大唐西域记 · 辩机 · Chapter 7 of 15

卷五 六国

PinyinModern Translation
Size

jié ruò jū dū guó

这句话大意是:○羯若鞠阇国。

jié ruò jū dū guó zhōu sì qiān yú lǐ

这句话大意是:羯若鞠阇国周四千余里。

guó dà dū chéng xi lín qíng jiā hé qí zhǎng èr shí yú lǐ guǎng sì wǔ lǐ

这句话大意是:国大都城西临殑伽河,其长二十余里,广四五里。

chéng huáng jiān jùn tái gé xiāng wàng huā lín chí zhǎo guāng xiān chéng jìng

这句话大意是:城隍坚峻,台阁相望,花林池沼,光鲜澄镜。

yì fāng qí huò duō jù yú cǐ

这句话大意是:异方奇货,多聚于此。

jū rén fēng lè jiā shì fù ráo

这句话大意是:居人丰乐,家室富饶。

huā guǒ jù fán jià sè shí bō

这句话大意是:花果具繁,稼穑时播。

qì xù hé qià fēng sú chún zhì

这句话大意是:气序和洽,风俗淳质。

róng mào yán yǎ fú shì xiān qǐ

这句话大意是:容貌妍雅,服饰鲜绮。

dǔ xué yóu yì tán lùn qīng yuǎn

这句话大意是:笃学游艺,谈论清远。

xié zhèng èr dào xìn zhě xiāng bàn

这句话大意是:邪正二道,信者相半。

qié lán bǎi yú suǒ sēng tú wàn yú rén dà xiǎo èr chéng jiān gōng xí xué

这句话大意是:伽蓝百余所,僧徒万余人,大小二乘,兼功习学。

tiān cí èr bǎi yú suǒ yì dào shù qiān yú rén

这句话大意是:天祠二百余所,异道数千余人。

yī guó hào yóu lái

这句话大意是:一、国号由来。

jié ruò jū dū guó rén cháng shòu shí qí jiù wáng chéng hào jū sū mó bǔ luó táng yán huā gōng

这句话大意是:羯若鞠阇国人长寿时,其旧王城号拘苏磨补逻,(唐言花宫。

wáng hào fàn shòu fú zhì sù zī wén wǔ yǔn bèi wēi shè shàn bù shēng zhèn lín guó

这句话大意是:)王号梵授,福智宿资,文武允备,威慑赡部,声震邻国。

jù zú qiān zi zhì yǒng hóng yì fù yǒu bǎi nǚ yí mào yán yǎ

这句话大意是:具足千子,智勇弘毅,复有百女,仪貌妍雅。

shí yǒu xiān rén jū qíng jiā hé cè qī shén rù dìng jīng shù wàn suì xíng rú kū mù yóu qín qī jí yí ní jū lǜ guǒ yú xiān rén jiān shàng shǔ wǎng hán lái chuí yīn hé gǒng

这句话大意是:时有仙人居殑伽河侧,栖神入定,经数万岁,形如枯木,游禽栖集,遗尼拘律果于仙人肩上,暑往寒来,垂荫合拱。

duō lì nián suǒ cóng dìng ér qǐ yù qù qí shù kǒng fù niǎo cháo shí rén měi qí dé hào dà shù xiān rén

这句话大意是:多历年所,从定而起,欲去其树,恐覆鸟巢,时人美其德,号大树仙人。

xiān rén yù mù hé bīn yóu guān lín bó jiàn wáng zhū nǚ xiàng cóng xī xì yù jiè ài qǐ rǎn zhe xīn shēng biàn yì huā gōng yù shì lǐ qǐng

这句话大意是:仙人寓目河滨,游观林薄,见王诸女相从嬉戏,欲界爱起,染著心生,便诣花宫,欲事礼请。

wáng wén xian zhì gōng yíng wèi yuē dà xiān qī qíng wù wài hé néng qīng jǔ

这句话大意是:王闻仙至,躬迎慰曰:“大仙栖情物外,何能轻举?

xiān rén yuē wǒ qī lín sǒu mí jī suì shí chū dìng yóu lǎn jiàn wáng zhū nǚ rǎn ài xīn shēng zì yuǎn lái qǐng

这句话大意是:”仙人曰:“我栖林薮,弥积岁时,出定游览,见王诸女,染爱心生,自远来请。

wáng wén qí cí jì wú suǒ chū wèi xiān rén yuē jīn hái suǒ zhǐ qǐng sì jiā chén

这句话大意是:”王闻其辞,计无所出,谓仙人曰:“今还所止,请俟嘉辰。

xiān rén wén mìng suì hái lín sǒu

这句话大意是:”仙人闻命,遂还林薮。

wáng nǎi lì wèn zhū nǚ wú kěn yīng pìn

这句话大意是:王乃历问诸女,无肯应娉。

wáng jù xian wēi yōu chóu huǐ cuì

这句话大意是:王惧仙威,忧愁毁悴。

qí yòu zhì nǚ hou wáng shì xì cóng róng wèn yuē fù wáng qiān zi jù zú wàn guó mù huà hé gù yōu chóu rú yǒu suǒ jù

现代白话:其幼稚女候王事隙,从容问曰:“父王千子具足,万国慕化,为什么忧愁,如有所惧?

wáng yuē dà shù xiān rén xìng gù qiú hūn ér rǔ cáo bèi mò kěn cóng mìng

现代白话:”王曰:“大树仙人幸顾求婚,而你曹辈莫肯从命。

xian yǒu wēi lì néng zuò zāi xiáng tǎng bù suí xīn bì qǐ chēn nù huǐ guó miè sì rǔ jí xiān shēng

这句话大意是:仙有威力,能作灾祥,倘不遂心,必起瞋怒,毁国灭祀,辱及先生。

shēn wéi cǐ huò chéng yǒu suǒ jù

这句话大意是:深惟此祸,诚有所惧。

zhì nǚ xiè yuē yí cǐ shēn yōu wǒ cáo zuì yě

这句话大意是:”稚女谢曰:“遗此深忧,我曹罪也。

yuàn yǐ wēi qū de yán guó zuò

这句话大意是:愿以微躯,得延国祚。

wáng wén xǐ yuè mìng jià sòng guī

这句话大意是:”王闻喜悦,命驾送归。

jì zhì xian lú xiè xiān rén yuē dà xiān fǔ fāng wài zhī qíng chuí shì jiān zhī gù gǎn fèng zhì nǚ yǐ gōng sǎ sǎo

这句话大意是:既至仙庐,谢仙人曰:“大仙俯方外之情,垂世间之顾,敢奉稚女,以供洒扫。

xiān rén jiàn ér bú yuè nǎi wèi wáng yuē qīng wú lǎo sǒu pèi cǐ bù yán

现代白话:”仙人见而不悦,乃谓王曰:“轻我老叟,配此不妍。

wáng yuē lì wèn zhū nǚ wú kěn cóng mìng

这句话大意是:”王曰:“历问诸女,无肯从命。

wéi cǐ yòu zhì yuàn chōng gěi shǐ

这句话大意是:唯此幼稚,愿充给使。

xiān rén huái nù biàn è zhòu yuē jiǔ shí jiǔ nǚ yī shí yāo qū xíng jì huǐ bì bì shì wú hūn

这句话大意是:”仙人怀怒,便恶咒曰:“九十九女,一时腰曲,形既毁弊,毕世无婚。

wáng shǐ wǎng yàn guǒ yǐ bèi yǔ

这句话大意是:”王使往验,果已背伛。

cóng shì yǐ hòu biàn míng qǔ nǚ chéng yān

现代白话:从是以后,便名曲女城呢。

èr jiè rì wáng shì xì jí jí wèi zhì jì

这句话大意是:二、戒日王世系及即位治绩。

jīn wáng běn fèi shē zhǒng yě zì hé lì shā fá dàn nà táng yán xǐ zēng

这句话大意是:今王,本吠奢种也,字曷利沙伐弹那,(唐言喜增。

jūn lín yǒu tǔ èr shì sān wáng

这句话大意是:)君临有土,二世三王。

fù zì bō luó jié luō fá dàn nà táng yán guāng zēng

这句话大意是:父字波罗羯罗伐弹那,(唐言光增。

xiōng zì hé luó dū fá dàn nà

这句话大意是:)兄字曷逻阇伐弹那。

táng yán wáng zēng

这句话大意是:(唐言王增。

wáng zēng yǐ zhǎng sì wèi yǐ dé zhì zhèng

这句话大意是:)王增以长嗣位,以德治政。

shí dōng yìn dù jié luō ná sū fá là nà táng yán jīn ěr

这句话大意是:时东印度羯罗拿苏伐剌那(唐言金耳。

guó shè shǎng jiā wáng táng yán yuè

这句话大意是:)国设赏迦王(唐言月。

měi wèi chén yuē lín yǒu xián zhǔ guó zhī huò yě

这句话大意是:)每谓臣曰:“邻有贤主,国之祸也。

yú shì yòu qǐng huì ér hài zhī

这句话大意是:”于是诱请,会而害之。

rén jì shī jūn guó yì huāng luàn

这句话大意是:人既失君,国亦荒乱。

shí dà chén pó ní táng yán biàn le

这句话大意是:时大臣婆尼,(唐言辩了。

zhí wàng lóng zhòng wèi liáo shù yuē guó zhī dà jì dìng yú jīn rì

这句话大意是:)职望隆重,谓僚庶曰:“国之大计,定于今日。

xiān wáng zhī zǐ wáng jūn zhī dì rén cí tiān xìng xiào jìng yīn xīn qīn xián yǔn shǔ yù yǐ xí wèi

这句话大意是:先王之子,亡君之弟,仁慈天性,孝敬因心,亲贤允属,欲以袭位。

yú shì hé rú

现代白话:于事怎么样?

gè yán ěr zhì

现代白话:各言你志。

zhòng xián yǎng dé cháng wú yì móu

这句话大意是:”众咸仰德,尝无异谋。

yú shì fǔ chén zhí shì xián quàn jìn yuē wáng zǐ chuí tīng xiān wáng jī gōng lèi dé guāng yǒu guó zuò

这句话大意是:于是辅臣执事咸劝进曰:“王子垂听,先王积功累德,光有国祚。

sì jí wáng zēng wèi zhōng shòu kǎo fǔ zuǒ wú liáng qì shēn chóu shǒu wèi guó dà chǐ xià chén zuì yě

这句话大意是:嗣及王增,谓终寿考,辅佐无良,弃身雠手,为国大耻,下臣罪也。

wù yì shí yáo yǔn guī míng dé

这句话大意是:物议时谣,允归明德。

guāng lín tǔ yǔ kè fù qīn chóu xuě guó zhī chǐ guāng fù zhī yè gōng shú dà yān

现代白话:光临土宇,克复亲雠,雪国之耻,光父之业,功孰大呢?

