yuán chí dì shí sān
这句话大意是:园池第十三。
dài fū yuē zhū hóu yǐ guó wèi jiā qí yōu zài nèi
这句话大意是:大夫曰:“诸侯以国为家,其忧在内。
tiān zǐ yǐ bā jí wèi jìng qí lǜ zài wài
这句话大意是:天子以八极为境,其虑在外。
gù yǔ xiǎo zhě yòng fěi gōng jù zhě yòng dà
这句话大意是:故宇小者用菲,功巨者用大。
shì yǐ xiàn guān kāi yuán chí zǒng shān hǎi zhì lì yǐ zhù gòng fù xiū gōu qú lì zhū nóng guǎng tián mù shèng yuàn yòu
这句话大意是:是以县官开园池,总山海,致利以助贡赋,修沟渠,立诸农,广田牧,盛苑囿。
tài pú shuǐ héng shào fǔ dà nóng suì kè zhū rù tián mù zhī lì chí zhī jiǎ jí běi biān zhì rèn tián guān yǐ shàn zhū yòng ér yóu wèi zú
这句话大意是:太仆、水衡、少府、大农,岁课诸入田牧之利,池之假,及北边置任田官,以赡诸用,而犹未足。
jīn yù ba zhī jué qí yuán dù qí liú shàng xià jù dān kùn fá zhī yīng yě suī hǎo shěng shì jié yòng rú zhī hé qí kě yě
这句话大意是:今欲罢之,绝其源,杜其流,上下俱殚,困乏之应也,虽好省事节用,如之何其可也?
wén xué yuē gǔ zhě zhì dì zú yǐ yǎng mín mín zú yǐ chéng qí shàng
这句话大意是:文学曰:“古者,制地足以养民,民足以承其上。
qiān shèng zhī guó bǎi lǐ zhī de gōng hóu bǎi zǐ nán gè chōng qí qiú shàn qí yù
这句话大意是:千乘之国,百里之地,公侯伯子男,各充其求赡其欲。
qín jiān wàn guó zhī de yǒu sì hǎi zhī fù ér yì bù shàn fēi yǔ xiǎo ér yòng fěi shì yù duō ér xià bù kān qí qiú yě
这句话大意是:秦兼万国之地,有四海之富,而意不赡,非宇小而用菲,嗜欲多而下不堪其求也。
yǔ yuē chú yǒu fǔ ròu guó yǒu jī mín jiù yǒu féi mǎ lù yǒu wèi rén
这句话大意是:语曰:‘厨有腐肉,国有饥民,厩有肥马,路有𫗪人。
jīn gǒu mǎ zhī yǎng chóng shòu zhī shí qǐ tè fǔ ròu féi mǎ zhī fèi zāi
现代白话:’今狗马之养,虫兽之食,岂特腐肉肥马之费啊!
wú yòng zhī guān bù jí zhī zuò fú yín chǐ zhī biàn wú gōng ér yī shí xiàn guān zhě zhòng shì yǐ shàng bù zú ér xià kùn fá yě
这句话大意是:无用之官,不急之作,服淫侈之变,无功而衣食县官者众,是以上不足而下困乏也。
jīn bù jiǎn chú qí běn ér yù shàn qí mò shè jī lì zào tián chù yǔ bǎi xìng zhēng jiàn cǎo yǔ shāng gǔ zhēng shì lì fēi suǒ yǐ míng zhǔ dé ér xiàng guó jiā yě
这句话大意是:今不减除其本而欲赡其末,设机利,造田畜,与百姓争荐草,与商贾争市利,非所以明主德而相国家也。
fū nán gēng nǚ jī tiān xià zhī dà yè yě
这句话大意是:夫男耕女绩,天下之大业也。
gù gǔ zhě fēn dì ér chù zhī zhì tián mǔ ér shì zhī
这句话大意是:故古者分地而处之,制田亩而事之。
shì yǐ yè wú bù shí zhī de guó wú fá zuò zhī mín
这句话大意是:是以业无不食之地,国无乏作之民。
jīn xiàn guān zhī duō zhāng yuàn yòu gōng tián chí zé gōng jiā yǒu zhāng jiǎ zhī míng ér lì guī quán jiā
