sàn bù zú dì èr shí jiǔ
这句话大意是:散不足第二十九。
dài fū yuē wú yǐ xián liáng wèi shǎo yù nǎi fǎn qí yōu míng ruò hú chē xiāng suí ér míng
现代白话:大夫曰:“我以贤良为少愈,乃反其幽明,若胡车相随而鸣。
zhū shēng dú bú jiàn jì xià zhī xī hu
这句话大意是:诸生独不见季夏之螇吗?
yīn shēng rù ěr qiū zhì ér shēng wú
这句话大意是:音声入耳,秋至而声无。
zhě shēng wú yì yóu yán bù gù qí huàn huàn zhì ér hòu mò wǎn yǐ
现代白话:者生无易由言,不顾其患,患至而后默,晚了。
xián liáng yuē kǒng zǐ dú shǐ jì kuì rán ér tàn shāng zhèng dé zhī fèi jūn chén zhī wēi yě
这句话大意是:贤良曰:“孔子读史记,喟然而叹,伤正德之废,君臣之危也。
fu xián rén jūn zǐ yǐ tiān xià wèi rèn zhě yě
现代白话:夫贤人有德行的人,以天下为任者也。
rèn dà zhě sī yuǎn sī yuǎn zhě wàng jìn
这句话大意是:任大者思远,思远者忘近。
chéng xīn mǐn dào cè yǐn jiā ěr gù zhōng xīn dú ér wú lěi
现代白话:诚心闵悼,恻隐加你,故忠心独而无累。
cǐ shī rén suǒ yǐ shāng ér zuò bǐ gàn zǐ xū yí shēn wàng huò yě
这句话大意是:此诗人所以伤而作,比干、子胥遗身忘祸也。
qí è láo rén ruò sī zhī jí ān néng mò hu
这句话大意是:其恶劳人若斯之急,安能默吗?
shī yún yōu xīn rú tán bù gǎn xì tán
这句话大意是:诗云:‘忧心如惔,不敢戏谈。
kǒng zǐ xī xī jí gù yě
这句话大意是:’孔子栖栖,疾固也。
mò zǐ huáng huáng mǐn shì yě
这句话大意是:墨子遑遑,闵世也。
dài fū mò rán
这句话大意是:大夫默然。
chéng xiàng yuē yuàn wén sàn bù zú
这句话大意是:丞相曰:“愿闻散不足。
xián liáng yuē gōng shì yú mǎ yī fú qì xiè sàng jì shí yǐn shēng sè wán hǎo rén qíng zhī suǒ bù néng yǐ yě
这句话大意是:”贤良曰:“宫室舆马,衣服器械,丧祭食饮,声色玩好,人情之所不能已也。
gù shèng rén wèi zhī zhì dù yǐ fáng zhī
这句话大意是:故圣人为之制度以防之。
jiān zhě shì dà fū wu yú quán lì dài yú lǐ yì
这句话大意是:间者,士大夫务于权利,怠于礼义;。
gù bǎi xìng fǎng xiào pō yú zhì dù
这句话大意是:故百姓仿效,颇逾制度。
jīn gù chén zhī yuē
这句话大意是:今故陈之,曰:。
gǔ zhě gǔ wù cài guǒ bù shí bù shí niǎo shòu yú biē bù zhōng shā bù shí
这句话大意是:“古者,谷物菜果,不时不食,鸟兽鱼鳖,不中杀不食。
gù jiǎo wǎng bù rù yú zé zá máo bù qǔ
这句话大意是:故徼罔不入于泽,杂毛不取。
jīn fù zhě zhú qū jiān wǎng jū yǎn bǔ ní kòu dān miǎn shěn jiǔ pù bǎi chuān
这句话大意是:今富者逐驱歼罔罝,掩捕麑鷇,耽湎沈酒铺百川。
xiān gāo yáng zhào jǐ tāi jiān pí huáng kǒu
这句话大意是:鲜羔(羊兆),几胎肩,皮黄口。
chūn é qiū chú dōng kuí wēn jiǔ jùn zǐ liǎo sū fēng rú ěr cài máo guǒ chóng mò
这句话大意是:春鹅秋鶵,冬葵温韭,浚茈蓼苏,丰薷耳菜,毛果虫貉。
gǔ zhě cǎi chuán máo cí táo fú fù xué zú yù hán shǔ bì fēng yǔ ér yǐ
这句话大意是:“古者,采椽茅茨,陶桴复穴,足御寒暑、蔽风雨而已。
jí qí hòu shì cǎi chuán bù zhuó máo cí bù jiǎn wú zhuó xuē zhī shì mó lóng zhī gōng
这句话大意是:及其后世,采椽不斲,茅茨不翦,无斲削之事,磨砻之功。
dài fū dá léng yíng shì yǐng shǒu shù rén fǔ chéng mù gòu ér yǐ
这句话大意是:大夫达棱楹,士颖首,庶人斧成木构而已。
jīn fù zhě jǐng gàn zēng liáng diāo wén kǎn shǔn shèng jīn kuí bì shì
这句话大意是:今富者井干增梁,雕文槛楯,垩(巾夔)壁饰。
gǔ zhě yī fú bù zhōng zhì qì xiè bù zhōng yòng bù zhōu yú shì
这句话大意是:“古者,衣服不中制,器械不中用,不粥于市。
jīn mín jiān diāo zhuó bù zhōng zhī wù kè huà wán hǎo wú yòng zhī qì
这句话大意是:今民间雕琢不中之物,刻画玩好无用之器。
xuán huáng zá qīng wǔ sè xiù yī xì nòng pú rén zá fù bǎi shòu mǎ xì dòu hǔ táng tī zhuī rén qí chóng hú dá
这句话大意是:玄黄杂青,五色绣衣,戏弄蒲人杂妇,百兽马戏斗虎,唐锑追人,奇虫胡妲。
gǔ zhě zhū hóu bù mò mǎ tiān zǐ yǒu mìng yǐ chē jiù mù
这句话大意是:“古者,诸侯不秣马,天子有命,以车就牧。
shù rén zhī chéng mǎ zhě zú yǐ dài qí láo ér yǐ
这句话大意是:庶人之乘马者,足以代其劳而已。
gù xíng zé fú wéi zhǐ zé jiù lí
这句话大意是:故行则服桅,止则就犁。
jīn fù zhě lián chē liè qí cān èr zī píng
这句话大意是:今富者连车列骑,骖贰辎𫐌。
zhōng zhě wēi yú duǎn gū fán máo zhǎng tí
这句话大意是:中者微舆短毂,繁髦掌蹄。
fu yī mǎ fú lì dāng zhōng jiā liù kǒu zhī shí wáng dīng nán yī rén zhī shì
这句话大意是:夫一马伏枥,当中家六口之食,亡丁男一人之事。
gǔ zhě shù rén dié lǎo ér hòu yī sī qí yú zé má xǐ ér yǐ gù mìng yuē bù yī
这句话大意是:“古者,庶人耋老而后衣丝,其余则麻枲而已,故命曰布衣。
jí qí hòu zé sī lǐ xǐ biǎo zhí lǐng wú huī páo hé bù yuán
这句话大意是:及其后,则丝里枲表,直领无袆,袍合不缘。
fu luó wán wén xiù zhě rén jūn hòu fēi zhī fú yě
这句话大意是:夫罗纨文绣者,人君后妃之服也。
jiǎn chóu jiān liàn zhě hūn yīn zhī jiā shì yě
这句话大意是:茧䌷缣练者,婚姻之嘉饰也。
shì yǐ wén zēng báo zhī bù zhōu yú shì
这句话大意是:是以文缯薄织,不粥于市。
jīn fù zhě rù xiù luó wán zhōng zhě sù tí bīng jǐn
这句话大意是:今富者缛绣罗纨,中者素绨冰锦。
cháng mín ér bèi hòu fēi zhī fú xiè rén ér jū hūn yīn zhī shì
这句话大意是:常民而被后妃之服,亵人而居婚姻之饰。
fu wán sù zhī gǔ bèi jiān jiān zhī yòng bèi wán yě
这句话大意是:夫纨素之贾倍缣,缣之用倍纨也。
gǔ zhě zhuī chē wú róu zhàn yú wú zhí
这句话大意是:“古者,椎车无柔,栈舆无植。
jí qí hòu mù líng bù yī cháng gū shù fú pú jiàn lì gài gài wú qī sī zhī shì
这句话大意是:及其后,木𫐉不衣,长毂数幅,蒲荐苙盖,盖无漆丝之饰。
dài fū shì zé dān mù fù mù jù pán wéi róu gé
这句话大意是:大夫士则单(木复)木具,盘韦柔革。
cháng mín qī yú dà líng shǔ lún
这句话大意是:常民漆舆大𫐉蜀轮。
jīn shù rén fù zhě yín huáng huá zuǒ sāo jié suí tāo gāng
这句话大意是:今庶人富者银黄华左搔,结绥韬杠。
zhōng zhě cuò biāo tu cǎi ěr jìn fēi líng
这句话大意是:中者错镳涂采,珥靳飞𫐉。
gǔ zhě lù qiú pí mào tí zú bù qù
这句话大意是:“古者,鹿裘皮冒,蹄足不去。
jí qí hòu dài fū shì hú mò fèng yè gāo ní bào qū
这句话大意是:及其后,大夫士狐貉缝腋,羔麑豹袪。
shù rén zé máo tóng dī fú pí
这句话大意是:庶人则毛彤,羝幞皮。