xìng wú cí yǐ

现代白话:幸无辞了!

wáng zǐ yuē guó sì zhī zhòng jīn gǔ wéi nán jūn rén zhī wèi xīng lì yi shěn

现代白话:”王孔子说:“国嗣之重,今古为难,君人之位,兴立宜审。

wǒ chéng guǎ dé fù xiōng xiá qì tuī xí dà wèi qí néng jì hu

这句话大意是:我诚寡德,父兄遐弃,推袭大位,其能济吗?

wù yì wèi yi gǎn wàng xū báo

这句话大意是:物议为宜,敢忘虚薄?

jīn zhě qíng jiā hé àn yǒu guān zì zài pú sà xiàng jì duō líng jiàn yuàn wǎng qǐng cí

这句话大意是:今者殑伽河岸,有观自在菩萨像,既多灵鉴,愿往请辞。

jí zhì pú sà xiàng qián duàn shí qí qǐng

这句话大意是:”即至菩萨像前,断食祈请。

pú sà gǎn qí chéng xīn xiàn xíng wèn yuē ěr hé suǒ qiú ruò cǐ qín kěn

现代白话:菩萨感其诚心,现形问曰:“你何所求,若此勤恳?

wáng zǐ yuē wǒ wéi jī huò cí fù yún wáng

现代白话:”王孔子说:“我惟积祸,慈父云亡;。

zhòng cí kù fá rén xiōng jiàn hài

这句话大意是:重兹酷罚,仁兄见害。

zì gù guǎ dé guó rén tuī zūn lìng xí dà wèi guāng fù zhī yè

这句话大意是:自顾寡德,国人推尊,令袭大位,光父之业。

yú mèi wú zhī gǎn xī shèng zhǐ

这句话大意是:愚昧无知,敢希圣旨!

pú sà gào yuē rǔ yú xiān shēn zài cǐ lín zhōng wèi liàn kǔ bì chú ér jīng qín bù xiè

现代白话:”菩萨告曰:“你于先身,在此林中为练苦苾刍,而精勤不懈。

chéng cí fú lì wèi cǐ wáng zǐ

这句话大意是:承兹福力,为此王子。

jīn ěr guó wáng jì huǐ fó fǎ ěr shào wáng wèi yi zhòng xīng lóng cí bēi wèi zhì shāng mǐn jū huái bù jiǔ dāng wáng wǔ yìn dù jìng

现代白话:金耳国王既毁佛法,你绍王位,宜重兴隆,慈悲为志,伤愍居怀,不久当王五印度境。

yù yán guó zuò dāng cóng wǒ huì míng jiā jǐng fú lín wú qiáng dí

这句话大意是:欲延国祚,当从我诲,冥加景福,邻无强敌。

wù shēng shī zǐ zhī zuò wù chēng dài wáng zhī hào

这句话大意是:勿升师子之座,勿称大王之号。

yú shì shòu jiào ér tuì jí xí wáng wèi zì chēng yuē wáng zǐ hào shī luó ā dié duō

这句话大意是:”于是受教而退,即袭王位,自称曰王子,号尸罗阿迭多。

táng yán jiè rì

这句话大意是:(唐言戒日。

yú shì mìng zhū chén yuē xiōng chóu wèi bào lín guó bù bīn zhōng wú yòu shǒu jìn shí zhī qī

这句话大意是:)于是命诸臣曰:“兄雠未报,邻国不宾,终无右手进食之期。

fán ěr shù liáo tóng xīn lù lì

现代白话:凡你庶僚,同心戮力!

suì zǒng lǜ guó bīng jiǎng xí zhàn shì

这句话大意是:”遂总率国兵,讲习战士。

xiàng jūn wǔ qiān mǎ jūn èr wàn bù jūn wǔ wàn zì xi cú dōng zhēng fá bù chén

这句话大意是:象军五千,马军二万,步军五万,自西徂东,征伐不臣。

xiàng bù jiě ān rén bù shì jiǎ yú liù nián zhōng chén wǔ yìn dù

这句话大意是:象不解鞍,人不释甲,于六年中,臣五印度。

jì guǎng qí de gèng zēng jiá bīng xiàng jūn liù wàn mǎ jūn shí wàn

这句话大意是:既广其地,更增甲兵,象军六万,马军十万。

chuí sān shí nián bīng gē bù qǐ zhèng jiào hé píng wu xiū jié jiǎn yíng fú shù shàn wàng qǐn yǔ shí

这句话大意是:垂三十年,兵戈不起,政教和平,务修节俭,营福树善,忘寝与食。

lìng wǔ yìn dù bù dé dàn ròu ruò duàn shēng mìng yǒu zhū wú shè

这句话大意是:令五印度不得啖肉,若断生命,有诛无赦。

yú qíng jiā hé cè jiàn lì shù qiān sū dǔ bō gè gāo bǎi yú chǐ

这句话大意是:于殑伽河侧建立数千窣堵波,各高百余尺。

yú wǔ yìn dù chéng yì xiāng jù dá xiàng jiāo qú jiàn lì jīng lú chǔ yǐn shí zhǐ yī yào shī zhū jī pín zhōu gěi bù dài

这句话大意是:于五印度城邑、乡聚、达巷、交衢,建立精庐,储饮食,止医药,施诸羁贫,周给不殆。

shèng jì zhī suǒ bìng jiàn qié lán

这句话大意是:圣迹之所,并建伽蓝。

wǔ nián yī shè wú zhē dà huì qīng jié fǔ kù huì shī qún yǒu wéi liú bīng qì bù chōng tán shě

这句话大意是:五年一设无遮大会,倾竭府库,惠施群有,惟留兵器,不充檀舍。

suì yī jí huì zhū guó shā mén yú sān qī rì zhōng yǐ sì shì gōng yǎng zhuāng yán fǎ zuò guǎng shì yì yán lìng xiāng què lùn xiào qí yōu liè bāo biǎn shū tè chù zhì yōu míng

这句话大意是:岁一集会诸国沙门,于三七日中,以四事供养,庄严法座,广饰义筵,令相榷论,校其优劣,褒贬淑慝,黜陟幽明。

ruò jiè xíng zhēn gù dào dé chún suì tuī shēng shī zǐ zhī zuò wáng qīn shòu fǎ

这句话大意是:若戒行贞固,道德纯邃,推升师子之座,王亲受法;。

jiè suī qīng jìng xué wú jī gǔ dàn jiā jìng lǐ shì yǒu zūn chóng

这句话大意是:戒虽清净,学无稽古,但加敬礼,示有尊崇;。

lǜ yí wú jì huì dé yǐ zhāng qū chū guó jìng bù yuàn wén jiàn

这句话大意是:律仪无纪,秽德已彰,驱出国境,不愿闻见。

lín guó xiǎo wáng fǔ zuǒ dà chén zhí fú wú dài qiú shàn wàng láo jí xié shǒu tóng zuò wèi zhī shàn yǒu

这句话大意是:邻国小王、辅佐大臣,殖福无怠,求善忘劳,即携手同座,谓之善友。

qí yì yú cǐ miàn bú duì cí shì yǒu wén yì tōng shǐ wǎng fù

这句话大意是:其异于此,面不对辞,事有闻议,通使往复。

ér xún fāng xǐng sú bù cháng qí jū suí suǒ zhì zhǐ jié lú ér shě

这句话大意是:而巡方省俗,不常其居,随所至止,结庐而舍。

wéi yǔ sān yuè duō yǔ bù xíng

这句话大意是:唯雨三月,多雨不行。

měi yú xíng gōng rì xiū zhēn zhuàn fàn zhū yì xué sēng zhòng yī qiān pó luó mén wǔ bǎi

这句话大意是:每于行宫日修珍馔,饭诸异学,僧众一千,婆罗门五百。

měi yǐ yī rì fēn zuò sān shí yī shí lǐ wù zhì zhèng èr shí yíng fú xiū shàn zī zī bù juàn jié rì bù zú yǐ

现代白话:每以一日分作三时,一时理务治政,二时营福修善,孜孜不倦,竭日不足了。

sān xuán zàng huì jiàn jiè rì wáng

这句话大意是:三、玄奘会见戒日王。

chū shòu jū mó luó wáng qǐng bái zì mó jiē zhì guó wǎng jiā mó lǚ bō guó

这句话大意是:初,受拘摩罗王请白,自摩揭陁国往迦摩缕波国。

shí jiè rì wáng xún fāng zài jié zhū wà qí luó guó mìng jū mó luó wáng yuē yi yǔ nà làn tuó yuǎn kè shā mén sù lái fù huì

这句话大意是:时戒日王巡方在羯朱嗢祇逻国,命拘摩罗王曰:“宜与那烂陁远客沙门速来赴会。

yú shì suì yǔ jū mó luó wáng wǎng huì jiàn yān

现代白话:”于是隧与拘摩罗王往会见呢。

jiè rì wáng láo kǔ yǐ yuē zì hé guó lái jiāng hé suǒ yù

这句话大意是:戒日王劳苦已曰:“自何国来,将何所欲?

duì yuē cóng dà táng guó lái qǐng qiú fó fǎ

这句话大意是:”对曰:“从大唐国来,请求佛法。

wáng yuē dà táng guó zài hé fāng

这句话大意是:”王曰:“大唐国在何方?

jīng tú suǒ xuān qù sī yuǎn jìn

这句话大意是:经途所亘,去斯远近?

duì yuē dāng cǐ dōng běi shù wàn yú lǐ yìn dù suǒ wèi mó hē zhì nà guó shì yě

这句话大意是:”对曰:“当此东北数万余里,印度所谓摩诃至那国是也。

wáng yuē cháng wén mó hē zhì nà guó yǒu qín wáng tiān zǐ shǎo ér líng jiàn zhǎng ér shén wǔ

这句话大意是:王曰:“尝闻摩诃至那国有秦王天子,少而灵鉴,长而神武。

xī xiān dài sāng luàn shuài tǔ fēn bēng bīng gē jìng qǐ qún shēng tú dú ér qín wáng tiān zǐ zǎo huái yuǎn lüè xìng dà cí bēi zhěng jì hán shí píng dìng hǎi nèi fēng jiào xiá bèi dé zé yuǎn qià shū fāng yì yù mù huà chēng chén

