盐铁论 · 桓宽 · Chapter 4 of 10

卷四

PinyinModern Translation
Size

de guǎng dì shí liù

这句话大意是:地广第十六。

dài fū yuē wáng zhě bāo hán bìng fù pǔ ài wú sī bù wéi jìn zhòng shī bù wéi yuǎn yí ēn

这句话大意是:大夫曰:“王者包含幷覆,普爱无私,不为近重施,不为远遗恩。

jīn jù shì mín yě jù shì chén yě ān wēi láo yì bù qí dú bù dàng diào yá

这句话大意是:今俱是民也,俱是臣也,安危劳佚不齐,独不当调邪?

bù niàn bǐ ér dú jì cǐ sī yì hǎo yì yǐ

现代白话:不念彼而独计此,斯亦好议了?

yuán biān zhī mín chù hán kǔ zhī de jù qiáng hú zhī nán fēng suì yī dòng yǒu méi shēn zhī lèi

这句话大意是:缘边之民,处寒苦之地,距强胡之难,烽燧一动,有没身之累。

gù biān mín bǎi zhàn ér zhōng guó tián wò zhě yǐ biān jùn wèi bì hàn yě

这句话大意是:故边民百战,而中国恬卧者,以边郡为蔽扞也。

shī yún mò fēi wáng shì ér wǒ dú láo

这句话大意是:诗云:‘莫非王事,而我独劳。

cì bù jūn yě

这句话大意是:’刺不均也。

shì yǐ shèng wáng huái sì fāng dú kǔ xīng shī tuī què hú yuè yuǎn kòu ān zāi sàn zhōng guó féi ráo zhī yú yǐ diào biān jìng biān jìng qiáng zé zhōng guó ān zhōng guó ān zé yàn rán wú shì

这句话大意是:是以圣王怀四方独苦,兴师推却胡、越,远寇安灾,散中国肥饶之余,以调边境,边境强,则中国安,中国安则晏然无事。

hé qiú ér bù mò yě

这句话大意是:何求而不默也?

wén xué yuē gǔ zhě tiān zǐ zhī lì yú tiān xià zhī zhōng xiàn nèi fāng bù guò qiān lǐ zhū hóu liè guó bù jí bù shí zhī dì yǔ gòng zhì yú wǔ qiān lǐ

这句话大意是:文学曰:“古者,天子之立于天下之中,县内方不过千里,诸侯列国,不及不食之地,禹贡至于五千里;。

mín gè gōng qí jūn zhū hóu gè bǎo qí guó shì yǐ bǎi xìng jūn diào ér yáo yì bù láo yě

这句话大意是:民各供其君,诸侯各保其国,是以百姓均调,而繇役不劳也。

jīn tuī hú yuè shù qiān lǐ dào lù huí bì shì zú láo bà

这句话大意是:今推胡、越数千里,道路回避,士卒劳罢。

gù biān mín yǒu wěn jǐng zhī huò ér zhōng guó yǒu sǐ wáng zhī huàn cǐ bǎi xìng suǒ yǐ áo áo ér bù mò yě

这句话大意是:故边民有刎颈之祸,而中国有死亡之患,此百姓所以嚣嚣而不默也。

fu zhì guó zhī dào yóu zhōng jí wài zì jìn zhě shǐ

这句话大意是:夫治国之道,由中及外,自近者始。

jìn zhě qīn fù rán hòu lái yuǎn

这句话大意是:近者亲附,然后来远;。

bǎi xìng nèi zú rán hòu xù wài

这句话大意是:百姓内足,然后恤外。

gù qún chén lùn huò yù tián lún tái míng zhǔ bù xǔ yǐ wéi xiān jiù jìn wù jí shí běn yè yě

这句话大意是:故群臣论或欲田轮台,明主不许,以为先救近务及时本业也。

gù xià zhào yuē dāng jīn zhī wu zài yú jìn kē bào zhǐ shàn fù lì běn nóng

这句话大意是:故下诏曰:‘当今之务,在于禁苛暴,止擅赋,力本农。

gōng qīng yi chéng yì qǐng jiǎn chú bù rèn yǐ zuǒ bǎi xìng zhī jí

这句话大意是:’公卿宜承意,请减除不任,以佐百姓之急。

jīn zhōng guó bì luò bù yōu wu zài biān jìng

这句话大意是:今中国弊落不忧,务在边境。

yì zhě de guǎng ér bù gēng duō zhǒng ér bù nòu fèi lì ér wú gōng shī yún wú tián fǔ tián wéi yǒu jiāo jiāo