jīn fù zhě hún diāo hú bái fú wēng
这句话大意是:今富者鼲貂,狐白凫翁。
zhōng zhě jì yī jīn lǚ yàn shǔ gè dài huáng
这句话大意是:中者罽衣金缕,燕(鼠各)代黄。
gǔ zhě shù rén jiàn qí shéng kòng gé dī pí jiàn ér yǐ
这句话大意是:“古者,庶人贱骑绳控,革鞮皮荐而已。
jí qí hòu gé ān máo chéng tiě biāo bù shì
这句话大意是:及其后,革鞍牦成,铁镳不饰。
jīn fù zhě gé zhēn ěr yín niè liè zú gǎi gé huáng jīn láng lēi jì xiù yān hàn huá ěr míng xiān
这句话大意是:今富者(革真)耳银镊躐(足改革),黄金琅勒,罽绣弇汗,华珥明鲜。
zhōng zhě qī wéi shào xì cǎi huà bào gàn
这句话大意是:中者漆韦绍系,采画暴干。
gǔ zhě wū zūn póu yǐn gài wú jué shāng zūn zǔ
这句话大意是:“古者,污尊抔饮,盖无爵觞樽俎。
jí qí hòu shù rén qì yòng jí zhú liǔ táo páo ér yǐ
这句话大意是:及其后,庶人器用即竹柳陶匏而已。
wéi hú liǎn shāng dòu ér hòu diāo wén tóng qī
这句话大意是:唯瑚琏觞豆而后雕文彤漆。
jīn fù zhě yín kǒu huáng ěr jīn léi yù zhōng
这句话大意是:今富者银口黄耳,金罍玉钟。
zhōng zhě yě wáng zhù qì jīn cuò shǔ bēi
这句话大意是:中者野王纻器,金错蜀杯。
fu yī wén bēi de tóng bēi shí gǔ jiàn ér yòng bù shū
这句话大意是:夫一文杯得铜杯十,贾贱而用不殊。
jī zǐ zhī jī shǐ zài tiān zǐ jīn zài pǐ fū
这句话大意是:箕子之讥,始在天子,今在匹夫。
gǔ zhě fán shǔ shí bài ér bǎi tún yǐ xiāng xiǎng
这句话大意是:“古者,燔黍食稗,而捭豚以相飨。
qí hòu xiāng rén yǐn jiǔ lǎo zhě zhòng dòu shǎo zhě lì shí yī jiàng yī ròu lǚ yǐn ér yǐ
这句话大意是:其后,乡人饮酒,老者重豆,少者立食,一酱一肉,旅饮而已。
jí qí hòu bīn hūn xiāng zhào zé dòu gēng bái fàn qì kuài shú ròu
这句话大意是:及其后,宾婚相召,则豆羹白饭,綦脍熟肉。
jīn mín jiān jiǔ shí xiáo lǚ chóng dié fán zhì mǎn àn nào biē kuài lǐ ní luǎn chún yàn chéng jǔ tái lǐ hǎi xī zhòng wù zá wèi
这句话大意是:今民间酒食,殽旅重叠,燔炙满案,臑鳖脍鲤,麑卵鹑鷃橙枸,鲐鳢醢醯,众物杂味。
gǔ zhě shù rén chūn xià gēng yún qiū dōng shōu cáng hūn chen lì zuò yè yǐ jì rì
这句话大意是:“古者,庶人春夏耕耘,秋冬收藏,昏晨力作,夜以继日。
shī yún zhòu ěr yú máo xiāo ěr suǒ táo jí qí chéng wū qí shǐ bō bǎi gǔ
现代白话:诗云:‘昼你于茅,宵你索绹,亟其乘屋,其始播百谷。
fēi lóu là bù xiū xi fēi jì sì wú jiǔ ròu
这句话大意是:’非𦝼腊不休息,非祭祀无酒肉。
jīn bīn hūn jiǔ shí jiē lián xiāng yīn xī chéng shén bàn qì shì xiāng suí lǜ wú fá rì
这句话大意是:今宾昏酒食,接连相因,析酲什半,弃事相随,虑无乏日。
gǔ zhě shù rén lì shí lí huò fēi xiāng yǐn jiǔ lóu là jì sì wú jiǔ ròu
这句话大意是:“古者,庶人粝食藜藿,非乡饮酒𦝼腊祭祀无酒肉。
gù zhū hóu wú gù bù shā niú yáng dài fū shì wú gù bù shā quǎn shǐ
这句话大意是:故诸侯无故不杀牛羊,大夫士无故不杀犬豕。
jīn lǘ xiàng xiàn bǎi
这句话大意是:今闾巷县佰。
qiān bó tú gū wú gù pēng shā xiāng jù yě wài
这句话大意是:阡伯屠沽,无故烹杀,相聚野外。
fù sù ér wǎng qiè ròu ér guī
这句话大意是:负粟而往,挈肉而归。
fu yī shǐ zhī ròu dé zhōng nián zhī shōu shí wǔ dǒu sù dāng dīng nán bàn yuè zhī shí
这句话大意是:夫一豕之肉,得中年之收,十五斗粟,当丁男半月之食。
gǔ zhě shù rén yú shū zhī jì chūn qiū xiū qí zǔ cí
这句话大意是:“古者,庶人鱼菽之祭,春秋修其祖祠。
shì yī miào dài fū sān yǐ shí yǒu shì yú wǔ sì gài wú chū mén zhī jì
这句话大意是:士一庙,大夫三,以时有事于五祀,盖无出门之祭。
jīn fù zhě qí míng yuè wàng shān chuān zhuī niú jī gǔ xì chàng wǔ xiàng
这句话大意是:今富者祈名岳,望山川,椎牛击鼓,戏倡舞像。
zhōng zhě nán jū dāng lù shuǐ shàng yún tái tú yáng shā gǒu gǔ sè chuī shēng
这句话大意是:中者南居当路,水上云台,屠羊杀狗,鼓瑟吹笙。
pín zhě jī shǐ wǔ fāng wèi bǎo sàn xī qīng gài shè chǎng
这句话大意是:贫者鸡豕五芳,卫保散腊,倾盖社场。
gǔ zhě dé xíng qiú fù gù jì sì ér kuān
这句话大意是:“古者,德行求福,故祭祀而宽。
rén yì qiú jí gù bǔ shì ér xī
这句话大意是:仁义求吉,故卜筮而希。
jīn shì sú kuān yú xíng ér qiú yú guǐ dài yú lǐ ér dǔ yú jì màn qīn ér guì shì zhì wàng ér xìn rì tīng yí yán ér xìng de chū shí wù ér xiǎng xū fú
这句话大意是:今世俗宽于行而求于鬼,怠于礼而笃于祭,嫚亲而贵势,至妄而信日,听𫍙言而幸得,出实物而享虚福。
gǔ zhě jūn zǐ sù yè zī zī sī qí dé
现代白话:“古者,有德行的人夙夜孳孳思其德;。
xiǎo rén chén hūn zī zī sī qí lì
现代白话:品行较差的人晨昏孜孜思其力。
gù jūn zi bù sù cān xiǎo rén bù kōng shí
现代白话:故有德行的人不素餐,品行较差的人不空食。
jīn shì sú shì wěi xíng zhà wèi mín wū zhù yǐ qǔ lí xiè jiān jiàn shé huò yǐ chéng yè zhì fù gù dàn shì zhī rén shì běn xiàng xué
这句话大意是:今世俗饰伪行诈,为民巫祝,以取厘谢,坚健舌,或以成业致富,故惮事之人,释本相学。
shì yǐ jiē xiàng yǒu wū lǘ lǐ yǒu zhù
这句话大意是:是以街巷有巫,闾里有祝。
gǔ zhě wú gāng mán zhī qǐn chuáng yí zhī àn
这句话大意是:“古者,无杠𣗊之寝,床栘之案。
jí qí hòu shì shù rén jí cǎi mù zhī gāng dié huà zhī mán
这句话大意是:及其后世,庶人即采木之杠,牒桦之𣗊。
shì bù jīn chéng dài fū wěi wǎn ér yǐ
这句话大意是:士不斤成,大夫苇莞而已。
jīn fù zhě fǔ xiù wéi wò tu píng cuò fū
这句话大意是:今富者黼绣帷幄,涂屏错跗。
zhōng zhě jǐn tí gāo zhāng cǎi huà dān qī
这句话大意是:中者锦绨高张,采画丹漆。
gǔ zhě pí máo cǎo rù wú yīn xí zhī jiā zhān ruò zhī měi
这句话大意是:“古者,皮毛草蓐,无茵席之加,旃蒻之美。
jí qí hòu dài fū shì fù jiàn cǎo yuán pú píng dān guān
这句话大意是:及其后,大夫士复荐草缘,蒲平单莞。
shù rén jí cǎo rù suǒ jīng dān lìn qú chú ér yǐ
这句话大意是:庶人即草蓐索经,单蔺蘧蒢而已。
jīn fù zhě xiù yīn dí róu pú zi lù chuáng
这句话大意是:今富者绣茵翟柔,蒲子露床。
zhōng zhě tān pí dài zhān tà zuò píng guān
这句话大意是:中者滩皮代旃,阘坐平莞。
gǔ zhě bù zhōu rèn bù shì shí
这句话大意是:“古者不粥饪,不市食。
jí qí hòu zé yǒu tú gū gū jiǔ shì fǔ yú yán ér yǐ
这句话大意是:及其后,则有屠沽,沽酒市脯鱼盐而已。