这句话大意是:昔先代丧乱,率土分崩,兵戈竞起,群生荼毒,而秦王天子早怀远略,兴大慈悲,拯济含识,平定海内,风教遐被,德泽远洽,殊方异域,慕化称臣。

méng shù hé qí tíng yù xián gē qín wáng pò zhèn yuè

这句话大意是:氓庶荷其亭育,咸歌《秦王破阵乐》。

wén qí yǎ sòng yú zī jiǔ yǐ

现代白话:闻其雅颂,于兹久了。

shèng dé zhī yù chéng yǒu zhī hu

这句话大意是:盛德之誉,诚有之吗?

dà táng guó zhě qǐ cǐ shì yé

这句话大意是:大唐国者,岂此是耶?

duì yuē rán

这句话大意是:”对曰:“然。

zhì nà zhě qián wáng zhī guó hào

这句话大意是:至那者,前王之国号;。

dà táng zhě wǒ jūn zhī guó chēng

这句话大意是:大唐者,我君之国称。

xī wèi xí wèi wèi zhī qín wáng

这句话大意是:昔未袭位,谓之秦王;。

jīn yǐ chéng tǒng chēng yuē tiān zǐ

这句话大意是:今已承统,称曰天子。

qián dài yùn zhōng qún shēng wú zhǔ bīng gē luàn qǐ cán hài shēng líng

这句话大意是:前代运终,群生无主,兵戈乱起,残害生灵。

qín wáng tiān zòng hán hóng xīn fā cí mǐn wēi fēng gǔ shàn qún xiōng tiǎn miè bā fāng jìng mì wàn guó cháo gòng

这句话大意是:秦王天纵含弘,心发慈愍,威风鼓扇,群凶殄灭,八方静谧,万国朝贡。

ài yù sì shēng jìng chóng sān bǎo báo fù liǎn shěng xíng fá ér guó yòng yǒu yú méng sú wú guǐ fēng yóu dà huà nán yǐ bèi jǔ

这句话大意是:爱育四生,敬崇三宝,薄赋敛,省刑罚,而国用有余,氓俗无宄,风猷大化,难以备举。

jiè rì wáng yuē shèng yǐ zāi

现代白话:”戒日王曰:“盛了啊!

bǐ tǔ qún shēng fú gǎn shèng zhǔ

这句话大意是:彼土群生,福感圣主。

sì qǔ nǚ chéng fǎ huì

这句话大意是:四、曲女城法会。

shí jiè rì wáng jiāng hái qǔ nǚ chéng shè fǎ huì yě cóng shù shí wàn zhòng zài qíng jiā hé nán àn

这句话大意是:时戒日王将还曲女城设法会也,从数十万众,在殑伽河南岸。

jū mó luó wáng cóng shù wàn zhī zhòng jū běi àn

这句话大意是:拘摩罗王从数万之众,居北岸。

fēn hé zhōng liú shuǐ lù bìng jìn

这句话大意是:分河中流,水陆并进。

èr wáng dǎo yǐn sì bīng yán wèi huò fàn zhōu huò chéng xiàng jī gǔ míng luó fǔ xián qín guǎn

这句话大意是:二王导引,四兵严卫,或泛舟,或乘象,击鼓鸣螺,拊弦秦管。

jīng jiǔ shí rì zhì qǔ nǚ chéng zài qíng jiā hé xī dà huā lín zhōng

这句话大意是:经九十日,至曲女城,在殑伽河西大花林中。

shì shí zhū guó èr shí yú wáng xiān fèng gào mìng gè yǔ qí guó máo jùn shā mén jí pó luó mén qún guān bīng shì lái jí dà huì

这句话大意是:是时诸国二十余王先奉告命,各与其国髦俊沙门及婆罗门、群官、兵士,来集大会。

wáng xiān yú hé xī jiàn dà qié lán

这句话大意是:王先于河西建大伽蓝。

qié lán dōng qǐ bǎo tái gāo bǎi yú chǐ zhōng yǒu jīn fó xiàng liàng děng wáng shēn

这句话大意是:伽蓝东起宝台,高百余尺,中有金佛像,量等王身。

tái nán qǐ bǎo tán wèi yù fó xiàng zhī chù

这句话大意是:台南起宝坛,为浴佛像之处。

cóng cǐ dōng běi shí sì wǔ lǐ bié zhù xíng gōng

这句话大意是:从此东北十四五里,别筑行宫。

shì shí zhòng chūn yuè yě

这句话大意是:是时,仲春月也。

cóng chū yī rì yǐ zhēn wèi zhuàn zhū shā mén pó luó mén zhì èr shí yī rì

这句话大意是:从初一日以珍味馔诸沙门、婆罗门,至二十一日。

zì xíng gōng shǔ qié lán jiā dào wèi gé qióng zhū yíng shì lè rén bù yí yǎ shēng dì qín

这句话大意是:自行宫属伽蓝,夹道为阁,穷诸莹饰,乐人不移,雅声递秦。

wáng yú xíng gōng chū yī jīn xiàng xū zhōng yǐn qǐ gāo yú sān chǐ zài yǐ dà xiàng zhāng yǐ bǎo xiǎn

这句话大意是:王于行宫出一金像,虚中隐起,高余三尺,载以大象,张以宝幰。

jiè rì wáng wèi dì shì zhī fú zhí bǎo gài yǐ zuǒ shì jū mó luó wáng zuò fàn wáng zhī yí zhí bái fú ér yòu shì

这句话大意是:戒日王为帝释之服,执宝盖以左侍,拘摩罗王作梵王之仪,执白拂而右侍。

gè wǔ bǎi xiàng jūn bèi kǎi zhōu wèi fó xiàng qián hòu gè bǎi dà xiàng lè rén yǐ chéng gǔ qín yīn yuè

这句话大意是:各五百象军,被铠周卫,佛像前后各百大象,乐人以乘,鼓秦音乐。

jiè rì wáng yǐ zhēn zhū zá bǎo jí jīn yín zhū huā suí bù sì sàn gōng yǎng sān bǎo

这句话大意是:戒日王以真珠杂宝及金银诸花,随步四散,供养三宝。

xiān jiù bǎo tán xiāng shuǐ yù xiàng

这句话大意是:先就宝坛,香水浴像。

wáng gōng fù hè sòng shàng xī tái yǐ zhū zhēn bǎo jiāo shē yé yī shù shí bǎi qiān ér wèi gōng yǎng

这句话大意是:王躬负荷,送上西台,以诸珍宝、憍奢耶衣数十百千,而为供养。

shì shí wéi yǒu shā mén èr shí yú rén yù cóng zhū guó wáng wèi shì wèi

这句话大意是:是时唯有沙门二十余人预从,诸国王为侍卫。

zhuàn shí yǐ qì jí zhū yì xué shāng què wēi yán yì yáng zhì lǐ

这句话大意是:馔食已讫,集诸异学,商榷微言,抑扬至理。

rì jiāng xūn mù huí jià xíng gōng

这句话大意是:日将曛暮,回驾行宫。

rú shì rì sòng jīn xiàng dǎo cóng rú chū yǐ zhì sàn rì

这句话大意是:如是日送金像,导从如初,以至散日。

qí dà tái hū rán huǒ qǐ qié lán mén lóu yān yàn fāng chì

这句话大意是:其大台忽然火起,伽蓝门楼烟焰方炽。

wáng yuē qìng shě guó zhēn fèng wéi xiān wáng jiàn cǐ qié lán shì zhāo shèng yè guǎ dé wú yòu yǒu sī zāi yì jiù zhēng ruò cǐ hé yòng shēng wèi

这句话大意是:王曰:“罄舍国珍,奉为先王,建此伽蓝,式昭胜业,寡德无祐,有斯灾异,咎征若此,何用生为!

nǎi fén xiāng lǐ qǐng ér zì shì yuē xìng yǐ sù shàn wáng zhū yìn dù yuàn wǒ fú lì ráng miè huǒ zāi ruò wú suǒ gǎn cóng cǐ sàng mìng

这句话大意是:”乃焚香礼请而自誓曰:“幸以宿善,王诸印度,愿我福力,禳灭火灾,若无所感,从此丧命!

xún jí fèn shēn tiào lǚ mén kǔn ruò yǒu pū miè huǒ jǐn yān xiāo

这句话大意是:”寻即奋身,跳履门阃,若有扑灭,火尽烟消。

zhū wáng dǔ yì zhòng zēng zhī jù

这句话大意是:诸王睹异,重增祗惧。

yǐ ér yán sè bù dòng cí yǔ rú gù wèn zhū wáng yuē hū cǐ zāi biàn fén jìn chéng gōng xīn zhī suǒ huái yì jiāng hé wèi

这句话大意是:已而颜色不动,辞语如故,问诸王曰:“忽此灾变,焚烬成功,心之所怀,意将何谓?

zhū wáng fǔ fú bēi qì duì yuē chéng gōng shèng jì jì chuán lái yè yī dàn huī jìn hé kě wèi huái

这句话大意是:”诸王俯伏悲泣,对曰:“成功胜迹,冀传来叶,一旦灰烬,何可为怀?

kuàng zhū wài dào kuài xīn xiāng hè

这句话大意是:况诸外道,快心相贺!

wáng yuē yǐ cǐ guān zhī rú lái suǒ shuō chéng yě

这句话大意是:”王曰:“以此观之,如来所说诚也。

wài dào yì xué shǒu zhí cháng jiàn wéi wǒ dà shī wú cháng shì huì

这句话大意是:外道异学守执常见,惟我大师无常是诲。

rán wǒ tán shě yǐ zhōu xīn yuàn xié suì shǔ sī biàn miè zhòng zhī rú lái chéng dì zhī shuō sī wèi dà shàn wú kě shēn bēi

这句话大意是:然我檀舍已周,心愿谐遂,属斯变灭,重知如来诚谛之说,斯为大善,无可深悲。

yú shì cóng zhū wáng dōng shàng dà sū dǔ bō dēng lín guān lǎn

这句话大意是:于是从诸王东上大窣堵波,登临观览。

fāng xià jiē bì hū yǒu yì rén chí rèn nì wáng wáng shí jiǒng pò què xíng jìn jí fǔ zhí cǐ rén yǐ fù qún guān

这句话大意是:方下阶陛,忽有异人持刃逆王,王时窘迫,却行进级,俯执此人,以付群官。

shì shí qún guān huáng jù bù zhī jìn jiù

这句话大意是:是时群官惶遽,不知进救。

zhū wáng xián qǐng zhū lù cǐ rén jiè rì wáng shū wú fèn sè zhǐ lìng bù shā

这句话大意是:诸王咸请诛戮此人,戒日王殊无忿色,止令不杀。

wáng qīn wèn yuē wǒ hé fù rǔ wèi cǐ bào è

现代白话:王亲问曰:“我何负你,为此暴恶?