这句话大意是:今县官之多张苑囿、公田、池泽,公家有鄣假之名,而利归权家。
sān fǔ pò jìn yú shān hé de xiá rén zhòng sì fāng bìng còu sù mǐ xīn cài bù néng xiāng shàn
这句话大意是:三辅迫近于山、河,地狭人众,四方并凑,粟米薪菜,不能相赡。
gōng tián zhuǎn jiǎ sāng yú cài guǒ bù zhí dì lì bù jìn
这句话大意是:公田转假,桑榆菜果不殖,地力不尽。
yú yǐ wéi fēi
这句话大意是:愚以为非。
xiān dì zhī kāi yuàn yòu chí kě fù guī zhī yú mín xiàn guān zū shuì ér yǐ
这句话大意是:先帝之开苑囿、池,可赋归之于民,县官租税而已。
jiǎ shuì shū míng qí shí yī yě
这句话大意是:假税殊名,其实一也。
fu rú shì pǐ fū zhī lì jǐn yú nán mǔ pǐ fù zhī lì jǐn yú má xǐ
这句话大意是:夫如是,匹夫之力,尽于南亩,匹妇之力,尽于麻枲。
tián yě pì má xǐ zhì zé shàng xià jù yǎn hé kùn fá zhī yǒu yǐ
现代白话:田野辟,麻枲治,则上下俱衍,何困乏之有了?
dài fū mò rán shì qí chéng xiàng yù shǐ
这句话大意是:大夫默然,视其丞相、御史。
qīng zhòng dì shí sì
这句话大意是:轻重第十四。
yù shǐ jìn yuē xī tài gōng fēng yú yíng qiū pì cǎo lái ér jū yān
现代白话:御史进曰:“昔太公封于营丘,辟草莱而居呢。
de báo rén shǎo yú shì tōng lì mò zhī dào jí nǚ gōng zhī qiǎo
这句话大意是:地薄人少,于是通利末之道,极女工之巧。
shì yǐ lín guó jiāo yú qí cái chù huò zhí shì wèi qiáng guó
这句话大意是:是以邻国交于齐,财畜货殖,世为强国。
guǎn zhòng xiāng huán gōng xí xiān jūn zhī yè xíng qīng zhòng zhī biàn nán fú qiáng chu ér bà zhū hóu
这句话大意是:管仲相桓公,袭先君之业,行轻重之变,南服强楚而霸诸侯。
jīn dài fū jūn xiū tài gōng huán guǎn zhī shù zǒng yī yán tiě tōng shān chuān zhī lì ér wàn wù zhí
这句话大意是:今大夫君修太公、桓、管之术,总一盐、铁,通山川之利而万物殖。
shì yǐ xiàn guān yòng ráo zú mín bù kùn fá běn mò bìng lì shàng xià jù zú cǐ chóu jì zhī suǒ zhì fēi dú gēng sāng nóng yě
这句话大意是:是以县官用饶足,民不困乏,本末并利,上下俱足,此筹计之所致,非独耕桑农也。
wén xué yuē lǐ yì zhě guó zhī jī yě ér quán lì zhě zhèng zhī cán yě
这句话大意是:文学曰:“礼义者,国之基也,而权利者,政之残也。
kǒng zǐ yuē néng yǐ lǐ ràng wéi guó hu
现代白话:孔孔子说:‘能以礼让为国吗?
hé yǒu
这句话大意是:何有。
yī yǐn tài gōng yǐ bǎi lǐ xìng qí jūn guǎn zhòng zhuān yú huán gōng yǐ qiān shèng zhī qí ér bù néng zhì yú wáng qí suǒ wu fēi yě
这句话大意是:’伊尹、太公以百里兴其君,管仲专于桓公,以千乘之齐,而不能至于王,其所务非也。
gù gōng míng huī huài ér dào bù jì
这句话大意是:故功名隳坏而道不济。
dāng cǐ zhī shí zhū hóu mò néng yǐ dé ér zhēng yú gōng lì gù yǐ quán xiāng qīng
这句话大意是:当此之时,诸侯莫能以德,而争于公利,故以权相倾。
jīn tiān xià hé wéi yī jiā lì mò wù yù xíng
这句话大意是:今天下合为一家,利末恶欲行?