jīn shú shí biàn liè xiáo shī chéng shì zuò yè duò dài shí bì qù shí yáng tún jiǔ luǎn gǒu yuè xí mǎ zuī jiān yú qiè gān yáng yān jī hán dòng mǎ lào jiǔ jiǎn bǔ wèi fǔ ér gāo dòu cì kòu fèn yàn gēng chòu bào gān hù shú liáng mò zhì
这句话大意是:今熟食遍列,殽施成市,作业堕怠,食必趣时,杨豚韭卵,狗(月习)马朘,煎鱼切肝,羊淹鸡寒,挏马酪酒,蹇捕胃脯,胹羔豆赐,鷇𪱥鴈羹,臭鲍甘瓠,熟梁貊炙。
gǔ zhě tǔ gǔ kuài fú jī mù fǔ shí yǐ jǐn qí huan
这句话大意是:“古者,土鼓块枹,击木拊石,以尽其欢。
jí qí hòu qīng dài fū yǒu guǎn qìng shì yǒu qín sè
这句话大意是:及其后,卿大夫有管磬,士有琴瑟。
wǎng zhě mín jiān jiǔ huì gè yǐ dǎng sú dàn zhēng gǔ fǒu ér yǐ
这句话大意是:往者,民间酒会,各以党俗,弹筝鼓缶而已。
wú yào miào zhī yīn biàn yǔ zhī zhuǎn
这句话大意是:无要妙之音,变羽之转。
jīn fù zhě zhōng gǔ wǔ lè gē ér shù cáo
这句话大意是:今富者钟鼓五乐,歌儿数曹。
zhōng zhě míng yú tiáo sè zhèng wǔ zhào ōu
这句话大意是:中者鸣竽调瑟,郑舞赵讴。
gǔ zhě wǎ guān róng shī mù bǎn jí zhōu zú yǐ shōu xíng hái cáng fā chǐ ér yǐ
这句话大意是:“古者,瓦棺容尸,木板堲周,足以收形骸,藏发齿而已。
jí qí hòu tóng guān bù yī cǎi guǒ bù zhuó
这句话大意是:及其后,桐棺不衣,采椁不斲。
jīn fù zhě xiù qiáng tí còu
这句话大意是:今富者绣墙题凑。
zhōng zhě zǐ guān pián guǒ pín zhě huà huāng yī páo zēng náng tí tuó
这句话大意是:中者梓棺楩椁,贫者画荒衣袍,缯囊缇橐。
gǔ zhě míng qì yǒu xíng wú shí shì mín bù kě yòng yě
这句话大意是:“古者,明器有形无实,示民不可用也。
jí qí hòu zé yǒu hǎi zhī cáng tóng mǎ ǒu rén mí jì qí wù bù bèi
这句话大意是:及其后,则有醢之藏,桐马偶人弥祭,其物不备。
jīn hòu zī duō cáng qì yòng rú shēng rén
这句话大意是:今厚资多藏,器用如生人。
jùn guó yáo lì sù sāng róu ǒu chē lǔ lún pǐ fū wú mào lǐng tóng rén yī wán tí
这句话大意是:郡国繇吏,素桑楺偶车橹轮,匹夫无貌领,桐人衣纨绨。
gǔ zhě bù fēng bù shù fǎn yú jì yú qǐn wú tán yǔ zhī jū miào táng zhī wèi
这句话大意是:“古者,不封不树,反虞祭于寝,无坛宇之居,庙堂之位。
jí qí hòu zé fēng zhī shù rén zhī fén bàn rèn qí gāo kě yǐn
这句话大意是:及其后,则封之,庶人之坟半仞,其高可隐。
jīn fù zhě jī shuǐ wéi shān liè shù chéng lín tái xiè lián gé jí guān zēng lóu
这句话大意是:今富者积土成山,列树成林,台榭连阁,集观增楼。
zhōng zhě cí táng píng hé yuán quē fú sī
这句话大意是:中者祠堂屏合,垣阙罘罳。
gǔ zhě lín yǒu sàng chōng bù xiāng chǔ xiàng bù gē yáo
这句话大意是:“古者,邻有丧,舂不相杵,巷不歌谣。
kǒng zǐ shí yú yǒu sàng zhě zhī cè wèi cháng bǎo yě zi yú shì rì kū zé bù gē
这句话大意是:孔子食于有丧者之侧,未尝饱也,子于是日哭,则不歌。
jīn sú yīn rén zhī sàng yǐ qiú jiǔ ròu xìng yǔ xiǎo zuò ér zé biàn gē wǔ pái yōu lián xiào jì xì
这句话大意是:今俗因人之丧以求酒肉,幸与小坐而责辨,歌舞俳优,连笑伎戏。
gǔ zhě nán nǚ zhī jì shàng yǐ jià qǔ zhī fú wèi zhī yǐ jì
现代白话:“古者,男女之际尚了,嫁娶之服,未之以记。
jí yú xià zhī hòu gài biǎo bù nèi sī gǔ jī xiàng ěr fēng jūn fū rén jiā jǐn shàng jiǒng ér yǐ
这句话大意是:及虞、夏之后,盖表布内丝,骨笄象珥,封君夫人加锦尚褧而已。
jīn fù zhě pí yī zhū mò fán lù huán pèi
这句话大意是:今富者皮衣朱貉,繁露环佩。
zhōng zhě cháng jū jiāo huī bì ruì zān ěr
这句话大意是:中者长裾交袆,璧瑞簪珥。
gǔ zhě shì shēng jìn ài sòng sǐ jìn āi
这句话大意是:“古者,事生尽爱,送死尽哀。
gù shèng rén wèi zhì jié fēi xū jiā zhī
这句话大意是:故圣人为制节,非虚加之。
jīn shēng bù néng zhì qí ài jìng sǐ yǐ shē chǐ xiāng gāo
这句话大意是:今生不能致其爱敬,死以奢侈相高;。
suī wú āi qī zhī xīn ér hòu zàng zhòng bì zhě zé chēng yǐ wéi xiào xiǎn míng lì yú shì guāng róng zhe yú sú
这句话大意是:虽无哀戚之心,而厚葬重币者,则称以为孝,显名立于世,光荣着于俗。
gù lí mín xiāng mù xiào zhì yú fà wū mài yè
这句话大意是:故黎民相慕效,至于发屋卖业。
gǔ zhě fū fù zhī hǎo yī nán yī nǚ ér chéng jiā shì zhī dào
这句话大意是:“古者,夫妇之好,一男一女,而成家室之道。
jí hòu shì yī qiè dài fū èr zhū hóu yǒu zhí dì jiǔ nǚ ér yǐ
这句话大意是:及后,士一妾,大夫二,诸侯有侄娣九女而已。
jīn zhū hóu bǎi shù qīng dài fū shí shù zhōng zhě shì yù fù zhě yíng shì
这句话大意是:今诸侯百数,卿大夫十数,中者侍御,富者盈室。
shì yǐ nǚ huò kuàng yuàn shī shí nán huò fàng sǐ wú pǐ
这句话大意是:是以女或旷怨失时,男或放死无匹。
gǔ zhě xiōng nián bù bèi fēng nián bǔ bài réng jiù guàn ér bù gǎi zuò
这句话大意是:“古者,凶年不备,丰年补败,仍旧贯而不改作。
jīn gōng yì biàn ér lì shū xīn huài bài chéng gōng yǐ nì jué yì
这句话大意是:今工异变而吏殊心,坏败成功,以匿厥意。
yì jí hu gōng yè wu cún hu miàn mù
这句话大意是:意极乎功业,务存乎面目。
jī gōng yǐ shì yù bù xù mín zhī jí
这句话大意是:积功以市誉,不恤民之急。
tián yě bù pì ér shì tíng luò yì jū qiū xū ér gāo qí guō
这句话大意是:田野不辟,而饰亭落,邑居丘墟,而高其郭。
gǔ zhě bù yǐ rén lì xùn yú qín shòu bù duó mín cái yǐ yǎng gǒu mǎ shì yǐ cái yǎn ér lì yǒu yú
这句话大意是:“古者,不以人力徇于禽兽,不夺民财以养狗马,是以财衍而力有余。
jīn měng shòu qí chóng bù kě yǐ gēng yún ér lìng dāng gēng yún zhě yǎng shí zhī
现代白话:今猛兽奇虫不能够耕耘,而令当耕耘者养食之。
bǎi xìng huò duān hè bù wán ér quǎn mǎ yī wén xiù lí mín huò zāo kāng bù jiē ér qín shòu shí liáng ròu
这句话大意是:百姓或短褐不完,而犬马衣文绣,黎民或糟糠不接,而禽兽食粱肉。
gǔ zhě rén jūn jìng shì ài xià shǐ mín yǐ shí tiān zǐ yǐ tiān xià wéi jiā chén qiè gè yǐ qí shí gōng gōng zhí gǔ jīn zhī tōng yì yě
这句话大意是:“古者,人君敬事爱下,使民以时,天子以天下为家,臣妾各以其时供公职,古今之通义也。
jīn xiàn guān duō chù nú bì zuò bǐng yī shí sī zuò chǎn yè wèi jiān lì lì zuò bù jìn xiàn guān shī shí
这句话大意是:今县官多畜奴婢,坐禀衣食,私作产业,为奸利,力作不尽,县官失实。
bǎi xìng huò wú dǒu shāo zhī chǔ guān nú lèi bǎi jīn
这句话大意是:百姓或无斗筲之储,官奴累百金;。
