大唐西域记 · 辩机 · Chapter 8 of 15

卷六 四国

PinyinModern Translation
Size

shì luō fá xī dǐ guó

这句话大意是:○室罗伐悉底国。

shì luō fá xī dǐ guó zhōu liù qiān yú lǐ

这句话大意是:室罗伐悉底国周六千余里。

dū chéng huāng tuí jiāng yì wú jì

这句话大意是:都城荒颓,疆埸无纪。

gōng chéng gù jī zhōu èr shí yú lǐ suī duō huāng pǐ shàng yǒu jū rén

这句话大意是:宫城故基周二十余里,虽多荒圮,尚有居人。

gǔ jià fēng qì xù hé

这句话大意是:谷稼丰,气序和。

fēng sú chún zhì dǔ xué hǎo fú

这句话大意是:风俗淳质,笃学好福。

qié lán shù bǎi pǐ huài liáng duō sēng tú guǎ shǎo xué zhèng liàng bù

这句话大意是:伽蓝数百,圮坏良多,僧徒寡少,学正量部。

tiān cí bǎi suǒ wài dào shén duō

这句话大意是:天祠百所,外道甚多。

yī shèng jūn wáng

这句话大意是:一、胜军王。

cǐ zé rú lái zài shì zhī shí bō luó xī nà shì duō wáng táng yán shèng jūn

这句话大意是:此则如来在世之时,钵逻犀那恃多王(唐言胜军。

jiù yuē bō sī nì é lüè yě

这句话大意是:旧曰波斯匿,讹略也。

suǒ zhì guó dōu yě

这句话大意是:)所治国都也。

gù gōng chéng nèi yǒu gù jī shèng jūn wáng diàn yú zhǐ de

这句话大意是:故宫城内有故基,胜军王殿余址地。

cì dōng bù yuǎn yǒu yī gù jī shàng jiàn xiǎo sū dǔ bō xī shèng jūn wáng wèi rú lái suǒ jiàn dà fǎ táng yě

这句话大意是:次东不远,有一故基,上建小窣堵波,昔胜军王为如来所建大法堂也。

fǎ táng cè bù yuǎn gù jī shàng yǒu sū dǔ bō shì fú yí mǔ bō luó dū bō dǐ táng yán shēng zhǔ

这句话大意是:法堂侧不远,故基上有窣堵波,是佛姨母钵逻阇钵底(唐言生主。

jiù yún bō dū bō tí é yě

这句话大意是:旧云波阇波提,讹也。

bì chú ní jīng shè shèng jūn wáng zhī suǒ jiàn lì

这句话大意是:)苾刍尼精舍,胜军王之所建立。

cì dōng sū dǔ bō shì sū dá duō táng yán shàn shī

这句话大意是:次东窣堵波,是苏达多(唐言善施。

jiù yuē xū dá é yě

这句话大意是:旧曰须达,讹也。

gù zhái yě

这句话大意是:)故宅也。

èr zhǐ mán shě yá chù

这句话大意是:二、指鬘舍邪处。

shàn shī zhǎng zhě zhái cè yǒu dà sū dǔ bō shì yāng jù lì mó luó táng yán zhǐ mán

这句话大意是:善施长者宅侧有大窣堵波,是鸯窭利摩罗(唐言指鬘。

jiù yuē yāng jué mó luó é yě

这句话大意是:旧曰央掘摩罗,讹也。

shě yá zhī chù

这句话大意是:)舍邪之处。

yāng jù lì mó luó zhě shì luō fá xī dǐ zhī xiōng rén yě

这句话大意是:鸯窭利摩罗者,室罗伐悉底之凶人也。

zuò hài shēng líng wèi bào chéng guó shā rén qǔ zhǐ guàn shǒu wèi mán

这句话大意是:作害生灵,为暴城国,杀人取指,冠首为鬘。

jiāng yù hài mǔ yǐ chōng zhǐ shù

这句话大意是:将欲害母,以充指数。

shì zūn bēi mǐn fāng xíng dǎo huà

这句话大意是:世尊悲愍,方行导化。

yáo jiàn shì zūn qiè zì xǐ yuē wǒ jīn shēng tiān bì yǐ

现代白话:遥见世尊,窃自喜曰:“我今生天必了。

xiān shī yǒu jiào yí yán zài cí hài fú shā mǔ dāng shēng fàn tiān

这句话大意是:先师有教,遗言在兹,害佛杀母,当生梵天。

wèi qí mǔ yuē lǎo jīn qiě zhǐ xiān dāng hài bǐ dà shā mén

这句话大意是:”谓其母曰:“老今且止,先当害彼大沙门。

xún jí zhàng jiàn wǎng nì shì zūn

这句话大意是:”寻即仗剑往逆世尊。

rú lái yú shì xú xíng ér tuì xiōng rén zhǐ mán jí qū bù dǎi

这句话大意是:如来于是徐行而退,凶人指鬘疾驱不逮。

shì zūn wèi yuē hé shǒu bǐ zhì shě shàn běn jī è yuán

这句话大意是:世尊谓曰:“何守鄙志,舍善本,激恶源?

shí zhǐ mán wén huì wù suǒ xíng fēi yīn jí guī mìng qiú rù fǎ zhōng jīng qín bù dài zhèng luó hàn guǒ

这句话大意是:”时指鬘闻诲,悟所行非,因即归命,求入法中,精勤不怠,证罗汉果。

sān shì duō lín gěi gū dú yuán

这句话大意是:三、逝多林给孤独园。

chéng nán wǔ liù lǐ yǒu shì duō lín táng yán shèng lín

这句话大意是:城南五六里有逝多林,(唐言胜林。

jiù yuē qí zhì é yě

这句话大意是:旧曰祇陁,讹也。

shì gěi gū dú yuán

这句话大意是:)是给孤独园。

shèng jūn wáng dà chén shàn shī wéi fú jiàn jīng shè

这句话大意是:胜军王大臣善施为佛建精舍。

xī wèi qié lán jīn yǐ huāng fèi

这句话大意是:昔为伽蓝,今已荒废。

dōng mén zuǒ yòu gè jiàn shí zhù gāo qī shí yú chǐ zuǒ zhù lòu lún xiāng yú qí duān yòu zhù kè niú xíng yú qí shàng bìng wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:东门左右各建石柱,高七十余尺,左柱镂轮相于其端,右柱刻牛形于其上,并无忧王之所建也。

shì yǔ qīng pǐ wéi yú gù jī dú yī zhuān shì kuī rán dú zài zhōng yǒu fó xiàng

这句话大意是:室宇倾圮,唯余故基,独一砖室岿然独在,中有佛像。

xī zhě rú lái shēng sān shí sān tiān wèi mǔ shuō fǎ zhī hòu shèng jūn wáng wén chū ài wáng kè tán fó xiàng nǎi zào cǐ xiàng

这句话大意是:昔者如来升三十三天,为母说法之后,胜军王闻出爱王刻檀佛像,乃造此像。

shàn shī zhǎng zhě rén ér cōng mǐn jī ér néng sàn zhěng fá jì pín āi gū xù lǎo shí měi qí dé hào gěi gū dú yān

现代白话:善施长者仁而聪敏,积而能散,拯乏济贫,哀孤恤老,时美其德,号给孤独呢。

wén fú gōng dé shēn shēng zūn jìng yuàn jiàn jīng shè qǐng fú jiàng lín

这句话大意是:闻佛功德,深生尊敬,愿建精舍,请佛降临。

shì zūn mìng shè lì zǐ suí zhān kuí yān wéi tài zǐ shì duō yuán dì shuǎng kǎi

现代白话:世尊命舍利子随瞻揆呢,唯太子逝多园地爽垲。

xún yì tài zǐ jù yǐ qíng gào

这句话大意是:寻诣太子,具以情告。

tài zǐ xì yán jīn biàn nǎi mài

这句话大意是:太子戏言:“金遍乃卖。

shàn shī wén zhī xīn huō rú yě jí chū cáng jīn suí yán bù de

这句话大意是:”善施闻之,心豁如也,即出藏金,随言布地。

yǒu shǎo wèi mǎn tài zǐ qǐng liú yuē fú chéng liáng tián yi zhí shàn zhǒng

这句话大意是:有少未满,太子请留,曰:“佛诚良田,宜植善种。

jí yú kòng dì jiàn lì jīng shè

这句话大意是:”即于空地,建立精舍。

shì zūn jí zhī gào ā nán yuē yuán dì shàn shī suǒ mǎi lín shù shì duō suǒ shī èr rén tóng xīn shì chóng gōng yè

这句话大意是:世尊即之,告阿难曰:“园地善施所买,林树逝多所施,二人同心,式崇功业。

zì jīn yǐ qù yīng wèi cǐ dì wèi shì duō lín gěi gū dú yuán

这句话大意是:自今已去,应谓此地为逝多林给孤独园。

sì rú lái xǐ bìng bǐ qiū chù

这句话大意是:四、如来洗病比丘处。

gěi gū dú yuán dōng běi yǒu sū dǔ bō shì rú lái xǐ bìng bì chú chù

这句话大意是:给孤独园东北有窣堵波,是如来洗病苾刍处。

xī rú lái zài shì yě yǒu bìng bì chú hán kǔ dú chǔ

这句话大意是:昔如来在世也,有病苾刍含苦独处。

shì zūn jiàn ér wèn yuē rǔ hé suǒ kǔ

现代白话:世尊见而问曰:“你何所苦?

rǔ hé dú jū

现代白话:你何独居?

yuē wǒ xìng shū lǎn bù nài kàn bìng gù jīn yīng jí wú rén zhān shì

这句话大意是:”曰:“我性疏懒,不耐看病,故今婴疾,无人瞻视。

rú lái shì shí mǐn ér gào yuē shàn nán zǐ wǒ jīn kàn rǔ

现代白话:”如来是时愍而告曰:“善男子,我今看你。

yǐ shǒu fǔ mó bìng kǔ jiē yù

这句话大意是:”以手拊摩,病苦皆愈。

fú chū hù wài gēng yì fū rù qīn wéi guàn xǐ gǎi zhe xīn yī

这句话大意是:扶出户外,更易敷蓐,亲为盥洗,改着新衣。

fó yǔ bì chú dāng zì qín lì

这句话大意是:佛语苾刍:“当自勤励。

wén huì gǎn ēn xīn yuè shēn yù

这句话大意是:”闻诲感恩,心悦身豫。

wǔ shè lì fú yǔ mù lián shì shén tōng chù jí zhū fú yí jì

这句话大意是:五、舍利弗与目连试神通处及诸佛遗迹。

gěi gū dú yuán xī běi yǒu xiǎo sū dǔ bō shì méi tè qié luō zi yùn shén tōng lì jǔ shè lì zǐ yī dài bù dòng zhī chù

这句话大意是:给孤独园西北有小窣堵波,是没特伽罗子运神通力举舍利子衣带不动之处。

xī fú zài wú rè nǎo chí rén tiān xián jí wéi shè lì zǐ bù shí cóng huì

这句话大意是:昔佛在无热恼池,人天咸集,唯舍利子不时从会。

fú mìng méi tè qié luō wǎng zhào lái jí

这句话大意是:佛命没特伽罗往召来集。

méi tè qié luō chéng mìng ér wǎng shè lì zǐ fāng bǔ hù fǎ yī

这句话大意是:没特伽罗承命而往,舍利子方补护法衣。

méi tè qié luō yuē shì zūn jīn zài wú rè nǎo chí mìng wǒ zhào ěr

现代白话:没特伽罗曰:“世尊今在无热恼池,命我召你。

shè lì zǐ yuē qiě zhǐ xū wǒ bǔ jìng yǔ zi xié xíng

现代白话:”舍利孔子说:“且止,须我补竟,与子偕行。

méi tè qié luō yuē ruò bù sù xíng yù yùn shén lì jǔ ěr shí shì zhì dà huì suǒ

现代白话:”没特伽罗曰:“若不速行,欲运神力,举你石室至大会所。

shè lì zǐ nǎi jiě yī dài zhì de yuē ruò jǔ cǐ dài wǒ shēn huò dòng

这句话大意是:”舍利子乃解衣带置地,曰:“若举此带,我身或动。

shí méi tè qié luō yùn dà shén tōng jǔ dài bù dòng de wèi zhī zhèn

这句话大意是:”时没特伽罗运大神通,举带不动,地为之震。

yīn yǐ shén zú hái yì fú suǒ jiàn shè lì zǐ yǐ zài huì zuò

这句话大意是:因以神足还诣佛所,见舍利子已在会坐。

méi tè qié luō fǔ ér tàn yuē nǎi jīn yǐ zhī shén tōng zhī lì bù rú zhì huì zhī lì yǐ