这句话大意是:意者地广而不耕,多种而不耨,费力而无功,诗云:‘无田甫田,维莠骄骄。

qí sī zhī wèi yú

这句话大意是:’其斯之谓欤。

dài fū yuē tāng wǔ zhī fá fēi hǎo yòng bīng yě

这句话大意是:大夫曰:“汤、武之伐,非好用兵也;。

zhōu xuān wáng pì guó qiān lǐ fēi tān qīn yě

这句话大意是:周宣王辟国千里,非贪侵也;。

suǒ yǐ chú kòu zéi ér ān bǎi xìng yě

这句话大意是:所以除寇贼而安百姓也。

gù wú gōng zhī shī jūn zǐ bù xíng

现代白话:故无功之师,有德行的人不行;。

wú yòng zhī de shèng wáng bù tān

这句话大意是:无用之地,圣王不贪。

xiān dì jǔ tāng wǔ zhī shī

这句话大意是:先帝举汤、武之师,。

dìng sān chuí zhī nán

这句话大意是:定三垂之难,。

yī miàn ér zhì dí

这句话大意是:一面而制敌,。

xiōng nú dùn táo

这句话大意是:匈奴遁逃,。

yīn hé shān yǐ wéi fáng

这句话大意是:因河、山以为防,。

gù qù shā shí xián lǔ bù shí zhī dì

这句话大意是:故去砂石咸卤不食之地,。

gù gē dòu pì zhī xiàn

这句话大意是:故割斗辟之县,。

qì zào yáng zhī de yǐ yǔ hú

这句话大意是:弃造阳之地以与胡,。

shěng qǔ sāi

这句话大意是:省曲塞,。

jù hé xiǎn

这句话大意是:据河险,。

shǒu yào hài

这句话大意是:守要害,。

yǐ kuān yáo yì

这句话大意是:以宽徭役,。

bǎo shì mín

这句话大意是:保士民。

yóu cǐ guān zhī shèng zhǔ yòng xīn fēi wu guǎng de yǐ láo zhòng ér yǐ yǐ

现代白话:由此观之:圣主用心,非务广地以劳众而已了。

wén xué yuē qín zhī yòng bīng kě wèi jí yǐ méng tián chì jìng kě wèi yuǎn yǐ

现代白话:文学曰:“秦之用兵,可谓极了,蒙恬斥境,可谓远了。

jīn yú méng tián zhī sāi lì jùn xiàn kòu lǔ zhī de de mí yuǎn ér mín zī láo

这句话大意是:今逾蒙恬之塞,立郡县寇虏之地,地弥远而民滋劳。

shuò fāng yǐ xī cháng ān yǐ běi xīn jùn zhī gōng wài chéng zhī fèi bù kě shèng jì

这句话大意是:朔方以西,长安以北,新郡之功,外城之费,不可胜计。

fēi tú shì yě sī mǎ táng méng záo xī nán yí zhī tu ba shǔ bì yú qióng zuó

这句话大意是:非徒是也,司马、唐蒙凿西南夷之涂,巴、蜀弊于邛、筰;。

héng hǎi zhēng nán yí lóu chuán shù dōng yuè jīng chu ba yú ōu luò

这句话大意是:横海征南夷,楼船戍东越,荆、楚罢于瓯、骆;。

zuǒ jiāng fá cháo xiǎn kāi lín zhūn yàn qí kùn yú huì mò zhāng qiān tōng shū yuǎn nà wú yòng fǔ kù zhī cáng liú yú wài guó

这句话大意是:左将伐朝鲜,开临屯,燕、齐困于秽貉,张骞通殊远,纳无用,府库之藏,流于外国;。

fēi tè dòu pì zhī fèi zào yáng zhī yì yě

这句话大意是:非特斗辟之费,造阳之役也。

yóu cǐ guān zhī fēi rén zhǔ yòng xīn hǎo shì zhī chén wèi xiàn guān jì guò yě

这句话大意是:由此观之:非人主用心,好事之臣为县官计过也。

dài fū yuē xié guǎn zhòng zhī zhì zhě fēi wéi sī yì zhī shǐ yě

这句话大意是:大夫曰:“挟管仲之智者,非为厮役之使也。

huái táo zhū zhī lǜ zhě bù jū pín kùn zhī chù

这句话大意是:怀陶朱之虑者,不居贫困之处。

wén xué néng yán ér bù néng xíng jū xià ér shàn shàng chù pín ér fēi fù dà yán ér bù cóng gāo lì ér xíng bēi fěi yù zǐ yì yǐ yào míng cǎi shàn yú dāng shì

这句话大意是:文学能言而不能行,居下而讪上,处贫而非富,大言而不从,高厉而行卑,诽誉訾议,以要名采善于当世。

fu lù bù guò bǐng wò zhě bù zú yǐ yán zhì jiā bù mǎn yán shí zhě bù zú yǐ jì shì

这句话大意是:夫禄不过秉握者,不足以言治,家不满檐石者,不足以计事。

rú jiē pín léi yì guān bù wán ān zhī guó jiā zhī zhèng xiàn guān zhī shì hu

这句话大意是:儒皆贫羸,衣冠不完,安知国家之政,县官之事吗?

hé dòu pì zào yáng yě

这句话大意是:何斗辟造阳也!

wén xué yuē fu jiàn bù hài zhì pín bù fáng xíng

这句话大意是:文学曰:“夫贱不害智,贫不妨行。

yán yuān lǚ kōng bù wéi bù xián

这句话大意是:颜渊屡空,不为不贤。

kǒng zǐ bù róng bù wéi bù shèng

这句话大意是:孔子不容,不为不圣。

bì jiāng yǐ mào jǔ rén yǐ cái jìn shì zé tài gōng zhōng shēn gǔ dāo níng qī bù lí fàn niú yǐ

现代白话:必将以貌举人,以才进士,则太公终身鼓刀,宁戚不离饭牛了。

gǔ zhī jūn zǐ shǒu dào yǐ lì míng xiū shēn yǐ sì shí bù wéi qióng biàn jié bù wéi jiàn yì zhì wéi rén zhī chù wéi yì zhī xíng

现代白话:古之有德行的人,守道以立名,修身以俟时,不为穷变节,不为贱易志,惟仁之处,惟义之行。

lín cái gǒu de jiàn lì fǎn yì bú yì ér fù wú míng ér guì rén zhě bù wéi yě

这句话大意是:临财苟得,见利反义,不义而富,无名而贵,仁者不为也。

gù zēng shēn mǐn zǐ bù yǐ qí rén yì jìn chu zhī fù

这句话大意是:故曾参、闵子,不以其仁易晋、楚之富。

bó yí bù yǐ qí xíng yì zhū hóu zhī wèi shì yǐ qí jǐng gōng yǒu mǎ qiān sì ér bù néng yǔ zhī zhēng míng

这句话大意是:伯夷不以其行易诸侯之位,是以齐景公有马千驷,而不能与之争名。

kǒng zǐ yuē xián zāi huí yě

现代白话:孔孔子说:‘贤啊回也!