lí mín hūn chen bù shì shì nú bì chuí gǒng áo yóu yě
这句话大意是:黎民昏晨不释事,奴婢垂拱遨游也。
gǔ zhě qīn jìn ér shū yuǎn guì suǒ tóng ér jiàn fēi lèi
这句话大意是:“古者,亲近而疏远,贵所同而贱非类。
bù shǎng wú gōng bù yǎng wú yòng
这句话大意是:不赏无功,不养无用。
jīn mán mò wú gōng xiàn guān jū sì guǎng wū dà dì zuò bǐng yī shí
这句话大意是:今蛮、貊无功,县官居肆,广屋大第,坐禀衣食。
bǎi xìng huò dàn mù bù shàn mán yí huò yàn jiǔ ròu
这句话大意是:百姓或旦暮不赡,蛮、夷或厌酒肉。
lí mín pàn hàn lì zuò mán yí jiāo jìng sì jù
这句话大意是:黎民泮汗力作,蛮、夷交胫肆踞。
gǔ zhě shù rén fěi cǎo jì suō sī shàng wéi ér yǐ
这句话大意是:“古者,庶人菲草芰,缩丝尚韦而已。
jí qí hòu zé qí xià bù jiè wǎn dī gé què
这句话大意是:及其后,则綦下不借,挽鞮革舄。
jīn fù zhě gé zhōng míng gōng qīng mí shǐ róng wán lǐ xún xià yuè duān zòng yuán
这句话大意是:今富者革中名工,轻靡使容,纨里𬘓下,越端纵缘。
zhōng zhě shān lǐ xián zuò kuǎi jū
这句话大意是:中者邓里闲作蒯苴。
chǔn shù bì qiè wéi tà sī lǚ
这句话大意是:蠢竖婢妾,韦沓丝履。
zǒu zhě rōng jì qú wǎn
这句话大意是:走者茸芰絇绾。
gǔ shèng rén láo gōng yǎng shén jié yù shì qíng zūn tiān jìng de lǚ dé xíng rén
这句话大意是:“古圣人劳躬养神,节欲适情,尊天敬地,履德行仁。
shì yǐ shàng tiān xīn yān yǒng qí shì ér fēng qí nián
现代白话:是以上天歆呢,永其世而丰其年。
gù yáo xiù méi gāo cǎi xiǎng guó bǎi zǎi
这句话大意是:故尧秀眉高彩,享国百载。
jí qín shǐ huáng lǎn guài yū xìn jī xiáng shǐ lú shēng qiú xiàn mén gāo xú shì děng rù hǎi qiú bù sǐ zhī yào
这句话大意是:及秦始皇览怪迂,信禨祥,使卢生求羡门高,徐市等入海求不死之药。
dāng cǐ zhī shí yàn qí zhī shì shì chú lěi zhēng yán shén xiān
这句话大意是:当此之时,燕、齐之士,释锄耒,争言神仙。
fāng shì yú shì qù xián yáng zhě yǐ qiān shù yán xiān rén shí jīn yǐn zhū rán hòu shòu yǔ tiān de xiāng bǎo
这句话大意是:方士于是趣咸阳者以千数,言仙人食金饮珠,然后寿与天地相保。
yú shì shù xún shòu wǔ yuè bīn hǎi zhī guǎn yǐ qiú shén xiān péng lái zhī shǔ
这句话大意是:于是数巡狩五岳、滨海之馆,以求神仙蓬莱之属。
shù xìng zhī jùn xiàn fù rén yǐ zī zuǒ pín zhě zhù dào páng
这句话大意是:数幸之郡县,富人以赀佐,贫者筑道旁。
qí hòu xiǎo zhě wáng táo dà zhě cáng nì
这句话大意是:其后,小者亡逃,大者藏匿;。
lì bǔ suǒ chè dùn bù yǐ dào lǐ
这句话大意是:吏捕索掣顿,不以道理。
míng gōng zhī páng lú shè qiū luò wú shēng miáo lì shù
这句话大意是:名宫之旁,庐舍丘落,无生苗立树;。
bǎi xìng lí xīn yuàn sī zhě shí yǒu bàn
这句话大意是:百姓离心,怨思者十有半。
shū yuē xiǎng duō yí yí bù jí wù yuē bù xiǎng
这句话大意是:书曰:‘享多仪,仪不及物曰不享。
gù shèng rén fēi rén yì bù zài yú jǐ fēi zhèng dào bù yù yú qián
这句话大意是:’故圣人非仁义不载于己,非正道不御于前。
shì yǐ xiān dì zhū wén chéng wǔ lì děng xuān dì jiàn xué guān qīn jìn zhōng liáng yù yǐ jué guài è zhī duān ér zhāo zhì dé zhī tu yě
这句话大意是:是以先帝诛文成、五利等,宣帝建学官,亲近忠良,欲以绝怪恶之端,而昭至德之涂也。
gōng shì shē chǐ lín mù zhī dù yě
这句话大意是:“宫室奢侈,林木之蠹也。
qì xiè diāo zhuó cái yòng zhī dù yě
这句话大意是:器械雕琢,财用之蠹也。
yī fú mǐ lì bù bó zhī dù yě
这句话大意是:衣服靡丽,布帛之蠹也。
gǒu mǎ shí rén zhī shí wǔ gǔ zhī dù yě
这句话大意是:狗马食人之食,五谷之蠹也。
kǒu fù cóng zì yú ròu zhī dù yě
这句话大意是:口腹从恣,鱼肉之蠹也。
yòng fèi bù jié fǔ kù zhī dù yě
这句话大意是:用费不节,府库之蠹也。
lòu jī bù jīn tián yě zhī dù yě
这句话大意是:漏积不禁,田野之蠹也。
sàng jì wú dù shāng shēng zhī dù yě
这句话大意是:丧祭无度,伤生之蠹也。
duò chéng biàn gǔ shāng gōng gōng shāng shàng tōng shāng nóng
这句话大意是:堕成变故伤功,工商上通伤农。
gù yī bēi juàn yòng bǎi rén zhī lì yī píng fēng jiù wàn rén zhī gōng qí wéi hài yì duō yǐ
现代白话:故一杯桊用百人之力,一屏风就万人之功,其为害亦多了!
mù xiū yú wǔ sè ěr yíng yú wǔ yīn tǐ jí qīng bó kǒu jí gān cuì gōng jī yú wú yòng cái jǐn yú bù jí kǒu fù bù kě wèi duō
这句话大意是:目修于五色,耳营于五音,体极轻薄,口极甘脆,功积于无用,财尽于不急,口腹不可为多。
gù guó bìng jù bù zú jí zhèng dài rén bìng jù bù zú zé shēn wēi
这句话大意是:故国病聚不足即政怠,人病聚不足则身危。
chéng xiàng yuē zhì jù bù zú nài hé
这句话大意是:丞相曰:“治聚不足奈何?
jiù kuì dì sān shí
这句话大意是:救匮第三十。
xián liáng yuē gài ráo wǎng zhě yǐ zhí jiù wén zhě yǐ zhì
这句话大意是:贤良曰:“盖桡枉者以直,救文者以质。
xī zhě yàn zǐ xiāng qí yī hú qiú sān shí zài
这句话大意是:昔者,晏子相齐,一狐裘三十载。
gù mín shē shì zhī yǐ jiǎn
这句话大意是:故民奢,示之以俭;。
mín jiǎn shì zhī yǐ lǐ
这句话大意是:民俭,示之以礼。
fāng jīn gōng qīng dài fū zǐ sūn chéng néng jié chē yú shì yī fú gōng qīn jié jiǎn lǜ yǐ dūn piáo ba yuán chí sǔn tián zhái nèi wú shì hu shì liè wài wú shì hu shān zé nóng fū yǒu suǒ shī qí gōng nǚ gōng yǒu suǒ zhōu qí yè
现代白话:方今公卿大孔子孙,诚能节车舆,适衣服,躬亲节俭,率以敦朴,罢园池,损田宅,内无事乎市列,外无事乎山泽,农夫有所施其功,女工有所粥其业;。
rú shì zé qì mài hé píng wú jù bù zú zhī bìng yǐ
现代白话:如是,则气脉和平,无聚不足之病了。
dài fū yuē gū zǐ yǔ xiào bì zhě yǔ zhàng pín zhě yǔ rén jiàn zhě yǔ zhì
这句话大意是:大夫曰:“孤子语孝,躄者语杖,贫者语仁,贱者语治。
yì bù zài jǐ zhě yì chēng cóng páng yì zhě yì shì qí dāng jú zé luàn
这句话大意是:议不在己者易称,从旁议者易是,其当局则乱。
gù gōng sūn hóng bù bèi ní kuān liàn páo yī ruò pú qiè shí ruò yōng fū
这句话大意是:故公孙弘布被,倪宽练袍,衣若仆妾,食若庸夫。
huái nán nì yú nèi mán yí bào yú wài dào zéi bù wéi jìn shē chǐ bù wéi jié
这句话大意是:淮南逆于内,蛮、夷暴于外,盗贼不为禁,奢侈不为节;。
ruò yì suì zhī wū tú néng gǔ kǒu ěr hé sàn bù zú zhī néng zhì hu
这句话大意是:若疫岁之巫,徒能鼓口耳,何散不足之能治吗?