duì yuē dài wáng dé zé wú sī zhōng wài hé fú

这句话大意是:”对曰:“大王德泽无私,中外荷福。

rán wǒ kuáng yú bù móu dà jì shòu zhū wài dào yī yán zhī huò zhé wèi cì kè shǒu tú nì hài

这句话大意是:然我狂愚,不谋大计,受诸外道一言之惑,辄为刺客,首图逆害。

wáng yuē wài dào hé gù xìng cǐ ě xīn

现代白话:”王曰:“外道为什么兴此恶心?

duì yuē dài wáng jí zhū guó qīng fǔ kù gōng yǎng shā mén róng zhù fó xiàng

这句话大意是:”对曰:“大王集诸国,倾府库,供养沙门,熔铸佛像。

ér zhū wài dào zì yuǎn zhào jí bù méng shěng wèn xīn chéng kuì chǐ

这句话大意是:而诸外道自远召集,不蒙省问,心诚愧耻。

nǎi lìng kuáng yú gǎn xíng xiōng zhà

这句话大意是:乃令狂愚,敢行凶诈。

yú shì jiū wèn wài dào tú shǔ

这句话大意是:”于是究问外道徒属。

yǒu wǔ bǎi pó luó mén bìng zhū gāo cái yìng mìng zhào jí jí zhū shā mén méng wáng lǐ zhòng nǎi shè huǒ jiàn fén shāo bǎo tái jì yīn jiù huǒ zhòng rén kuì luàn yù yǐ cǐ shí shā hài dài wáng jì wú yuán xì suì gù cǐ rén qū ài xíng cì

这句话大意是:有五百婆罗门,并诸高才,应命召集,嫉诸沙门蒙王礼重,乃射火箭,焚烧宝台,冀因救火,众人溃乱,欲以此时杀害大王,既无缘隙,遂雇此人,趋隘行刺。

shì shí zhū wáng dà chén qǐng zhū wài dào wáng nǎi fá qí shǒu è yú dǎng bù zuì

这句话大意是:是时诸王、大臣请诛外道,王乃罚其首恶,余党不罪。

qiān wǔ bǎi pó luó mén chū yìn dù zhī jìng

这句话大意是:迁五百婆罗门出印度之境。

yú shì nǎi hái dōu yě

这句话大意是:于是乃还都也。

wǔ qǔ nǚ chéng fù jìn zhū fó jì

这句话大意是:五、曲女城附近诸佛迹。

chéng xī běi sū dǔ bō wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:城西北窣堵波,无忧王之所建也。

rú lái zài xī yú cǐ qī rì shuō zhū miào fǎ

这句话大意是:如来在昔于此七日说诸妙法。

qí cè zé yǒu guò qù sì fó zuò jí jīng xíng yí jì zhī suǒ

这句话大意是:其侧则有过去四佛座及经行遗迹之所。

fù yǒu rú lái fā zhǎo xiǎo sū dǔ bō

这句话大意是:复有如来发、爪小窣堵波。

shuō fǎ sū dǔ bō nán lín qíng jiā hé yǒu sān qié lán tóng yuán yì mén fó xiàng yán lì sēng tú sù mù yì shǐ jìng rén shù qiān yú hù

这句话大意是:说法窣堵波南,临殑伽何,有三伽蓝,同垣异门,佛像严丽,僧徒肃穆,役使净人数千余户。

jīng shì bǎo hán zhōng yǒu fó yá cháng yú cùn bàn shū guāng yì sè cháo biàn xī gǎi

这句话大意是:精室宝函中有佛牙,长余寸半,殊光异色,朝变夕改。

yuǎn jìn xiāng qū shì shù xián jí shì xiū zhān yǎng rì bǎi qiān zhòng

这句话大意是:远近相趋,士庶咸集,式修瞻仰,日百千众。

jiān shǒu zhě fán qí xuān zá quán lì zhòng shuì xuān gào yuǎn jìn yù jiàn fó yá shū dà jīn qián

这句话大意是:监守者繁其喧杂,权立重税,宣告远近:欲见佛牙,输大金钱。

rán ér zhān lǐ zhī tú shí fán qí lǚ

这句话大意是:然而瞻礼之徒,寔繁其侣。

jīn qián zhī shuì yuè yǐ xīn jìng

这句话大意是:金钱之税,悦以心竞。

měi yú zhāi rì chū zhì gāo zuò shù bǎi qiān zhòng shāo xiāng sàn huā huā suī yíng jī yá hán bù méi

这句话大意是:每于斋日,出置高座,数百千众,烧香散花,花虽盈积,牙函不没。

qié lán qián zuǒ yòu gè yǒu jīng shè gāo bǎi yú chǐ shí jī zhuān shì

这句话大意是:伽蓝前左右各有精舍,高百余尺,石基砖室。

qí zhōng fó xiàng zhòng bǎo zhuāng shì huò zhù jīn yín huò róng tōu shí

这句话大意是:其中佛像,众宝庄饰,或铸金、银,或熔𨱎石。

èr jīng shě qián gè yǒu xiǎo qié lán

这句话大意是:二精舍前各有小伽蓝。

qié lán dōng nán bù yuǎn yǒu dà jīng shè shí jī zhuān shì gāo èr bǎi yú chǐ

这句话大意是:伽蓝东南不远,有大精舍,石基砖室,高二百余尺。

zhōng zuò rú lái lì xiàng gāo sān shí yú chǐ zhù yǐ tōu shí shì zhū miào bǎo

这句话大意是:中作如来立像,高三十余尺,铸以𨱎石,饰诸妙宝。

jīng shè sì zhōu shí bì zhī shàng diāo huà rú lái xiū pú sà xíng suǒ jīng shì jī bèi jìn juān lòu

这句话大意是:精舍四周石壁之上,雕画如来修菩萨行所经事迹,备尽镌镂。

shí jīng shě nán bù yuǎn yǒu rì tiān cí

这句话大意是:石精舍南不远,有日天祠。

cí nán bù yuǎn yǒu dà zì zài tiān cí

这句话大意是:祠南不远,有大自在天祠。

bìng yíng qīng shí jù qióng diāo kè guī mó dù liàng tóng fú jīng shè

这句话大意是:并莹青石,俱穷雕刻,规模度量,同佛精舍。

gè yǒu qiān hù chōng qí sǎ sǎo gǔ yuè hóng gē bù shě zhòu yè

这句话大意是:各有千户充其洒扫,鼓乐弘歌不舍昼夜。

dà chéng dōng nán liù qī lǐ qíng jiā hé nán yǒu sū dǔ bō gāo èr bǎi yú chǐ wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:大城东南六七里,殑伽河南,有窣堵波,高二百余尺,无忧王之所建也。

zài xī rú lái yú cǐ liù yuè shuō shēn wú cháng kǔ kōng bù jìng

这句话大意是:在昔如来于此六月说身无常、苦、空、不净。

qí cè zé yǒu guò qù sì fú zuò jí jīng xíng yí jì zhī suǒ

这句话大意是:其侧则有过去四佛坐及经行遗迹之所。

yòu yǒu rú lái fā zhǎo xiǎo sū dǔ bō rén yǒu rǎn jí zhì chéng xuán rào bì děi quán yù méng qí fú lì

这句话大意是:又有如来发、爪小窣堵波,人有染疾,至诚旋绕,必得痊愈,蒙其福利。

liù nà fù tí pó ju luó chéng

这句话大意是:六、纳缚提婆矩罗城。

dà chéng dōng nán xíng bǎi yú lǐ zhì nà fù tí pó ju luó chéng jù qíng jiā hé dōng àn zhōu èr shí yú lǐ

这句话大意是:大城东南行百余里,至纳缚提婆矩罗城,据殑伽河东岸,周二十余里。

huā lín qīng chí hù xiāng yǐng zhào

这句话大意是:花林清池,互相影照。

nà fù tí pó ju luó chéng xī běi qíng jiā hé dōng yǒu yī tiān cí zhòng gé céng tái qí gōng yì zhì

这句话大意是:纳缚提婆矩罗城西北,殑伽河东,有一天祠,重阁层台,奇工异制。

chéng dōng wǔ lǐ yǒu sān qié lán tóng yuán yì mén sēng tú wǔ bǎi yú rén bìng xué xiǎo chéng shuō yī qiè yǒu bù

这句话大意是:城东五里有三伽蓝,同垣异门,僧徒五百余人,并学小乘说一切有部。

qié lán qián èr bǎi yú bù yǒu sū dǔ bō wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě jī suī qīng xiàn shàng gāo bǎi yú chǐ shì rú lái xī yú cǐ chù qī rì shuō fǎ

这句话大意是:伽蓝前二百余步,有窣堵波,无忧王之所建也,基虽倾陷,尚高百余尺,是如来昔于此处七日说法。

zhōng yǒu shè lì shí fàng guāng míng

这句话大意是:中有舍利,时放光明。

qí cè zé yǒu guò qù sì fú zuò jí jīng xíng yí jì zhī suǒ

这句话大意是:其侧则有过去四佛坐及经行遗迹之所。

qié lán běi sān sì lǐ lín qíng jiā hé àn yǒu sū dǔ bō gāo èr bǎi yú chǐ wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:伽蓝北三四里,临殑伽河岸,有窣堵波,高二百余尺,无忧王之所建也。

xī rú lái zài cǐ qī rì shuō fǎ shí yǒu wǔ bǎi è guǐ lái zhì fú suǒ wén fǎ jiě wù shě guǐ shēng tiān

这句话大意是:昔如来在此七日说法,时有五百饿鬼来至佛所,闻法解悟,舍鬼生天。

shuō fǎ sū dǔ bō cè yǒu guò qù sì fú zuò jí jīng xíng yí jì zhī suǒ

这句话大意是:说法窣堵波侧有过去四佛坐及经行遗迹之所。

qí cè fù yǒu rú lái fā zhǎo sū dǔ bō

这句话大意是:其侧复有如来发爪窣堵波。

zì cǐ dōng nán xíng liù bǎi yú lǐ dù qíng jiā hé nán zhì ā yú zhì guó

这句话大意是:自此东南行六百余里,渡殑伽河,南至阿逾陁国。

zhōng yìn dù jìng

这句话大意是:(中印度境。

ā yú zhì guó

这句话大意是:○阿逾陁国。

ā yú zhì guó zhōu wǔ qiān yú lǐ

这句话大意是:阿逾陁国周五千余里。

guó dà dū chéng zhōu èr shí yú lǐ

这句话大意是:国大都城周二十余里。

gǔ jià fēng shèng huā guǒ fán mào

这句话大意是:谷稼丰盛,花果繁茂。

qì xù hé chàng fēng sú shàn shùn hǎo yíng fú qín xué yì

这句话大意是:气序和畅,风俗善顺,好营福,勤学艺。

qié lán bǎi yǒu yú suǒ sēng tú sān qiān yú rén dà chéng xiǎo chéng jiān gōng xí xué