yī dān sì yī piáo yǐn zài yú lòu xiàng rén bù kān qí yōu huí yě bù gǎi qí lè

这句话大意是:一箪食,一瓢饮,在于陋巷,人不堪其忧,回也不改其乐。

gù wéi rén zhě néng chǔ yuē lè xiǎo rén fù sī bào pín sī làn yǐ

现代白话:’故惟仁者能处约、乐,品行较差的人富斯暴,贫斯滥了。

yáng zǐ yuē wéi rén bù fù wéi fù bù rén

现代白话:杨孔子说:‘为仁不富,为富不仁。

gǒu xiān lì ér hòu yì qǔ duó bù yàn

这句话大意是:’苟先利而后义,取夺不厌。

gōng qīng jī yì wàn dài fū jī qiān jīn shì jī bǎi jīn lì jǐ bìng cái yǐ jù

这句话大意是:公卿积亿万,大夫积千金,士积百金,利己幷财以聚;。

bǎi xìng hán kǔ liú lí yú lù rú dú hé yǐ wán qí yì guān yě

现代白话:百姓寒苦,流离于路,儒独凭什么完其衣冠也?

pín fù dì shí qī

这句话大意是:贫富第十七。

dài fū yuē yú jié fà shù xiū nián shí sān xìng de sù wèi jǐ shì niǎn gǔ zhī xià yǐ zhì qīng dài fū zhī wèi huò lù shòu cì liù shí yǒu yú nián yǐ

现代白话:大夫曰:“余结发束修年十三,幸得宿卫,给事辇毂之下,以至卿大夫之位,获禄受赐,六十有余年了。

chē mǎ yī fú zhī yòng qī zǐ pū yǎng zhī fèi liàng rù wéi chū jiǎn jié yǐ jū zhī fèng lù shǎng cì yī èr chóu cè zhī jī jìn yǐ zhì fù chéng yè

这句话大意是:车马衣服之用,妻子仆养之费,量入为出,俭节以居之,奉禄赏赐,一二筹策之,积浸以致富成业。

gù fēn tǔ ruò yī xián zhě néng shǒu zhī

这句话大意是:故分土若一,贤者能守之;。

fēn cái ruò yī zhì zhě néng chóu zhī

这句话大意是:分财若一,智者能筹之。

fu bái guī zhī fèi zhe zǐ gòng zhī sān zhì qiān jīn qǐ bì lài zhī mín zāi

现代白话:夫白圭之废着,子贡之三至千金,岂必赖之民啊?

yùn zhī liù cùn zhuǎn zhī xī hào qǔ zhī guì jiàn zhī jiān ěr

这句话大意是:运之六寸,转之息耗,取之贵贱之间耳!

wén xué yuē gǔ zhě shì yè bù èr lì lù bù jiān rán zhū yè bù xiāng yuǎn ér pín fù bù xiāng xuán yě

这句话大意是:文学曰:“古者,事业不二,利禄不兼,然诸业不相远,而贫富不相悬也。

fu chéng jué lù yǐ qiān ràng zhě míng bù kě shèng jù yě

这句话大意是:夫乘爵禄以谦让者,名不可胜举也;。

yīn quán shì yǐ qiú lì zhě rù bù kě shèng shǔ yě

这句话大意是:因权势以求利者,入不可胜数也。

shí hú chí guǎn shān hǎi chú ráo zhě bù néng yǔ zhī zhēng zé shāng gǔ bù néng yǔ zhī zhēng lì

这句话大意是:食湖池,管山海,刍荛者不能与之争泽,商贾不能与之争利。

zǐ gòng yǐ bù yī zhì zhī ér kǒng zǐ fēi zhī kuàng yǐ shì wèi qiú zhī zhě hu

这句话大意是:子贡以布衣致之,而孔子非之,况以势位求之者吗?

gù gǔ zhě dài fū sī qí rén yì yǐ chōng qí wèi bù wéi quán lì yǐ chōng qí sī yě

这句话大意是:故古者大夫思其仁义以充其位,不为权利以充其私也。

dài fū yuē shān yuè yǒu ráo rán hòu bǎi xìng shàn yān

现代白话:大夫曰:“山岳有饶,然后百姓赡呢。

hé hǎi yǒu rùn rán hòu mín qǔ zú yān

现代白话:河、海有润,然后民取足呢。

fu xún cháng zhī wū bù néng gài bēi zé qiū fù zhī mù bù néng chéng gōng shì

这句话大意是:夫寻常之污,不能溉陂泽,丘阜之木,不能成宫室。

xiǎo bù néng bāo dà shǎo bù néng shàn duō

这句话大意是:小不能苞大,少不能赡多。

wèi yǒu bù néng zì zú ér néng zú rén zhě yě

这句话大意是:未有不能自足而能足人者也。

wèi yǒu bù néng zì zhì ér néng zhì rén zhě yě

这句话大意是:未有不能自治而能治人者也。

gù shàn wéi rén zhě néng zì wèi zhě yě shàn zhì rén zhě néng zì zhì zhě yě

这句话大意是:故善为人者,能自为者也,善治人者,能自治者也。

wén xué bù néng zhì nèi ān néng lǐ wài hu

这句话大意是:文学不能治内,安能理外吗?

wén xué yuē xíng yuǎn dào zhě jiǎ yú chē jì jiāng hǎi zhě yīn yú zhōu

这句话大意是:文学曰:“行远道者假于车,济江、海者因于舟。

gù xián shì zhī lì gōng chéng míng yīn yú zī ér jiǎ wù zhě yě

这句话大意是:故贤士之立功成名,因于资而假物者也。

gōng shū zi néng yīn rén zhǔ zhī cái mù yǐ gòu gōng shì tái xiè ér bù néng zì wèi zhuān wū xiá lú cái bù zú yě