现代白话:没特伽罗俯而叹曰:“乃今以知神通之力不如智慧之力了。

jǔ dài sū dǔ bō cè bù yuǎn yǒu jǐng rú lái zài shì jí chōng fú yòng

这句话大意是:举带窣堵波侧不远有井,如来在世,汲充佛用。

qí cè yǒu sū dǔ bō wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě zhōng yǒu rú lái shè lì

这句话大意是:其侧有窣堵波,无忧王之所建也,中有如来舍利。

jīng xíng zhī jī shuō fǎ zhī chù bìng shù jīng biǎo jiàn sū dǔ bō

这句话大意是:经行之迹,说法之处,并树旌表,建窣堵波。

míng zhī jǐng wèi líng ruì jiān qǐ huò gǔ tiān lè huò wén shén xiāng jǐng fú zhī xiáng nán yǐ bèi shù

这句话大意是:冥祗警卫,灵瑞间起,或鼓天乐,或闻神香,景福之祥,难以备述。

liù qié lán fù jìn sān kēng chuán shuō

这句话大意是:六、伽蓝附近三坑传说。

qié lán hòu bù yuǎn shì wài dào fàn zhì shā yín nǚ yǐ bàng fú chù

这句话大意是:伽蓝后不远,是外道梵志杀淫女以谤佛处。

rú lái shí lì wú wèi yī qiè zhǒng zhì rén tiān zōng yǎng shèng xián zūn fèng

这句话大意是:如来十力无畏,一切种智,人天宗仰,圣贤遵奉。

shí zhū wài dào gòng xiāng yì yuē yi xíng guǐ zhà zhòng zhōng bàng rǔ

这句话大意是:时诸外道共相议曰:“宜行诡诈,众中谤辱。

nǎi yòu gù yín nǚ zhà wèi tīng fǎ zhòng suǒ zhī yǐ mì ér shā zhī mái shī shù cè chēng yuàn gào wáng

这句话大意是:”乃诱雇淫女,诈为听法,众所知已,密而杀之,埋尸树侧,称怨告王。

wáng mìng qiú fǎng yú shì duō yuán de qí shī yān

现代白话:王命求访,于逝多园得其尸呢。

shì shí wài dào gāo shēng chàng yán qiáo dā mó dà shā mén cháng chēng jiè rěn jīn sī cǐ nǚ shā ér miè kǒu

这句话大意是:是时外道高声唱言:“乔答摩大沙门常称戒忍,今私此女,杀而灭口。

jì yín jì shā hé jiè hé rěn

这句话大意是:既淫既杀,何戒何忍?

zhū tiān kōng zhōng suí shēng chàng dào wài dào xiōng rén wèi cǐ bàng ěr

这句话大意是:”诸天空中随声唱道:“外道凶人为此谤耳。

qié lán dōng bǎi yú bù yǒu dà shēn kēng shì tí pó dá duō yù yǐ dú yào hài fú shēng shēn xiàn rù dì yù chù

这句话大意是:伽蓝东百余步,有大深坑,是提婆达多欲以毒药害佛,生身陷入地狱处。

tí pó dá duō táng yán tiān shòu

这句话大意是:提婆达多,(唐言天授。

hú fàn wáng zhī zǐ yě

这句话大意是:)斛饭王之子也。

jīng qín shí èr nián yǐ sòng chí bā wàn fǎ cáng

这句话大意是:精勤十二年,已诵持八万法藏。

hòu wèi lì gù qiú xué shén tōng qīn jìn è you gòng xiāng yì yuē wǒ xiāng sān shí jiǎn fú wèi jǐ

这句话大意是:后为利故,求学神通,亲近恶友,共相议曰:“我相三十,减佛未几;。

dà zhòng wéi rào hé yì rú lái

这句话大意是:大众围绕,何异如来?

sī wéi shì yǐ jí shì pò sēng

这句话大意是:”思惟是已,即事破僧。

shè lì zǐ méi tè qié luō zi fèng fú zhǐ gào chéng fú wēi shén shuō fǎ huì yù sēng fù hé hé

这句话大意是:舍利子、没特伽罗子奉佛指告,承佛威神,说法诲喻,僧复和合。

tí pó dá duō ě xīn bù shě yǐ è dú yào zhì zhǐ zhǎo zhōng yù yīn zuò lǐ yǐ shāng hài fú

这句话大意是:提婆达多恶心不舍,以恶毒药置指爪中,欲因作礼,以伤害佛。

fāng xíng cǐ móu zì yuǎn ér lái zhì yú cǐ yě de suì chè yān shēng xiàn dì yù

现代白话:方行此谋,自远而来,至于此也,地遂坼呢,生陷地狱。

qí nán fù yǒu dà kēng jù qié lí bì chú huǐ bàng rú lái shēng shēn xiàn rù dì yù

这句话大意是:其南复有大坑,瞿伽梨苾刍毁谤如来,生身陷入地狱。

jù qié lí xiàn kēng nán bā bǎi yú bù yǒu dà shēn kēng shì zhàn zhē pó luó mén nǚ huǐ bàng rú lái shēng shēn xiàn rù dì yù zhī chù

这句话大意是:瞿伽梨陷坑南八百余步,有大深坑,是战遮婆罗门女毁谤如来,生身陷入地狱之处。

fú wéi rén tiān shuō zhū fǎ yào yǒu wài dào dì zǐ yáo jiàn shì zūn dà zhòng gōng jìng biàn zì niàn yuē yào yú jīn rì rǔ qiáo dā mó bài qí shàn yù dāng lìng wǒ shī dú shàn fāng shēng

这句话大意是:佛为人天说诸法要,有外道弟子,遥见世尊,大众恭敬,便自念曰:“要于今日辱乔答摩,败其善誉,当令我师独擅芳声。

nǎi huái xì mù yú zhì gěi gū dú yuán yú dà zhòng zhōng yáng shēng chàng yuē cǐ shuō fǎ rén yǔ wǒ sī tōng fù zhōng zhī zǐ nǎi shì zhǒng yě

这句话大意是:”乃怀系木盂,至给孤独园,于大众中扬声唱曰:“此说法人与我私通,腹中之子乃释种也。

xié jiàn zhě mò bù xìn rán zhēn gù zhě zhī wèi shàn bàng

这句话大意是:”邪见者莫不信然,贞固者知为讪谤。

shí tiān dì shì yù chú yí gù huà wèi bái shǔ niè duàn yú xì xì duàn zhī shēng zhèn dòng dà zhòng fán zhū jiàn wén zēng shēn xǐ yuè

这句话大意是:时天帝释欲除疑故,化为白鼠,啮断盂系,系断之声震动大众,凡诸见闻增深喜悦。

zhòng zhōng yī rén qǐ chí mù yú shì bǐ nǚ yuē shì rǔ r yé

现代白话:众中一人起持木盂,示彼女曰:“是你儿耶?

shì shí yě de zì kāi chè quán shēn zhuì xiàn rù wú jiàn yù jù shòu qí yāng

这句话大意是:”是时也,地自开坼,全身坠陷,入无间狱,具受其殃。

fán cǐ sān kēng dòng wú yá dǐ qiū xià lín yǔ gōu chí fàn yì ér cǐ shēn kēng cháng wú shuǐ zhǐ

这句话大意是:凡此三坑,洞无涯底,秋夏霖雨,沟池泛溢,而此深坑,尝无水止。

qī yǐng fù jīng shè

这句话大意是:七、影覆精舍。

qié lán dōng liù qī shí bù yǒu yī jīng shè gāo liù shí yú chǐ zhōng yǒu fó xiàng dōng miàn ér zuò

这句话大意是:伽蓝东六七十步有一精舍,高六十余尺,中有佛像,东面而坐。

rú lái zài xī yú cǐ yǔ zhū wài dào lùn yì

这句话大意是:如来在昔于此与诸外道论议。

cì dōng yǒu tiān cí liàng děng jīng shè

这句话大意是:次东有天祠,量等精舍。

rì dàn liú guāng tiān cí zhī yǐng bù bì jīng shè

这句话大意是:日旦流光,天祠之影不蔽精舍;。

rì jiāng luò zhào jīng shè zhī yǐng suì fù tiān cí

这句话大意是:日将落照,精舍之影遂覆天祠。

yǐng fù jīng shè dōng sān sì lǐ yǒu sū dǔ bō shì zūn zhě shè lì zǐ yǔ wài dào lùn yì chù

这句话大意是:影覆精舍东三四里有窣堵波,是尊者舍利子与外道论议处。

chū shàn shī zhǎng zhě mǎi shì duō tài zǐ yuán yù wèi rú lái jiàn lì jīng shè shí zūn zhě shè lì zǐ suí zhǎng zhě ér zhān kuí wài dào liù shī qiú jiǎo shén lì shè lì zǐ suí shì shè huà yìng wù xiáng fú

这句话大意是:初,善施长者买逝多太子园,欲为如来建立精舍,时尊者舍利子随长者而瞻揆,外道六师求角神力,舍利子随事摄化,应物降伏。

qí cè jīng shè qián jiàn sū dǔ bō rú lái yú cǐ cuī zhū wài dào yòu shòu pí shè qiā mǔ qǐng

这句话大意是:其侧精舍前建窣堵波,如来于此摧诸外道,又受毗舍佉母请。

bā pí lú zé jiā wáng chuán shuō

这句话大意是:八、毗卢择迦王传说。

shòu qǐng sū dǔ bō nán shì pí lú zé jiā wáng jiù yuē pí liú lí wáng é yě

这句话大意是:受请窣堵波南,是毗卢择迦王(旧曰毗流离王,讹也。

xìng jiá bīng zhū shì zhǒng zhì cǐ jiàn fú guī bīng zhī chù

这句话大意是:)兴甲兵诛释种,至此见佛归兵之处。

pí lú zé jiā wáng sì wèi zhī hòu zhuī yuàn qián rǔ xìng jiá bīng dòng dà zhòng bù shǔ yǐ bì shēn mìng fāng xíng

这句话大意是:毗卢择迦王嗣位之后,追怨前辱,兴甲兵,动大众,部署已毕,申命方行。

shí yǒu bì chú wén yǐ bái fó shì zūn yú shì zuò kū shù xià

这句话大意是:时有苾刍闻以白佛,世尊于是坐枯树下。

pí lú zé jiā wáng yáo jiàn shì zūn xià shèng lǐ jìng tuì ér yán yuē mào shù fú shū hé gù bù zuò

现代白话:毗卢择迦王遥见世尊,下乘礼敬,退而言曰:“茂树扶疏,为什么不坐?

kū zhū xiǔ niè ér nǎi yóu zhǐ

这句话大意是:枯株朽蘖,而乃游止?

shì zūn gào yuē zōng zú zhě zhī yè yě

这句话大意是:”世尊告曰:“宗族者,枝叶也。

zhī yè jiāng wēi bì yìn hé zài

这句话大意是:枝叶将危,庇荫何在?

wáng yuē shì zūn wèi zōng qīn ěr kě yǐ huí jià

现代白话:”王曰:“世尊为宗亲耳,能够回驾。

yú shì dǔ shèng gǎn huái hái jūn fǎn guó

这句话大意是:”于是睹圣感怀,还军返国。

hái jūn zhī cè yǒu sū dǔ bō shì shì nǚ bèi lù chù

这句话大意是:还军之侧,有窣堵波,是释女被戮处。

pí lú zé jiā wáng zhū shì kè shèng jiǎn wǔ bǎi nǚ chōng shí gōng wéi

这句话大意是:毗卢择迦王诛释克胜,简五百女充实宫闱。

shì nǚ fèn huì yuàn yán bù xùn lì qí wáng jiā rén zhī zǐ yě

这句话大意是:释女愤恚,怨言不逊,詈其王“家人之子也”。

wáng wén fā nù mìng lìng zhū lù

这句话大意是:王闻发怒,命令诛戮。

zhí fǎ zhě fèng wáng jiào yuè qí shǒu zú tóu zhū kēng jǐng

这句话大意是:执法者奉王教,刖其手足,投诸坑阱。

shí zhū shì nǚ hán kǔ chēng fú shì zūn shèng jiàn zhào qí kǔ dú gào mìng bì chú shè yī ér wǎng wèi zhū shì nǚ shuō wēi miào fǎ suǒ wèi jī chán wǔ yù liú zhuǎn sān tú ēn ài bié lí shēng sǐ cháng yuǎn