yín qiǎo wù yù shī
这句话大意是:淫巧恶欲施?
dài fū jūn yǐ xīn jì cè guó yòng gòu zhū hóu cān yǐ jiǔ què xián yáng kǒng jǐn zēng yǐ yán tiě jiāng chōng yáng kě zhī děng gè yǐ fēng ruì yán lì mò zhī shì xī qiū háo kě wèi wú jiàn yǐ
现代白话:大夫君以心计策国用,构诸侯,参以酒榷,咸阳、孔仅增以盐、铁,江充、杨可之等,各以锋锐,言利末之事析秋毫,可为无间了。
fēi tè guǎn zhòng shè jiǔ fǔ jiào shān hǎi yě
这句话大意是:非特管仲设九府,徼山海也。
rán ér guó jiā shuāi hào chéng guō kōng xū
这句话大意是:然而国家衰耗,城郭空虚。
gù fēi tè chóng rén yì wú yǐ huà mín fēi lì běn nóng wú yǐ fù bāng yě
这句话大意是:故非特崇仁义无以化民,非力本农无以富邦也。
yù shǐ yuē shuǐ yǒu jiān tǎ ér chí yú láo guó yǒu qiáng yù ér qí mín xiāo
这句话大意是:御史曰:“水有猏\獭而池鱼劳,国有强御而齐民消。
gù mào lín zhī xià wú fēng cǎo dà kuài zhī jiān wú měi miáo
这句话大意是:故茂林之下无丰草,大块之间无美苗。
fu lǐ guó zhī dào chú huì chú háo rán hòu bǎi xìng jūn píng gè ān qí yǔ
这句话大意是:夫理国之道,除秽锄豪,然后百姓均平,各安其宇。
zhāng tíng wèi lùn dìng lǜ lìng míng fǎ yǐ shéng tiān xià zhū jiān huá jué bìng jiān zhī tú ér qiáng bù lìng ruò zhòng bù bào guǎ
这句话大意是:张廷尉论定律令,明法以绳天下,诛奸猾,绝幷兼之徒,而强不凌弱,众不暴寡。
dài fū jūn yùn chóu cè jiàn guó yòng lóng tiān xià yán tiě zhū lì yǐ pái fù shāng dà jiǎ mǎi guān shú zuì sǔn yǒu yú bǔ bù zú yǐ qí lí mín
这句话大意是:大夫君运筹策,建国用,笼天下盐、铁诸利,以排富商大贾,买官赎罪,损有余,补不足,以齐黎民。
shì yǐ bīng gé dōng xī zhēng fá fù hān bù zēng ér yòng zú
这句话大意是:是以兵革东西征伐,赋歛不增而用足。
fu sǔn yì zhī shì xián zhě suǒ dǔ fēi zhòng rén zhī suǒ zhī yě
这句话大意是:夫损益之事,贤者所睹,非众人之所知也。
wén xué yuē biǎn què fǔ xī mài ér zhī jí suǒ yóu shēng yáng qì shèng zé sǔn zhī ér diào yīn hán qì shèng zé sǔn zhī ér diào yáng shì yǐ qì mài tiáo hé ér xié qì wú suǒ liú yǐ
现代白话:文学曰:“扁鹊抚息脉而知疾所由生,阳气盛,则损之而调阴,寒气盛,则损之而调阳,是以气脉调和,而邪气无所留了。
fu zhuō yī bù zhī mài lǐ zhī còu xuè qì zhī fēn wàng cì ér wú yì yú jí shāng jī fū ér yǐ yǐ
现代白话:夫拙医不知脉理之腠,血气之分,妄刺而无益于疾,伤肌肤而已了。
jīn yù sǔn yǒu yú bǔ bù zú fù zhě yù fù pín zhě yù pín yǐ
现代白话:今欲损有余,补不足,富者愈富,贫者愈贫了。
yán fǎ rèn xíng yù yǐ jìn bào zhǐ jiān ér jiān yóu bù zhǐ yì zhě fēi biǎn què zhī yòng zhēn shí gù zhòng rén wèi de qí zhí yě
这句话大意是:严法任刑,欲以禁暴止奸,而奸犹不止,意者非扁鹊之用针石,故众人未得其职也。
yù shǐ yuē zhōu zhī jiàn guó yě gài qiān bā bǎi zhū hóu
这句话大意是:御史曰:“周之建国也,盖千八百诸侯。