这句话大意是:公输子能因人主之材木,以构宫室台榭,而不能自为专屋狭庐,材不足也。

ōu yě néng yīn guó jūn zhī tóng tiě yǐ wéi jīn lú dà zhōng ér bù néng zì wèi hú dǐng pán yú wú qí yòng yě

这句话大意是:欧冶能因国君之铜铁,以为金炉大钟,而不能自为壶鼎盘杅,无其用也。

jūn zǐ néng yīn rén zhǔ zhī zhèng cháo yǐ hé bǎi xìng rùn zhòng shù ér bù néng zì ráo qí jiā shì bù biàn yě

现代白话:有德行的人能因人主之正朝,以和百姓,润众庶,而不能自饶其家,势不便也。

gù shùn gēng lì shān ēn bù jí zhōu lǐ tài gōng tú niú yú zhāo gē lì bù jí qī zǐ jí qí jiàn yòng ēn liú bā huāng dé yì sì hǎi

这句话大意是:故舜耕历山,恩不及州里,太公屠牛于朝歌,利不及妻子,及其见用,恩流八荒,德溢四海。

gù shùn jiǎ zhī yáo tài gōng yīn zhī zhōu jūn zǐ néng xiū shēn yǐ jiǎ dào zhě bù néng wǎng dào ér jiǎ cái yě

现代白话:故舜假之尧,太公因之周,有德行的人能修身以假道者,不能枉道而假财也。

dài fū yuē dào xuán yú tiān wù bù yú de zhì zhě yǐ yǎn yú zhě yǐ kùn

这句话大意是:大夫曰:“道悬于天,物布于地,智者以衍,愚者以困。

zǐ gòng yǐ zhe jī xiǎn yú zhū hóu táo zhū gōng yǐ huò zhí zūn yú dāng shì

这句话大意是:子贡以着积显于诸侯、陶朱公以货殖尊于当世。

fù zhě jiāo yān pín zhě shàn yān

现代白话:富者交呢,贫者赡呢。

gù shàng zì rén jūn xià jí bù yī zhī shì mò bù dài qí dé chēng qí rén

这句话大意是:故上自人君,下及布衣之士,莫不戴其德,称其仁。

yuán xiàn kǒng jí dāng shì bèi jī hán zhī huàn yán huí lǚ kōng yú qióng xiàng dāng cǐ zhī shí pò yú kū xué jū yú yùn páo suī yù jiǎ cái xìn jiān nìng yì bù néng yě

这句话大意是:原宪、孔急,当世被饥寒之患,颜回屡空于穷巷,当此之时,迫于窟穴,拘于缊袍,虽欲假财信奸佞,亦不能也。

wén xué yuē kǒng zǐ yún fù ér kě qiú suī zhí biān zhī shì wú yì wèi zhī

现代白话:文学曰:“孔子云:‘富而可求,虽执鞭之事,我亦为之;。

rú bù kě qiú cóng wú suǒ hǎo

现代白话:如不可求,从我所好。

jūn zǐ qiú yì fēi gǒu fù yě

现代白话:’有德行的人求义,非苟富也。

gù cì zǐ gòng bù shòu mìng ér huò zhí yān

现代白话:故刺子贡不受命而货殖呢。

jūn zǐ zāo shí zé fù qiě guì bù yù tuì ér lè dào

现代白话:有德行的人遭时则富且贵,不遇,退而乐道。

bù yǐ lì lèi jǐ gù bù wéi yì ér wàng qǔ

这句话大意是:不以利累己,故不违义而妄取。

yǐn jū xiū jié bù yù fáng xíng gù bù huǐ míng ér qū shì

这句话大意是:隐居修节,不欲妨行,故不毁名而趋势。

suī fù zhī yǐ hán wèi zhī jiā fēi qí zhì zé bù jū yě

这句话大意是:虽付之以韩、魏之家,非其志,则不居也。

fù guì bù néng róng bàng huǐ bù néng shāng yě

这句话大意是:富贵不能荣,谤毁不能伤也。

gù yuán xiàn zhī yùn páo xián yú jì sūn zhī hú mò zhào xuān mèng zhī yú sūn gān yú zhì bó zhī chú huàn zi sī zhī yín pèi měi yú yú gōng zhī chuí jí

这句话大意是:故原宪之缊袍,贤于季孙之狐貉,赵宣孟之鱼飧,甘于智伯之刍豢,子思之银佩,美于虞公之垂棘。

wèi wén hóu shì duàn gàn mù zhī lǘ fēi yǐ qí yǒu shì yě

这句话大意是:魏文侯轼段干木之闾,非以其有势也;。

jìn wén gōng jiàn hán qìng xià chē ér qū fēi yǐ qí duō cái yǐ qí fù yú rén chōng yú dé yě

这句话大意是:晋文公见韩庆,下车而趋,非以其多财,以其富于仁,充于德也。

gù guì hé bì cái yì rén yì ér yǐ yǐ

现代白话:故贵何必财,亦仁义而已了!

huǐ xué dì shí bā

这句话大意是:毁学第十八。

dài fū yuē fu huái wang ér yán zhèng zì tuō yú wú yù ér shí bù cóng cǐ fēi shì zhī qíng yě

这句话大意是:大夫曰:“夫怀枉而言正,自托于无欲而实不从,此非士之情也?

xī lǐ sī yǔ bāo qiū zi jù shì xún qīng jì ér lǐ sī rù qín suì qǔ sān gōng jù wàn shèng zhī quán yǐ zhì hǎi nèi qiè móu yī wàng míng jù tài shān

这句话大意是:昔李斯与包丘子俱事荀卿,既而李斯入秦,遂取三公,据万乘之权以制海内,切侔伊、望,名巨泰山;。

ér bāo qiū zi bù miǎn yú wèng yǒu hāo lú rú lǎo suì zhī wā kǒu fēi bù zhòng yě zú sǐ yú gōu hè ér yǐ