这句话大意是:时诸释女含苦称佛,世尊圣鉴,照其苦毒,告命苾刍,摄衣而往,为诸释女说微妙法,所谓羁缠五欲,流转三途,恩爱别离,生死长远。

shí zhū shì nǚ wén fú zhǐ huì yuǎn chén lí gòu dé fǎ yǎn jìng tóng shí mìng zhōng jù shēng tiān shàng

这句话大意是:时诸释女闻佛指诲,远尘离垢,得法眼净,同时命终,俱生天上。

shí tiān dì shì huà zuò pó luó mén shōu hái huǒ zàng

这句话大意是:时天帝释化作婆罗门,收骸火葬。

hòu rén jì yān

现代白话:后人记呢。

zhū shì sū dǔ bō cè bù yuǎn yǒu dà hé chí shì pí lú zé jiā wáng xiàn shēn rù dì yù chù

这句话大意是:诛释窣堵波侧不远,有大涸池,是毗卢择迦王陷身入地狱处。

shì zūn guān shì nǚ yǐ huán gěi gū dú yuán gào zhū bì chú jīn pí lú zé jiā wáng què hòu qī rì wèi huǒ suǒ shāo

这句话大意是:世尊观释女已,还给孤独园,告诸苾刍:“今毗卢择迦王却后七日,为火所烧。

wáng wén fó jì shén huái huáng jù

这句话大意是:”王闻佛记,甚怀惶惧。

zhì dì qī rì ān lè wú wēi

这句话大意是:至第七日,安乐无危。

wáng yòng huān qìng mìng zhū gōng nǚ wǎng zhì chí cè yú yóu lè yǐn

这句话大意是:王用欢庆,命诸宫女往至池侧,娱游乐饮。

yóu jù huǒ qǐ gǔ zhào qīng liú suí bō fàn làn

这句话大意是:犹惧火起,鼓棹清流,随波泛滥。

chì yàn biāo fā fén qīng zhōu zhuì wáng shēn rù wú jiàn yù bèi shòu zhū kǔ

这句话大意是:炽焰飙发,焚轻舟,坠王身,入无间狱,备受诸苦。

jiǔ de yǎn lín

这句话大意是:九、得眼林。

qié lán xī běi sān sì lǐ zhì de yǎn lín

这句话大意是:伽蓝西北三四里,至得眼林。

yǒu rú lái jīng xíng zhī jī zhū shèng xí dìng zhī suǒ bìng shù fēng jì jiàn sū dǔ bō

这句话大意是:有如来经行之迹,诸圣习定之所,并树封记,建窣堵波。

xī cǐ guó qún dào wǔ bǎi héng xíng yì lǐ bá hù chéng guó

这句话大意是:昔此国群盗五百,横行邑里,跋扈城国。

shèng jūn wáng bǔ huò yǐ jué qù qí yǎn qì yú shēn lín

这句话大意是:胜军王捕获已,抉去其眼,弃于深林。

qún dào kǔ bī qiú āi chēng fú

这句话大意是:群盗苦逼,求哀称佛。

shì shí rú lái zài shì duō jīng shè wén bēi shēng qǐ cí xīn qīng fēng hé chàng chuī xuě shān yào mǎn qí yǎn yǐ xún de fù míng

这句话大意是:是时如来在逝多精舍,闻悲声,起慈心,清风和畅,吹雪山药,满其眼已,寻得复明。

ér xiàn shì zūn zài qí qián zhù fā pú tí xīn huān xǐ dǐng lǐ tóu zhàng ér qù yīn zhí gēn yān

现代白话:而见世尊在其前住,发菩提心,欢喜顶礼,投杖而去,因植根呢。

shí gù chéng

这句话大意是:十、故城。

dà chéng xī běi liù shí yú lǐ yǒu gù chéng shì xián jié zhōng rén shòu èr wàn suì shí jiā yè bō fú běn shēng chéng yě

这句话大意是:大城西北六十余里有故城,是贤劫中人寿二万岁时,迦叶波佛本生城也。

chéng nán yǒu sū dǔ bō chéng zhèng jué yǐ chū jiàn fù chù

这句话大意是:城南有窣堵波,成正觉已初见父处。

chéng běi yǒu sū dǔ bō yǒu jiā yè bō fú quán shēn shè lì

这句话大意是:城北有窣堵波,有迦叶波佛全身舍利。

bìng wú yōu wáng suǒ jiàn yě

这句话大意是:并无忧王所建也。

cóng cǐ dōng nán xíng wǔ bǎi yú lǐ zhì jié bǐ luō fá sū dǔ guó jiù yuē jiā pí luō wèi guó é yě

这句话大意是:从此东南行五百余里,至劫比罗伐窣堵国(旧曰迦毗罗卫国,讹也。

zhōng yìn dù jìng

这句话大意是:中印度境。

jié bǐ luō fá sū dǔ guó

这句话大意是:○劫比罗伐窣堵国。

jié bǐ luō fá sū dǔ guó zhōu sì qiān yú lǐ

这句话大意是:劫比罗伐窣堵国周四千余里。

kōng chéng shí shù huāng wú yǐ shèn

这句话大意是:空城十数,荒芜已甚。

wáng chéng tuí pǐ zhōu liàng bù xiáng

这句话大意是:王城颓圮,周量不详。

qí nèi gōng chéng zhōu shí sì wǔ lǐ lěi zhuān ér chéng jī zhǐ jùn gù

这句话大意是:其内宫城周十四五里,垒砖而成,基址峻固。

kōng huāng jiǔ yuǎn rén lǐ xī kuàng wú dà jūn zhǎng chéng gè lì zhǔ

这句话大意是:空荒久远,人里稀旷,无大君长,城各立主。

tǔ dì liáng wò jià sè shí bō

这句话大意是:土地良沃,稼穑时播。

qì xù wú qiān fēng sú hé chàng

这句话大意是:气序无愆,风俗和畅。

qié lán gù jī qiān yǒu yú suǒ ér gōng chéng zhī cè yǒu yī qié lán sēng tú sān shí yú rén xí xué xiǎo chéng zhèng liàng bù jiào

这句话大意是:伽蓝故基千有余所,而宫城之侧有一伽蓝,僧徒三十余人,习学小乘正量部教。

tiān cí liǎng suǒ yì dào zá jū

这句话大意是:天祠两所,异道杂居。

yī shì jiā wèi tài zǐ shí chuán shuō

这句话大意是:一、释迦为太子时传说。

gōng chéng nèi yǒu gù jī jìng fàn wáng zhèng diàn yě

这句话大意是:宫城内有故基,净饭王正殿也。

shàng jiàn jīng shè zhōng zuò wáng xiàng

这句话大意是:上建精舍,中作王像。

qí cè bù yuǎn yǒu gù jī mó hē mó yē táng yán dà shù

这句话大意是:其侧不远有故基,摩诃摩耶(唐言大术)。

fū rén qǐn diàn yě

这句话大意是:夫人寝殿也。

shàng jiàn jīng shè zhōng zuò fū rén zhī xiàng

这句话大意是:上建精舍,中作夫人之像。

qí cè jīng shè shì shì jiā pú sà jiàng shén mǔ tāi chù zhōng yǒu pú sà jiàng shén zhī xiàng

这句话大意是:其侧精舍,是释迦菩萨降神母胎处,中有菩萨降神之像。

shàng zuò bù pú sà yǐ wà dá luō è shā tú yuè sān shí rì yè jiàng shén mǔ tāi dāng cǐ wǔ yuè shí wǔ rì

这句话大意是:上座部菩萨以嗢呾罗頞沙荼月三十日夜降神母胎,当此五月十五日;。

zhū bù zé yǐ cǐ yuè èr shí sān rì yè jiàng shén mǔ tāi dāng cǐ wǔ yuè bā rì

这句话大意是:诸部则以此月二十三日夜降神母胎,当此五月八日。

pú sà jiàng shén dōng běi yǒu sū dǔ bō ā sī duō xiān xiāng tài zǐ chù

这句话大意是:菩萨降神东北有窣堵波,阿私多仙相太子处。

pú sà dàn líng zhī rì jiā xiáng fú còu

这句话大意是:菩萨诞灵之日,嘉祥辐凑。

shí jìng fàn wáng zhào zhū xiāng shī ér gào zhī yuē cǐ zi shēng yě shàn è hé ruò

这句话大意是:时净饭王召诸相师而告之曰:“此子生也,善恶何若?

yi xī nǎi xīn míng yán yǐ duì

这句话大意是:宜悉乃心,明言以对。

yuē yī xiān shèng zhī jì kǎo jí xiáng zhī yīng zài jiā zuò zhuàn lún shèng wáng shě jiā dàng chéng děng zhèng jué

这句话大意是:”曰:“依先圣之记,考吉祥之应,在家作转轮圣王,舍家当成等正觉。

shì shí ā sī duō xian zì yuǎn ér zhì kòu mén qǐng jiàn

这句话大意是:”是时阿私多仙自远而至,叩门请见。

wáng shén qìng yuè gōng yíng lǐ jìng qǐng jiù bǎo zuò yuē bù yì dà xiān jīn rì jiàng gù

这句话大意是:王甚庆悦,躬迎礼敬,请就宝座,曰:“不意大仙今日降顾。

xian yuē wǒ zài tiān gōng ān jū yàn zuò hū jiàn zhū tiān qún cóng dǎo wǔ wǒ shí wèn yán hé yuè yù zhī shén yě

这句话大意是:”仙曰:“我在天宫安居宴坐,忽见诸天群从蹈舞,我时问言:‘何悦豫之甚也?

yuē dà xiān dāng zhī shàn bù zhōu zhōng shì zhǒng jìng fàn wáng dì yī fū rén jīn chǎn tài zǐ dāng zhèng sān pú tí yuán míng yī qiè zhì

这句话大意是:’曰:‘大仙当知,赡部洲中释种净饭王第一夫人今产太子,当证三菩提,圆明一切智。

wǒ wén shì yǔ gù lái zhān yǎng

这句话大意是:’我闻是语,故来瞻仰。

suǒ bēi xiǔ mào bù zāo shèng huà

这句话大意是:所悲朽耄,不遭圣化。

chéng nán mén yǒu sū dǔ bō shì tài zǐ yǔ zhū shì jué lì zhì xiàng zhī chù

这句话大意是:城南门有窣堵波,是太子与诸释角力掷象之处。

tài zǐ jì yì duō néng dú bá lún pǐ

这句话大意是:太子伎艺多能,独拔伦匹。

jìng fàn dài wáng huái qìng jiāng fǎn pú fū yù xiàng fāng yù chū chéng tí pó dá duō sù fù qiáng lì zì wài ér rù wèn yù zhě yuē yán jià cǐ xiàng qí shuí yù chéng

这句话大意是:净饭大王怀庆将返,仆夫驭象,方欲出城,提婆达多素负强力,自外而入,问驭者曰:“严驾此象,其谁欲乘?

yuē tài zǐ jiāng hái gù wǎng fèng yù

这句话大意是:”曰:“太子将还,故往奉驭。

tí pó dá duō fā fèn yǐn xiàng pī qí sǎng cù qí yì jiāng pū sāi lù dù jué xíng tú wú néng zhuǎn yí rén zhòng tián sāi

这句话大意是:”提婆达多发愤引象,批其颡,蹴其臆,僵仆塞路,杜绝行途,无能转移,人众填塞。

nán zhì hòu zhì ér wèn zhī yuē shuí sǐ cǐ xiàng

这句话大意是:难陁后至,而问之曰:“谁死此象?

yuē tí pó dá duō

这句话大意是:”曰:“提婆达多。

jí yè zhī pì lù

这句话大意是:”即曳之僻路。

tài zǐ zhì yòu wèn yuē shuí wèi bù shàn hài cǐ xiàng yé

这句话大意是:太子至,又问曰:“谁为不善,害此象耶?

yuē tí pó dá duō hài yǐ dù mén nán zhì yǐn zhī kāi jìng

这句话大意是:”曰:“提婆达多害以杜门,难陁引之开径。

tài zǐ nǎi jǔ xiàng gāo zhì yuè dù chéng qiàn qí xiàng duò dì wèi dà shēn kēng tǔ sú xiāng chuán wèi xiàng duò kēng yě