qí hòu qiáng tūn ruò dà jiān xiǎo bìng wèi liù guó
这句话大意是:其后,强吞弱,大兼小,幷为六国。
liù guó lián bīng jié nán shù bǎi nián nèi jù dí guó wài ràng sì yí
这句话大意是:六国连兵结难数百年,内拒敌国,外攘四夷。
yóu cǐ guān zhī bīng jiǎ bù xiū zhàn fá bù fá jūn lǚ wài fèng cāng kù nèi shí
这句话大意是:由此观之:兵甲不休,战伐不乏,军旅外奉,仓库内实。
jīn yǐ tiān xià zhī fù hǎi nèi zhī cái bǎi jùn zhī gòng fēi tè qí chu zhī chù zhào wèi zhī kù yě
这句话大意是:今以天下之富,海内之财,百郡之贡,非特齐、楚之畜,赵、魏之库也。
jì wěi liàng rù suī jí yòng zhī yi wú fá jué zhī shí
这句话大意是:计委量入,虽急用之,宜无乏绝之时。
gù dà nóng děng yǐ shù tǐ gōng jià zé hòu jì zhī liè jūn sì chū ér yòng bù jì fēi tiān zhī cái shǎo yě
这句话大意是:顾大农等以术体躬稼,则后稷之烈,军四出而用不继,非天之财少也?
yòng zhēn shí diào yīn yáng jūn yǒu wú bǔ bù zú yì fēi yě
这句话大意是:用针石,调阴阳,均有无,补不足,亦非也?
shàng dài fū jūn yǔ zhì sù dū wèi guǎn lǐng dà nóng shì jiǔ cì jī zhì kāi lì bǎi mài shì yǐ wàn wù liú tōng ér xiàn guān fù shí
这句话大意是:上大夫君与治粟都尉管领大农事,灸刺稽滞,开利百脉,是以万物流通,而县官富实。
dāng cǐ zhī shí sì fāng zhēng bào luàn chē jiǎ zhī fèi kè huò zhī shǎng yǐ yì wàn jì jiē shàn dà sī nóng
这句话大意是:当此之时,四方征暴乱,车甲之费,克获之赏,以亿万计,皆赡大司农。
cǐ zhě biǎn què zhī lì ér yán tiě zhī fú yě
这句话大意是:此者扁鹊之力,而盐、铁之福也。
wén xué yuē biān jùn shān jū gǔ chǔ yīn yáng bù hé hán dòng liè dì chōng fēng piāo xī shā shí níng jī dì shì wú suǒ yi
这句话大意是:文学曰:“边郡山居谷处,阴阳不和,寒冻裂地,冲风飘卤,沙石凝积,地势无所宜。
zhōng guó tiān dì zhī zhōng yīn yáng zhī jì yě rì yuè jīng qí nán dòu jí chū qí běi hán zhòng hé zhī qì chǎn yù shù wù
这句话大意是:中国,天地之中,阴阳之际也,日月经其南,斗极出其北,含众和之气,产育庶物。
jīn qù ér qīn biān duō chì bù máo hán kǔ zhī de shì yóu qì jiāng gāo hé bīn ér tián yú lǐng bǎn zū zé yě
这句话大意是:今去而侵边,多斥不毛寒苦之地,是犹弃江皋河滨,而田于岭阪菹泽也。
zhuǎn cāng lǐn zhī wěi fēi fǔ kù zhī cái yǐ gěi biān mín
这句话大意是:转仓廪之委,飞府库之财,以给边民。
zhōng guó kùn yú yáo fù biān mín kǔ yú shù yù
这句话大意是:中国困于繇赋,边民苦于戍御。
lì gēng bù biàn zhǒng dí wú sāng má zhī lì yǎng zhōng guó sī xù ér hòu yī zhī pí qiú méng máo céng bù zú gài xíng xià bù shī fù dōng bù lí kū fù zǐ fū fù nèi cáng yú zhuān shì tǔ huán zhī zhōng
这句话大意是:力耕不便种籴,无桑麻之利,仰中国丝絮而后衣之,皮裘蒙毛,曾不足盖形,夏不失复,冬不离窟,父子夫妇内藏于专室土圜之中。
zhōng wài kōng xū biǎn què hé lì
这句话大意是:中外空虚,扁鹊何力?