这句话大意是:而包丘子不免于瓮牖蒿庐,如潦岁之蛙,口非不众也,卒死于沟壑而已。

jīn nèi wú yǐ yǎng wài wú yǐ chēng pín jiàn ér hǎo yì suī yán rén yì yì bù zú guì zhě yě

这句话大意是:今内无以养,外无以称,贫贱而好义,虽言仁义,亦不足贵者也!

wén xué yuē fāng lǐ sī zhī xiāng qín yě shǐ huáng rèn zhī rén chén wú èr rán ér xún qīng wèi zhī bù shí dǔ qí lí bù cè zhī huò yě

这句话大意是:文学曰:“方李斯之相秦也,始皇任之,人臣无二,然而荀卿谓之不食,睹其罹不测之祸也。

bāo qiū zi fàn má péng lí xiū dào bái wū zhī xià lè qí zhì ān zhī yú guǎng shà chú huàn wú hè hè zhī shì yì wú qī qī zhī yōu

这句话大意是:包丘子饭麻蓬藜,修道白屋之下,乐其志,安之于广厦刍豢,无赫赫之势,亦无戚戚之忧。

fu jìn xiàn chuí jí fēi bù měi yě gōng zhī qí jiàn zhī ér tàn zhī xún xi zhī tú zhī yě

这句话大意是:夫晋献垂棘,非不美也,宫之奇见之而叹,知荀息之图之也。

zhì bó fù yǒu sān jìn fēi bù shèng yě rán bù zhī xiāng zi zhī móu zhī yě

这句话大意是:智伯富有三晋,非不盛也,然不知襄子之谋之也。

jì sūn zhī hú mò fēi bù lì yě ér bù zhī lǔ jūn zhī huàn zhī yě

这句话大意是:季孙之狐貉,非不丽也,而不知鲁君之患之也。

gù jìn xiàn yǐ bǎo mǎ diào yú guó xiāng zi yǐ chéng huài yòu zhì bó

这句话大意是:故晋献以宝马钓虞、虢,襄子以城坏诱智伯。

gù zhì bó shēn qín yú zhào ér yú guó zú bìng yú jìn yǐ qí wu dé bù gù qí hòu tān tǔ dì ér lì bǎo mǎ yě

这句话大意是:故智伯身禽于赵,而虞、虢卒幷于晋,以其务得不顾其后,贪土地而利宝马也。

kǒng zǐ yuē rén wú yuǎn lǜ bì yǒu jìn yōu

现代白话:孔孔子说:‘人无远虑,必有近忧。

jīn zhī zài wèi zhě jiàn lì bù yú hài tān de bù gù chǐ yǐ lì yì shēn yǐ cái yì sǐ

这句话大意是:’今之在位者,见利不虞害,贪得不顾耻,以利易身,以财易死。

wú rén yì zhī dé ér yǒu fù guì zhī lù ruò dǎo kǎn jǐng shí yú xuán mén zhī xià cǐ lǐ sī zhī suǒ yǐ fú wǔ xíng yě

这句话大意是:无仁义之德,而有富贵之禄,若蹈坎阱,食于悬门之下,此李斯之所以伏五刑也。

nán fāng yǒu niǎo míng yuān chú fēi zhú shí bù shí fēi lǐ quán bù yǐn fēi guò tài shān tài shān zhī chī miǎn zhuó fǔ shǔ yǎng jiàn yuān chú ér xià

这句话大意是:南方有鸟名鹓鶵,非竹实不食,非醴泉不饮,飞过泰山,泰山之鸱,俛啄腐鼠,仰见鹓雏而吓。

jīn gōng qīng yǐ qí fù guì xiào rú zhě wèi zhī cháng xíng dé wú ruò tài shān chī xià yuān chú hu

这句话大意是:今公卿以其富贵笑儒者为之常行,得无若泰山鸱吓鹓鶵吗?

dài fū yuē xué zhě suǒ fáng gù cí lǐ zhě suǒ yǐ wén bǐ xíng yě

这句话大意是:大夫曰:“学者所防固辞,礼者所以文鄙行也。

gù xué yǐ fǔ dé lǐ yǐ wén zhì

这句话大意是:故学以辅德,礼以文质。

yán sī kě dào xíng sī kě lè

这句话大意是:言思可道,行思可乐。

è yán bù chū yú kǒu xié xíng bù jí yú jǐ

这句话大意是:恶言不出于口,邪行不及于己。

dòng zuò yīng lǐ cóng róng zhōng dào

这句话大意是:动作应礼,从容中道。

gù lǐ yǐ xíng zhī sūn yǐ chū zhī

这句话大意是:故礼以行之,孙以出之。

shì yǐ zhōng rì yán wú kǒu guò

这句话大意是:是以终日言,无口过;。

zhōng shēn xíng wú yuān yóu

这句话大意是:终身行,无冤尤。

jīn rén zhǔ zhāng guān lì cháo yǐ zhì mín shū jué fēn lù yǐ bāo xián ér yuē xuán mén fǔ shǔ hé cí zhī bǐ bèi ér bèi yú suǒ wén yě

这句话大意是:今人主张官立朝以治民,疏爵分禄以褒贤,而曰‘悬门腐鼠’,何辞之鄙背而悖于所闻也?