这句话大意是:”太子乃举象高掷,越度城堑,其象堕地,为大深坑,土俗相传为象堕坑也。

qí cè jīng shè zhōng zuò tài zǐ xiàng

这句话大意是:其侧精舍中作太子像。

qí cè yòu yǒu jīng shè tài zǐ fēi qǐn gōng yě zhōng zuò yé shū zhì luō bìng yǒu luō hù luō xiàng

这句话大意是:其侧又有精舍,太子妃寝宫也,中作耶输陁罗,并有罗怙罗像。

gōng cè jīng shè zuò shòu yè zhī xiàng tài zǐ xué táng gù jī yě

这句话大意是:宫侧精舍作受业之像,太子学堂故基也。

èr tài zǐ yú chéng chù

这句话大意是:二、太子逾城处。

chéng dōng nán yú yǒu yī jīng shè zhōng zuò tài zǐ chéng bái mǎ líng xū zhī xiàng shì yú chéng chù yě

这句话大意是:城东南隅有一精舍,中作太子乘白马凌虚之像,是逾城处也。

chéng sì mén wài gè yǒu jīng shè zhōng zuò lǎo bìng sǐ rén shā mén zhī xiàng shì tài zǐ yóu guān dǔ xiāng zēng huái shēn yàn chén sú yú cǐ gǎn wù mìng pū huí jià

这句话大意是:城四门外各有精舍,中作老、病、死人、沙门之像,是太子游观,睹相增怀,深厌尘俗,于此感悟,命仆回驾。

sān èr gǔ fó běn shēng chù

这句话大意是:三、二古佛本生处。

chéng nán xíng wǔ shí yú lǐ zhì gù chéng yǒu sū dǔ bō shì xián jié zhōng rén shòu liù wàn suì shí jiā luó qié cūn tuó fú běn shēng chéng yě

这句话大意是:城南行五十余里,至故城,有窣堵波,是贤劫中人寿六万岁时迦罗伽村驮佛本生城也。

chéng nán bù yuǎn yǒu sū dǔ bō chéng zhèng jué yǐ jiàn fù zhī chù

这句话大意是:城南不远有窣堵波,成正觉已见父之处。

chéng dōng nán sū dǔ bō yǒu bǐ rú lái yí shēn shè lì

这句话大意是:城东南窣堵波,有彼如来遗身舍利。

qián jiàn shí zhù gāo sān shí yú chǐ shàng kè shī zǐ zhī xiàng bàng jì jì miè zhī shì wú yōu wáng jiàn yān

现代白话:前建石柱,高三十余尺,上刻师子之像,傍记寂灭之事,无忧王建呢。

jiā luó jiā cūn tuó fú chéng dōng běi xíng sān shí yú lǐ zhì gù dà chéng zhōng yǒu sū dǔ bō shì xián jié zhōng rén shòu sì wàn suì shí jiā nuò jiā mù ní fú běn shēng chéng yě

这句话大意是:迦罗迦村驮佛城东北行三十余里,至故大城,中有窣堵波,是贤劫中人寿四万岁时,迦诺迦牟尼佛本生城也。

dōng běi bù yuǎn yǒu sū dǔ bō chéng zhèng jué yǐ dù fù zhī chù

这句话大意是:东北不远有窣堵波,成正觉已度父之处。

cì běi sū dǔ bō yǒu bǐ rú lái yí shēn shè lì

这句话大意是:次北窣堵波,有彼如来遗身舍利。

qián jiàn shí zhù gāo èr shí yú chǐ shàng kè shī zǐ zhī xiàng bàng jì jì miè zhī shì wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:前建石柱,高二十余尺,上刻师子之像,傍记寂灭之事,无忧王之所建也。

sì tài zǐ zuò shù yīn chǔ

这句话大意是:四、太子坐树阴处。

chéng dōng běi sì shí yú lǐ yǒu sū dǔ bō shì tài zǐ zuò shù yīn guān gēng tián yú cǐ xí dìng ér de lí yù

这句话大意是:城东北四十余里,有窣堵波,是太子坐树阴,观耕田,于此习定,而得离欲。

jìng fàn wáng jiàn tài zǐ zuò shù yīn rù jì dìng rì guāng huí zhào shù yǐng bù yí xīn zhī líng shèng gēng shēn zhēn jìng

这句话大意是:净饭王见太子坐树阴,入寂定,日光回照,树影不移,心知灵圣,更深珍敬。

wǔ shì zhǒng zhū sǐ chù

这句话大意是:五、释种诛死处。

dà chéng xī běi yǒu shù bǎi qiān sū dǔ bō shì zhǒng zhū sǐ chù yě

这句话大意是:大城西北,有数百千窣堵波,释种诛死处也。

pí hù zé jiā wáng jì kè zhū shì lǔ qí zú lèi de jiǔ qiān jiǔ bǎi jiǔ shí wàn rén bìng cóng shā lù jī shī rú mǎng liú xiě chéng chí

这句话大意是:毗户择迦王既克诸释,虏其族类,得九千九百九十万人,并从杀戮,积尸如莽,流血成池。

tiān jǐng rén xīn shōu hái yì zàng

这句话大意是:天警人心,收骸瘗葬。

zhū shì xī nán yǒu sì xiǎo sū dǔ bō sì shì zhǒng jù jūn chù

这句话大意是:诛释西南,有四小窣堵波,四释种拒军处。

chū shèng jūn wáng sì wèi yě qiú hūn shì zhǒng

这句话大意是:初,胜军王嗣位也,求婚释种。

shì zhǒng bǐ qí fēi lèi miù yǐ jiā rén zhī nǚ zhòng lǐ pìn yān

现代白话:释种鄙其非类,谬以家人之女,重礼娉呢。

shèng jūn wáng lì wèi zhèng hòu qí chǎn zǐ nán shì wèi pí lú zé jiā wáng

这句话大意是:胜军王立为正后,其产子男,是为毗卢择迦王。

pí lú zé jiā wáng yù jiù jiù shì qǐng yì shòu yè zhì cǐ chéng nán jiàn xīn jiǎng táng jí zhōng qì jià

这句话大意是:毗卢择迦王欲就舅氏请益受业,至此城南,见新讲堂,即中憩驾。

zhū shì wén zhī zhú ér lì yuē bēi jiàn bì zǐ gǎn jū cǐ shì

这句话大意是:诸释闻之,逐而詈曰:“卑贱婢子,敢居此室!

cǐ shì zhū shì jiàn yě nǐ fú jū yān

现代白话:此室诸释建也,拟佛居呢。

pí lú zé jiā sì wèi zhī hòu zhuī fù qián rǔ biàn xìng jiá bīng zhì cǐ tún jūn

这句话大意是:”毗卢择迦嗣位之后,追复前辱,便兴甲兵,至此屯军。

shì zhǒng sì rén gōng gēng quǎn mǔ biàn jí kàng jù

这句话大意是:释种四人躬耕畎亩,便即抗拒。

bīng kòu tuì sàn yǐ ér rù chéng

这句话大意是:兵寇退散,已而入城。

zú rén yǐ wéi chéng lún wáng zhī zuò yìn wéi fǎ wáng zhī zōng zǐ gǎn xíng xiōng bào ān rěn shā hài wū rǔ zōng mén jué qīn yuǎn fàng

这句话大意是:族人以为承轮王之祚胤,为法王之宗子,敢行凶暴,安忍杀害,污辱宗门,绝亲远放。

sì rén bèi zhú běi qù xuě shān yī wèi wū zhàng nà guó wáng yī wèi fàn yǎn nà guó wáng yī wèi xì mó dá luō guó wáng yī wèi shāng mí guó wáng yì shì chuán yè miáo yì bù jué

这句话大意是:四人被逐,北趣雪山,一为乌仗那国王,一为梵衍那国王,一为呬摩呾罗国王,一为商弥国王,奕世传业,苗裔不绝。

liù shì jiā zhèng fǎ guī jiàn fù wáng chù

这句话大意是:六、释迦证法归见父王处。

chéng nán sān sì lǐ ní jū lǜ shù lín yǒu sū dǔ bō wú yōu wáng jiàn yě

这句话大意是:城南三四里尼拘律树林有窣堵波,无忧王建也。

shì jiā rú lái chéng zhèng jué yǐ hái guó jiàn fù wáng wèi shuō fǎ chù

这句话大意是:释迦如来成正觉已,还国见父王为说法处。

jìng fàn wáng zhī rú lái xiáng mó jūn yǐ yóu xíng huà dǎo qíng huái kě yǎng sī de lǐ jìng

这句话大意是:净饭王知如来降魔军已,游行化导,情怀渴仰,思得礼敬。

nǎi mìng shǐ qǐng rú lái yuē xī qī chéng fó dāng huán běn shēng

这句话大意是:乃命使请如来曰:“昔期成佛,当还本生。

sī yán zài ěr shí lái jiàng zhǐ

这句话大意是:斯言在耳,时来降趾。

shǐ zhì fú suǒ jù xuān wáng yì

这句话大意是:”使至佛所,具宣王意。

rú lái gào yuē què hòu qī rì dāng huán běn shēng

这句话大意是:如来告曰:“却后七日,当还本生。

shǐ chén hái yǐ bái wáng jìng fàn wáng nǎi gào mìng chén shù sǎo sǎ qú lù chǔ jī xiāng huā yǔ zhū qún chén sì shí lǐ wài zhù jià fèng yíng

这句话大意是:”使臣还以白王,净饭王乃告命臣庶扫洒衢路,储积香花,与诸群臣四十里外伫驾奉迎。

shì shí rú lái yǔ dà zhòng jù bā jīn gāng zhōu wèi sì tiān wáng qián dǎo dì shì yǔ yù jiè tiān shì zuǒ fàn wáng yǔ sè jiè tiān shì yòu zhū bì chú sēng liè zài qí hòu

这句话大意是:是时如来与大众俱,八金刚周卫,四天王前导,帝释与欲界天侍左,梵王与色界天侍右,诸苾刍僧列在其后。

wéi fú zài zhòng rú yuè yìng xīng wēi shén dòng sān jiè guāng míng yú qī yào bù xū kōng zhì běn shēng guó

这句话大意是:维佛在众,如月映星,威神动三界,光明逾七曜,步虚空,至本生国。

wáng yǔ cóng chén lǐ jìng yǐ bì jù gòng hái guó zhǐ ní jū lú zhì sēng qié lán

这句话大意是:王与从臣礼敬已毕,俱共还国,止尼拘卢陁僧伽蓝。

qí cè bù yuǎn yǒu sū dǔ bō shì rú lái yú dà shù xià dōng miàn ér zuò shòu yí mǔ jīn lǚ jiā shā

这句话大意是:其侧不远有窣堵波,是如来于大树下,东面而坐,受姨母金缕袈裟。

cì cǐ sū dǔ bō shì rú lái yú cǐ dù bā wáng zi jí wǔ bǎi shì zhǒng chù

这句话大意是:次此窣堵波,是如来于此度八王子及五百释种处。

qī zì zài tiān cí jí jiàn quán

这句话大意是:七、自在天祠及箭泉。

chéng dōng mén nèi lù zuǒ yǒu sū dǔ bō xī yī qiè yì chéng tài zǐ yú cǐ xí zhū jì yì

这句话大意是:城东门内路左有窣堵波,昔一切义成太子于此习诸技艺。

mén wài yǒu zì zài tiān cí cí zhōng shí tiān xiàng wēi rán qǐ shì shì tài zǐ zài qiǎng bǎo zhōng suǒ rù cí yě

这句话大意是:门外有自在天祠,祠中石天像,危然起势,是太子在襁褓中所入祠也。

jìng fàn wáng zì xī fá ní yuán yíng tài zǐ hái yě tú cì tiān cí

这句话大意是:净饭王自腊伐尼园迎太子还也,途次天祠。

wáng yuē cǐ tiān cí duō líng jiàn zhū shì tóng zhì qiú yòu bì xiào yi jiāng tài zǐ zhì bǐ xiū jìng

这句话大意是:王曰:“此天祠多灵鉴,诸释童稚求祐必效,宜将太子至彼修敬。

shì shí fù mǔ bào ér rù cí qí shí tiān xiàng qǐ yíng tài zǐ tài zǐ yǐ chū tiān xiàng fù zuò

这句话大意是:”是时傅母抱而入祠,其石天像起迎太子,太子已出,天像复坐。

chéng nán mén wài lù zuǒ yǒu sū dǔ bō shì tài zǐ yǔ zhū shì jiǎo yì shè tiě gǔ

这句话大意是:城南门外路左有窣堵波,是太子与诸释角艺,射铁鼓。

cóng cǐ dōng nán sān shí yú lǐ yǒu xiǎo sū dǔ bō qí cè yǒu quán quán liú chéng jìng shì tài zǐ yǔ zhū shì yǐn qiáng xiào néng xián shǐ jì fēn chuān gǔ guò biǎo zhì de méi yǔ yīn yǒng qīng liú