xián liáng yuē gāo huáng dì zhī shí xiāo cáo wèi gōng téng guàn zhī shǔ wèi qīng jì jì rán sī zé xián yǐ
现代白话:贤良曰:“高皇帝之时,萧、曹为公,滕、灌之属为卿,济济然斯则贤了。
wén jǐng zhī jì jiàn yuán zhī shǐ dà chén shàng yǒu zhèng yǐn shǒu zhèng zhī yì
这句话大意是:文、景之际,建元之始,大臣尚有争引守正之义。
zì cǐ zhī hòu duō chéng yì cóng yù shǎo gǎn zhí yán miàn yì ér zhèng cì yīn gōng ér xùn sī
这句话大意是:自此之后,多承意从欲,少敢直言面议而正刺,因公而徇私。
gù wǔ ān chéng xiàng sòng yuán tián zhēng qū zhí rén zhǔ zhī qián
这句话大意是:故武安丞相讼园田,争曲直人主之前。
fu jiǔ céng zhī tái yī qīng gōng shū zi bù néng zhèng
这句话大意是:夫九层之台一倾,公输子不能正;。
běn cháo yī yá yī wàng bù néng fù
这句话大意是:本朝一邪,伊、望不能复。
gù gōng sūn chéng xiàng ní dài fū cè shēn háng dào fēn lù yǐ yǎng xián bēi jǐ yǐ xià shì gōng yè xiǎn lì rì lì bù zú wú xíng rén zǐ chǎn zhī jì
这句话大意是:故公孙丞相、倪大夫侧身行道,分禄以养贤,卑己以下士,功业显立,日力不足,无行人子产之继。
ér gé yì péng hòu zhī děng huī huài qí xù pī luàn qí jì huǐ qí kè guǎn yì táng yǐ wéi mǎ jiù fù shě wú yǎng shì zhī lǐ ér shàng jiāo jīn zhī sè lián chǐ ling chi ér zhēng yú lì yǐ
现代白话:而葛绎、彭侯之等,隳坏其绪,纰乱其纪,毁其客馆议堂,以为马厩妇舍,无养士之礼,而尚骄矜之色,廉耻陵迟而争于利了。
gù liáng tián guǎng zhái mín wú suǒ zhī
这句话大意是:故良田广宅,民无所之;。
bù chǐ wèi lì zhě mǎn cháo shì liè tián chù zhě mí jùn guó hèng bào chè dùn dà dì jù shě zhī páng dào lù qiě bù tōng cǐ gù nán yī ér bù kě wèi gōng
这句话大意是:不耻为利者满朝市,列田畜者弥郡国,横暴掣顿,大第巨舍之旁,道路且不通,此固难医而不可为工。
dài fū bó rán zuò sè mò ér bù yīng
这句话大意是:大夫勃然作色,默而不应。
zhēn shí dì sān shí yī
这句话大意是:箴石第三十一。
chéng xiàng yuē wú wén zhū zhèng zhǎng zhě yuē jūn zǐ zhèng yán sè zé yuǎn bào màn
现代白话:丞相曰:“我闻诸郑长者曰:‘有德行的人正颜色,则远暴嫚;。
chū cí qì zé yuǎn bǐ bèi yǐ
现代白话:出辞气,则远鄙倍了。
gù yán kě shù xíng kě zé
这句话大意是:’故言可述,行可则。
cǐ yǒu sī sù xī suǒ yuàn dǔ yě
这句话大意是:此有司夙昔所愿睹也。
ruò fú jiàn kè lùn bó yì biàn shèng sè ér xiāng sū lì quán yǐ bù xiāng jiǎ shǐ yǒu sī bù néng qǔ xián liáng zhī yì ér xián liáng wén xué bèi bù xùn zhī míng qiè wèi zhū shēng bù qǔ yě
这句话大意是:若夫剑客论、博奕辩,盛色而相苏,立权以不相假,使有司不能取贤良之议,而贤良、文学被不逊之名,窃为诸生不取也。
gōng sūn lóng yǒu yán lùn zhī wéi dào biàn gù bù kě yǐ bù shǔ yì zhǔ yì xiāng kuān xiāng kuān qí guī zhēng zhēng ér bù ràng zé rù yú bǐ
现代白话:公孙龙有言:‘论之为道辩,故不能够不属意,属意相宽,相宽其归争,争而不让,则入于鄙。
jīn yǒu sī yǐ bù rén yòu méng sù cān wú yǐ gèng zé xuě chǐ yǐ
现代白话:’今有司以不仁,又蒙素餐,无以更责雪耻了。
xiàn guān suǒ zhāo jǔ xián liáng wén xué ér jí qīn mín wěi shì yì wèi jiàn qí néng yòng zhēn shí ér yī bǎi xìng zhī jí yě
这句话大意是:县官所招举贤良、文学,而及亲民伟仕,亦未见其能用箴石而医百姓之疾也。
xián liáng yuē jiǎ shēng yǒu yán kěn yán zé cí qiǎn ér bù rù shēn yán zé nì ěr ér shī zhǐ
这句话大意是:贤良曰:“贾生有言:‘恳言则辞浅而不入,深言则逆耳而失指。
gù yuē tán hé róng yì
这句话大意是:’故曰:‘谈何容易。
tán qiě bù yì ér kuàng xíng zhī hu
这句话大意是:’谈且不易,而况行之吗?
cǐ hú jiàn suǒ yǐ bù dé qí sǐ ér wú de jǐ bù miǎn yú huàn yě
这句话大意是:此胡建所以不得其死,而吴得几不免于患也。
yǔ yuē wǔ dào zhí yī liáng rén wǎng mù è zhí shéng
这句话大意是:语曰:‘五盗执一良人,枉木恶直绳。
jīn yù xià zhēn shí tōng guān lì zé kǒng yǒu shèng hú zhī lèi huái zhēn tuó ài zé bèi bù gōng zhī míng
这句话大意是:’今欲下箴石,通关鬲,则恐有盛、胡之累,怀箴橐艾,则被不工之名。
láng bá qí hú zài jié qí wěi
这句话大意是:‘狼跋其胡,载踕其尾。
jūn zǐ zhī lù xíng zhǐ zhī dào gù xiá ěr
现代白话:’有德行的人之路,行止之道固狭耳。
cǐ zǐ shí suǒ yǐ tàn xī yě
这句话大意是:此子石所以叹息也。
chú xiá dì sān shí èr
这句话大意是:除狭第三十二。
dài fū yuē xián zhě chù dà lín zāo fēng léi ér bù mí
这句话大意是:大夫曰:“贤者处大林,遭风雷而不迷。
yú zhě suī chù píng chǎng dà lù yóu àn huò yān
现代白话:愚者虽处平敞大路,犹暗惑呢。
jīn shǒu xiāng qīn pōu fú zàn bài lì yī jùn zhī zhòng gǔ fāng bó zhī wèi yě
这句话大意是:今守、相亲剖符赞拜,莅一郡之众,古方伯之位也。
shòu mìng zhuān zhì zǎi gē qiān lǐ bù yù yú nèi
这句话大意是:受命专制,宰割千里,不御于内;。
shàn è zài yú jǐ jǐ bù néng gù ěr dào hé xiá zhī yǒu zāi
现代白话:善恶在于己,己不能故耳,道何狭之有啊?
xián liáng yuē gǔ zhī jìn shì yě xiāng zé ér lǐ xuǎn lùn qí cái néng rán hòu guān zhī shèng zhí rèn rán hòu jué ér lù zhī
这句话大意是:贤良曰:“古之进士也,乡择而里选,论其才能,然后官之,胜职任然后爵而禄之。
gù shì xiū zhī xiāng qū shēng zhū cháo tíng xíng zhī yōu yǐn míng zú xiǎn zhù
这句话大意是:故士修之乡曲,升诸朝廷,行之幽隐,明足显著。
shū yuǎn wú shī shì xiǎo dà wú yí gōng
这句话大意是:疏远无失士,小大无遗功。
shì yǐ xián zhě jìn yòng bù xiào zhě jiǎn chù
这句话大意是:是以贤者进用,不肖者简黜。
jīn lì dào zá ér bù xuǎn fù zhě yǐ cái jiǎ guān yǒng zhě yǐ sǐ shè gōng
这句话大意是:今吏道杂而不选,富者以财贾官,勇者以死射功。
xì chē dǐng yuè xián chū bǔ lì lèi gōng jī rì huò zhì qīng xiàng
这句话大意是:戏车鼎跃,咸出补吏,累功积日,或至卿相。
chuí qīng shéng huàn yín guī shàn shā shēng zhī bǐng zhuān wàn mín zhī mìng
这句话大意是:垂青绳,擐银龟,擅杀生之柄,专万民之命。
ruò zhě yóu shǐ láng jiāng yáng yě qí luàn bì yǐ
现代白话:弱者,犹使狼将羊也,其乱必了。
qiáng zhě zé shì yǔ kuáng fū lì jiàn yě bì wàng shā shēng yě
这句话大意是:强者,则是予狂夫利剑也,必妄杀生也。
shì yǐ wǎng zhě jùn guó lí mín xiāng chéng ér bù néng lǐ huò zhì jù jǐng shā bù gū ér bù néng zhèng