wén xué yuē shèng zhǔ shè guān yǐ shòu rèn néng zhě chù zhī

这句话大意是:文学曰:“圣主设官以授任,能者处之;。

fēn lù yǐ rèn xián néng zhě shòu zhī

这句话大意是:分禄以任贤,能者受之。

yì guì wú gāo yì qǔ wú duō

这句话大意是:义贵无高,义取无多。

gù shùn shòu yáo zhī tiān xià tài gōng bù bì zhōu zhī sān gōng

这句话大意是:故舜受尧之天下,太公不避周之三公;。

gǒu fēi qí rén dān shí dòu gēng yóu wèi lài mín yě

这句话大意是:苟非其人,箪食豆羹犹为赖民也。

gù dé bó ér wèi gāo lì shǎo ér rèn zhòng xiān bù jí yǐ

现代白话:故德薄而位高,力少而任重,鲜不及了。

fu tài shān chī zhuó fǔ shǔ yú qióng zé yōu gǔ zhī zhōng fēi yǒu hài yú rén yě

这句话大意是:夫泰山鸱啄腐鼠于穷泽幽谷之中,非有害于人也。

jīn zhī yǒu sī dào zhǔ cái ér shí zhī yú xíng fǎ zhī páng bù zhī jī zhī shì fā yòu yǐ xià rén qí huàn è de ruò tài shān zhī chī hu

这句话大意是:今之有司,盗主财而食之于刑法之旁,不知机之是发,又以吓人,其患恶得若泰山之鸱吗?

dài fū yuē sī mǎ zi yán tiān xià rǎng rǎng jiē wèi lì wǎng

这句话大意是:大夫曰:“司马子言:‘天下穰穰,皆为利往。

zhào nǚ bù zé chǒu hǎo zhèng yù bù zé yuǎn jìn shāng rén bù kuì chǐ rǔ róng shì bù ài sǐ lì shì bù zài qīn shì jūn bù bì qí nán jiē wèi lì lù yě

这句话大意是:’赵女不择丑好,郑妪不择远近,商人不媿耻辱,戎士不爱死力,士不在亲,事君不避其难,皆为利禄也。

rú mò nèi tān wài qín wǎng lái yóu shuì xī xī rán yì wèi wèi de yě

这句话大意是:儒、墨内贪外矜,往来游说,栖栖然亦未为得也。

gù zūn róng zhě shì zhī yuàn yě fù guì zhě shì zhī qī yě

这句话大意是:故尊荣者士之愿也,富贵者士之期也。

fāng lǐ sī zài xún qīng zhī mén tà róng yǔ zhī qí zhěn jí qí fèn yì gāo jǔ lóng shēng jì wù guò jiǔ yì èr áo xiáng wàn rèn hóng hú huá liú qiě tóng lǚ kuàng bǒ zāng yàn què zhī shǔ hu

这句话大意是:方李斯在荀卿之门,阘茸与之齐轸,及其奋翼高举,龙升骥骛,过九轶二,翱翔万仞,鸿鹄华骝且同侣,况跛牂燕雀之属乎!

xí tiān xià zhī quán yù yǔ nèi zhī zhòng hòu chē bǎi shèng shí lù wàn zhōng

这句话大意是:席天下之权,御宇内之众,后车百乘,食禄万钟。

ér jū rú bù hè bù wán zāo kāng bù bǎo fēi gān shū huò ér bēi guǎng shà yì bù néng de yǐ

这句话大意是:而拘儒布褐不完,糟糠不饱,非甘菽藿而卑广厦,亦不能得已。

suī yù xià rén qí hé yǐ hu

这句话大意是:虽欲吓人,其何已乎!

wén xué yuē jūn zǐ huái dé xiǎo rén huái tǔ

现代白话:文学曰:“有德行的人怀德,品行较差的人怀土。

xián shì xùn míng tān fū sǐ lì

这句话大意是:贤士徇名,贪夫死利。

lǐ sī tān qí suǒ yù zhì qí suǒ è

这句话大意是:李斯贪其所欲,致其所恶。

sūn shū áo zǎo jiàn yú wèi méng sān qù xiāng ér bù huǐ fēi lè bēi jiàn ér è zhòng lù yě lǜ huàn yuǎn ér bì hài jǐn yě

这句话大意是:孙叔敖早见于未萌,三去相而不悔,非乐卑贱而恶重禄也,虑患远而避害谨也。

fu jiāo jì zhī niú yǎng shí

这句话大意是:夫郊祭之牛,养食。

nián yī zhī wén xiù yǐ rù miào táng tài zǎi zhí qí luán dāo yǐ qǐ qí máo

这句话大意是:年,衣之文绣,以入庙堂,太宰执其鸾刀,以启其毛;。

fāng cǐ zhī shí yuàn rèn zhòng ér shàng jùn bǎn bù kě de yě

这句话大意是:方此之时,愿任重而上峻阪,不可得也。

shāng yāng kùn yú péng chí wú qǐ zhī fú wáng shī yuàn bèi bù hè ér chù qióng bǐ zhī hāo lú bù kě de yě

这句话大意是:商鞅困于彭池,吴起之伏王尸,愿被布褐而处穷鄙之蒿庐,不可得也。

lǐ sī xiāng qín xí tiān xià zhī shì zhì xiǎo wàn shèng

这句话大意是:李斯相秦,席天下之势,志小万乘;。

jí qí qiú yú líng yǔ chē liè yú yún yáng zhī shì yì yuàn fù xīn rù dōng mén xíng shàng cài qǔ jiē jìng bù kě de yě

这句话大意是:及其囚于囹圄,车裂于云阳之市,亦愿负薪入东门,行上蔡曲街径,不可得也。

sū qín wú qǐ yǐ quán shì zì shā shāng yāng lǐ sī yǐ zūn zhòng zì miè jiē tān lù mù róng yǐ méi qí shēn cóng chē bǎi shèng céng bù zú yǐ zài qí huò yě

这句话大意是:苏秦、吴起以权势自杀,商鞅、李斯以尊重自灭,皆贪禄慕荣以没其身,从车百乘,曾不足以载其祸也!