这句话大意是:从此东南三十余里,有小窣堵波,其侧有泉,泉流澄镜,是太子与诸释引强校能,弦矢既分,穿鼓过表,至地没羽,因涌清流。

shí sú xiāng chuán wèi zhī jiàn quán

这句话大意是:时俗相传,谓之箭泉。

fu yǒu jí bìng yǐn mù duō yù

这句话大意是:夫有疾病,饮沐多愈。

yuǎn fāng zhī rén chí ní yǐ guī suí qí suǒ kǔ zì yǐ tu é líng shén míng wèi duō méng quán yù

这句话大意是:远方之人持泥以归,随其所苦,渍以涂额,灵神冥卫,多蒙痊愈。

bā xī fá ní lín jí shì jiā dàn shēng chuán shuō

这句话大意是:八、腊伐尼林及释迦诞生传说。

jiàn quán dōng běi xíng bā jiǔ shí lǐ zhì xī fá ní lín yǒu shì zhǒng yù chí

这句话大意是:箭泉东北行八九十里,至腊伐尼林,有释种浴池。

chéng qīng jiǎo jìng zá huā mí màn

这句话大意是:澄清皎镜,杂花弥漫。

qí běi èr shí sì wǔ bù yǒu wú yōu huā shù jīn yǐ kū cuì pú sà dàn líng zhī chù

这句话大意是:其北二十四五步,有无忧花树,今已枯悴,菩萨诞灵之处。

pú sà yǐ fèi shè qiā yuè hòu bàn bā rì dāng cǐ sān yuè bā rì

这句话大意是:菩萨以吠舍佉月后半八日,当此三月八日;。

shàng zuò bù zé yuē yǐ fèi shè qiā yuè hòu bàn shí wǔ rì dāng cǐ sān yuè shí wǔ rì

这句话大意是:上座部则曰以吠舍佉月后半十五日,当此三月十五日。

cì dōng sū dǔ bō wú yōu wáng suǒ jiàn èr lóng yù tài zǐ chù yě

这句话大意是:次东窣堵波,无忧王所建,二龙浴太子处也。

pú sà shēng yǐ bù fú ér xíng yú sì fāng gè qī bù ér zì yán yuē tiān shàng tiān xià wéi wú dú zūn

现代白话:菩萨生已,不扶而行于四方各七步,而自言曰:“天上天下,唯我独尊。

jīn zī ér wǎng shēng fēn yǐ jǐn

这句话大意是:今兹而往,生分已尽。

suí zú suǒ dǎo chū dà lián huā

这句话大意是:”随足所蹈,出大莲花。

èr lóng yǒng chū zhù xū kōng zhōng ér gè tǔ shuǐ yī lěng yī nuǎn yǐ yù tài zǐ

这句话大意是:二龙踊出,住虚空中,而各吐水,一冷一暖,以浴太子。

yù tài zǐ sū dǔ bō dōng yǒu èr qīng quán bàng jiàn èr sū dǔ bō shì èr lóng cóng de yǒng chū zhī chù

这句话大意是:浴太子窣堵波东,有二清泉,傍建二窣堵波,是二龙从地踊出之处。

pú sà shēng yǐ zhī shǔ zōng qīn mò bù bēn chí qiú shuǐ guàn yù

这句话大意是:菩萨生已,支属宗亲莫不奔驰,求水盥浴。

fū rén zhī qián èr quán yǒng chū yī lěng yī nuǎn suì yǐ yù xǐ

这句话大意是:夫人之前,二泉涌出,一冷一暖,遂以浴洗。

qí nán sū dǔ bō shì tiān dì shì pěng jiē pú sà chù

这句话大意是:其南窣堵波,是天帝释捧接菩萨处。

pú sà chū chū tāi yě tiān dì shì yǐ miào tiān yī guì jiē pú sà

这句话大意是:菩萨初出胎也,天帝释以妙天衣,跪接菩萨。

cì yǒu sì sū dǔ bō shì sì tiān wáng bào chí pú sà chù yě

这句话大意是:次有四窣堵波,是四天王抱持菩萨处也。

pú sà cóng yòu xié shēng yǐ sì dà tiān wáng yǐ jīn sè dié yī pěng pú sà zhì jīn jī shàng

这句话大意是:菩萨从右胁生已,四大天王以金色氎衣捧菩萨,置金机上。

zhì mǔ qián yuē fū rén dàn sī fú zi chéng kě huān qìng

这句话大意是:至母前曰:“夫人诞斯福子,诚可欢庆。

zhū tiān shàng xǐ kuàng shì rén hu

这句话大意是:诸天尚喜,况世人吗?

sì tiān wáng pěng tài zǐ sū dǔ bō cè bù yuǎn yǒu dà shí zhù shàng zuò mǎ xiàng tiān yōu wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:四天王捧太子窣堵波侧不远,有大石柱,上作马像,天忧王之所建也。

hòu wèi è lóng pī lì qí zhù zhōng shé pū de

这句话大意是:后为恶龙霹雳,其柱中折仆地。

bàng yǒu xiǎo hé dōng nán liú tǔ sú hào yuē yóu hé

这句话大意是:傍有小河,东南流,土俗号曰油河。

shì mó yē fū rén chǎn yùn yǐ tiān huà cǐ chí guāng rùn chéng jìng yù lìng fū rén qǔ yǐ mù yù chú qù fēng xū

这句话大意是:是摩耶夫人产孕已,天化此池,光润澄净,欲令夫人取以沐浴,除去风虚。

jīn biàn wéi shuǐ qí liú shàng nì

这句话大意是:今变为水,其流尚腻。

cóng cǐ dōng xíng kuàng yě huāng lín zhōng èr bǎi yú lǐ zhì lán mó guó

这句话大意是:从此东行旷野荒林中二百余里,至蓝摩国。

zhōng yìn dù jìng

这句话大意是:(中印度境。

lán mó guó

这句话大意是:○蓝摩国。

lán mó guó kōng huāng suì jiǔ jiāng yì wú jì chéng yì qiū xū jū rén xī kuàng

这句话大意是:蓝摩国空荒岁久,疆埸无纪,城邑丘墟,居人稀旷。

yī fó shè lì sū dǔ bō

这句话大意是:一、佛舍利窣堵波。

gù chéng dōng nán yǒu zhuān sū dǔ bō gāo jiǎn bǎi chǐ

这句话大意是:故城东南有砖窣堵波,高减百尺。

xī zhě rú lái rù jì miè yǐ cǐ guó xiān wáng fēn de shè lì chí guī běn guó shì zūn chóng jiàn líng yì jiān qǐ shén guāng shí zhú

这句话大意是:昔者如来入寂灭已,此国先王分得舍利,持归本国,式遵崇建,灵异间起,神光时烛。

sū dǔ bō cè yǒu yī qīng chí lóng měi chū yóu biàn xíng shé fú yòu xuán wǎn zhuǎn rào sū dǔ bō

这句话大意是:窣堵波侧有一清池,龙每出游,变形蛇服,右旋宛转,绕窣堵波。

yě xiàng qún xíng cǎi huā yǐ sàn míng lì jǐng chá chū wú jiàn tì

这句话大意是:野象群行,采花以散,冥力警察,初无间替。

xī wú yōu wáng zhī fēn jiàn sū dǔ bō yě qī guó suǒ jiàn xián yǐ kāi fā zhì yú cǐ guó fāng yù xīng gōng ér cǐ chí lóng kǒng jiàn líng duó nǎi biàn zuò pó luó mén qián kòu xiàng yuē dài wáng qíng liú fó fǎ guǎng shù fú tián gǎn qǐng yū jià jiàng lín wǒ zhái

这句话大意是:昔无忧王之分建窣堵波也,七国所建,咸已开发,至于此国,方欲兴工,而此池龙恐见陵夺,乃变作婆罗门,前叩象曰:“大王情流佛法,广树福田,敢请纡驾,降临我宅。

wáng yuē ěr jiā ān zài wèi jìn yuǎn hu

现代白话:”王曰:“你家安在,为近远吗?

pó luó mén yuē wǒ cǐ chí zhī lóng wáng yě

这句话大意是:”婆罗门曰:“我,此池之龙王也。

chéng dài wáng yù jiàn shèng fú gǎn lái qǐng yè

这句话大意是:承大王欲建胜福,敢来请谒。

wáng shòu qí qǐng suì rù lóng gōng

这句话大意是:”王受其请,遂入龙宫。

zuò jiǔ zhī lóng jìn yuē wǒ wéi è yè shòu cǐ lóng shēn gōng yǎng shè lì jì xiāo zuì jiù yuàn wáng gōng wǎng guān ér lǐ jìng

这句话大意是:坐久之,龙进曰:“我惟恶业,受此龙身,供养舍利,冀消罪咎,愿王躬往,观而礼敬。

wú yōu wáng jiàn yǐ jù rán wèi yuē fán zhū gōng yǎng zhī jù fēi rén jiān suǒ yǒu yě

这句话大意是:”无忧王见已,惧然谓曰:“凡诸供养之具,非人间所有也。

lóng yuē ruò rán zhě yuàn wú fèi huǐ

这句话大意是:”龙曰:“若然者,愿无废毁。

wú yōu wáng zì dù lì fēi qí chóu suì bù kāi fā

这句话大意是:”无忧王自度力非其俦,遂不开发。

chū chí zhī suǒ jīn yǒu fēng jì

这句话大意是:出池之所,今有封记。

èr shā mí qié lán

这句话大意是:二、沙弥伽蓝。

sū dǔ bō cè bù yuǎn yǒu yī qié lán sēng zhòng xiān yǐ qīng sù jiǎo rán ér yǐ shā mí zǒng rèn zhòng wù

现代白话:窣堵波侧不远,有一伽蓝,僧众鲜了,清肃皎然,而以沙弥总任众务。

yuǎn fāng sēng zhì lǐ yù mí lóng bì liú sān rì gōng yǎng sì shì

这句话大意是:远方僧至,礼遇弥隆,必留三日,供养四事。

wén zhū xiān zhì yuē xī yǒu bì chú tóng zhì xiāng zhào zì yuǎn ér zhì lǐ sū dǔ bō

这句话大意是:闻诸先志曰:昔有苾刍,同志相召,自远而至,礼窣堵波。

jiàn zhū qún xiàng xiāng qū wǎng lái huò yǐ yá shān cǎo huò yǐ bí sǎ shuǐ gè chí yì huā gòng wèi gōng yǎng

这句话大意是:见诸群象相趋往来,或以牙芟草,或以鼻洒水,各持异花,共为供养。

shí zhòng jiàn yǐ bēi tàn gǎn huái

这句话大意是:时众见已,悲叹感怀。

yǒu yī bì chú biàn shě jù jiè yuàn liú gōng yǎng yǔ zhòng cí yuē wǒ wéi duō fú làn jī sēng zhōng suì yuè jí yān háng yè wú jì

这句话大意是:有一苾刍,便舍具戒,愿留供养,与众辞曰:“我惟多福,滥迹僧中,岁月亟淹,行业无纪。

cǐ sū dǔ bō yǒu fó shè lì shèng dé míng tōng qún xiàng jiàn sǎ

这句话大意是:此窣堵波有佛舍利,圣德冥通,群象践洒。

yí shēn cǐ dì gān yǔ tóng qún de bì yú líng chéng wèi xìng yǐ

现代白话:遗身此地,甘与同群,得毕余龄,诚为幸了。

zhòng gào zhī yuē sī shèng shì yě

这句话大意是:”众告之曰:“斯盛事也。

wú děng gòu zhòng zhì bù móu cǐ

现代白话:我等垢重,智不谋此。

suí shí zì ài wú kuī shèng yè

这句话大意是:随时自爱,无亏胜业。

yì jì lí qún chóng shēn chéng yuàn huān rán dú jū yǒu zhōng yān zhī zhì

现代白话:”亦既离群,重申诚愿,欢然独居,有终呢之志。

yú shì qì máo wèi yǔ yǐn liú chéng chí cǎi duō shí huā sǎ sǎo yíng yù

这句话大意是:于是葺茅为宇,引流成池,采掇时花,洒扫莹域。

mián lì suì xù xīn shì wú dài

这句话大意是:绵历岁序,心事无怠。

lín guó zhū wáng wén ér yǎ shàng jìng shě cái bǎo gòng jiàn qié lán yīn ér quàn qǐng qū zhī sēng wu