ér yán tiě hé fú yě
这句话大意是:而盐、铁何福也?
wèi tōng dì shí wǔ
这句话大意是:未通第十五。
yù shǐ yuē nèi jùn rén zhòng shuǐ quán jiàn cǎo bù néng xiāng shàn dì shì wēn shī bù yí niú mǎ
这句话大意是:御史曰:“内郡人众,水泉荐草,不能相赡,地势温湿,不宜牛马;。
mín zhí lěi ér gēng fù yán ér xíng láo bà ér guǎ gōng
这句话大意是:民跖耒而耕,负檐而行,劳罢而寡功。
shì yǐ bǎi xìng pín kǔ ér yī shí bù zú lǎo ruò fù lù yú lù ér liè qīng dài fū huò chéng niú chē
这句话大意是:是以百姓贫苦,而衣食不足,老弱负辂于路,而列卿大夫,或乘牛车。
xiào wǔ huáng dì píng bǎi yuè yǐ wéi yuán pǔ què qiāng hú yǐ wèi yuàn yòu shì yǐ zhēn guài yì wù chōng yú hòu gōng táo tú jué tí shí yú wài jiù pǐ fū mò bù chéng jiān liáng ér mín jiān yàn jú yòu
这句话大意是:孝武皇帝平百越以为园圃,却羌、胡以为苑囿,是以珍怪异物,充于后宫,𫘦𬳿𫘝𫘨,实于外厩,匹夫莫不乘坚良,而民间厌橘柚。
yóu cǐ guān zhī biān jùn zhī lì yì ráo yǐ
现代白话:由此观之:边郡之利亦饶了!
ér yuē hé fú zhī yǒu
这句话大意是:而曰‘何福之有?
wèi tōng yú jì yě
这句话大意是:’未通于计也。
wén xué yuē yǔ píng shuǐ tǔ dìng jiǔ zhōu sì fāng gè yǐ tǔ dì suǒ shēng gòng xiàn zú yǐ chōng gōng shì gōng rén zhǔ zhī yù gāo rǎng wàn lǐ shān chuān zhī lì zú yǐ fù bǎi xìng bù dài mán mò zhī de yuǎn fāng zhī wù ér yòng zú
这句话大意是:文学曰:“禹平水土,定九州,四方各以土地所生贡献,足以充宫室,供人主之欲,膏壤万里,山川之利,足以富百姓,不待蛮、貊之地,远方之物而用足。
wén wǎng zhě wèi fá hú yuè zhī shí yáo fù shěng ér mín fù zú wēn yī bǎo shí cáng xīn shí chén bù bó chōng yòng niú mǎ chéng qún
这句话大意是:闻往者未伐胡、越之时,繇赋省而民富足,温衣饱食,藏新食陈,布帛充用,牛马成群。
nóng fū yǐ mǎ gēng zài ér mín mò bù qí chéng
这句话大意是:农夫以马耕载,而民莫不骑乘;。
dāng cǐ zhī shí què zǒu mǎ yǐ fèn
这句话大意是:当此之时,却走马以粪。
qí hòu shī lǚ shù fā róng mǎ bù zú zì pìn rù zhèn gù jū dú shēng yú zhàn dì
这句话大意是:其后,师旅数发,戎马不足,牸牝入阵,故驹犊生于战地。
liù chù bù yù yú jiā wǔ gǔ bù zhí yú yě mín bù zú yú zāo kāng hé jú yòu zhī suǒ yàn
这句话大意是:六畜不育于家,五谷不殖于野,民不足于糟糠,何橘柚之所厌?