这句话大意是:是以往者,郡国黎民相乘而不能理,或至锯颈杀不辜而不能正。
zhí gāng jì fēi qí dào gài bó luàn yù shén
这句话大意是:执纲纪非其道,盖博乱愈甚。
gǔ zhě fēng xián lù néng bù guò bǎi lǐ
这句话大意是:古者,封贤禄能,不过百里;。
bǎi lǐ zhī zhōng ér wèi dōu jiāng chuí bù guò wǔ shí yóu yǐ wéi yī rén zhī shēn míng bù néng zhào cōng bù dé dá gù lì qīng dài fū shì yǐ zuǒ zhī ér zhèng zhì nǎi bèi
这句话大意是:百里之中而为都,疆垂不过五十,犹以为一人之身,明不能照,聪不得达,故立卿、大夫、士以佐之,而政治乃备。
jīn shǒu xiāng huò wú gǔ zhū hóu zhī xián ér lì qiān lǐ zhī zhèng zhǔ yī jùn zhī zhòng shī shèng zhǔ zhī dé shàn shēng shā zhī fǎ zhì zhòng yě
这句话大意是:今守、相或无古诸侯之贤,而莅千里之政,主一郡之众,施圣主之德,擅生杀之法,至重也。
fēi rén rén bù néng rèn fēi qí rén bù néng xíng
这句话大意是:非仁人不能任,非其人不能行。
yī rén zhī shēn zhì luàn zài jǐ qiān lǐ yǔ zhī zhuǎn huà bù kě bù shú zé yě
这句话大意是:一人之身,治乱在己,千里与之转化,不可不熟择也。
gù rén zhǔ yǒu sī rén yǐ cái bù sī rén yǐ guān xuán shǎng yǐ dài gōng xù jué yǐ sì xián jǔ shàn ruò bù zú chù è ruò chóu chóu gù wèi qí fēi gōng ér cán bǎi xìng yě
这句话大意是:故人主有私人以财,不私人以官,悬赏以待功,序爵以俟贤,举善若不足,黜恶若仇雠,固为其非功而残百姓也。
fu fǔ zhǔ dé kāi chén tú zài yú xuǎn xián ér qì shǐ zhī zé liàn shǒu xiāng rán hòu rèn zhī
这句话大意是:夫辅主德,开臣途,在于选贤而器使之,择练守、相然后任之。
jí tān dì sān shí sān
这句话大意是:疾贪第三十三。
dài fū yuē rán
这句话大意是:大夫曰:“然。
wèi yī yǐ zhuō yǐ yòu duō qiú xiè
现代白话:为医以拙了,又多求谢。
wèi lì jì duō bù liáng yǐ yòu qīn yú bǎi xìng
现代白话:为吏既多不良了,又侵渔百姓。
zhǎng lì lì zhū xiǎo lì xiǎo lì lì zhū bǎi xìng
这句话大意是:长吏厉诸小吏,小吏厉诸百姓。
gù bù huàn zé zhī bù shú ér huàn qiú zhī yǔ de yì yě
这句话大意是:故不患择之不熟,而患求之与得异也;。
bù huàn qí bù zú yě huàn qí tān ér wú yàn yě
这句话大意是:不患其不足也,患其贪而无厌也。
xián liáng yuē gǔ zhī zhì jué lù yě qīng dài fū zú yǐ rùn xián hòu shì shì zú yǐ yōu shēn jí dǎng shù rén wèi guān zhě zú yǐ dài qí gēng ér shí qí lù
这句话大意是:贤良曰:“古之制爵禄也,卿大夫足以润贤厚士,士足以优身及党,庶人为官者,足以代其耕而食其禄。
jīn xiǎo lì lù báo jùn guó yáo yì yuǎn zhì sān fǔ sù mǐ guì bù zú xiāng shàn
这句话大意是:今小吏禄薄,郡国繇役,远至三辅,粟米贵,不足相赡。
cháng jū zé kuì yú yī shí yǒu gù zé mài chù zhōu yè
这句话大意是:常居则匮于衣食,有故则卖畜粥业。
fēi tú shì yě yáo shǐ xiāng qiǎn guān tíng shè zhuī xiǎo jì quán lì xíng shī qǐ dài zhǎng lì qīn yú shàng fǔ xià qiú zhī xiàn xiàn qiú zhī xiāng xiāng ān qǔ zhī zāi
现代白话:非徒是也,繇使相遣,官庭摄追,小计权吏,行施乞贷,长吏侵渔,上府下求之县,县求之乡,乡安取之啊?
yǔ yuē huò lù xià liú yóu shuǐ zhī fù xià bù jié bù zhǐ
这句话大意是:语曰:‘货赂下流,犹水之赴下,不竭不止。
jīn dà chuān jiāng hé yǐn jù hǎi jù hǎi shòu zhī ér yù xī gǔ zhī ràng liú liáo
这句话大意是:’今大川江河饮巨海,巨海受之,而欲溪谷之让流潦;。
bǎi guān zhī lián bù kě de yě
这句话大意是:百官之廉,不可得也。
fu yù yǐng zhèng zhě duān qí biǎo yù xià lián zhě xiān zhī shēn
这句话大意是:夫欲影正者端其表,欲下廉者先之身。
gù tān bǐ zài lǜ bù zài xià jiào xùn zài zhèng bù zài mín yě
这句话大意是:故贪鄙在率不在下,教训在政不在民也。
dài fū yuē xián bù xiào yǒu zhì ér tān bǐ yǒu xìng jūn zǐ nèi jié jǐ ér bù néng chún jiào yú bǐ
现代白话:大夫曰:“贤不肖有质,而贪鄙有性,有德行的人内洁己而不能纯教于彼。
gù zhōu gōng fēi bù zhèng guǎn cài zhī yá zǐ chǎn fēi bù zhèng shān xī zhī wěi yě
这句话大意是:故周公非不正管、蔡之邪,子产非不正邓皙之伪也。
fu nèi bù cóng fù xiōng zhī jiào wài bù wèi xíng fǎ zhī zuì zhōu gōng zǐ chǎn bù néng huà bì yě
这句话大意是:夫内不从父兄之教,外不畏刑法之罪,周公、子产不能化,必也。
jīn yī yī zé zé zhī yǒu sī yǒu sī qǐ néng fù qí shǒu zú ér shǐ zhī wú wèi fēi zāi
现代白话:今一一则责之有司,有司岂能缚其手足而使之无为非啊?
xián liáng yuē sì mǎ bù xún yù zhě zhī guò yě
这句话大意是:贤良曰:“驷马不驯,御者之过也。
bǎi xìng bù zhì yǒu sī zhī zuì yě
这句话大意是:百姓不治,有司之罪也。
chūn qiū cì jī bù jí shù rén zé qí lǜ yě
这句话大意是:春秋刺讥不及庶人,责其率也。
gù gǔ zhě dài fū jiāng lín xíng shēng sè bù yù xíng yǐ dāng yǐ yóu sān xún ér jiē tàn zhī
现代白话:故古者大夫将临刑,声色不御,刑以当了,犹三巡而嗟叹之。
qí chǐ bù néng yǐ huà ér shāng qí bù quán yě
这句话大意是:其耻不能以化而伤其不全也。
zhèng jiào àn ér bù zháo bǎi xìng diān juě ér bù fú yóu chì zǐ lín jǐng yān tīng qí rù yě
现代白话:政教暗而不着,百姓颠蹶而不扶,犹赤子临井呢,听其入也。
ruò cǐ zé hé yǐ wéi mín fù mǔ
现代白话:若此,则凭什么为民父母?
gù jūn zi jí yú jiào huǎn yú xíng
现代白话:故有德行的人急于教,缓于刑。
xíng yī ér zhèng bǎi shā yī ér shèn wàn
这句话大意是:刑一而正百,杀一而慎万。
shì yǐ zhōu gōng zhū guǎn cài ér zǐ chǎn zhū shān xī yě
这句话大意是:是以周公诛管、蔡,而子产诛邓皙也。
xíng zhū yī shī mín zūn lǐ yì yǐ
现代白话:刑诛一施,民遵礼义了。
fu shàng zhī huà xià ruò fēng zhī mí cǎo wú bù cóng jiào
这句话大意是:夫上之化下,若风之靡草,无不从教。
hé yī yī ér fù zhī yě
这句话大意是:何一一而缚之也?
hòu xíng dì sān shí sì
这句话大意是:后刑第三十四。
dài fū yuē gǔ zhī jūn zǐ shàn shàn ér è wù
现代白话:大夫曰:“古之有德行的人,善善而恶恶。
rén jūn bù chù è mín nóng fū bù chù wú yòng zhī miáo
这句话大意是:人君不畜恶民,农夫不畜无用之苗。
wú yòng zhī miáo miáo zhī hài yě
这句话大意是:无用之苗,苗之害也;。
wú yòng zhī mín mín zhī zéi yě
这句话大意是:无用之民,民之贼也。
chú yī hài ér zhòng miáo chéng xíng yī è ér wàn mín yuè
这句话大意是:鉏一害而众苗成,刑一恶而万民悦。
suī zhōu gōng kǒng zǐ bù néng shì xíng ér yòng è
这句话大意是:虽周公、孔子不能释刑而用恶。
jiā zhī yǒu jie zi qì mǐn bù jū kuàng jie mín hu
这句话大意是:家之有姐子,器皿不居,况姐民乎!