这句话大意是:伽蓝百有余所,僧徒三千余人,大乘小乘,兼功习学。

tiān cí shí suǒ yì dào guǎ shǎo

这句话大意是:天祠十所,异道寡少。

yī shì qīn shèng shòu jí fú yí jì

这句话大意是:一、世亲、胜受及佛遗迹。

dà chéng zhōng yǒu gù qié lán shì fá sū pàn dù pú sà táng yán shì qīn

这句话大意是:大城中有故伽蓝,是伐苏畔度菩萨(唐言世亲。

jiù yuē pó sǒu pán dòu yì yuē tiān qīn é miù yě

这句话大意是:旧曰婆薮盘豆,译曰天亲,讹谬也。

shù shí nián zhōng yú cǐ zhì zuò dà xiǎo chéng zhū yì lùn

这句话大意是:)数十年中于此制作大小乘诸异论。

qí cè gù jī shì shì qīn pú sà wèi zhū guó wáng xī fāng jùn yàn shā mén pó luó mén děng jiǎng yì shuō fǎ táng yě

这句话大意是:其侧故基,是世亲菩萨为诸国王、西方俊彦、沙门、婆罗门等讲义说法堂也。

chéng běi sì wǔ lǐ lín qíng jiā hé àn dà qié lán zhōng yǒu sū dǔ bō gāo èr bǎi yú chǐ wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:城北四五里,临殑伽河岸大伽蓝中,有窣堵波,高二百余尺,无忧王之所建也。

shì rú lái wèi tiān rén zhòng yú cǐ sān yuè shuō zhū miào fǎ

这句话大意是:是如来为天、人众于此三月说诸妙法。

qí cè sū dǔ bō guò qù sì fú zuò jí jīng xíng yí jì zhī suǒ

这句话大意是:其侧窣堵波,过去四佛坐及经行遗迹之所。

qié lán xi sì wǔ lǐ yǒu rú lái fā zhǎo sū dǔ bō

这句话大意是:伽蓝西四五里,有如来发爪窣堵波。

fā zhǎo sū dǔ bō běi qié lán yú zhǐ xī jīng bù shì lì luó duō táng yán shèng shòu

这句话大意是:发爪窣堵波北,伽蓝余趾,昔经部室利逻多(唐言胜受。

lùn shī yú cǐ zhì zào jīng bù pí pó shā lùn

这句话大意是:)论师于此制造经部《毗婆沙论》。

èr wú zhe yǔ shì qīn gù shì

这句话大意是:二、无著与世亲故事。

chéng xī nán wǔ liù lǐ dà ān méi luō lín zhōng yǒu gù qié lán shì ā sēng jiā táng yán wú zhe

这句话大意是:城西南五六里,大庵没罗林中有故伽蓝,是阿僧伽(唐言无著)。

pú sà qǐng yì dǎo fán zhī chù

这句话大意是:菩萨请益导凡之处。

wú zhe pú sà yè shēng tiān gōng yú cí shì pú sà suǒ shòu yú jiā shī de lùn zhuāng yán dà chéng jīng lùn zhōng biān fēn bié lùn děng zhòu wèi dà zhòng jiǎng xuān miào lǐ

这句话大意是:无著菩萨夜升天宫,于慈氏菩萨所受《瑜伽师地论》、《庄严大乘经论》、《中边分别论》等,昼为大众讲宣妙理。

ān méi luō lín xī běi bǎi yú bù yǒu rú lái fā zhǎo sū dǔ bō

这句话大意是:庵没罗林西北百余步,有如来发爪窣堵波。

qí cè gù jī shì shì qīn pú sà cóng dǔ shǐ duō tiān xià jiàn wú zhe pú sà chù

这句话大意是:其侧故基,是世亲菩萨从睹史多天下见无著菩萨处。

wú zhe pú sà jiàn tuó luó guó rén yě fú qù shì hòu yī qiān nián zhōng dàn líng lì jiàn chéng fēng wù dào cóng mí shā sāi bù chū jiā xiū xué qǐng zhī huí xìn dà chéng

这句话大意是:无著菩萨,健驮逻国人也,佛去世后一千年中,诞灵利见,承风悟道,从弥沙塞部出家修学,顷之回信大乘。

qí dì shì qīn pú sà yú shuō yī qiè yǒu bù chū jiā shòu yè bó wén qiáng zhì dá xué yán jī

这句话大意是:其弟世亲菩萨于说一切有部出家受业,博闻强识,达学研机。

wú zhe dì zǐ fú zhì sēng hē táng yán shī zǐ jué

这句话大意是:无著弟子佛陁僧诃(唐言师子觉。

zhě mì xíng mò cè gāo cái yǒu wén

这句话大意是:)者,密行莫测,高才有闻。

èr sān xián zhé měi xiāng wèi yuē fán xiū xíng yè yuàn jìn cí shì ruò xiān shè shòu de suì sù xīn dāng xiāng bào yǔ yǐ zhī suǒ zhì

这句话大意是:二三贤哲每相谓曰:“凡修行业,愿觐慈氏,若先舍寿,得遂宿心,当相报语,以知所至。

qí hòu shī zǐ jué xiān shè shòu mìng sān nián bù bào

这句话大意是:”其后师子觉先舍寿命,三年不报。

shì qīn pú sà xún yì shè shòu shí jīng liù yuè yì wú bào mìng

这句话大意是:世亲菩萨寻亦舍寿,时经六月,亦无报命。

shí zhū yì xué xián jiē jī qiào yǐ wéi shì qīn pú sà jí shī zǐ jué liú zhuǎn è qù suì wú líng jiàn

这句话大意是:时诸异学咸皆讥诮,以为世亲菩萨及师子觉流转恶趣,遂无灵鉴。

qí hòu wú zhe pú sà yú yè chū fēn fāng wèi mén rén jiào shòu dìng fǎ dēng guāng hū yì kōng zhōng dà míng yǒu yī tiān xian chéng xū xià jiàng jí jìn jiē tíng jìng lǐ wú zhe

这句话大意是:其后无著菩萨于夜初分,方为门人教授定法,灯光忽翳,空中大明,有一天仙乘虚下降,即进阶庭敬礼无著。

wú zhe yuē ěr lái hé mù

现代白话:无著曰:“你来何暮?

jīn zhì hé wèi

这句话大意是:今至何谓?

duì yuē cóng cǐ shè shòu mìng wǎng dǔ shǐ duō tiān cí shì nèi zhòng lián huā zhōng shēng lián huā cái kāi cí shì zàn yuē shàn lái guǎng huì shàn lái guǎng huì

这句话大意是:”对曰:“从此舍寿命,往睹史多天慈氏内众莲花中生,莲花才开,慈氏赞曰:‘善来广慧,善来广慧。

xuán rào cái zhōu jí lái bào mìng

这句话大意是:’旋绕才周,即来报命。

wú zhe pú sà yuē shī zǐ jué zhě jīn hé suǒ zài

这句话大意是:”无著菩萨曰:“师子觉者,今何所在?

yuē wǒ xuán rào shí jiàn shī zǐ jué zài wài zhòng zhōng dān zhe yù lè wú xiá xiāng gù jù néng lái bào

这句话大意是:”曰:“我旋绕时,见师子觉在外众中,耽著欲乐,无暇相顾,讵能来报?

wú zhe pú sà yuē sī shì yǐ yǐ

现代白话:”无著菩萨曰:“斯事已了。

cí shì hé xiāng

这句话大意是:慈氏何相?

yǎn shuō hé fǎ

这句话大意是:演说何法?

yuē cí shì xiāng hǎo yán mò néng xuān

这句话大意是:”曰:“慈氏相好,言莫能宣。

yǎn shuō miào fǎ yì bù yì cǐ rán pú sà miào yīn qīng chàng hé yǎ wén zhě wàng juàn shòu zhě wú yàn

这句话大意是:演说妙法,义不异此,然菩萨妙音,清畅和雅,闻者忘倦,受者无厌。

wú zhe jiǎng táng gù jī xī běi sì shí yú lǐ zhì gù qié lán běi lín qíng jiā hé zhōng yǒu zhuān sū dǔ bō gāo bǎi yú chǐ shì qīn pú sà chū fā dà chéng xīn chù

这句话大意是:无著讲堂故基西北四十余里,至故伽蓝,北临殑伽河,中有砖窣堵波,高百余尺,世亲菩萨初发大乘心处。

shì qīn pú sà zì běi yìn dù zhì yú cǐ yě shí wú zhe pú sà mìng qí mén rén lìng wǎng yíng hòu zhì cǐ qié lán yù ér huì jiàn

这句话大意是:世亲菩萨自北印度至于此也,时无著菩萨命其门人,令往迎候,至此伽蓝,遇而会见。

wú zhe dì zǐ zhǐ hù yǒu wài yè fēn zhī hòu sòng shí dì jīng shì qīn wén yǐ gǎn wù zhuī huǐ shén shēn miào fǎ xī suǒ wèi wén fěi bàng zhī qiān yuán fā yú shé shé wèi zuì běn jīn yi chú duàn

这句话大意是:无著弟子止户牖外,夜分之后,诵《十地经》,世亲闻已,感悟追悔:“甚深妙法,昔所未闻,诽谤之愆,源发于舌,舌为罪本,今宜除断。

jí zhí xiān dāo yù zì duàn shé

这句话大意是:”即执铦刀,欲自断舌。

nǎi jiàn wú zhe zhù lì gào yuē fu dà chéng jiào zhě zhì zhēn zhī lǐ yě zhū fú suǒ zàn zhòng shèng yōu zōng

这句话大意是:乃见无著住立告曰:“夫大乘教者,至真之理也,诸佛所赞,众圣攸宗。

wú yù huì rǔ ěr jīn zì wù

现代白话:我欲诲你,你今自悟。

wù qí shí yǐ hé shàn rú zhī

现代白话:悟其时了,何善如之?

zhū fú shèng jiào duàn shé fēi huǐ

这句话大意是:诸佛圣教,断舌非悔。

xī yǐ shé huǐ dà chéng jīn yǐ shé zàn dà chéng bǔ guò zì xīn yóu wéi shàn yǐ

现代白话:昔以舌毁大乘,今以舌赞大乘,补过自新,犹为善了。

dù kǒu jué yán qí lì ān zài

这句话大意是:杜口绝言,其利安在?