chuán yuē dà jūn zhī hòu lěi shì bù fù
这句话大意是:传曰:‘大军之后,累世不复。
fāng jīn jùn guó tián yě yǒu lǒng ér bù kěn chéng guō yǒu yǔ ér bù shí biān jùn hé ráo zhī yǒu hu
这句话大意是:’方今郡国,田野有陇而不垦,城郭有宇而不实,边郡何饶之有吗?
yù shǐ yuē gǔ zhě zhì tián bǎi bù wèi mǔ mín jǐng tián ér gēng shén ér jí yī
这句话大意是:御史曰:“古者,制田百步为亩,民井田而耕,什而籍一。
yì xiān gōng ér hòu jǐ mín chén zhī zhí yě
这句话大意是:义先公而后己,民臣之职也。
xiān dì āi lián bǎi xìng zhī chóu kǔ yī shí bù zú zhì tián èr bǎi sì shí bù ér yī mǔ lǜ sān shí ér shuì yī
这句话大意是:先帝哀怜百姓之愁苦,衣食不足,制田二百四十步而一亩,率三十而税一。
duò mín bù wu tián zuò jī hán jí jǐ gù qí lǐ yě
这句话大意是:堕民不务田作,饥寒及己,固其理也。
qí bù gēng ér yù bō bù zhǒng ér yù huò yán tiě yòu hé guò hu
这句话大意是:其不耕而欲播,不种而欲获,盐、铁又何过吗?
wén xué yuē shí yī ér jí mín zhī lì yě
这句话大意是:文学曰:“什一而籍,民之力也。
fēng hào měi è yǔ mín gòng zhī
这句话大意是:丰耗美恶,与民共之。
mín qín jǐ bù dú yǎn
这句话大意是:民勤,己不独衍;。
mín yǎn jǐ bù dú qín
这句话大意是:民衍,己不独勤。
gù yuē shí yī zhě tiān xià zhī zhōng zhèng yě
这句话大意是:故曰:‘什一者,天下之中正也。
tián suī sān shí ér yǐ qǐng mǔ chū shuì lè suì lì mǐ láng lì ér guǎ qǔ zhī xiōng nián jī jǐn ér bì qiú zú
这句话大意是:’田虽三十,而以顷亩出税,乐岁粒米狼戾而寡取之,凶年饥馑而必求足。
jiā zhī yǐ kǒu fù gèng yáo zhī yì lǜ yī rén zhī zuò zhōng fēn qí gōng
这句话大意是:加之以口赋更繇之役,率一人之作,中分其功。
nóng fū xī qí suǒ de huò jiǎ dài ér yì zhī
这句话大意是:农夫悉其所得,或假贷而益之。
shì yǐ bǎi xìng jí gēng lì zuò ér jī hán suì jí jǐ yě
这句话大意是:是以百姓疾耕力作,而饥寒遂及己也。
zhù chéng zhě xiān hòu qí jī ér hòu qiú qí gāo chù mín zhě xiān hòu qí yè ér hòu qiú qí shàn
这句话大意是:筑城者先厚其基而后求其高,畜民者先厚其业而后求其赡。
lún yǔ yuē bǎi xìng zú jūn shú yǔ bù zú hu
这句话大意是:论语曰:‘百姓足,君孰与不足吗?