mín zhě áo yú ài ér tīng xíng
这句话大意是:民者敖于爱而听刑。
gù xíng suǒ yǐ zhèng mín chú suǒ yǐ bié miáo yě
这句话大意是:故刑所以正民,鉏所以别苗也。
xián liáng yuē gǔ zhě dǔ jiào yǐ dǎo mín míng bì yǐ zhèng xíng
这句话大意是:贤良曰:“古者,笃教以导民,明辟以正刑。
xíng zhī yú zhì yóu cè zhī yú yù yě
这句话大意是:刑之于治,犹策之于御也。
liáng gōng bù néng wú cè ér yù yǒu cè ér wù yòng
这句话大意是:良工不能无策而御、有策而勿用。
shèng rén jiǎ fǎ yǐ chéng jiào jiào chéng ér xíng bù shī
这句话大意是:圣人假法以成教,教成而刑不施。
gù wēi lì ér bù shā xíng shè ér bù fàn
这句话大意是:故威厉而不杀,刑设而不犯。
jīn fèi qí jì gāng ér bù néng zhāng huài qí lǐ yì ér bù néng fáng
这句话大意是:今废其纪纲而不能张,坏其礼义而不能防。
mín xiàn yú wǎng cóng ér liè zhī yǐ xíng shì yóu kāi qí lán láo fā yǐ dú shǐ yě bù jìn bù zhǐ
这句话大意是:民陷于网,从而猎之以刑,是犹开其阑牢,发以毒矢也,不尽不止。
zēng zǐ yuē shàng shī qí dào mín sàn jiǔ yǐ
现代白话:曾孔子说:‘上失其道,民散久了。
rú de qí qíng jí āi jīn ér wù xǐ
这句话大意是:如得其情,即哀矜而勿喜。
fū bù shāng mín zhī bù zhì ér fá jǐ zhī néng de jiān yóu yì zhě dǔ niǎo shòu guà wèi luó ér xǐ yě
这句话大意是:’夫不伤民之不治,而伐己之能得奸,犹弋者睹鸟兽挂罻罗而喜也。
jīn tiān xià zhī bèi zhū zhě bù bì yǒu guǎn cài zhī yá shān xī zhī wěi kǒng miáo jǐn ér bù bié mín qī ér bù zhì yě
这句话大意是:今天下之被诛者,不必有管、蔡之邪、邓皙之伪,恐苗尽而不别,民欺而不治也。
kǒng zǐ yuē rén ér bù rén jí zhī yǐ shèn luàn yě
现代白话:孔孔子说:‘人而不仁,疾之已甚,乱也。
gù mín luàn fǎn zhī zhèng zhèng luàn fǎn zhī shēn shēn zhèng ér tiān xià dìng
这句话大意是:’故民乱反之政,政乱反之身,身正而天下定。
shì yǐ jūn zǐ jiā shàn ér qín bù néng ēn jí xíng rén dé rùn qióng fū shī huì yuè ěr xíng xíng bù lè yě
现代白话:是以有德行的人嘉善而矜不能,恩及刑人,德润穷夫,施惠悦你,行刑不乐也。
shòu shí dì sān shí wǔ
这句话大意是:授时第三十五。
dài fū yuē gòng qí de jū shì shì yě fēi yǒu zāi hài jí yì dú yǐ pín qióng fēi duò zé shē yě
这句话大意是:大夫曰:“共其地,居是世也,非有灾害疾疫,独以贫穷,非惰则奢也;。
wú qí yè páng rù ér yóu yǐ fù gěi fēi jiǎn zé lì yě
这句话大意是:无奇业旁入,而犹以富给,非俭则力也。
jīn yuē shī huì yuè ěr xíng xíng bù lè
现代白话:今曰施惠悦你,行刑不乐;。
zé shì mǐn wú xíng zhī rén ér yǎng duò shē zhī mín yě
这句话大意是:则是闵无行之人,而养惰奢之民也。
gù wàng yǔ bù wéi huì huì è zhě bù wéi rén
这句话大意是:故妄予不为惠,惠恶者不为仁。
xián liáng yuē sān dài zhī shèng wú luàn méng jiào yě
这句话大意是:贤良曰:“三代之盛无乱萌,教也;。
xià shāng zhī jì shì wú shùn mín sú yě
这句话大意是:夏、商之季世无顺民,俗也。
shì yǐ wáng zhě shè xiáng xù míng jiào huà yǐ fáng dào qí mín jí zhèng jiào zhī qià xìng rén ér yù shàn
这句话大意是:是以王者设庠序,明教化,以防道其民,及政教之洽,性仁而喻善。
gù lǐ yì lì zé gēng zhě ràng yú yě
这句话大意是:故礼义立,则耕者让于野;。
lǐ yì huài zé jūn zǐ zhēng yú cháo
现代白话:礼义坏,则有德行的人争于朝。
rén zhēng zé luàn luàn zé tiān xià bù jūn gù huò pín huò fù
这句话大意是:人争则乱,乱则天下不均,故或贫或富。
fù zé rén shēng shàn zé zhēng zhǐ
这句话大意是:富则仁生,赡则争止。
hūn mù kòu rén mén hù qiú shuǐ huǒ tān fū bù lìn hé zé
这句话大意是:昏暮叩人门户,求水火,贪夫不吝,何则?
suǒ ráo yě
这句话大意是:所饶也。
fu wéi zhèng ér shǐ shū sù rú shuǐ huǒ mín ān yǒu bù rén zhě hu
这句话大意是:夫为政而使菽粟如水火,民安有不仁者乎!
dài fū yuē bó xì chí zhú zhī tú jiē fù rén zǐ dì fēi bù zú zhě yě
这句话大意是:大夫曰:“博戏驰逐之徒,皆富人子弟,非不足者也。
gù mín ráo zé jiàn chǐ fù zé jiāo shē zuò ér wēi yí qǐ ér wèi fēi wèi jiàn qí rén yě
这句话大意是:故民饶则僭侈,富则骄奢,坐而委蛇,起而为非,未见其仁也。
fu jū shì bù lì yòng cái bù jié suī yǒu cái rú shuǐ huǒ qióng fá kě lì ér dài yě
这句话大意是:夫居事不力,用财不节,虽有财如水火,穷乏可立而待也。
yǒu mín bù chù yǒu sī suī zhù zhī gēng zhī qí néng zú zhī hu
这句话大意是:有民不畜,有司虽助之耕织,其能足之吗?
xián liáng yuē zhōu gōng zhī xiāng chéng wáng yě bǎi xìng ráo lè guó wú qióng rén fēi dài zhī gēng zhī yě
这句话大意是:贤良曰:“周公之相成王也,百姓饶乐,国无穷人,非代之耕织也。
yì qí tián chóu báo qí shuì liǎn zé mín fù yǐ
现代白话:易其田畴,薄其税敛,则民富了。
shàng yǐ fèng jūn qīn xià wú jī hán zhī yōu zé jiào kě chéng yě
这句话大意是:上以奉君亲,下无饥寒之忧,则教可成也。
yǔ yuē jì fù yǐ yòu hé jiā yān
现代白话:语曰:‘既富了,又何加呢?
yuē jiào zhī
这句话大意是:曰,教之。
jiào zhī yǐ dé qí zhī yǐ lǐ zé mín xǐ yì ér cóng shàn mò bù rù xiào chū tì fu hé shē chǐ bào màn zhī yǒu
这句话大意是:’教之以德,齐之以礼,则民徙义而从善,莫不入孝出悌,夫何奢侈暴慢之有?
guǎn zǐ yuē cāng lǐn shí ér zhī lǐ jié bǎi xìng zú ér zhī róng rǔ
现代白话:管孔子说:‘仓廪实而知礼节,百姓足而知荣辱。
gù fù mín yì yǔ shì lǐ
这句话大意是:’故富民易与适礼。
dài fū yuē xiàn guān zhī yú bǎi xìng ruò cí fù zhī yú zi yě zhōng yān néng wù huì hu
现代白话:大夫曰:“县官之于百姓,若慈父之于子也:忠呢能勿诲吗?
ài zhī ér wù láo hu
这句话大意是:爱之而勿劳吗?
gù chūn qīn gēng yǐ quàn nóng zhèn dài yǐ shàn bù zú tōng chù shuǐ chū qīng xì shǐ mín wù shí yě
这句话大意是:故春亲耕以劝农,赈贷以赡不足,通滀水,出轻系,使民务时也。
méng ēn bèi zé ér zhì jīn yóu yǐ pín kùn qí nán yǔ shì dào ruò shì fu
这句话大意是:蒙恩被泽,而至今犹以贫困,其难与适道若是夫!
xián liáng yuē gǔ zhě chūn shěng gēng yǐ bǔ bù zú qiū shěng liǎn yǐ zhù bù gěi
这句话大意是:贤良曰:“古者,春省耕以补不足,秋省敛以助不给。
mín qín yú cái zé gòng fù shěng mín qín yú lì zé gōng zhù hǎn
这句话大意是:民勤于财则贡赋省,民勤于力则功筑罕。
wèi mín ài lì bù duó xū yú
这句话大意是:为民爱力,不夺须臾。
gù zhào bó tīng duàn yú gān táng zhī xià wèi fáng nóng yè zhī wu yě
这句话大意是:故召伯听断于甘棠之下,为妨农业之务也。
jīn shí yǔ shù zé zhǒng xuán ér bù dé bō qiū jià líng luò hu yě ér bù dé shōu
这句话大意是:今时雨澍泽,种悬而不得播,秋稼零落乎野而不得收。
tián chóu chì dì ér tíng luò chéng shì fā chūn ér hòu xuán qīng fān ér cè tǔ niú dài fēi míng zhǔ quàn gēng jia zhī yì ér chūn lìng zhī suǒ wèi yě
这句话大意是:田畴赤地,而停落成市,发春而后,悬青幡而策土牛,殆非明主劝耕稼之意,而春令之所谓也。
shuǐ hàn dì sān shí liù
这句话大意是:”水旱第三十六。
dài fū yuē yǔ tāng shèng zhǔ hòu jì yī yǐn xián xiàng yě ér yǒu shuǐ hàn zhī zāi
这句话大意是:大夫曰:“禹、汤圣主,后稷、伊尹贤相也,而有水旱之灾。
shuǐ hàn tiān zhī suǒ wéi jī ráng yīn yáng zhī yùn yě fēi rén lì
这句话大意是:水旱,天之所为,饥穰,阴阳之运也,非人力。
gù tài suì zhī shù zài yáng wèi hàn zài yīn wèi shuǐ
这句话大意是:故太岁之数,在阳为旱,在阴为水。
liù suì yī jī shí èr suì yī huāng
这句话大意是:六岁一饥,十二岁一荒。
tiān dào rán dài fēi dú yǒu sī zhī zuì yě
这句话大意是:天道然,殆非独有司之罪也。
xián liáng yuē gǔ zhě zhèng yǒu dé zé yīn yáng diào xīng chén lǐ fēng yǔ shí
这句话大意是:贤良曰:“古者,政有德,则阴阳调,星辰理,风雨时。
gù xíng xiū yú nèi shēng wén yú wài wéi shàn yú xià fú yìng yú tiān
这句话大意是:故行修于内,声闻于外,为善于下,福应于天。
zhōu gōng zǎi jì ér tiān xià tài píng guó wú yāo shāng suì wú huāng nián
这句话大意是:周公载纪而天下太平,国无夭伤,岁无荒年。
dāng cǐ zhī shí ér bù pò kuài fēng bù míng tiáo xún ér yī yǔ ér bì yǐ yè
这句话大意是:当此之时,而不破块,风不鸣条,旬而一雨,而必以夜。
wú qiū líng gāo xià jiē shú
这句话大意是:无丘陵高下皆熟。
shī yuē yǒu yǎn qī qī xīng yǔ qí qí
这句话大意是:诗曰:‘有渰萋萋,兴雨祁祁。
jīn bù xǐng qí suǒ yǐ rán ér yuē yīn yáng zhī yùn yě fēi suǒ wén yě
这句话大意是:’今不省其所以然,而曰‘阴阳之运也’,非所闻也。
mèng zǐ yuē yě yǒu è piǎo bù zhī shōu yě
现代白话:孟孔子说:‘野有饿殍,不知收也;。
gǒu shǐ shí rén shí bù zhī jiǎn yě
这句话大意是:狗豕食人食,不知检也;。
wéi mín fù mǔ mín jī ér sǐ zé yuē fēi wǒ yě suì yě hé yì hu yǐ rèn shā zhī zé yuē fēi wǒ yě bīng yě
这句话大意是:为民父母,民饥而死,则曰,非我也,岁也,何异乎以刃杀之,则曰,非我也,兵也?