zuò shì yǔ yǐ hū bù fù jiàn

这句话大意是:”作是语已,忽不复见。

shì qīn chéng mìng suì bù duàn shé

这句话大意是:世亲承命,遂不断舌。

dàn yì wú zhe zī shòu dà chéng

这句话大意是:旦诣无著,谘受大乘。

yú shì yán jīng tán sī zhì dà chéng lùn fán bǎi yú bù bìng shèng xuān xíng

这句话大意是:于是研精覃思,制大乘论,凡百余部,并盛宣行。

cóng cǐ dōng xíng sān bǎi yú lǐ dù qíng jiā hé běi zhì ā yē mù qiā guó

这句话大意是:从此东行三百余里,渡殑伽河,北至阿耶穆佉国。

zhōng yìn dù jìng

这句话大意是:(中印度境。

ā yē mù qiā guó

这句话大意是:○阿耶穆佉国。

ā yē mù qiā guó zhōu èr qiān sì wǔ bǎi lǐ

这句话大意是:阿耶穆佉国周二千四五百里。

guó dà dū chéng lín qíng jiā hé zhōu èr shí yú lǐ

这句话大意是:国大都城临殑伽河,周二十余里。

qí qì xù tǔ yí tóng ā yú zhì guó

这句话大意是:其气序土宜,同阿逾陁国。

rén chún sú zhì qín xué hǎo fú

这句话大意是:人淳俗质,勤学好福。

qié lán wǔ suǒ sēng tú qiān yú rén xí xué xiǎo chéng zhèng liàng bù fǎ

这句话大意是:伽蓝五所,僧徒千余人,习学小乘正量部法。

tiān cí shí yú suǒ yì dào zá jū

这句话大意是:天祠十余所,异道杂居。

chéng dōng nán bù yuǎn lín qíng jiā hé àn yǒu sū dǔ bō wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě gāo èr bǎi yú chǐ shì rú lái xī yú cǐ chù sān yuè shuō fǎ

这句话大意是:城东南不远,临殑伽河岸,有窣堵波,无忧王之所建也,高二百余尺,是如来昔于此处三月说法。

qí cè zé yǒu guò qù sì fó zuò yǒu jīng xíng yí jì zhī suǒ

这句话大意是:其侧则有过去四佛座有经行遗迹之所。

fù yǒu rú lái fā zhǎo qīng shí sū dǔ bō

这句话大意是:复有如来发爪青石窣堵波。

qí cè qié lán sēng tú èr bǎi yú rén fó xiàng zhuāng shì wēi yán rú zài

这句话大意是:其侧伽蓝,僧徒二百余人,佛像庄饰,威严如在。

tái gé hóng lì qí zhì yù qǐ shì xī fó tuó tuó suō táng yán jué shǐ

这句话大意是:台阁宏丽,奇制郁起,是昔佛陀驮娑(唐言觉使。

lùn shī yú cǐ zhì shuō yī qiè yǒu bù dà pí pó shā lùn

这句话大意是:)论师于此制说一切有部《大毗婆沙论》。

cóng cǐ dōng nán xíng qī bǎi yú lǐ dù qíng jiā hé nán yán móu nà hé běi zhì bō luó yé qié guó

这句话大意是:从此东南行七百余里,渡殑伽河南、阎牟那河北,至钵锣耶伽国。

zhōng yìn dù jìng

这句话大意是:(中印度境。

bō luó yé qié guó

这句话大意是:○钵逻耶伽国。

bō luó yé qié guó zhōu wǔ qiān yú lǐ

这句话大意是:钵逻耶伽国周五千余里。

guó dà dū chéng jù liǎng hé jiāo zhōu èr shí yú lǐ jià sè zī shèng guǒ mù fú shū

这句话大意是:国大都城据两河交,周二十余里,稼穑滋盛,果木扶疏。

qì xù hé chàng fēng sú shàn shùn

这句话大意是:气序和畅,风俗善顺。

hào xué yì xìn wài dào

这句话大意是:好学艺,信外道。

qié lán liǎng suǒ sēng tú guǎ shǎo bìng jiē xí xué xiǎo chéng fǎ jiào

这句话大意是:伽蓝两所,僧徒寡少,并皆习学小乘法教。

tiān cí shù bǎi yì dào shí duō

这句话大意是:天祠数百,异道寔多。

yī rú lái yí jì jí tí pó gù shì

这句话大意是:一、如来遗迹及提婆故事。

dà chéng xī nán zhān bó jiā huā lín zhōng yǒu sū dǔ bō wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:大城西南瞻博迦花林中,有窣堵波,无忧王之所建也。

jī suī qīng xiàn shàng bǎi yú chǐ

这句话大意是:基虽倾陷,尚百余尺。

zài xī rú lái yú cǐ chù xiáng fú wài dào

这句话大意是:在昔如来于此处降伏外道。

qí cè zé yǒu fā zhǎo sū dǔ bō jīng xíng yí jì

这句话大意是:其侧则有发爪窣堵波、经行遗迹。

fā zhǎo sū dǔ bō cè yǒu gù qié lán shì tí pó táng yán tiān

这句话大意是:发爪窣堵波侧,有故伽蓝,是提婆(唐言天)。

pú sà zuò guǎng bǎi lùn cuò xiǎo chéng fú wài dào chù

这句话大意是:菩萨作《广百论》挫小乘、伏外道处。

chū tí pó pú sà zì nán yìn dù zhì cǐ qié lán chéng zhōng yǒu wài dào pó luó mén gāo lùn yǒu wén biàn cái wú ài xún míng zé shí fǎn zhì qióng cí

这句话大意是:初,提婆菩萨自南印度至此伽蓝,城中有外道婆罗门,高论有闻,辩才无碍,循名责实,反质穷辞。

yā zhī tí pó bó jiū xuán ào yù cuò qí fēng nǎi xún míng wèn yuē rǔ wèi hé míng

现代白话:雅知提婆博究玄奥,欲挫其锋,乃循名问曰:“你为何名?

tí pó yuē míng tiān

这句话大意是:”提婆曰:“名天。

wài dào yuē tiān shì shuí

这句话大意是:”外道曰:“天是谁?

tí pó yuē wǒ

这句话大意是:”提婆曰:“我。

wài dào yuē wǒ shì shuí

这句话大意是:”外道曰:“我是谁?

tí pó yuē gǒu

这句话大意是:”提婆曰:“狗。

wài dào yuē gǒu shì shuí

这句话大意是:”外道曰:“狗是谁?

tí pó yuē rǔ

现代白话:”提婆曰:“你。

wài dào yuē rǔ shì shuí

现代白话:”外道曰:“你是谁?

tí pó yuē tiān

这句话大意是:”提婆曰:“天。

wài dào yuē tiān shì shuí

这句话大意是:”外道曰:“天是谁?

tí pó yuē wǒ

这句话大意是:”提婆曰:“我。

wài dào yuē wǒ shì shuí

这句话大意是:”外道曰:“我是谁?

tí pó yuē gǒu

这句话大意是:”提婆曰:“狗。

wài dào yuē shuí shì gǒu

这句话大意是:”外道曰:“谁是狗?

tí pó yuē rǔ

现代白话:”提婆曰:“你。

wài dào yuē rǔ shì shuí

现代白话:”外道曰:“你是谁?

tí pó yuē tiān

这句话大意是:”提婆曰:“天。

rú shì xún huán wài dào fāng wù

这句话大意是:”如是循环,外道方悟。

zì shí jué hòu shēn jìng fēng yóu

这句话大意是:自时厥后,深敬风猷。

èr tiān cí jí chuán shuō

这句话大意是:二、天祠及传说。

chéng zhōng yǒu tiān cí yíng shì lún huàn líng yì duō duān

这句话大意是:城中有天祠,莹饰轮焕,灵异多端。

yī qí diǎn jí cǐ chù shì zhòng shēng zhí fú zhī shèng dì yě

这句话大意是:依其典籍,此处是众生植福之胜地也。

néng yú cǐ cí juān shě yī qián gōng yú tā suǒ huì shī qiān jīn

这句话大意是:能于此祠捐舍一钱,功逾他所惠施千金。

fù néng qīng shēng cí zhōng duàn mìng shòu tiān fú lè yōu yǒng wú qióng

这句话大意是:复能轻生,祠中断命,受天福乐,悠永无穷。

tiān cí táng qián yǒu yī dà shù shù yè fú shū yīn yǐng méng mì

这句话大意是:天祠堂前有一大树,树叶扶疏,阴影蒙密。

yǒu shí rén guǐ yī ér qī zhái gù qí zuǒ yòu duō yǒu yí hái

这句话大意是:有食人鬼依而栖宅,故其左右多有遗骸。

ruò rén zhì cǐ cí zhōng wú bù qīng shě shēn mìng jì chù xié shuō yòu wèi shén yòu zì gǔ qì jīn xí miù wú tì

这句话大意是:若人至此祠中,无不轻舍身命,既怵邪说,又为神诱,自古迄今,习谬无替。

jìn yǒu pó luó mén zú xìng zi yě kuò dá duō zhì míng mǐn gāo cái lái zhì cí zhōng wèi zhòng rén yuē fu qǔ sú bǐ zhì nán yǐ dǎo yòu wú fāng tóng shì rán hòu shè huà

现代白话:近有婆罗门,族姓子也,阔达多智,明敏高才,来至祠中,谓众人曰:“夫曲俗鄙志,难以导诱,我方同事,然后摄化。

yì jì dēng lín fǔ wèi you yuē wú yǒu sǐ yǐ

现代白话:”亦既登临,俯谓友曰:“我有死了!

xī wèi guǐ wàng jīn yàn qí shí tiān xiān jì lè yī kōng jiē yǐn dāng cóng shèng jìng juān cǐ bǐ xíng

这句话大意是:昔谓诡妄,今验其实,天仙伎乐依空接引,当从胜境捐此鄙形。

xún yù tóu shēn zì qǔ yǔn jué qīn yǒu jiàn yù qí zhì bù yí

这句话大意是:”寻欲投身,自取殒绝,亲友谏谕,其志不移。

suì bù yī fú biàn zhōu shù xià jí qí zì tóu de quán qū mìng

这句话大意是:遂布衣服,遍周树下,及其自投,得全躯命。

jiǔ ér xǐng yuē wéi jiàn kōng zhōng zhū tiān zhào mìng sī nǎi yá yā shén suǒ yǐn fēi děi tiān lè yě