这句话大意是:邻国诸王闻而雅尚,竞舍财宝,共建伽蓝,因而劝请,屈知僧务。

zì ěr xiāng zhǒng bù mǐn yuán gōng ér yǐ shā mí zǒng zhī sēng shì

现代白话:自你相踵,不泯元功,而以沙弥总知僧事。

sān tài zǐ jiě yī tì fà chù

这句话大意是:三、太子解衣剃发处。

shā mí qié lán dōng dà lín zhōng xíng bǎi yú lǐ zhì dà sū dǔ bō wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě

这句话大意是:沙弥伽蓝东,大林中行百余里,至大窣堵波,无忧王之所建也。

shì tài zǐ yú chéng zhì cǐ jiě bǎo yī qù yīng luò mìng pū hái chù

这句话大意是:是太子逾城至此,解宝衣,去缨络,命仆还处。

tài zǐ yè bàn yú chéng chí míng zhì cǐ jì yǔn sù xīn nǎi xíng yán yuē shì wǒ chū lóng fán qù jī suǒ zuì hòu shì jià zhī chù yě

这句话大意是:太子夜半逾城,迟明至此,既允宿心,乃形言曰:“是我出笼樊,去羁锁,最后释驾之处也。

yú tiān guān zhōng jiě mò ní bǎo mìng pú fū yuē rǔ chí cǐ bǎo hái bái fù wáng jīn zī yuǎn dùn fēi gǒu wéi lí yù duàn wú cháng jué zhū yǒu lòu

现代白话:”于天冠中解末尼宝,命仆夫曰:“你持此宝,还白父王,今兹远遁,非苟违离,欲断无常,绝诸有漏。

chǎn duó jiā jiù yuē chē nì é yě

这句话大意是:”阐铎迦(旧曰车匿,讹也。

yuē jù yǒu hé xīn kōng jià ér fǎn

这句话大意是:)曰:“讵有何心,空驾而返?

tài zǐ shàn yán wèi yù gǎn wù ér hái

这句话大意是:”太子善言慰谕,感悟而还。

huí jià sū dǔ bō dōng yǒu shàn bù shù zhū yè suī diāo kū zhū shàng zài

这句话大意是:回驾窣堵波东,有赡部树,株叶虽凋,枯株尚在。

qí bàng fù yǒu xiǎo sū dǔ bō tài zǐ yǐ yú bǎo yī yì lù pí yī chù

这句话大意是:其傍复有小窣堵波,太子以余宝衣易鹿皮衣处。

tài zǐ jì duàn fà yì shang suī qù yīng luò shàng yǒu tiān yī

这句话大意是:太子既断发易裳,虽去璎珞,尚有天衣。

yuē sī fú tài chǐ rú hé gǎi yì

这句话大意是:曰:“斯服太侈,如何改易?

shí jìng jū tiān huà zuò liè rén fú lù pí yī chí gōng fù yǔ

这句话大意是:”时净居天化作猎人,服鹿皮衣,持弓负羽。

tài zǐ jǔ qí yī ér wèi yuē yù xiāng mào yì yuàn jiàn yǔn cóng

这句话大意是:太子举其衣而谓曰:“欲相贸易,愿见允从。

liè rén yuē shàn

这句话大意是:”猎人曰:“善。

tài zǐ jiě qí shàng fú shòu yú liè rén

这句话大意是:”太子解其上服,授于猎人。

liè rén de yǐ hái fù tiān shēn chí suǒ de yī líng xū ér qù

这句话大意是:猎人得已,还复天身,持所得衣,凌虚而去。

tài zǐ yì yī cè bù yuǎn yǒu sū dǔ bō wú yōu wáng zhī suǒ jiàn yě shì tài zǐ tì fà chù

这句话大意是:太子易衣侧不远,有窣堵波,无忧王之所建也,是太子剃发处。

tài zǐ cóng chǎn duó jiā qǔ dāo zì duàn qí fā tiān dì shì jiē shàng tiān gōng yǐ wéi gōng yǎng

这句话大意是:太子从阐铎迦取刀,自断其发,天帝释接上天宫,以为供养。

shí jìng jū tiān zǐ huà zuò tì fà rén zhí chí xiān dāo xú bù ér zhì

这句话大意是:时净居天子化作剃发人,执持铦刀,徐步而至。

tài zǐ wèi yuē néng tì fà hu

这句话大意是:太子谓曰:“能剃发吗?

xìng wèi wǒ jìng zhī

这句话大意是:幸为我净之。

huà rén shòu mìng suì wèi tì fà

这句话大意是:”化人受命,遂为剃发。

yú chéng chū jiā shí yì bù dìng huò yún pú sà nián shí jiǔ huò yuē èr shí jiǔ yǐ fèi shè qiā yuè hòu bàn bā rì yú chéng chū jiā dāng cǐ sān yuè bā rì huò yún yǐ fèi shè qiā yuè hòu bàn shí wǔ rì dāng cǐ sān yuè shí wǔ rì

这句话大意是:逾城出家时亦不定,或云菩萨年十九,或曰二十九,以吠舍佉月后半八日逾城出家,当此三月八日,或云以吠舍佉月后半十五日,当此三月十五日。

sì huī tàn sū dǔ bō

这句话大意是:四、灰炭窣堵波。

zhì tài zǐ tì fà sū dǔ bō dōng nán kuàng yě zhōng xíng bǎi bā jiǔ shí lǐ zhì ní jū hù zhì lín yǒu sū dǔ bō gāo sān shí yú chǐ

这句话大意是:陁太子剃发窣堵波东南,旷野中行百八九十里,至尼拘户陁林,有窣堵波,高三十余尺。

xī rú lái jì miè shè lì yǐ fēn zhū pó luó mén wú suǒ de huò yú niè dié bān nà táng yán fén shāo

这句话大意是:昔如来寂灭,舍利已分,诸婆罗门无所得获,于涅叠般那(唐言焚烧。

jiù yún dū wéi é yě

这句话大意是:旧云阇维,讹也。

de shōu yú huī tàn chí zhì běn guó jiàn cǐ líng jī ér xiū gòng yǎng

这句话大意是:)地收余灰炭,持至本国,建此灵基,而修供养。

zì cí yǐ xiáng qí jì xiāng réng jí bìng zhī rén qí qǐng duō yù

这句话大意是:自兹已降,奇迹相仍,疾病之人,祈请多愈。

huī tàn sū dǔ bō cè gù qié lán zhōng yǒu guò qù sì fó zuò jí jīng xíng yí jì zhī suǒ

这句话大意是:灰炭窣堵波侧故伽蓝中,有过去四佛座及经行遗迹之所。

gù qié lán zuǒ yòu shù bǎi sū dǔ bō

这句话大意是:故伽蓝左右,数百窣堵波。

qí yī dà zhě wú yōu wáng suǒ jiàn yě chóng jī suī xiàn gāo yú bǎi chǐ

这句话大意是:其一大者,无忧王所建也,崇基虽陷,高余百尺。

zì cǐ dōng běi dà lín zhōng xíng qí lù jiān xiǎn jīng tú wēi zǔ shān niú yě xiàng qún dào liè shī cì qiú xíng lǚ wéi hài bù jué

这句话大意是:自此东北大林中行,其路艰险,经途危阻,山牛、野象、群盗、猎师,伺求行旅,为害不绝。

chū cǐ lín yǐ zhì jū shī nà jiē luō guó

这句话大意是:出此林已,至拘尸那揭罗国。

zhōng yìn dù jìng

这句话大意是:(中印度境。

jū shī nà jiē luō guó

这句话大意是:○拘尸那揭罗国。

jū shī nà jiē luō guó chéng guō tuí huǐ yì lǐ xiāo tiáo

这句话大意是:拘尸那揭罗国城郭颓毁,邑里萧条。

gù chéng zhuān jī zhōu shí yú lǐ

这句话大意是:故城砖基,周十余里。

jū rén xī kuàng lǘ xiàng huāng wú

这句话大意是:居人稀旷,闾巷荒芜。

yī zhǔn zhì gù zhái

这句话大意是:一、准陁故宅。

chéng nèi dōng běi yú yǒu sū dǔ bō wú yōu wáng suǒ jiàn zhǔn zhì jiù yuē chún zhì é yě

这句话大意是:城内东北隅有窣堵波,无忧王所建,准陁(旧曰纯陁,讹也。

zhī gù zhái yě

这句话大意是:)之故宅也。

zhái zhōng yǒu jǐng jiāng yíng xiàn gòng fāng nǎi záo yān

现代白话:宅中有井,将营献供,方乃凿呢。

suì yuè suī yān shuǐ yóu qīng měi

这句话大意是:岁月虽淹,水犹清美。

èr suō luó lín jí shì jiā niè pán chù

这句话大意是:二、娑罗林及释迦涅槃处。

chéng xī běi sān sì lǐ dù ā shì duō fá dǐ hé táng yán wú shèng cǐ shì gòng chēng ěr

这句话大意是:城西北三四里,渡阿恃多伐底河,(唐言无胜,此世共称耳。

jiù yún ā lì luō bá tí hé é yě

这句话大意是:旧云阿利罗跋提河,讹也。

diǎn wèi yán zhī shī lài ná fá dǐ hé yì yuē yǒu jīn hé

这句话大意是:典谓言之尸赖拿伐底河,译曰有金河。

xi àn bù yuǎn zhì suō luó lín

这句话大意是:)西岸不远,至娑罗林。

qí shù lèi hú ér pí qīng bái yè shén guāng rùn

这句话大意是:其树类槲,而皮青白,叶甚光润。

sì shù tè gāo rú lái jì miè zhī suǒ yě

这句话大意是:四树特高,如来寂灭之所也。

qí dà zhuān jīng shè zhōng zuò rú lái niè pán zhī xiàng běi shǒu ér wò

这句话大意是:其大砖精舍中作如来涅槃之像,北首而卧。

bàng yǒu sū dǔ bō wú yōu wáng suǒ jiàn jī suī qīng xiàn shàng gāo èr bǎi yú chǐ

这句话大意是:傍有窣堵波,无忧王所建,基虽倾陷,尚高二百余尺。

qián jiàn shí zhù yǐ jì rú lái jì miè zhī shì suī yǒu wén jì bù shū rì yuè

这句话大意是:前建石柱,以记如来寂灭之事,虽有文记,不书日月。

wén zhū xiān jì yuē fú yǐ shēng nián bā shí fèi shè qiā yuè hòu bàn shí wǔ rì rù bān niè pán dāng cǐ sān yuè shí wǔ rì yě

这句话大意是:闻诸先记曰:“佛以生年八十,吠舍佉月后半十五日入般涅槃,当此三月十五日也。

shuō yī qiè yǒu bù zé fú yǐ jiā lài dǐ jiā yuè hòu bàn bā rì rù bān niè pán dāng cǐ jiǔ yuè bā rì yě

这句话大意是:说一切有部则佛以迦赖底迦月后半八日入般涅槃,当此九月八日也。

zì fú niè pán zhū bù yì yì huò yún qiān èr bǎi yú nián huò yún qiān sān bǎi yú nián huò yún qiān wǔ bǎi yú nián huò yún yǐ guò jiǔ bǎi wèi mǎn qiān nián

这句话大意是:自佛涅槃,诸部异议,或云千二百余年,或云千三百余年,或云千五百余年,或云已过九百,未满千年。

zhì wáng běn shēng gù shì

这句话大意是:1.雉王本生故事。

jīng shè cè bù yuǎn yǒu sū dǔ bō shì rú lái xiū pú sà xíng shí wèi qún zhì wáng jiù huǒ zhī chù

这句话大意是:精舍侧不远,有窣堵波,是如来修菩萨行时,为群雉王救火之处。

xī yú cǐ de yǒu dà mào lín máo qún yǔ zú cháo jū xué chǔ

这句话大意是:昔于此地有大茂林,毛群羽族巢居穴处。

jīng fēng sì qǐ měng yàn biāo jí

这句话大意是:惊风四起,猛焰飙急。

shí yǒu yī zhì yǒu huái shāng mǐn gǔ zhuó qīng liú fēi kōng fèn sǎ

这句话大意是:时有一雉,有怀伤愍,鼓濯清流,飞空奋洒。

shí tiān dì shì fǔ ér gào yuē rǔ hé shǒu yú xū láo yǔ hé

现代白话:时天帝释俯而告曰:“你何守愚,虚劳羽翮?

