bù yì zhū bù wú chà

这句话大意是:印度月名,依星而建,古今不易,诸部无差。

liáng yǐ fāng yán wèi róng chuán yì yǒu miù fēn shí jì yuè zhì sī guāi yì gù yǐ sì yuè shí liù rì rù ān jū qī yuè shí wǔ rì jiě ān jū yě

这句话大意是:良以方言未融,传译有谬,分时计月,致斯乖异,故以四月十六日入安居,七月十五日解安居也。

✦ You read 卷八 一国

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.