fāng jīn zhī wu zài chú jī hán zhī huàn ba yán tiě tuì quán lì fēn tǔ de qù běn yè yǎng sāng má jǐn dì lì yě
这句话大意是:’方今之务,在除饥寒之患,罢盐、铁,退权利,分土地,趣本业,养桑麻,尽地力也。
guǎ gōng jié yòng zé mín zì fù
这句话大意是:寡功节用,则民自富。
rú shì zé shuǐ hàn bù néng yōu xiōng nián bù néng lèi yě
这句话大意是:如是,则水旱不能忧,凶年不能累也。
dài fū yuē yì zhě guì qí cí yuē ér zhǐ míng kě yú zhòng rén zhī tīng bù zhì fán wén chóu cí duō yán hài yǒu sī huà sú zhī jì ér jiā rén yǔ
这句话大意是:大夫曰:“议者贵其辞约而指明,可于众人之听,不至繁文稠辞,多言害有司化俗之计,而家人语。
táo zhū wéi shēng běn mò yì jìng yī jiā shù shì ér zhì shēng zhī dào nǎi bèi
这句话大意是:陶朱为生,本末异径,一家数事,而治生之道乃备。
jīn xiàn guān zhù nóng qì shǐ mín wù běn bù yíng yú mò zé wú jī hán zhī lèi
这句话大意是:今县官铸农器,使民务本,不营于末,则无饥寒之累。
yán tiě hé hài ér ba
这句话大意是:盐、铁何害而罢?
xián liáng yuē nóng tiān xià zhī dà yè yě tiě qì mín zhī dà yòng yě
这句话大意是:贤良曰:“农,天下之大业也,铁器,民之大用也。
qì yòng biàn lì zé yòng lì shǎo ér de zuò duō nóng fū lè shì quàn gōng
这句话大意是:器用便利,则用力少而得作多,农夫乐事劝功。
yòng bù jù zé tián chóu huāng gǔ bù zhí yòng lì xiān gōng zì bàn
这句话大意是:用不具,则田畴荒,谷不殖,用力鲜,功自半。
qì biàn yǔ bù biàn qí gōng xiāng shén ér bèi yě
这句话大意是:器便与不便,其功相什而倍也。
xiàn guān gǔ zhù tiě qì dà dǐ duō wèi dà qì wu yīng yuán chéng bù gěi mín yòng
这句话大意是:县官鼓铸铁器,大抵多为大器,务应员程,不给民用。
mín yòng dùn bì gē cǎo bù tòng shì yǐ nóng fū zuò jù de huò zhě shǎo bǎi xìng kǔ zhī yǐ
现代白话:民用钝弊,割草不痛,是以农夫作剧,得获者少,百姓苦之了。
dài fū yuē zú tú gōng jiàng yǐ xiàn guān rì zuò gōng shì cái yòng ráo qì yòng bèi
这句话大意是:大夫曰:“卒徒工匠,以县官日作公事,财用饶,器用备。
jiā rén hé huì biǎn yú rì ér qín yú yòng tiě lì bù xiāo liàn jiān róu bù hé
这句话大意是:家人合会,褊于日而勤于用,铁力不销炼,坚柔不和。
gù yǒu sī qǐng zǒng yán tiě yī qí yòng píng qí gǔ yǐ biàn bǎi xìng gōng sī
这句话大意是:故有司请总盐、铁,一其用,平其贾,以便百姓公私。
suī yú xià zhī wèi zhì bù yì yú cǐ
这句话大意是:虽虞、夏之为治,不易于此。
lì míng qí jiào gōng zhì qí shì zé gāng róu hé qì yòng biàn
这句话大意是:吏明其教,工致其事,则刚柔和,器用便。
cǐ zé bǎi xìng hé kǔ
这句话大意是:此则百姓何苦?
ér nóng fū hé jí
这句话大意是:而农夫何疾?
xián liáng yuē zú tú gōng jiàng
这句话大意是:贤良曰:“卒徒工匠!
gù mín de zhàn zū gǔ zhù zhǔ yán zhī shí yán yǔ wǔ gǔ tóng gǔ qì hé lì ér zhōng yòng
这句话大意是:故民得占租鼓铸、煮盐之时,盐与五谷同贾,器和利而中用。
jīn xiàn guān zuò tiě qì duō kǔ è yòng fèi bù xǐng zú tú fán ér lì zuò bù jìn
这句话大意是:今县官作铁器,多苦恶,用费不省,卒徒烦而力作不尽。
jiā rén xiāng yī fù zǐ lù lì gè wu wéi shàn qì qì bù shàn zhě bù jí
这句话大意是:家人相一,父子戮力,各务为善器,器不善者不集。
nóng shì jí wǎn yùn yǎn zhī qiān mò zhī jiān
这句话大意是:农事急,挽运衍之阡陌之间。
mín xiāng yǔ shì mǎi dé yǐ cái huò wǔ gǔ xīn bì yì huò
这句话大意是:民相与市买,得以财货五谷新币易货;。
huò shí shì mín bù qì zuò yè
这句话大意是:或时贳民,不弃作业。
zhì tián qì gè de suǒ yù
这句话大意是:置田器,各得所欲。
gèng yáo shěng yuē xiàn guān yǐ tú fù zuò shàn zhì dào qiáo zhū fā mín biàn zhī
这句话大意是:更繇省约,县官以徒复作缮治道桥诸发,民便之。
jīn zǒng qí yuán yī qí gǔ qì duō jiān shàn è wú suǒ zé
这句话大意是:今总其原,壹其贾,器多坚 ,善恶无所择。
lì shù bù zài qì nán de
这句话大意是:吏数不在,器难得。
jiā rén bù néng duō chǔ duō chǔ zé zhèn shēng
这句话大意是:家人不能多储,多储则镇生。
qì gāo yú zhī rì yuǎn shì tián qì zé hòu liáng shí
这句话大意是:弃膏腴之日,远市田器,则后良时。
yán tiě gǔ guì bǎi xìng bù biàn
这句话大意是:盐、铁贾贵,百姓不便。
pín mín huò mù gēng shǒu nòu tǔ yōu dàn shí
这句话大意是:贫民或木耕手耨,土耰淡食。
tiě guān mài qì bù shòu huò pō fù yǔ mín
这句话大意是:铁官卖器不售或颇赋与民。
zú tú zuò bù zhōng chéng shí mìng zhù zhī
这句话大意是:卒徒作不中呈,时命助之。
fā zhēng wú xiàn gèng yáo yǐ jūn jù gù bǎi xìng jí kǔ zhī
这句话大意是:发征无限,更繇以均剧,故百姓疾苦之。
gǔ zhě qiān shì zhī yì bǎi shèng zhī jiā táo yě gōng shāng sì mín zhī qiú zú yǐ xiāng gèng
这句话大意是:古者,千室之邑,百乘之家,陶冶工商,四民之求,足以相更。
gù nóng mín bù lí qí mǔ ér zú hu tián qì gōng rén bù zhǎn fá ér zú hu cái mù táo yě bù gēng tián ér zú hu sù mǐ bǎi xìng gè de qí biàn ér shàng wú shì yān
现代白话:故农民不离畦亩,而足乎田器,工人不斩伐而足乎材木,陶冶不耕田而足乎粟米,百姓各得其便,而上无事呢。
shì yǐ wáng zhě wù běn bù zuò mò qù xuàn yào chú diāo zhuó chén mín yǐ lǐ shì mín yǐ pǔ shì yǐ bǎi xìng wù běn ér bù yíng yú mò
这句话大意是:是以王者务本不作末,去炫耀,除雕琢,湛民以礼,示民以朴,是以百姓务本而不营于末。