yù shǐ yuē gǔ zhě zhū hóu zhēng qiáng zhàn guó bìng qǐ jiá bīng bù xiū mín kuàng yú tián chóu shí yī ér jí bù wéi qí zhí
这句话大意是:御史曰:“古者,诸侯争强,战国并起,甲兵不休,民旷于田畴,什一而籍,不违其职。
jīn lài bì xià shén líng jiá bīng bù dòng jiǔ yǐ rán zé mín bù qí chū yú nán mǔ yǐ kǒu lǜ bèi kěn tián ér bù zú kōng cāng lǐn ér zhèn pín fá qīn yì rì shén shì yǐ yù duò ér yǎng lì xiàn guān yě
现代白话:今赖陛下神灵,甲兵不动久了,然则民不齐出于南亩,以口率被垦田而不足,空仓廪而赈贫乏,侵益日甚,是以愈惰而仰利县官也。
wèi sī jūn zhě yì bìng yǐ fǎn yǐ shēn láo mín
现代白话:为斯君者亦病了,反以身劳民;。
mín yóu bèi ēn qì yì ér yuǎn liú wáng bì nì shàng gōng zhī shì
这句话大意是:民犹背恩弃义而远流亡,避匿上公之事。
mín xiāng fǎng xiào tián dì rì wú zū fù bù rù dǐ gǎn xiàn guān
这句话大意是:民相仿效田地日芜,租赋不入,抵扞县官。
jūn suī yù zú shuí yǔ zhī zú hu
这句话大意是:君虽欲足,谁与之足吗?
wén xué yuē shù mù shù xǐ zé wèi chóng shòu xǐ jū zé huài
这句话大意是:文学曰:“树木数徙则萎,虫兽徙居则坏。
gù dài mǎ yī běi fēng fēi niǎo xiáng gù cháo mò bù āi qí shēng
这句话大意是:故‘代马依北风,飞鸟翔故巢’,莫不哀其生。
yóu cǐ guān zhī mín fēi lì bì shàng gōng zhī shì ér lè liú wáng yě
这句话大意是:由此观之,民非利避上公之事而乐流亡也。
wǎng zhě jūn zhèn shù qǐ yòng dù bù zú yǐ zǐ zhēng fù cháng qǔ gěi jiàn mín tián jiā yòu bèi qí láo gù bù qí chū yú nán mǔ yě
这句话大意是:往者,军阵数起,用度不足,以訾征赋,常取给见民,田家又被其劳,故不齐出于南亩也。
dà dǐ bū liú jiē zài dà jiā lì zhèng wèi dàn bù gǎn dǔ zé kè jí xì mín xì mín bù kān liú wáng yuǎn qù
这句话大意是:大抵逋流,皆在大家,吏正畏惮,不敢笃责,刻急细民,细民不堪,流亡远去;。
zhōng jiā wèi zhī jué chū hòu wáng zhě wèi xiān wáng zhě fú shì
这句话大意是:中家为之绝出,后亡者为先亡者服事;。
lù mín shù chuàng yú è lì gù xiāng fǎng xiào qù yóu shén ér jiù shǎo yù zhě duō
这句话大意是:录民数创于恶吏,故相仿效,去尤甚而就少愈者多。
chuán yuē zhèng kuān zhě mín sǐ zhī zhèng jí zhě fù zǐ lí
这句话大意是:传曰:“政宽者民死之,政急者父子离。
shì yǐ tián dì rì huāng chéng guō kōng xū
这句话大意是:’是以田地日荒,城郭空虚。
fu mù mín zhī dào chú qí suǒ jí shì qí suǒ ān ān ér bù rǎo shǐ ér bù láo shì yǐ bǎi xìng quàn yè ér lè gōng fù
这句话大意是:夫牧民之道,除其所疾,适其所安,安而不扰,使而不劳,是以百姓劝业而乐公赋。
ruò cǐ zé jūn wú zhèn yú mín mín wú lì yú shàng shàng xià xiāng ràng ér sòng shēng zuò
这句话大意是:若此,则君无赈于民,民无利于上,上下相让而颂声作。
gù qǔ ér mín bù yàn yì ér mín bù kǔ
这句话大意是:故取而民不厌,役而民不苦。
líng tái zhī shī fēi huò shǐ zhī mín zì wèi zhī
这句话大意是:灵台之诗,非或使之,民自为之。
ruò sī zé jūn hé bù zú zhī yǒu hu
这句话大意是:若斯,则君何不足之有吗?