dà huǒ fāng qǐ fén liáo lín yě qǐ rǔ wēi qū suǒ néng pū miè

现代白话:大火方起,焚燎林野,岂你微躯所能扑灭?

zhì yuē shuō zhě wèi shuí

这句话大意是:”雉曰:“说者为谁?

yuē wǒ tiān dì shì ěr

这句话大意是:”曰:“我天帝释耳。

zhì yuē jīn tiān dì shì yǒu dà fú lì wú yù bù suí jiù zāi zhěng nán ruò zhǐ zhū zhǎng fǎn gào wú gōng qí jiù ān zài

这句话大意是:”雉曰:“今天帝释有大福力,无欲不遂,救灾拯难,若指诸掌,反诰无功,其咎安在?

měng huǒ fāng chì wú de duō yán

这句话大意是:猛火方炽,无得多言!

xún fù fèn fēi wǎng qù liú shuǐ

这句话大意是:”寻复奋飞,往趣流水。

tiān dì suì yǐ jū shuǐ fàn sǎ qí lín huǒ miè yān xiāo shēng lèi quán mìng gù jīn wèi zhī jiù huǒ sū dǔ bō yě

这句话大意是:天帝遂以掬水泛洒其林,火灭烟消,生类全命,故今谓之救火窣堵波也。

jiù shēng lù běn shēng gù shì

这句话大意是:2.救生鹿本生故事。

zhì jiù huǒ cè bù yuǎn yǒu sū dǔ bō shì rú lái xiū pú sà xíng shí wèi lù jiù shēng zhī chù

这句话大意是:雉救火侧不远,有窣堵波,是如来修菩萨行时,为鹿救生之处。

jí wǎng gǔ xī cǐ yǒu dà lín huǒ yán zhōng yě fēi zǒu qióng jiǒng qián yǒu jué liú zhī ě hòu kùn měng huǒ zhī nán mò bù shěn nì sàng qì shēn mìng

这句话大意是:及往古昔,此有大林,火炎中野,飞走穷窘,前有𫘝流之厄,后困猛火之难,莫不沈溺,丧弃身命。

qí lù cè yǐn shēn jù héng liú chuān pí duàn gǔ zì qiáng zhěng nì

这句话大意是:其鹿恻隐,身据横流,穿皮断骨,自强拯溺。

jiǎn tù hòu zhì rěn pí kǔ ér jì zhī

这句话大意是:蹇兔后至,忍疲苦而济之。

jīn lì jì jié nì shuǐ ér sǐ

这句话大意是:筋力既竭,溺水而死。

zhū tiān shōu hái qǐ sū dǔ bō

这句话大意是:诸天收骸,起窣堵波。

shàn xián zhèng guǒ chù

这句话大意是:3.善贤证果处。

lù zhěng nì xi bù yuǎn yǒu sū dǔ bō shì sū bá zhì luō táng yán shàn xián

这句话大意是:鹿拯溺西不远,有窣堵波,是苏跋陁罗(唐言善贤。

jiù yuē xū bá zhì luō é yě

这句话大意是:旧曰须跋陁罗,讹也。

rù jì miè zhī chù

这句话大意是:)入寂灭之处。

shàn xián zhě běn fàn zhì shī yě nián bǎi èr shí qí jiù duō zhì

这句话大意是:善贤者,本梵志师也,年百二十,耆旧多智。

wén fú jì miè zhì shuāng shù jiān wèn ā nán yuē fú shì zūn jiāng jì miè wǒ huái yí zhì yuàn yù qǐng wèn

这句话大意是:闻佛寂灭,至双树间,问阿难曰:“佛世尊将寂灭,我怀疑滞,愿欲请问。

ā nán yuē fú jiāng niè pán xìng wú rǎo yě

这句话大意是:”阿难曰:“佛将涅槃,幸无扰也。

yuē wú wén fú shì nán yù zhèng fǎ nán wén wǒ yǒu shēn yí kǒng wú suǒ qǐng

现代白话:”曰:“我闻佛世难遇,正法难闻,我有深疑,恐无所请。

shàn xián suì rù xiān wèn fú yán yǒu zhū bié zhòng zì chēng wèi shī gè yǒu yì fǎ chuí xùn dǎo sú qiáo dā mó jiù yuē qú tán é lüè yě

这句话大意是:”善贤遂入,先问佛言:“有诸别众,自称为师,各有异法,垂训导俗,乔答摩(旧曰瞿昙,讹略也。

néng jǐn zhī yé

这句话大意是:)能尽知耶?

fú yán wú xī shēn jiū

现代白话:”佛言:“我悉深究。

nǎi wèi yǎn shuō

这句话大意是:”乃为演说。

shàn xián wén yǐ xīn jìng xìn jiě qiú rù fǎ zhōng shòu jù zú jiè

这句话大意是:善贤闻已,心净信解,求入法中,受具足戒。

rú lái gào yuē rǔ qǐ néng yé

现代白话:如来告曰:“你岂能耶?

wài dào yì xué xiū fàn xíng zhě dāng shì sì suì guān qí xíng chá qí xìng wēi yí jì jìng cí yǔ chéng shí zé kě yú wǒ fǎ zhōng jìng xiū fàn xíng

这句话大意是:外道异学修梵行者,当试四岁,观其行,察其性,威仪寂静,辞语诚实,则可于我法中净修梵行。

zài rén xíng ěr sī hé nán zāi

现代白话:在人行耳,斯何难啊!

shàn xián yuē shì zūn bēi mǐn hán jì wú sī sì suì shì xué sān yè fāng shùn

这句话大意是:”善贤曰:“世尊悲愍,含济无私,四岁试学,三业方顺。

fú yán wǒ xiān yǐ shuō zài rén xíng ěr

这句话大意是:”佛言:“我先已说,在人行耳!

yú shì shàn xián chū jiā jí shòu jù jiè qín lì xiū xí shēn xīn yǒng měng

这句话大意是:”于是善贤出家,即受具戒,勤励修习,身心勇猛。

yǐ ér yú fǎ wú yí zì shēn zuò zhèng

这句话大意是:已而于法无疑,自身作证。

yè fēn wèi jiǔ guǒ zhèng luó hàn zhū lòu yǐ jǐn fàn xíng yǐ lì

这句话大意是:夜分未久,果证罗汉,诸漏已尽,梵行已立。

bù rěn jiàn fú rù dà niè pán jí yú zhòng zhōng rù huǒ jiè dìng xiàn shén tōng shì ér xiān jì miè

这句话大意是:不忍见佛入大涅槃,即于众中入火界定,现神通事,而先寂灭。

shì wèi rú lái zuì hòu dì zǐ nǎi xiān miè dù jí xī hòu dù jiǎn tù shì yě

这句话大意是:是为如来最后弟子,乃先灭度,即昔后渡蹇兔是也。

zhí jīn gāng bì dì chǔ

这句话大意是:4.执金刚躄地处。

shàn xián jì miè cè yǒu sū dǔ bō shì zhí jīn gāng bì de zhī chù

这句话大意是:善贤寂灭侧,有窣堵波,是执金刚躄地之处。

dà bēi shì zūn suí jī lì jiàn huà gōng yǐ bì rù jì miè lè yú shuāng shù jiān běi shǒu ér wò

这句话大意是:大悲世尊随机利见,化功已毕,入寂灭乐,于双树间北首而卧。

zhí jīn gāng shén mì jì lì shì jiàn fú miè dù bēi tòng chàng yán rú lái shě wǒ rù dà niè pán wú guī yī wú fù hù

这句话大意是:执金刚神密迹力士见佛灭度,悲恸唱言:“如来舍我入大涅槃,无归依,无覆护。

dú jiàn shēn rù chóu huǒ chì shèng shě jīn gāng chǔ mèn jué bì de

这句话大意是:”毒箭深入,愁火炽盛,舍金刚杵,闷绝躄地。

jiǔ ér yòu qǐ bēi āi liàn mù hù xiāng wèi yuē shēng sǐ dà hǎi shuí zuò zhōu jí

这句话大意是:久而又起,悲哀恋慕,互相谓曰:“生死大海,谁作舟楫?

wú míng cháng yè shuí wèi dēng jù

这句话大意是:无明长夜,谁为灯炬?

shì jiā jì miè zhū shén yì chuán shuō

这句话大意是:5.释迦寂灭诸神异传说。

jīn gāng bì de cè yǒu sū dǔ bō shì rú lái jì miè yǐ qī rì gōng yǎng zhī chù

这句话大意是:金刚躄地侧,有窣堵波,是如来寂灭已七日供养之处。

rú lái zhī jiāng jì miè yě guāng míng pǔ zhào rén tiān bì huì mò bù bēi gǎn gēng xiāng wèi yuē dà jué shì zūn jīn jiāng jì miè zhòng shēng fú jǐn shì jiān wú yī

这句话大意是:如来之将寂灭也,光明普照,人天毕会,莫不悲感,更相谓曰:“大觉世尊今将寂灭,众生福尽,世间无依。

rú lái yòu xié wò shī zǐ chuáng gào zhū dà zhòng wù wèi rú lái bì jìng jì miè fǎ shēn cháng zhù lí zhū biàn yì dāng qì xiè dài zǎo qiú jiě tuō

这句话大意是:”如来右胁卧师子床,告诸大众:“勿谓如来毕竟寂灭,法身常住,离诸变易,当弃懈怠,早求解脱。

zhū bì chú děng xū xī bēi tòng

这句话大意是:”诸苾刍等嘘唏悲恸。

shí ā ní shou yù hù gǔ fǎn

这句话大意是:时阿泥扌聿(户骨反。

zhì jiù yuē ā nà lǜ é yě

这句话大意是:)陁(旧曰阿那律,讹也。

gào zhū bì chú zhǐ zhǐ wù bēi

这句话大意是:)告诸苾刍:“止,止,勿悲!

zhū tiān jī guài

这句话大意是:诸天讥怪。

shí mò luō zhòng gōng yǎng yǐ qì yù jǔ jīn guān yì niè dié bān nà suǒ

这句话大意是:”时末罗众供养已讫,欲举金棺,诣涅叠般那所。

shí ā ní shou yù zhì gào yán qiě zhǐ

这句话大意是:时阿泥扌聿陁告言:“且止!

zhū tiān yù liú qī rì gōng yǎng

这句话大意是:诸天欲留七日供养。

yú shì tiān zhòng chí miào tiān huā yóu xū kōng zàn shèng dé gè jié chéng xīn gòng xìng gōng yǎng

这句话大意是:”于是天众持妙天花,游虚空,赞圣德,各竭诚心,共兴供养。

tíng guān cè yǒu sū dǔ bō shì mó hē mó yē fū rén kū fú zhī chù

这句话大意是:停棺侧有窣堵波,是摩诃摩耶夫人哭佛之处。

rú lái jì miè guān liàn yǐ bì shí ā ní shou yù zhì shàng shēng tiān gōng gào mó yē fū rén yuē dà shèng fǎ wáng jīn yǐ jì miè

这句话大意是:如来寂灭,棺殓已毕,时阿泥扌聿陁上升天宫,告摩耶夫人曰:“大圣法王今已寂灭。

mó yē wén yǐ bēi gěng mèn jué yǔ zhū tiān zhòng zhì shuāng shù jiān jiàn sēng jiā zhī bō jí xī zhàng fǔ zhī hào tòng jué ér fù shēng yuē rén tiān fú jǐn shì jiān yǎn miè

这句话大意是:”摩耶闻已,悲哽闷绝,与诸天众至双树间,见僧伽胝、钵及锡杖,拊之号恸,绝而复声曰:“人天福尽,世间眼灭!

jīn cǐ zhū wù kōng wú yǒu zhǔ

这句话大意是:今此诸物,空无有主。

rú lái shèng lì jīn guān zì kāi fàng guāng míng hé zhǎng zuò wèi wèn cí mǔ yuǎn lái xià jiàng zhū xíng fǎ ěr yuàn wù shēn bēi

现代白话:”如来圣力,金棺自开,放光明,合掌坐,慰问慈母:“远来下降,诸行法你,愿勿深悲。

ā nán xián āi ér qǐng fú yuē hòu shì wèn wǒ jiāng hé yǐ duì

现代白话:”阿难衔哀而请佛曰:“后世问我,将凭什么对?