这句话大意是:久而醒曰:“惟见空中诸天召命,斯乃邪雅神所引,非得天乐也。

sān dà shī chǎng jí xiū kǔ xíng zhě

这句话大意是:三、大施场及修苦行者。

dà chéng dōng liǎng hé jiāo guǎng shí yú lǐ tǔ dì shuǎng kǎi xì shā mí màn

这句话大意是:大城东,两河交,广十余里,土地爽垲,细沙弥漫。

zì gǔ zhì jīn zhū wáng háo zú fán yǒu shě shī mò bù zhì zhǐ zhōu gěi bù jì hào dà shī chǎng

这句话大意是:自古至今,诸王豪族,凡有舍施,莫不至止,周给不计,号大施场。

jīn jiè rì wáng zhě yù xiū qián xù dǔ shù huì shī wǔ nián jī cái yī dàn qīng shě yú qí shī chǎng duō jù zhēn huò

这句话大意是:今戒日王者,聿修前绪,笃述惠施,五年积财,一旦倾舍,于其施场,多聚珍货。

chū dì yī rì zhì dà fó xiàng zhòng bǎo zhuāng yán jí chí shàng miào qí zhēn ér yǐ fèng shī

这句话大意是:初第一日,置大佛像,众宝庄严,即持上妙奇珍,而以奉施。

cì cháng zhù sēng cì jiàn qián zhòng cì gāo cái shuò xué bó wù duō néng cì wài dào xué tú yǐn lún féi dùn cì guān guǎ gū dú pín qióng qǐ rén

这句话大意是:次常住僧,次见前众,次高才硕学、博物多能,次外道学徒、隐沦肥遁,次鳏寡孤独、贫穷乞人。

bèi jí zhēn wán qióng zhū shàng zhuàn rú shì jié jí mò bù zhōu shī

这句话大意是:备极珍玩,穷诸上馔,如是节级,莫不周施。

fǔ kù jì qīng féi wán dōu jǐn jì zhōng míng zhū shēn zhū yīng luò cì dì shī yǔ chū wú suǒ huǐ

这句话大意是:府库既倾,肥玩都尽,髻中明珠,身诸璎珞,次第施与,初无所悔。

jì shě shī yǐ chēng yuē lè zāi

现代白话:既舍施已,称曰:“乐啊!

fán wú suǒ yǒu yǐ rù jīn gāng jiān gù cáng yǐ

现代白话:凡我所有,已入金刚坚固藏了。

cóng cǐ zhī hòu zhū guó jūn wáng gè xiàn zhēn fú

这句话大意是:”从此之后,诸国君王各献珍服。

cháng bù yú xún fǔ kù chōng rèn

这句话大意是:尝不逾旬,府库充仞。

dà shī chǎng dōng hé liú kǒu rì shù bǎi rén zì nì ér sǐ

这句话大意是:大施场东合流口,日数百人自溺而死。

bǐ sú yǐ wéi yù qiú shēng tiān dāng yú cǐ chù jué lì zì chén mù yù zhōng liú zuì gòu xiāo miè

这句话大意是:彼俗以为欲求生天,当于此处绝粒自沈,沐浴中流,罪垢消灭。

shì yǐ yì guó yuǎn fāng xiāng qū cuì zhǐ qī rì duàn shí rán hòu jué mìng

这句话大意是:是以异国远方,相趋萃止,七日断食,然后绝命。

zhì yú shān yuán yě lù qún yóu shuǐ bīn huò zhuó liú ér fǎn huò jué shí ér sǐ

这句话大意是:至于山猿、野鹿,群游水滨,或濯流而返,或绝食而死。

dāng jiè rì wáng zhī dà shī yě yǒu yī mí hóu jū hé zhī bīn dú zài shù xià píng jì jué shí jīng shù rì hòu zì è ér sǐ

这句话大意是:当戒日王之大施也,有一弥猴,居河之滨,独在树下屏迹绝食,经数日后自饿而死。

gù zhū wài dào xiū kǔ xíng zhě yú hé zhōng lì gāo zhù rì jiāng dàn yě biàn jí shēng zhī yī shǒu yī zú zhí zhù duān niè bàng yì yī shǒu yī zú xū xuán wài shēn lín kōng bù qū yán jǐng zhāng mù shì rì yòu zhuǎn dǎi hu xūn mù fāng nǎi xià yān

现代白话:故诸外道修苦行者,于河中立高柱,日将旦也,便即升之,一手一足执柱端,蹑傍杙,一手一足虚悬外申,临空不屈,延颈张目,视日右转,逮乎曛暮,方乃下呢。

ruò cǐ zhě qí tú shù shí jì sī qín kǔ chū lí shēng sǐ huò shù shí nián wèi cháng xiè xī

这句话大意是:若此者,其徒数十,冀斯勤苦,出离生死,或数十年未尝懈息。

cóng cǐ xī nán rù dà lín zhōng è shòu yě xiàng qún bào xíng lǚ fēi duō tú dǎng nán yǐ jīng shè

这句话大意是:从此西南入大林中,恶兽野象,群暴行旅,非多徒党,难以经涉。

xíng wǔ bǎi yú lǐ zhì jiāo shǎng mí guó

这句话大意是:行五百余里,至憍赏弥国。

jiù yuē jū shǎn mí guó é yě

这句话大意是:(旧曰拘睒弥国,讹也。

zhōng yìn dù jìng

这句话大意是:中印度境。

jiāo shǎng mí guó

这句话大意是:○憍赏弥国。

jiāo shǎng mí guó zhōu liù qiān yú lǐ

这句话大意是:憍赏弥国周六千余里。

guó dà dū chéng zhōu sān shí yú lǐ

这句话大意是:国大都城周三十余里。

tǔ chēng wò rǎng dì lì fēng zhí jīng dào duō gān zhè mào

这句话大意是:土称沃壤,地利丰植,粳稻多,甘蔗茂。

qì xù shǔ rè fēng sú gāng měng

这句话大意是:气序暑热,风俗刚猛。

hào xué diǎn yì chóng shù fú shàn

这句话大意是:好学典艺,崇树福善。

qié lán shí yú suǒ qīng dùn huāng wú sēng tú sān bǎi yú rén xué xiǎo chéng jiào

这句话大意是:伽蓝十余所,倾顿荒芜,僧徒三百余人,学小乘教。

tiān cí wǔ shí yú suǒ wài dào shí duō

这句话大意是:天祠五十余所,外道寔多。

yī kè tán fó xiàng

这句话大意是:一、刻檀佛像。

chéng nèi gù gōng zhōng yǒu dà jīng shè gāo liù shí yú chǐ yǒu kè tán fó xiàng shàng xuán dàn gài wū tuó yǎn nà wáng táng yán chū ài

这句话大意是:城内故宫中有大精舍,高六十余尺,有刻檀佛像,上悬石盖,邬陀衍那王(唐言出爱。

jiù yún yōu tián wáng é yě

这句话大意是:旧云优填王,讹也。

zhī suǒ zuò yě

这句话大意是:)之所作也。

líng xiāng jiān qǐ shén guāng shí zhào

这句话大意是:灵相间起,神光时照。

zhū guó jūn wáng shì lì yù jǔ suī duō rén zhòng mò néng zhuǎn yí suì tú gōng yǎng jù yán de zhēn yǔ qí yuán jī jí cǐ xiàng yě

这句话大意是:诸国君王恃力欲举,虽多人众,莫能转移,遂图供养,俱言得真,语其源迹,即此像也。

chū rú lái chéng zhèng jué yǐ shàng shēng tiān gōng wèi mǔ shuō fǎ sān yuè bù hái

这句话大意是:初,如来成正觉已,上升天宫,为母说法,三月不还。

qí wáng sī mù yuàn tú xíng xiàng

这句话大意是:其王思慕,愿图形像。

nǎi qǐng zūn zhě méi tè qié luō zi yǐ shén tōng lì jiē gōng rén shàng tiān gōng qīn guān miào xiāng diāo kè zhān tán

这句话大意是:乃请尊者没特伽罗子以神通力接工人上天宫,亲观妙相,雕刻旃檀。

rú lái zì tiān gōng hái yě kè tán zhī xiàng qǐ yíng shì zūn shì zūn wèi yuē jiào huà láo yé

这句话大意是:如来自天宫还也,刻檀之像起迎世尊,世尊慰曰:“教化劳耶?

kāi dǎo mò shì shí cǐ wèi jì

这句话大意是:开导末世,寔此为冀。

jīng shè dōng bǎi yú bù yǒu guò qù sì fú zuò jí jīng xíng yí jì zhī suǒ

这句话大意是:精舍东百余步,有过去四佛坐及经行遗迹之所。

qí cè bù yuǎn yǒu rú lái jǐng jí yù shì jǐng yóu chōng jí shì yǐ tuí huǐ

这句话大意是:其侧不远,有如来井及浴室,井犹充汲,室以颓毁。

èr jù shǐ luō shì qīn wú zhe jí zhū yí jì

这句话大意是:二、具史罗、世亲、无著及诸遗迹。

chéng nèi dōng nán yú yǒu gù zhái yú zhǐ shì jù shǐ luō jiù yún jù shī luō é yě

这句话大意是:城内东南隅有故宅余趾,是具史罗(旧云瞿师罗,讹也。

zhǎng zhě gù zhái yě

这句话大意是:)长者故宅也。

zhōng yǒu fú jīng shè jí fā zhǎo sū dǔ bō

这句话大意是:中有佛精舍及发、爪窣堵波。

fù yǒu gù jī

这句话大意是:复有故基。

rú lái yù shì yě

这句话大意是:如来浴室也。

chéng dōng nán bù yuǎn yǒu gù qié lán jù shǐ luō zhǎng zhě jiù yuán yě

这句话大意是:城东南不远有故伽蓝,具史罗长者旧园也。

zhōng yǒu sū dǔ bō wú yōu wáng zhī suǒ jiàn lì gāo èr bǎi yú chǐ

这句话大意是:中有窣堵波,无忧王之所建立,高二百余尺。

rú lái yú cǐ shù nián shuō fǎ

这句话大意是:如来于此数年说法。

qí cè zé yǒu guò qù sì fó zuò jí jīng xíng yí jì zhī suǒ

这句话大意是:其侧则有过去四佛座及经行遗迹之所。

fù yǒu rú lái fā zhǎo sū dǔ bō

这句话大意是:复有如来发爪窣堵波。

qié lán dōng nán zhòng gé shàng yǒu gù zhuān shì shì qīn pú sà cháng zhù cǐ zhōng zuò wéi shí lùn pò chì xiǎo chéng nán zhū wài dào

这句话大意是:伽蓝东南重阁上有故砖室,世亲菩萨尝住此中作《唯识论》,破斥小乘,难诸外道。

qié lán dōng ān méi luō lín zhōng yǒu gù jī shì wú zhe pú sà yú cǐ zuò xiǎn yáng shèng jiào lùn