yù shǐ yuē gǔ zhě shí wǔ rù dà xué yǔ xiǎo yì
这句话大意是:御史曰:“古者,十五入大学,与小役;。
èr shí guān ér chéng rén yǔ róng
这句话大意是:二十冠而成人,与戎;。
wǔ shí yǐ shàng xuè mài yì gāng yuē ài zhuàng
这句话大意是:五十以上,血脉溢刚,曰艾壮。
shī yuē fāng shū yuán lǎo kè zhuàng qí yóu
这句话大意是:诗曰:‘方叔元老,克壮其猷。
gù shāng shī ruò wū zhōu shī ruò tú
这句话大意是:’故商师若乌,周师若荼。
jīn bì xià āi lián bǎi xìng kuān lì yì zhī zhèng èr shí sān shǐ fu wǔ shí liù ér miǎn suǒ yǐ fǔ qí zhuàng ér xi lǎo ài yě
这句话大意是:今陛下哀怜百姓,宽力役之政,二十三始傅,五十六而免,所以辅耆壮而息老艾也。
dīng zhě zhì qí tián lǐ lǎo zhě xiū qí táng yuán jiǎn lì qù shí wú jī hán zhī huàn
这句话大意是:丁者治其田里,老者修其唐园,俭力趣时,无饥寒之患。
bù zhì qí jiā ér sòng xiàn guān yì bèi yǐ
现代白话:不治其家而讼县官,亦悖了。
wén xué yuē shí jiǔ nián yǐ xià wèi shāng wèi chéng rén yě
这句话大意是:文学曰:“十九年已下为殇,未成人也;。
èr shí ér guān
这句话大意是:二十而冠;。
sān shí ér qǔ kě yǐ cóng róng shì
现代白话:三十而娶,能够从戎事;。
wǔ shí yǐ shàng yuē ài lǎo zhàng yú jiā bù cóng lì yì suǒ yǐ fú bù zú ér xi gāo nián yě
这句话大意是:五十已上曰艾老,杖于家,不从力役,所以扶不足而息高年也;。
xiāng yǐn jiǔ zhī lǐ qí lǎo yì zhuàn suǒ yǐ yōu qí mào ér míng yǎng lǎo yě
这句话大意是:乡饮酒之礼,耆老异馔,所以优耆耄而明养老也。
gù lǎo zhě fēi ròu bù bǎo fēi bó bù nuǎn fēi zhàng bù xíng
这句话大意是:故老者非肉不饱,非帛不暖,非杖不行。
jīn wǔ shí yǐ shàng zhì liù shí yǔ zǐ sūn fú wǎn shū bìng gěi yáo yì fēi yǎng lǎo zhī yì yě
这句话大意是:今五十已上至六十,与子孙服挽输,并给繇役,非养老之意也。
gǔ yǒu dà sàng zhě jūn sān nián bù hū qí mén tōng qí xiào dào suì qí āi qī zhī xīn yě
这句话大意是:古有大丧者,君三年不呼其门,通其孝道,遂其哀戚之心也。
jūn zǐ zhī suǒ zhòng ér zì jìn zhě qí wéi qīn zhī sàng hu
现代白话:有德行的人之所重而自尽者,其惟亲之丧乎!
jīn huò jiāng shī qì cuī dié ér cóng róng shì fēi suǒ yǐ zi bǎi xìng shùn xiào tì zhī xīn yě
这句话大意是:今或僵尸,弃衰绖而从戎事,非所以子百姓,顺孝悌之心也。
zhōu gōng bào chéng wáng tīng tiān xià ēn sāi hǎi nèi zé bèi sì biǎo shěn wéi rén miàn hán rén bǎo dé mǐ bù dé qí suǒ
这句话大意是:周公抱成王听天下,恩塞海内,泽被四表,矧惟人面,含仁保德,靡不得其所。
shī yún sù yè jī mìng yòu mì
这句话大意是:诗云:‘夙夜基命宥密。
bì xià fù yú chūn qiū wěi rèn dà chén gōng qīng fǔ zhèng zhèng jiào wèi jūn gù shù rén yì yě
这句话大意是:’陛下富于春秋,委任大臣,公卿辅政,政教未均,故庶人议也。
yù shǐ mò bù dá yě
这句话大意是:御史默不答也。