bāo xián dì shí jiǔ

这句话大意是:褒贤第十九。

dài fū yuē bó yí yǐ lián jī wěi shēng yǐ xìn sǐ

这句话大意是:大夫曰:“伯夷以廉饥,尾生以信死。

yóu xiǎo qì ér kuī dà tǐ pǐ fū pǐ fù zhī wèi liàng yě jīng yú gōu dú ér mò zhī zhī yě

这句话大意是:由小器而亏大体,匹夫匹妇之为谅也,经于沟渎而莫之知也。

hé gōng míng zhī yǒu

这句话大意是:何功名之有?

sū qín zhāng yí zhì zú yǐ qiáng guó yǒng zú yǐ wēi dí yī nù ér zhū hóu jù ān jū ér tiān xià xi

这句话大意是:苏秦、张仪,智足以强国,勇足以威敌,一怒而诸侯惧,安居而天下息。

wàn shèng zhī zhǔ mò bù qū tǐ bēi cí zhòng bì qǐng jiāo cǐ suǒ wèi tiān xià míng shì yě

这句话大意是:万乘之主,莫不屈体卑辞,重币请交,此所谓天下名士也。

fu zhì bù zú yǔ móu ér quán bù néng jǔ dāng shì mín sī wéi xià yě

这句话大意是:夫智不足与谋,而权不能举当世,民斯为下也。

jīn jǔ wáng ér wèi yǒu xū ér wèi yíng bù yī chuān lǚ shēn niàn xú xíng ruò yǒu yí wáng fēi lì gōng míng zhī shì ér yì wèi miǎn yú shì sú yě

这句话大意是:今举亡而为有,虚而为盈,布衣穿履,深念徐行,若有遗亡,非立功名之士,而亦未免于世俗也。

wén xué yuē sū qín yǐ cóng xiǎn yú zhào zhāng yí yǐ héng rèn yú qín fāng cǐ zhī shí fēi bù zūn guì yě rán zhì shì suí ér yōu zhī zhī fū bù yǐ dào jìn zhě bì bù yǐ dào tuì bù yǐ yì de zhě bì bù yǐ yì wáng

这句话大意是:文学曰:“苏秦以从显于赵,张仪以横任于秦,方此之时,非不尊贵也,然智士随而忧之,知夫不以道进者必不以道退,不以义得者必不以义亡。

jì mèng zhī quán sān huán zhī fù bù kě jí yě kǒng zǐ wèi zhī yuē wēi

这句话大意是:季、孟之权,三桓之富,不可及也,孔子为之曰‘微’。

wéi rén chén quán jūn yú jūn fù móu yú guó zhě wáng

这句话大意是:为人臣,权均于君,富侔于国者,亡。

gù qí wèi mí gāo ér zuì mí zhòng lù zī hòu ér zuì zī duō

这句话大意是:故其位弥高而罪弥重,禄滋厚而罪滋多。

fu xíng zhě xiān quán jǐ ér hòu qiú míng shì zhě xiān pì hài ér hòu qiú lù

这句话大意是:夫行者先全己而后求名,仕者先辟害而后求禄。

gù xiāng ěr fēi bù měi yě guī lóng wén ér shēn cáng luán fèng jiàn ér gāo shì zhě zhī qí hài shēn yě

这句话大意是:故香饵非不美也,龟龙闻而深藏,鸾凤见而高逝者,知其害身也。

fu wèi wū què yú biē shí xiāng ěr ér hòu kuáng fēi bēn zǒu xùn tóu qū dì wú yì yú sǐ

这句话大意是:夫为乌鹊鱼鳖,食香饵而后狂飞奔走,逊头屈遰,无益于死。

jīn yǒu sī dào bǐng guó fǎ jìn bù gù zuì cu ran yǒu jí rán hòu chē chí rù qū wú yì yú sǐ

这句话大意是:今有司盗秉国法,进不顾罪,卒然有急,然后车驰入趋,无益于死。

suǒ dào bù zú cháng yú zāng huò qī zǐ bēn wáng wú chǔ suǒ shēn zài shēn láo mò zhī xù shì

这句话大意是:所盗不足偿于臧获,妻子奔亡无处所,身在深牢,莫知恤视。

fāng cǐ zhī shí hé xiá dé yǐ xiào hu

这句话大意是:方此之时,何暇得以笑吗?

dài fū yuē wén xué gāo xíng jiǎo rán ruò bù kě juǎn

这句话大意是:大夫曰:“文学高行,矫然若不可卷;。

shèng jié jié yán jiǎo rán ruò bù kě niè

这句话大意是:盛节絜言,皦然若不可涅。

rán shù zú chén shèng shì wǎn lù shǒu wèi pàn nì zì lì zhāng chǔ sù fēi yǒu huí yóu chǔ shì zhī xíng zǎi xiàng liè chén zhī wèi yě

这句话大意是:然戍卒陈胜释挽辂,首为叛逆,自立张楚,素非有回、由处士之行,宰相列臣之位也。

fèn yú dà zé bù guò xún yuè ér qí lǔ rú mò jìn shēn zhī tú sì qí cháng yī cháng yī róng yī yě

这句话大意是:奋于大泽,不过旬月,而齐、鲁儒墨缙绅之徒,肆其长衣,─长衣,容衣也。

fù kǒng shì zhī lǐ qì shī shū wěi zhì wéi chén

这句话大意是:─负孔氏之礼器诗、书,委质为臣。

kǒng jiǎ wèi shè bó shì zú jù sǐ chén wèi tiān xià dà xiào

这句话大意是:孔甲为涉博士,卒俱死陈,为天下大笑。

shēn cáng gāo shì zhě gù ruò shì yě

这句话大意是:深藏高逝者固若是也?

wén xué yuē zhōu shì shuāi lǐ yuè huài bù néng tǒng lǐ tiān xià zhū hóu jiāo zhēng xiāng miè wáng bìng wèi liù guó bīng gé bù xiū mín bù dé níng xī