yuē fú yǐ niè pán cí mǔ mó yē zì tiān gōng jiàng zhì shuāng shù jiān rú lái wèi zhū bù xiào zhòng shēng cóng jīn guān qǐ hé zhǎng shuō fǎ

这句话大意是:”曰:“佛已涅槃,慈母摩耶自天宫降,至双树间,如来为诸不孝众生,从金棺起,合掌说法。

chéng běi dù hé sān bǎi yú bù yǒu sū dǔ bō shì rú lái fén shēn zhī chù

这句话大意是:城北渡河三百余步,有窣堵波,是如来焚身之处。

de jīn huáng hēi tǔ zá huī tàn zhì chéng qiú qǐng huò de shè lì

这句话大意是:地今黄黑,土杂灰炭,至诚求请,或得舍利。

rú lái jì miè rén tiān bēi gǎn qī bǎo wèi guān qiān dié chán shēn shè xiāng huā jiàn fān gài mò luō zhī zhòng fèng yú fā yǐn qián hòu dǎo cóng běi dù jīn hé chéng mǎn xiāng yóu jī duō xiāng mù zòng huǒ yǐ fén èr dié bù shāo yī jí chèn shēn yī zuì fù wài

这句话大意是:如来寂灭,人天悲感,七宝为棺,千氎缠身,设香花,建幡盖,末罗之众奉舆发引,前后导从,北渡金河,盛满香油,积多香木,纵火以焚,二氎不烧,一极衬身,一最覆外。

wèi zhū zhòng shēng fēn sàn shè lì wéi yǒu fā zhǎo yǎn rán wú sǔn

这句话大意是:为诸众生分散舍利,惟有发、爪俨然无损。

fén shēn cè yǒu sū dǔ bō rú lái wèi dà jiā yè bō xiàn shuāng zú chù

这句话大意是:焚身侧有窣堵波,如来为大迦叶波现双足处。

rú lái jīn guān yǐ xià xiāng mù yǐ jī huǒ shāo bù rán zhòng xián jīng hài ā ní shou yù zhì yán dài jiā yè bō ěr

这句话大意是:如来金棺已下,香木已积,火烧不然,众咸惊骇,阿泥扌聿陁言:“待迦叶波耳。

shí dà jiā yè bō yǔ wǔ bǎi dì zǐ zì shān lín lái zhì jū shī chéng wèn ā nán yuē shì zūn zhī shēn kě de jiàn yé

这句话大意是:”时大迦叶波与五百弟子自山林来,至拘尸城,问阿难曰:“世尊之身,可得见耶?

ā nán yuē qiān dié chán luò zhòng guān zhōu liàn xiāng mù yǐ jī jí shì fén shāo

这句话大意是:”阿难曰:“千氎缠络,重棺周殓,香木已积,即事焚烧。

shì shí fú yú guān nèi wèi chū shuāng zú lún xiāng zhī shàng jiàn yǒu yì sè

这句话大意是:”是时佛于棺内为出双足,轮相之上,见有异色。

wèn ā nán yuē hé yǐ yǒu cǐ

现代白话:问阿难曰:“凭什么有此?

yuē fú chū niè pán rén tiān bēi tòng zhòng lèi bèng rǎn zhì sī yì sè

这句话大意是:”曰:“佛初涅槃,人天悲恸,众泪迸染,致斯异色。

jiā yè bō zuò lǐ xuán rào xìng zàn xiāng mù zì rán dà huǒ chì shèng

这句话大意是:”迦叶波作礼,旋绕兴赞,香木自然,大火炽盛。

gù rú lái jì miè sān cóng guān chū chū chū bì wèn ā nán zhì lù

这句话大意是:故如来寂灭,三从棺出:初出臂,问阿难治路;。

cì qǐ zuò wèi mǔ shuō fǎ

这句话大意是:次起坐,为母说法;。

hòu xiàn shuāng zú shì dà jiā yè bō

这句话大意是:后现双足,示大迦叶波。

bā wáng fēn shè lì chuán shuō

这句话大意是:6.八王分舍利传说。

xiàn zú cè yǒu sū dǔ bō wú yōu wáng suǒ jiàn yě shì bā wáng fēn shè lì chù

这句话大意是:现足侧有窣堵波,无忧王所建也,是八王分舍利处。

qián jiàn shí zhù kè jì qí shì

这句话大意是:前建石柱,刻记其事。

fú rù niè pán hòu niè dié bān nà yǐ zhū bā guó wáng bèi sì bīng zhì qiǎn zhí xìng pó luó mén wèi jū shī lì shì yuē tiān rén dǎo shī cǐ guó jì miè gù zì yuǎn lái qǐng fēn shè lì

这句话大意是:佛入涅槃后,涅叠般那已,诸八国王备四兵至,遣直性婆罗门谓拘尸力士曰:“天人导师,此国寂灭,故自远来,请分舍利。

lì shì yuē rú lái jiàng zūn jí sī xià tǔ miè shì jiān míng dǎo sàng zhòng shēng cí fù

这句话大意是:”力士曰:“如来降尊,即斯下土,灭世间明导,丧众生慈父。

rú lái shè lì zì dāng gōng yǎng tú pí dào lù zhōng wú de huò

这句话大意是:如来舍利,自当供养,徒疲道路,终无得获。

shí zhū dài wáng xùn cí yǐ qiú jì bù xiāng yǔn zhòng wèi zhī yuē lǐ qǐng bù cóng bīng wēi fēi yuǎn

这句话大意是:”时诸大王逊辞以求,既不相允,重谓之曰:“礼请不从,兵威非远。

zhí xìng pó luó mén yáng yán yuē niàn zāi

现代白话:”直性婆罗门扬言曰:“念啊!

dà bēi shì zūn rěn xiū fú shàn mí lì kuàng jié xiǎng suǒ jù wén

这句话大意是:大悲世尊忍修福善,弥历旷劫,想所具闻。

jīn yù xiāng líng cǐ fēi yi yě

这句话大意是:今欲相凌,此非宜也。

jīn shè lì zài cǐ dāng jūn bā fēn gè de gōng yǎng hé zhì xīng bīng

这句话大意是:今舍利在此,当均八分,各得供养,何至兴兵?

zhū lì shì yī qí yán jí shí jūn liàng yù zuò bā fēn

这句话大意是:”诸力士依其言,即时均量,欲作八分。

dì shì wèi zhū wáng yuē tiān dāng yǒu fèn wù chí lì jìng

这句话大意是:帝释谓诸王曰:“天当有分,勿持力竞。

ā nà pó dá duō lóng wáng wén lín lóng wáng yī nà bō dá luō lóng wáng fù zuò shì yì wú yí wǒ cáo ruò yǐ lì zhě zhòng fēi dí yǐ

现代白话:”阿那婆答多龙王、文邻龙王、医那钵呾罗龙王复作是议:“无遗我曹,若以力者,众非敌了。

zhí xìng pó luó mén yuē wù xuān zhèng yě yi gòng fēn zhī

这句话大意是:”直性婆罗门曰:“勿喧诤也,宜共分之。

jí zuò sān fēn yī zhū tiān èr lóng zhòng sān liú rén jiān bā guó zhòng fēn

这句话大意是:”即作三分,一诸天,二龙众,三留人间,八国重分。

tiān lóng rén wáng mò bù bēi gǎn

这句话大意是:天、龙、人王,莫不悲感。

sān dà yì jù jí luō hù luō shén yì chuán shuō

这句话大意是:三、大邑聚及罗怙罗神亦传说。

fēn shè lì sū dǔ bō xī nán xíng èr bǎi yú lǐ zhì dà yì jù

这句话大意是:分舍利窣堵波西南行二百余里,至大邑聚。

yǒu pó luó mén háo yòu jù fù què hū bù zá xué jiū wǔ míng chóng jìng sān bǎo

这句话大意是:有婆罗门,豪右巨富,确乎不杂,学究五明,崇敬三宝。

jiē qí jū cè jiàn lì sēng fāng qióng zhū zī yòng bèi jìn zhēn shì

这句话大意是:接其居侧,建立僧坊,穷诸资用,备尽珍饰。

huò yǒu zhòng sēng wǎng lái zhōng lù

这句话大意是:或有众僧往来中路。

yīn qín qǐng liú qìng xīn gōng yǎng huò zhǐ yī xiǔ nǎi zhì qī rì

这句话大意是:殷勤请留,罄心供养,或止一宿,乃至七日。

qí hòu shè shǎng jiā wáng huǐ huài fó fǎ zhòng sēng jué lǚ suì yuè zhòu yān ér pó luó mén měi huái kěn cè

这句话大意是:其后设赏迦王毁坏佛法,众僧绝侣,岁月骤淹,而婆罗门每怀恳恻。

jīng xíng zhī cì jiàn yī shā mén páng méi hào fà zhàng xī ér lái

这句话大意是:经行之次,见一沙门,庞眉皓发,杖锡而来。

pó luó mén chí wǎng yíng nì wèn suǒ cóng zhì qǐng rù sēng fāng bèi zhū gōng yǎng dàn yǐ chún rǔ zhǔ zhōu jìn yān

现代白话:婆罗门驰往迎逆,问所从至,请入僧坊,备诸供养,旦以淳乳,煮粥进呢。

shā mén shòu yǐ cái yī jì chǐ biàn jí zhì bō shěn yín cháng xī

这句话大意是:沙门受已,才一哜齿,便即置钵,沈吟长息。

pó luó mén chí shí guì ér wèn yuē dà dé huì lì suí yuán xìng jiàn lín gù wèi xī bù ān yé

这句话大意是:婆罗门持食,跪而问曰:“大德惠利随缘,幸见临顾,为夕不安耶?

wèi zhōu bù wèi hu

这句话大意是:为粥不味吗?

shā mén mǐn rán gào yuē wú bēi zhòng shēng fú yòu jiàn báo sī yán qiě zhì shí yǐ fāng shuō

现代白话:”沙门愍然告曰:“我悲众生福祐渐薄,斯言且置,食已方说。

shā mén shí qì shè yī jí lù

这句话大意是:”沙门食讫,摄衣即路。

pó luó mén yuē xiàng xǔ yǒu shuō jīn hé wú yán

这句话大意是:婆罗门曰:“向许有说,今何无言?

shā mén gào yuē wú fēi wàng yě tán bù róng yì shì huò zhì yí

现代白话:”沙门告曰:“我非忘也,谈不容易,事或致疑。

bì yù de wén jīn dāng lüè shuō

这句话大意是:必欲得闻,今当略说。

wú xiàng suǒ tàn fēi báo rǔ zhōu

现代白话:我向所叹,非薄你粥。

zì shù bǎi nián bù cháng cǐ wèi

这句话大意是:自数百年,不尝此味。

xī rú lái zài shì wǒ shí yù cóng zài wáng shè chéng zhú lín jīng shè fǔ qīng liú ér dí qì huò yǐ zǎo sou huò yǐ guàn mù

这句话大意是:昔如来在世,我时预从,在王舍城竹林精舍,俯清流而涤器,或以澡嗽,或以盥沐。

jiē hū

这句话大意是:嗟乎!

jīn zhī chún rǔ bù jí gǔ zhī dàn shuǐ cǐ nǎi rén tiān fú jiǎn shǐ zhī rán yě

这句话大意是:今之纯乳,不及古之淡水,此乃人天福减使之然也。

pó luó mén yuē rán zé dà dé nǎi qīn jiàn fú yé

这句话大意是:”婆罗门曰:“然则大德乃亲见佛耶?

shā mén yuē rán

这句话大意是:”沙门曰:“然。

rǔ qǐ bù wén fó zǐ luō hù luó zhě wǒ shēn shì yě

现代白话:你岂不闻佛子罗怙罗者,我身是也。

wèi hù zhèng fǎ wèi rù jì miè

这句话大意是:为护正法,未入寂灭。

shuō shì yǔ yǐ hū rán bú jiàn

这句话大意是:”说是语已,忽然不见。

pó luó mén suì yǐ suǒ sù zhī fáng tu xiāng sǎ sǎo xiàng shè sù rán qí jìng rú zài

这句话大意是:婆罗门遂以所宿之房,涂香洒扫,像设肃然,其敬如在。

fù dà lín zhōng xíng wǔ bǎi yú lǐ zhì pó luō niè nǚ xiá fǎn

这句话大意是:复大林中行五百余里,至婆罗痆(女黠反。

sī guó jiù yuē bō luó nài guó é yě

这句话大意是:)斯国(旧曰波罗奈国,讹也。

zhōng yìn dù jìng

这句话大意是:中印度境)。

✦ You read 卷六 四国

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.