这句话大意是:伽蓝东庵没罗林中有故基,是无著菩萨于此作《显扬圣教论》。

chéng xī nán bā jiǔ lǐ dú lóng shí kū xī rú lái fú cǐ dú lóng yú zhōng liú yǐng suī zé zhuàn jì jīn wú suǒ jiàn

这句话大意是:城西南八九里毒龙石窟,昔如来伏此毒龙,于中留影,虽则传记,今无所见。

qí cè yǒu sū dǔ bō wú yōu wú zhī suǒ jiàn yě gāo èr bǎi yú chǐ

这句话大意是:其侧有窣堵波,无忧无之所建也,高二百余尺。

bàng yǒu rú lái jīng xíng yí jì jí fā zhǎo sū dǔ bō bìng kǔ zhī tú qiú yuàn duō yù

这句话大意是:傍有如来经行遗迹及发、爪窣堵波,病苦之徒,求愿多愈。

shì jiā fǎ jǐn cǐ guó zuì hòu

这句话大意是:释迦法尽,此国最后。

gù shàng zì jūn wáng xià jí zhòng shù rù cǐ guó jìng zì rán gǎn shāng mò bù yǐn qì bēi tàn ér guī

这句话大意是:故上自君王,下及众庶,入此国境,自然感伤,莫不饮泣,悲叹而归。

sān jiā shē bù luó chéng jí hù fǎ fú wài dào yí jì

这句话大意是:三、迦奢布罗城及护法伏外道遗迹。

lóng kū dōng běi dà lín zhōng xíng qī bǎi yú lǐ dù qíng jiā hé běi zhì jiā shē bù luó chéng zhōu shí yú lǐ jū rén fù lè

这句话大意是:龙窟东北大林中,行七百余里,渡殑伽河,北至迦奢布罗城,周十余里,居人富乐。

chéng bàng yǒu gù qié lán wéi yú jī zhǐ shì xī hù fǎ pú sà fú wài dào chù

这句话大意是:城傍有故伽蓝,惟余基址,是昔护法菩萨伏外道处。

cǐ guó xiān wáng fú yú xié shuō yù huǐ fó fǎ chóng jìng wài dào

这句话大意是:此国先王扶于邪说,欲毁佛法,崇敬外道。

wài dào zhòng zhōng zhào yī lùn shī cōng mǐn gāo cái míng dá yōu wēi zhě zuò wěi xié shū qiān sòng fán sān wàn èr qiān yán fēi huǐ fó fǎ fú zhèng běn zōng

这句话大意是:外道众中召一论师,聪敏高才明达幽微者,作伪邪书千颂,凡三万二千言,非毁佛法,扶正本宗。

yú shì zhào jí sēng zhòng lìng xiāng què lùn

这句话大意是:于是召集僧众,令相榷论。

wài dào yǒu shèng dāng huǐ fó fǎ

这句话大意是:外道有胜,当毁佛法;。

zhòng sēng wú fù duàn shé yǐ xiè

这句话大意是:众僧无负,断舌以谢。

shì shí sēng tú jù yǒu tuì fù jí ér yì yuē huì rì yǐ chén fǎ qiáo jiāng huǐ wáng dǎng wài dào qí kě dí hu

这句话大意是:是时僧徒惧有退负,集而议曰:“慧日已沈,法桥将毁,王党外道,其可敌吗?

shì shì ruò sī jì jiāng ān chū

这句话大意是:事势若斯,计将安出?

zhòng xián mò rán wú shù yì zhě

这句话大意是:”众咸默然,无竖议者。

hù fǎ pú sà nián zài yòu zhì biàn huì duō wén fēng fàn hóng yuǎn zài dà zhòng zhōng yáng yán zàn yuē yú suī bù mǐn qǐng chén qí lüè

这句话大意是:护法菩萨年在幼稚,辩慧多闻,风范弘远,在大众中扬言赞曰:“愚虽不敏,请陈其略。

chéng yi yǐ wǒ jí yìng wáng mìng

这句话大意是:诚宜以我疾应王命。

gāo lùn dé shèng sī líng yòu yě

这句话大意是:高论得胜,斯灵祐也;。

zhēng yì duò fù nǎi zhì chǐ yě

这句话大意是:征议堕负,乃稚齿也。

rán zé jìn tuì yǒu cí fǎ sēng wú jiù

这句话大意是:然则进退有辞,法僧无咎。

qiān yuē yǔn xié

这句话大意是:”佥曰:“允谐。

rú qí chóu cè xún yìng wáng mìng jí shēng lùn zuò

这句话大意是:”如其筹策,寻应王命,即升论座。

wài dào nǎi tí dùn gāng wǎng yì yáng cí yì sòng qí suǒ zhí dài bǐ yì lùn

这句话大意是:外道乃提顿纲网,抑扬辞义,诵其所执,待彼异论。

hù fǎ pú sà nà qí yán ér xiào yuē wú dé shèng yǐ

现代白话:护法菩萨纳其言而笑曰:“我得胜了!

jiāng fù nì ér sòng yé

这句话大意是:将复逆而诵耶?

wéi luàn cí ér sòng yé

这句话大意是:为乱辞而诵耶?

wài dào wǔ rán ér wèi yuē zi wú zì gāo yě

这句话大意是:”外道怃然而谓曰:“子无自高也。

néng lǐng yǔ jǐn cǐ zé wèi shèng shùn shòu qí wén hòu shì qí yì

这句话大意是:能领语尽,此则为胜,顺受其文,后释其义。

hù fǎ nǎi suí qí shēng diào shù qí wén yì cí lǐ bù miù qì yùn wú chà

这句话大意是:”护法乃随其声调,述其文义,辞理不谬,气韵无差。

yú shì wài dào wén yǐ yù zì duàn shé

这句话大意是:于是外道闻已,欲自断舌。

hù fǎ yuē duàn shé fēi xiè gǎi zhí shì huǐ

这句话大意是:护法曰:“断舌非谢,改执是悔。

jí wéi shuō fǎ xīn xìn yì wù

这句话大意是:”即为说法,心信意悟。

wáng shè xié dào zūn chóng zhèng fǎ

这句话大意是:王舍邪道,遵崇正法。

hù fǎ fú wài dào cè yǒu sū dǔ bō wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě jī suī qīng xiàn shàng gāo èr bǎi yú chǐ shì rú lái xī yú cǐ chù liù yuè shuō fǎ

这句话大意是:护法伏外道侧,有窣堵波,无忧王之所建也,基虽倾陷,尚高二百余尺,是如来昔于此处六月说法。

bàng yǒu jīng xíng zhī jī jí fā zhǎo sū dǔ bō

这句话大意是:傍有经行之迹及发、爪窣堵波。

zì cǐ běi xíng bǎi qī bā shí lǐ zhì bǐng suǒ shān gé fǎn

这句话大意是:自此北行百七八十里,至鞞索(山格反)。

jiā guó

这句话大意是:迦国。

zhōng yìn dù jìng

这句话大意是:(中印度境)。

bǐng suǒ jiā guó

这句话大意是:○鞞索迦国。

bǐng suǒ jiā guó zhōu sì qiān yú lǐ

这句话大意是:鞞索迦国周四千余里。

guó dà dū chéng zhōu shí liù lǐ

这句话大意是:国大都城周十六里。

gǔ jià yīn shèng huā guǒ jù fán

这句话大意是:谷稼殷盛,花果具繁。

qì xù hé chàng fēng sú chún zhì hào xué bù juàn qiú fù bù huí

这句话大意是:气序和畅,风俗淳质,好学不倦,求福不回。

qié lán èr shí yú suǒ sēng zhòng sān qiān yú rén bìng xué xiǎo chéng zhèng liàng bù fǎ

这句话大意是:伽蓝二十余所,僧众三千余人,并学小乘正量部法。

tiān cí wǔ shí yú suǒ wài dào shén duō

这句话大意是:天祠五十余所,外道甚多。

yī dà chéng fù jìn zhū yí jì

这句话大意是:一、大城附近诸遗迹。

chéng nán dào zuǒ yǒu dà qié lán

这句话大意是:城南道左有大伽蓝。

xī tí pó shè mó ā luó hàn yú cǐ zào shi shēn lùn shuō wú wǒ rén

这句话大意是:昔提婆设摩阿罗汉于此造《识身论》,说无我人;。

jù bō ā luó hàn zuò shèng jiào yào shí lùn shuō yǒu wǒ rén

这句话大意是:瞿波阿罗汉作《圣教要实论》,说有我人。

yīn cǐ fǎ zhí suì shēn zhèng lùn

这句话大意是:因此法执,遂深诤论。

yòu shì hù fǎ pú sà yú cǐ qī rì zhōng cuī fú xiǎo chéng yī bǎi lùn shī

这句话大意是:又是护法菩萨于此七日中摧伏小乘一百论师。

qié lán cè yǒu sū dǔ bō gāo èr bǎi yú chǐ wú yōu wáng suǒ jiàn yě rú lái xī rì liù nián yú cǐ shuō fǎ dǎo huà

这句话大意是:伽蓝侧有窣堵波,高二百余尺,无忧王所建也,如来昔日六年于此说法导化。

shuō fǎ cè yǒu jī shù gāo liù qī chǐ chūn qiū dì dài cháng wú zēng jiǎn

这句话大意是:说法侧有奇树,高六七尺,春秋递代,常无增减。

shì rú lái xī cháng jìng chǐ qì qí yí zhī yīn zhí gēn dǐ fán mào zhì jīn

这句话大意是:是如来昔尝净齿,弃其遗枝,因植根柢,繁茂至今。

zhū xié jiàn rén jí wài dào zhòng jìng lái cán fá xún shēng rú gù

这句话大意是:诸邪见人及外道众竞来残伐,寻生如故。

qí cè bù yuǎn yǒu guò qù sì fó zuò jí jīng xíng yí jì zhī suǒ

这句话大意是:其侧不远,有过去四佛座及经行遗迹之所。

fù yǒu rú lái fā zhǎo sū dǔ bō

这句话大意是:复有如来发、爪窣堵波。

líng jī lián yú lín zhǎo jiāo yìng

这句话大意是:灵基连隅,林沼交映。

cóng cǐ dōng běi xíng wǔ bǎi yú lǐ zhì shì luō fá xī dǐ guó

这句话大意是:从此东北行五百余里,至室罗伐悉底国。

jiù yuē shě wèi é yě

这句话大意是:(旧曰舍卫,讹也。

zhōng yìn dù jìng

这句话大意是:中印度境。

✦ You read 卷五 六国

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.