这句话大意是:文学曰:“周室衰,礼乐坏,不能统理,天下诸侯交争,相灭亡,幷为六国,兵革不休,民不得宁息。

qín yǐ hǔ láng zhī xīn cán shí zhū hóu bìng tūn zhàn guó yǐ wéi jùn xiàn fá néng jīn gōng zì yǐ wéi guò yáo shùn ér xiū yǔ zhī tóng

这句话大意是:秦以虎狼之心,蚕食诸侯,幷吞战国以为郡县,伐能矜功,自以为过尧、舜而羞与之同。

qì rén yì ér shàng xíng fá yǐ wéi jīn shí bù shī yú wén ér jué yú wǔ

这句话大意是:弃仁义而尚刑罚,以为今时不师于文而决于武。

zhào gāo zhì yù yú nèi méng tián yòng bīng yú wài bǎi xìng chóu kǔ tóng xīn ér huàn qín

这句话大意是:赵高治狱于内,蒙恬用兵于外,百姓愁苦,同心而患秦。

chén wáng hè rán fèn zhǎo yá wèi tiān xià shǒu shì dào suī xiōng ér rú mò huò gàn zhī zhě yǐ wéi wú wáng zhī yǐ dào yōng è bù dé xíng zì kǒng zǐ yǐ zhì yú cí ér qín fù zhòng jìn zhī gù fā fèn yú chén wáng yě

现代白话:陈王赫然奋爪牙为天下首事,道虽凶而儒墨或干之者,以为无王之了,道拥遏不得行,自孔子以至于兹,而秦复重禁之,故发愤于陈王也。

kǒng zǐ yuē rú yǒu yòng wǒ zhě wú qí wèi dōng zhōu hu

现代白话:孔孔子说:‘如有用我者,我其为东周乎!

shù jī chéng tāng wén wǔ zhī gōng wèi bǎi xìng chú cán qù zéi qǐ tān lù lè wèi zāi

现代白话:’庶几成汤、文、武之功,为百姓除残去贼,岂贪禄乐位啊?

dài fū yuē wén xué yán xíng suī yǒu bó yí zhī lián bù jí liǔ xià huì zhī zhēn bù guò gāo zhān xià shì jié yán wū xíng shāng jiǔ dòu ròu qiān yán xiāng ràng cí xiǎo qǔ dà jī lián láng tūn

这句话大意是:大夫曰:“文学言行虽有伯夷之廉,不及柳下惠之贞,不过高瞻下视,絜言污行,觞酒豆肉,迁延相让,辞小取大,鸡廉狼吞。

zhào wǎn wáng zāng zhī děng yǐ rú shù zhuó wéi shàng qīng ér yǒu jiān lì cán rěn zhī xīn

这句话大意是:赵绾、王臧之等,以儒术擢为上卿,而有奸利残忍之心。

zhǔ fù yǎn yǐ kǒu shé qǔ dà guān qiè quán zhòng qī dài zōng shì shòu zhū hóu zhī lù zú jiē zhū sǐ

这句话大意是:主父偃以口舌取大官,窃权重,欺绐宗室,受诸侯之赂,卒皆诛死。

dōng fāng shuò zì chēng biàn lüè xiāo jiān shì shí dāng shì wú shuāng

这句话大意是:东方朔自称辩略,消坚释石,当世无双;。

rán shěng qí sī xíng kuáng fū bù rěn wèi kuàng wú dōng fāng shuò zhī kǒu qí yú wú kě guān zhě yě

这句话大意是:然省其私行,狂夫不忍为,况无东方朔之口,其余无可观者也?

wén xué yuē zhì shàn zhě wàng è jǐn xiǎo zhě zhì dà

这句话大意是:文学曰:“志善者忘恶,谨小者致大。

zǔ dòu zhī jiān zú yǐ guān lǐ guī mén zhī nèi zú yǐ lùn xíng

这句话大意是:俎豆之间足以观礼,闺门之内足以论行。

fu fú gǔ zhī fú sòng gǔ zhī dào shě cǐ ér wèi fēi zhě xiān yǐ

现代白话:夫服古之服,诵古之道,舍此而为非者,鲜了。

gù jūn zǐ shí rán hòu yán yì rán hòu qǔ bù yǐ dào de zhī bù jū yě

现代白话:故有德行的人时然后言,义然后取,不以道得之不居也。

mǎn ér bù yì tài ér bù jiāo

这句话大意是:满而不溢,泰而不骄。

gù yuán àng qīn yú jǐng dì mò mǎ bù guò yī sì

这句话大意是:故袁盎亲于景帝,秣马不过一驷;。

gōng sūn hóng jí sān gōng zhī wèi jiā bù guò shí chéng

这句话大意是:公孙弘即三公之位,家不过十乘;。

dōng fāng xiān shēng shuō tīng yán xíng yú wǔ dì ér bù jiāo yì

这句话大意是:东方先生说听言行于武帝,而不骄溢;。

zhǔ fù jiàn kùn è zhī rì jiǔ yǐ jí zài wèi zhě bù hǎo dào ér fù qiě guì mò zhī xù shì yě yú shì qǔ ráo yǎn zhī yú yǐ zhōu qióng shì zhī jí fēi wéi sī jiā zhī yè yě

现代白话:主父见困厄之日久了,疾在位者不好道而富且贵,莫知恤士也,于是取饶衍之余以周穷士之急,非为私家之业也。

dāng shì áo áo fēi huàn rú zhī jī lián huàn zài wèi zhě zhī hǔ bǎo chī yàn yú qiú lǎn wú suǒ jié yí ěr

这句话大意是:当世嚣嚣,非患儒之鸡廉,患在位者之虎饱鸱咽,于求览无所孑遗耳。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →