chóng lǐ dì sān shí qī
这句话大意是:崇礼第三十七。
dài fū yuē shì jǐ zhàng xiū zūn zǔ wèi bīn fēi wéi zhǔ yě
这句话大意是:大夫曰:“饰几杖,修樽俎,为宾,非为主也。
xuàn yào qí guài suǒ yǐ chén sì yí fēi wéi mín yě
这句话大意是:炫耀奇怪,所以陈四夷,非为民也。
fū jiā rén yǒu kè shàng yǒu chàng yōu qí biàn zhī lè ér kuàng xiàn guān hu
这句话大意是:夫家人有客,尚有倡优奇变之乐,而况县官吗?
gù liè yǔ máo chén róng mǎ suǒ yǐ shì wēi wǔ qí chóng zhēn guài suǒ yǐ shì huái guǎng yuǎn míng shèng dé yuǎn guó mò bù zhì yě
这句话大意是:故列羽旄,陈戎马,所以示威武,奇虫珍怪,所以示怀广远、明盛德,远国莫不至也。
xián liáng yuē wáng zhě chóng lǐ shī dé shàng rén yì ér jiàn guài lì gù shèng rén jué ér bù yán
这句话大意是:贤良曰:“王者崇礼施德,上仁义而贱怪力,故圣人绝而不言。
kǒng zǐ yuē yán zhōng xìn xíng dǔ jìng suī mán mò zhī bāng bù kě qì yě
现代白话:孔孔子说:‘言忠信,行笃敬,虽蛮、貊之邦,不可弃也。
jīn wàn fāng jué guó zhī jūn fèng zhì xiàn zhě huái tiān zǐ zhī shèng dé ér yù guān zhōng guó zhī lǐ yí gù shè míng táng pì yōng yǐ shì zhī yáng gàn qī zhāo yā sòng yǐ fēng zhī
这句话大意是:’今万方绝国之君奉贽献者,怀天子之盛德,而欲观中国之礼仪,故设明堂、辟雍以示之,扬干戚、昭雅、颂以风之。
jīn nǎi yǐ wán hǎo bù yòng zhī qì qí chóng bù chù zhī shòu jué dǐ zhū xì xuàn yào zhī wù chén kuā zhī dài yǔ zhōu gōng zhī dài yuǎn fāng shū
这句话大意是:今乃以玩好不用之器,奇虫不畜之兽,角抵诸戏,炫耀之物陈夸之,殆与周公之待远方殊。
xī zhōu gōng chù qiān yǐ bēi shì zhí lǐ yǐ zhì tiān xià cí yuè cháng zhī zhì jiàn gōng ràng zhī lǐ yě
这句话大意是:昔周公处谦以卑士,执礼以治天下,辞越裳之贽,见恭让之礼也;。
jì yǔ rù wén wáng zhī miào shì jiàn dà xiào zhī lǐ yě
这句话大意是:既,与入文王之庙,是见大孝之礼也。
mù dǔ wēi yí gàn qī zhī róng ěr tīng qīng gē yā sòng zhī shēng xīn chōng zhì dé xīn rán yǐ guī cǐ sì yí suǒ yǐ mù yì nèi fù fēi chóng yì dí dī lái guān měng shòu xióng pí yě
这句话大意是:目睹威仪干戚之容,耳听清歌雅、颂之声,心充至德,欣然以归,此四夷所以慕义内附,非重译狄鞮来观猛兽熊罴也。
fu xī xiàng sì hǔ nán yí zhī suǒ duō yě
这句话大意是:夫犀象兕虎,南夷之所多也;。
luó lǘ tuō tuó běi dí zhī cháng chù yě
这句话大意是:骡驴馲驼,北狄之常畜也。
zhōng guó suǒ xiān wài guó jiàn zhī nán yuè yǐ kǒng què ěr mén hù kūn shān zhī páng yǐ yù pú dǐ wū què
这句话大意是:中国所鲜,外国贱之,南越以孔雀珥门户,昆山之旁,以玉璞抵乌鹊。
jīn guì rén zhī suǒ jiàn zhēn rén zhī suǒ ráo fēi suǒ yǐ hòu zhōng guó míng shèng dé yě
这句话大意是:今贵人之所贱,珍人之所饶,非所以厚中国,明盛德也。
duò hé shì zhī míng bǎo yě ér bù néng ān wēi cún wáng
这句话大意是:隋、和,世之名宝也,而不能安危存亡。
gù yù dé shì wēi wéi xián chén liáng xiāng bù zài quǎn mǎ zhēn guài
这句话大意是:故喻德示威,惟贤臣良相,不在犬马珍怪。
shì yǐ shèng wáng yǐ xián wèi bǎo bù yǐ zhū yù wèi bǎo
这句话大意是:是以圣王以贤为宝,不以珠玉为宝。
xī yàn zǐ xiū zhī zūn zǔ zhī jiān ér zhé chōng hu qiān lǐ
这句话大意是:昔晏子修之樽俎之间,而折冲乎千里;。
bù néng zhě suī duò hé mǎn qiè wú yì yú cún wáng
这句话大意是:不能者,虽隋、和满箧,无益于存亡。
dài fū yuē yàn zǐ xiāng qí sān jūn cuī qìng wú dào jié qí jūn luàn qí guó líng gōng guó wéi
这句话大意是:大夫曰:“晏子相齐三君,崔庆无道,劫其君,乱其国,灵公国围;。
zhuāng gōng shì sǐ
这句话大意是:庄公弑死;。
jǐng gōng zhī shí jìn rén lái gōng qǔ chuí dōu jǔ lín zī biān yì xuē chéng guō fén gōng shì huī bǎo qì jǐn hé chōng zhī suǒ néng zhé hu
这句话大意是:景公之时,晋人来攻,取垂都,举临菑,边邑削,城郭焚,宫室隳,宝器尽,何冲之所能折吗?
yóu cǐ guān zhī xián liáng suǒ yán xián rén wèi bǎo zé sǔn yì wú qīng zhòng yě
这句话大意是:由此观之:贤良所言,贤人为宝,则损益无轻重也。
xián liáng yuē guǎn zhòng qù lǔ rù qí qí bà lǔ xuē fēi chí qí zhòng ér guī qí yě
这句话大意是:贤良曰:“管仲去鲁入齐,齐霸鲁削,非持其众而归齐也。
wǔ zǐ xū xié gōng gàn hé lǘ pò chu rù yǐng fēi fù qí bīng ér shì wú yě
这句话大意是:伍子胥挟弓干阖闾,破楚入郢,非负其兵而适吴也。
gù xián zhě suǒ zài guó zhòng suǒ qù guó qīng
这句话大意是:故贤者所在国重,所去国轻。
chu yǒu zi yù de chén wén gōng cè xí
这句话大意是:楚有子玉得臣,文公侧席;。
yú yǒu gōng zhī qí jìn xiàn bú mèi
这句话大意是:虞有宫之奇,晋献不寐。
fu xián chén suǒ zài pì chú kāi sāi zhě yì yuǎn yǐ
现代白话:夫贤臣所在,辟除开塞者亦远了。
gù chūn qiū yuē shān yǒu hǔ bào kuí huò wèi zhī bù cǎi
这句话大意是:故春秋曰:‘山有虎豹,葵藿为之不采;。
guó yǒu xián shì biān jìng wèi zhī bù hài yě
这句话大意是:国有贤士,边境为之不害’也。
bèi hú dì sān shí bā
这句话大意是:备胡第三十八。
dài fū yuē bǐ yǔ yuē xián zhě róng bù rǔ
这句话大意是:大夫曰:“鄙语曰:‘贤者容不辱。
yǐ shì sú yán zhī xiāng qū yǒu jié rén shàng pì zhī
这句话大意是:’以世俗言之,乡曲有桀,人尚辟之。
jīn míng tiān zi zài shàng xiōng nú gōng wèi kòu qīn rǎo biān jìng shì rén yì fàn ér lí huò cǎi
这句话大意是:今明天子在上,匈奴公为寇,侵扰边境,是仁义犯而藜藿采。
xī dí rén qīn tài wáng kuāng rén wèi kǒng zǐ gù bù rén zhě rén zhī zéi yě
这句话大意是:昔狄人侵太王,匡人畏孔子,故不仁者,仁之贼也。
shì yǐ xiàn guān lì wǔ yǐ tǎo bú yì shè jī xiè yǐ bèi bù rén
这句话大意是:是以县官厉武以讨不义,设机械以备不仁。
xián liáng yuē xiōng nú chù shā mò zhī zhōng shēng bù shí zhī dì tiān suǒ jiàn ér qì zhī wú tán yǔ zhī jū nán nǚ zhī bié yǐ guǎng yě wèi lǘ lǐ yǐ qióng lú wèi jiā shì yī pí méng máo shí ròu yǐn xuè huì shì xíng mù shù jū rú zhōng guó zhī mí lù ěr
这句话大意是:贤良曰:“匈奴处沙漠之中,生不食之地,天所贱而弃之,无坛宇之居,男女之别,以广野为闾里,以穹庐为家室,衣皮蒙毛,食肉饮血,会市行,牧竖居,如中国之麋鹿耳。
hǎo shì zhī chén qiú qí yì zé zhī lǐ shǐ zhōng guó gān gē zhì jīn wèi xi wàn lǐ shè bèi cǐ tù jū zhī suǒ cì gù xiǎo rén fēi gōng hóu fù xīn gān chéng yě
现代白话:好事之臣,求其义,责之礼,使中国干戈至今未息,万里设备,此兔罝之所刺,故品行较差的人非公侯腹心干城也。
dài fū yuē tiān zǐ zhě tiān xià zhī fù mǔ yě
这句话大意是:大夫曰:“天子者,天下之父母也。
sì fāng zhī zhòng qí yì mò bù yuàn wéi chén qiè
这句话大意是:四方之众,其义莫不愿为臣妾;。
rán yóu xiū chéng guō shè guān liáng lì wǔ shì bèi wèi yú gōng shì suǒ yǐ yuǎn shé nán ér bèi wàn fāng zhě yě
这句话大意是:然犹修城郭,设关梁,厉武士,备卫于宫室,所以远折难而备万方者也。
jīn xiōng nú wèi chén suī wú shì yù shì bèi rú zhī hé
这句话大意是:今匈奴未臣,虽无事,欲释备,如之何?
xián liáng yuē wú wáng suǒ yǐ jiàn qín yú yuè zhě yǐ qí yuè jìn ér líng yuǎn yě
这句话大意是:贤良曰:“吴王所以见禽于越者,以其越近而陵远也。
qín suǒ yǐ wáng zhě yǐ wài bèi hú yuè ér nèi wáng qí zhèng yě
这句话大意是:秦所以亡者,以外备胡、越而内亡其政也。
fu yòng jūn yú wài zhèng bài yú nèi bèi wèi suǒ huàn zēng zhǔ suǒ yōu
这句话大意是:夫用军于外,政败于内,备为所患,增主所忧。
gù rén zhǔ de qí dào zé xiá ěr xié xíng ér guī zhī wén wáng shì yě
这句话大意是:故人主得其道,则遐迩偕行而归之,文王是也;。
bù dé qí dào zé chén qiè wèi kòu qín wáng shì yě
这句话大意是:不得其道,则臣妾为寇,秦王是也。
fu wén shuāi zé wǔ shèng dé shèng zé bèi guǎ
这句话大意是:夫文衰则武胜,德盛则备寡。
dài fū yuē wǎng zhě sì yí jù qiáng bìng wèi kòu nüè cháo xiǎn yú jiào jié yàn zhī dōng de
这句话大意是:大夫曰:“往者,四夷俱强,并为寇虐:朝鲜逾徼,劫燕之东地;。
dōng yuè yuè dōng hǎi lüè zhè jiāng zhī nán
这句话大意是:东越越东海,略浙江之南;。
nán yuè nèi qīn huá fú lìng
这句话大意是:南越内侵,滑服令;。
dǐ bó rǎn máng guī táng kūn míng zhī shǔ rǎo lǒng xī ba shǔ
这句话大意是:氐、僰、冉、駹、巂唐、昆明之属,扰陇西、巴、蜀。
jīn sān chuí yǐ píng wéi běi biān wèi dìng
这句话大意是:今三垂已平,唯北边未定。
fu yī jǔ zé xiōng nú zhèn jù zhōng wài shì bèi ér hé guǎ yě
这句话大意是:夫一举则匈奴震惧,中外释备,而何寡也?
xián liáng yuē gǔ zhě jūn zǐ lì rén xiū yì yǐ suí qí mín gù ěr zhě xí shàn yuǎn zhě shùn zhī
现代白话:贤良曰:“古者,有德行的人立仁修义,以绥其民,故迩者习善,远者顺之。
shì yǐ kǒng zǐ shì yú lǔ qián shì sān yuè jí qí píng hòu shì sān yuè jí zhèng píng wu yǐ dé ān jìn ér suí yuǎn
这句话大意是:是以孔子仕于鲁,前仕三月及齐平,后仕三月及郑平,务以德安近而绥远。
dāng cǐ zhī shí lǔ wú dí guó zhī nán lín jìng zhī huàn
这句话大意是:当此之时,鲁无敌国之难,邻境之患。
qiáng chén biàn jié ér zhōng shùn gù jì huán huī qí dū chéng
这句话大意是:强臣变节而忠顺,故季桓隳其都城。
dà guó wèi yì ér hé hǎo qí rén lái guī yùn huān guī yīn zhī tián
这句话大意是:大国畏义而合好,齐人来归郓、讙、龟阴之田。
gù wéi zhèng ér yǐ dé fēi dú pì hài zhé chōng yě suǒ yù bù qiú ér zì dé
这句话大意是:故为政而以德,非独辟害折冲也,所欲不求而自得。
jīn bǎi xìng suǒ yǐ áo áo zhōng wài bù níng zhě jiù zài xiōng nú
这句话大意是:今百姓所以嚣嚣,中外不宁者,咎在匈奴。
nèi wú shì yǔ zhī shǒu wài wú tián chóu zhī jī suí měi cǎo gān shuǐ ér qū mù xiōng nú bù biàn yè ér zhōng guó yǐ sāo dòng yǐ
现代白话:内无室宇之守,外无田畴之积,随美草甘水而驱牧,匈奴不变业,而中国以骚动了。
fēng hé ér yún jiě jiù zhī zé wáng jī zhī zé sàn wèi kě yī shì ér jǔ yě
这句话大意是:风合而云解,就之则亡,击之则散,未可一世而举也。
dài fū yuē gǔ zhě míng wáng tǎo bào wèi ruò dìng qīng fú wēi
这句话大意是:大夫曰:“古者,明王讨暴卫弱,定倾扶危。
wèi ruò fú wēi zé xiǎo guó zhī jūn yuè
这句话大意是:卫弱扶危,则小国之君悦;。
tǎo bào dìng qīng zé wú zuì zhī rén fù
这句话大意是:讨暴定倾,则无罪之人附。
jīn bù zhēng fá zé bào hài bù xī
这句话大意是:今不征伐,则暴害不息;。
bù bèi zé shì yǐ lí mín wěi dí yě
这句话大意是:不备,则是以黎民委敌也。
chūn qiū biǎn zhū hóu zhī hòu cì bù zú shù
这句话大意是:春秋贬诸侯之后,刺不卒戍。
xíng yì shù bèi zì gǔ yǒu zhī fēi dú jīn yě
这句话大意是:行役戍备,自古有之,非独今也。
xián liáng yuē xiōng nú zhī de guǎng dà ér róng mǎ zhī zú qīng lì qí shì yì sāo dòng yě
这句话大意是:贤良曰:“匈奴之地广大,而戎马之足轻利,其势易骚动也。
lì zé hǔ yè bìng zé niǎo shé pì fēng ruì ér qǔ ba jí
这句话大意是:利则虎曳,病则鸟折,辟锋锐而取罢极;。
shǎo fā zé bù zú yǐ gēng shì duō fā zé mín bù kān qí yì
这句话大意是:少发则不足以更适,多发则民不堪其役。
yì fán zé lì ba yòng duō zé cái fá
这句话大意是:役烦则力罢,用多则财乏。
èr zhě bù xī zé mín yí yuàn
这句话大意是:二者不息,则民遗怨。
cǐ qín zhī suǒ yǐ shī mín xīn yǔn shè jì yě
这句话大意是:此秦之所以失民心、陨社稷也。
gǔ zhě tiān zǐ fēng jī qiān lǐ yáo yì wǔ bǎi lǐ shèng shēng xiāng wén jí bìng xiāng xù
这句话大意是:古者,天子封畿千里,繇役五百里,胜声相闻,疾病相恤。
wú guò shí zhī shī wú yú shí zhī yì
这句话大意是:无过时之师,无逾时之役。
nèi jié yú mín xīn ér shì shì qí lì
这句话大意是:内节于民心,而事适其力。
shì yǐ xíng zhě quàn wù ér zhǐ zhě ān yè
这句话大意是:是以行者劝务,而止者安业。
jīn shān dōng zhī róng mǎ jiá shì shù biān jùn zhě jué shū liáo yuǎn shēn zài hú yuè xīn huái lǎo mǔ
这句话大意是:今山东之戎马甲士戍边郡者,绝殊辽远,身在胡、越、心怀老母。
lǎo mǔ chuí qì shì fù bēi hèn tuī qí jī kě niàn qí hán kǔ
这句话大意是:老母垂泣,室妇悲恨,推其饥渴,念其寒苦。
shī yún xī wǒ wǎng yǐ yáng liǔ yī yī
现代白话:诗云:‘昔我往了,杨柳依依。
jīn wǒ lái sī yǔ xuě fēi fēi
这句话大意是:今我来思,雨雪霏霏。
háng dào chí chí zài kě zài jī
这句话大意是:行道迟迟,载渴载饥。
wǒ xīn shāng bēi mò zhī wǒ āi
这句话大意是:我心伤悲,莫之我哀。
gù shèng rén lián qí rú cǐ mǐn qí jiǔ qù fù mǔ qī zǐ bào lù zhōng yě jū hán kǔ zhī de gù chūn shǐ shǐ zhě láo cì jǔ shī zhí zhě suǒ yǐ āi yuǎn mín ér wèi fǔ lǎo mǔ yě
这句话大意是:’故圣人怜其如此,闵其久去父母妻子,暴露中野,居寒苦之地,故春使使者劳赐,举失职者,所以哀远民而慰抚老母也。
dé huì shén hòu ér lì wèi chēng fèng zhí chéng zhào yǐ cún xù huò qīn wǔ shì zú xìng zhī wéi shì bìng lì jiān zuò shǐ zhī bù yǐ lǐ
这句话大意是:德惠甚厚,而吏未称奉职承诏以存恤,或侵侮士卒,兴之为市,并力兼作,使之不以理。
gù shì zú shī zhí ér lǎo mǔ qī zǐ gǎn hèn yě
这句话大意是:故士卒失职,而老母妻子感恨也。
sòng bó jī chóu sī ér sòng guó huǒ lǔ qiè bù dé yì ér lǔ qǐn zāi
这句话大意是:宋伯姬愁思而宋国火,鲁妾不得意而鲁寝灾。
jīn tiān xià bù dé qí yì zhě fēi dú xī gōng zhī nǚ
这句话大意是:今天下不得其意者,非独西宫之女。
sòng zhī lǎo mǔ yě
这句话大意是:宋之老母也。
chūn qiū dòng zhòng zé shū zhòng mín yě
这句话大意是:春秋动众则书,重民也。
sòng rén wéi cháng gě jī jiǔ yì yě
这句话大意是:宋人围长葛,讥久役也。
jūn zǐ zhī yòng xīn bì ruò shì
现代白话:有德行的人之用心必若是。
dài fū mò rán bú duì
这句话大意是:大夫默然不对。
zhí wù dì sān shí jiǔ
这句话大意是:执务第三十九。
chéng xiàng yuē xiān wáng zhī dào yì jiǔ ér nán fù xián liáng wén xué zhī yán shēn yuǎn ér nán xíng
这句话大意是:丞相曰:“先王之道,轶久而难复,贤良、文学之言,深远而难行。
fu chēng shàng shèng zhī gāo xíng dào zhì dé zhī měi yán fēi dāng shì zhī suǒ néng jí yě
这句话大意是:夫称上圣之高行,道至德之美言,非当世之所能及也。
yuàn wén fāng jīn zhī jí wù kě fù xíng yú zhèng shǐ bǎi xìng xián zú yú yī shí wú fá kùn zhī yōu
这句话大意是:愿闻方今之急务,可复行于政:使百姓咸足于衣食,无乏困之忧;。
fēng yǔ shí wǔ gǔ shú míng tè bù shēng
这句话大意是:风雨时,五谷熟,螟螣不生;。
tiān xià ān lè dào zéi bù qǐ
这句话大意是:天下安乐,盗贼不起;。
liú rén hái guī gè fǎn qí tián lǐ
这句话大意是:流人还归,各反其田里;。
lì jiē lián zhèng jìng yǐ fèng zhí yuán yuán gè de qí lǐ yě
这句话大意是:吏皆廉正,敬以奉职,元元各得其理也。
xián liáng yuē mèng zǐ yuē yáo shùn zhī dào fēi yuǎn rén yě ér rén bù sī zhī ěr
现代白话:贤良曰:“孟孔子说:‘尧、舜之道,非远人也,而人不思之耳。
shī yún qiú zhī bù dé wù mèi sī fú
这句话大意是:’诗云:‘求之不得,寤寐思服。
yǒu qiú rú guān huī hǎo dé rú hé guǎng hé bù jì bù dé zhī yǒu
这句话大意是:’有求如关睢,好德如河广,何不济不得之有?
gù gāo shān yǎng zhǐ jǐng xíng xíng zhǐ suī bù néng jí lí dào bù yuǎn yě
这句话大意是:故高山仰止,景行行止,虽不能及,离道不远也。
yán yuān yuē shùn dú hé rén yě huí hé rén yě
这句话大意是:颜渊曰:‘舜独何人也,回何人也?
fu sī xián mù néng cóng shàn bù xiū zé chéng kāng zhī sú kě zhì ér táng yú zhī dào kě jí
这句话大意是:’夫思贤慕能,从善不休,则成、康之俗可致,而唐、虞之道可及。
gōng qīng wèi sī yě xiān wáng zhī dào hé yuǎn zhī yǒu
这句话大意是:公卿未思也,先王之道,何远之有?
qí huán gōng yǐ zhū hóu sī wáng zhèng yōu zhōu shì kuāng zhū xià zhī nán píng yí dí zhī luàn cún wáng jiē jué xìn yì dà xíng zhe yú tiān xià
这句话大意是:齐桓公以诸侯思王政,忧周室,匡诸夏之难,平夷、狄之乱,存亡接绝,信义大行,着于天下。
shào líng zhī huì yǔ zhī wéi zhǔ
这句话大意是:邵陵之会,予之为主。
chuán yuē yǔ jī yě
这句话大意是:传曰:‘予积也。
gù tǔ jī ér chéng shān fù shuǐ jī ér chéng jiāng hǎi xíng jī ér chéng jūn zi
现代白话:’故土积而成山阜,水积而成江海,行积而成有德行的人。
kǒng zǐ yuē wú yú hé guǎng zhī dé zhī zhì yě
现代白话:孔孔子说:‘我于河广,知德之至也。
ér yù de zhī gè fǎn qí běn fù zhū gǔ ér yǐ
这句话大意是:’而欲得之,各反其本,复诸古而已。
gǔ zhě xíng yì bù yú shí chūn xíng qiū fǎn qiū xíng chūn lái hán shǔ wèi biàn yī fú bù yì gù yǐ hái yǐ
现代白话:古者,行役不逾时,春行秋反,秋行春来,寒暑未变,衣服不易,固已还了。
fū fù bù shī shí rén ān hé rú shì
这句话大意是:夫妇不失时,人安和如适。
yù sòng píng xíng fá de zé yīn yáng diào fēng yǔ shí
这句话大意是:狱讼平,刑罚得,则阴阳调,风雨时。
shàng bù kē rǎo xià bù fán láo gè xiū qí yè ān qí xìng zé míng tè bù shēng ér shuǐ hàn bù qǐ
这句话大意是:上不苛扰,下不烦劳,各修其业,安其性,则螟螣不生,而水旱不起。
fù liǎn shěng ér nóng bù shī shí zé bǎi xìng zú ér liú rén guī qí tián lǐ
这句话大意是:赋敛省而农不失时,则百姓足,而流人归其田里。
shàng qīng jìng ér bù yù zé xià lián ér bù tān
这句话大意是:上清静而不欲,则下廉而不贪。
ruò jīn zé yáo yì jí yuǎn jǐn hán kǔ zhī de wēi nàn zhī chù shè hú yuè zhī yù jīn zī wǎng ér lái suì xuán fù mǔ yán jǐng ér xi wàng nán nǚ yuàn kuàng ér xiāng sī shēn zài dōng chu zhì zài xī hé gù yī rén xíng ér xiāng qū hèn yī rén sǐ ér wàn rén bēi
这句话大意是:若今则繇役极远,尽寒苦之地,危难之处,涉胡、越之域,今兹往而来岁旋,父母延颈而西望,男女怨旷而相思,身在东楚,志在西河,故一人行而乡曲恨,一人死而万人悲。
shī yún wáng shì mí gǔ bù néng yì jì shǔ fù mǔ hé hù
这句话大意是:诗云:‘王事靡盬,不能艺稷黍,父母何怙?
niàn bǐ gōng rén tì líng rú yǔ
这句话大意是:’‘念彼恭人,涕零如雨。
qǐ bù huái guī
这句话大意是:岂不怀归?
wèi cǐ zuì gǔ
这句话大意是:畏此罪罟。
lì bù fèng fǎ yǐ cún fǔ bèi gōng rèn sī gè yǐ qí quán chōng qí shì yù rén chóu kǔ ér yuàn sī shàng bù xù lǐ zé è zhèng xíng ér xié qì zuò
这句话大意是:’吏不奉法以存抚,倍公任私,各以其权充其嗜欲,人愁苦而怨思,上不恤理,则恶政行而邪气作;。
xié qì zuò zé chóng míng shēng ér shuǐ hàn qǐ
这句话大意是:邪气作,则虫螟生而水旱起。
ruò cǐ suī dǎo sì yú zhù yòng shì bǎi shén wú shí qǐ néng diào yīn yáng ér xi dào zéi yǐ
现代白话:若此,虽祷祀雩祝,用事百神无时,岂能调阴阳而息盗贼了?
néng yán dì sì shí
这句话大意是:能言第四十。
dài fū yuē máng zhě kǒu néng yán bái hēi ér wú mù yǐ bié zhī
这句话大意是:大夫曰:“盲者口能言白黑,而无目以别之。
rú zhě kǒu néng yán zhì luàn ér wú néng yǐ xíng zhī
这句话大意是:儒者口能言治乱,而无能以行之。
fu zuò yán bù xíng zé mù tóng jiān wū huò zhī lì péng tóu bāo yáo shùn zhī dé
这句话大意是:夫坐言不行,则牧童兼乌获之力,蓬头苞尧、舜之德。
gù shǐ yán ér jìn zé rú zhě hé huàn yú zhì luàn ér máng rén hé huàn yú bái hēi zāi
现代白话:故使言而近,则儒者何患于治乱,而盲人何患于白黑啊?
yán zhī bù chū chǐ gōng zhī bù dǎi
这句话大意是:言之不出,耻躬之不逮。
gù bēi ér yán gāo néng yán ér bù néng xíng zhě jūn zǐ chǐ zhī yǐ
现代白话:故卑而言高,能言而不能行者,有德行的人耻之了。
xián liáng yuē néng yán ér bù néng xíng zhě guó zhī bǎo yě
这句话大意是:贤良曰:“能言而不能行者,国之宝也。
néng xíng ér bù néng yán zhě guó zhī yòng yě
这句话大意是:能行而不能言者,国之用也。
jiān cǐ èr zhě jūn zǐ yě
现代白话:兼此二者,有德行的人也。
wú yī zhě mù tóng péng tóu yě
这句话大意是:无一者,牧童、蓬头也。
yán mǎn tiān xià dé fù sì hǎi zhōu gōng shì yě
这句话大意是:言满天下,德覆四海,周公是也。
kǒu yán zhī gōng xíng zhī qǐ ruò mò rán zài shī qí xíng ér yǐ
这句话大意是:口言之,躬行之,岂若默然载施其行而已。
zé zhí shì yì hé huàn hé chǐ zhī yǒu
这句话大意是:则执事亦何患何耻之有?
jīn dào bù jǔ ér wu xiǎo lì mù yú bù jí yǐ luàn qún yì jūn zǐ suī pín wù wèi kě yě
现代白话:今道不举而务小利,慕于不急以乱群意,有德行的人虽贫,勿为可也。
yào jiǔ bìng zhī lì yě
这句话大意是:药酒,病之利也;。
zhèng yán zhì zhī yào yě
这句话大意是:正言,治之药也。
gōng qīng chéng néng zì qiáng zì rěn shí wén xué zhī zhì yán qù quán guǐ ba lì guān yī guī zhī yú mín qīn yǐ zhōu gōng zhī dào zé tiān xià zhì ér sòng shēng zuò
这句话大意是:公卿诚能自强自忍,食文学之至言,去权诡,罢利官,一归之于民,亲以周公之道,则天下治而颂声作。
rú zhě ān dé zhì luàn ér huàn zhī hu
这句话大意是:儒者安得治乱而患之吗?
qǔ xià dì sì shí yī
这句话大意是:取下第四十一。
dài fū yuē bù guǐ zhī mín kùn ráo gōng lì ér yù shàn shān zé
这句话大意是:大夫曰:“不轨之民,困桡公利,而欲擅山泽。
cóng wén xué xián liáng zhī yì zé lì guī yú xià ér xiàn guān wú kě wèi zhě
这句话大意是:从文学、贤良之意,则利归于下,而县官无可为者。
shàng zhī suǒ xíng zé fēi zhī shàng zhī suǒ yán zé jī zhī zhuān yù sǔn shàng xùn xià kuī zhǔ ér shì chén shàng ān dé shàng xià zhī yì jūn chén zhī lǐ
这句话大意是:上之所行则非之,上之所言则讥之,专欲损上徇下,亏主而适臣,尚安得上下之义,君臣之礼?
ér hé sòng shēng néng zuò yě
这句话大意是:而何颂声能作也?
xián liáng yuē gǔ zhě shàng qǔ yǒu liàng zì yǎng yǒu dù lè suì bù dào nián jī zé sì yòng mín zhī lì bù guò suì sān rì jí liǎn bù guò shí yī
这句话大意是:贤良曰:“古者,上取有量,自养有度,乐岁不盗,年饥则肆,用民之力,不过岁三日,籍敛,不过十一。
jūn dǔ ài chén jìn lì shàng xià jiāo ràng tiān xià píng
这句话大意是:君笃爱,臣尽力,上下交让,天下平。
jùn fā ěr sī shàng ràng xià yě
现代白话:‘浚发你私’,上让下也。
suì jí wǒ sī xiān gōng zhí yě
这句话大意是:‘遂及我私’,先公职也。
mèng zǐ yuē wèi yǒu rén ér yí qí qīn yì ér hòu qí jūn yě
现代白话:孟孔子说:‘未有仁而遗其亲,义而后其君也。
jūn jūn chén chén hé wéi qí wú lǐ yì hu
这句话大意是:’君君臣臣,何为其无礼义吗?
jí zhōu zhī mò tú dé huì sāi ér shì yù zhòng jūn shē chǐ ér shàng qiú duō mín kùn yú xià dài yú shàng gōng shì yǐ yǒu lǚ mǔ zhī shuì shuò shǔ zhī shī zuò yě
这句话大意是:及周之末涂,德惠塞而嗜欲众,君奢侈而上求多,民困于下,怠于上公,是以有履亩之税,硕鼠之诗作也。
wèi líng gōng dāng lóng dōng xìng zhòng chuān chí hǎi chūn jiàn yuē tiān hán bǎi xìng dòng něi yuàn gōng zhī ba yì yě
这句话大意是:卫灵公当隆冬兴众穿池,海春谏曰:‘天寒,百姓冻馁,愿公之罢役也。
gōng yuē tiān hán zāi
现代白话:’公曰:‘天寒啊?
wǒ hé bù hán zāi
现代白话:我何不寒啊?
rén zhī yán yuē ān zhě bù néng xù wēi bǎo zhě bù néng shí jī
这句话大意是:’人之言曰:‘安者不能恤危,饱者不能食饥。
gù yú liáng ròu zhě nán wéi yán yǐn yuē chù yì lè zhě nán wéi yán qín kǔ
这句话大意是:’故余粱肉者难为言隐约,处佚乐者难为言勤苦。
fu gāo táng suì yǔ guǎng shà dòng fáng zhě bù zhī zhuān wū xiá lú shàng lòu xià shī zhě zhī liù yě
这句话大意是:夫高堂邃宇、广厦洞房者,不知专屋狭庐、上漏下湿者之廇也 。
xì mǎ bǎi sì huò cái chōng nèi chǔ chén nà xīn zhě bù zhī yǒu dàn wú mù chēng dài zhě zhī jí yě
这句话大意是:系马百驷、货财充内、储陈纳新者,不知有旦无暮、称贷者之急也。
guǎng dì táng yuán liáng tián lián bǐ zhě bù zhī wú yùn zhǒng zhī yè cuàn tóu zhái zhě zhī yì yě
这句话大意是:广第唐园、良田连比者,不知无运踵之业、窜头宅者之役也。
yuán mǎ bèi shān niú yáng mǎn gǔ zhě bù zhī wú gū tún jí dú zhě zhī jù yě
这句话大意是:原马被山,牛羊满谷者,不知无孤豚瘠犊者之窭也。
gāo zhěn tán wò wú jiào hào zhě bù zhī yōu sī zé yǔ lì zhèng qi zhě zhī chóu yě
这句话大意是:高枕谈卧、无叫号者,不知忧私责与吏正戚者之愁也。
bèi wán niè wéi bó liáng niè féi zhě bù zhī duǎn hè zhī hán kāng mǐ shé zhī kǔ yě
这句话大意是:被纨蹑韦、搏粱啮肥者,不知短褐之寒、糠(米舌)之苦也。
cóng róng fáng wéi zhī jiān chuí gǒng chí àn shí zhě bù zhī zhí lěi gōng gēng zhě zhī qín yě
这句话大意是:从容房闱之间、垂拱持案食者,不知跖耒躬耕者之勤也。
chéng jiān qū liáng liè qí chéng háng zhě bù zhī fù yán bù xíng zhě zhī láo yě
这句话大意是:乘坚驱良、列骑成行者,不知负檐步行者之劳也。
kuāng chuáng zhān xí shì yù mǎn cè zhě bù zhī fù lù wǎn chuán dēng gāo jué liú zhě zhī nán yě
这句话大意是:匡床旃席、侍御满侧者,不知负辂挽船、登高绝流者之难也。
yī qīng nuǎn bèi měi qiú chù wēn shì zài ān chē zhě bù zhī chéng biān chéng piāo hú dài xiāng qīng fēng zhě zhī wēi hán yě
这句话大意是:衣轻暖、被美裘、处温室、载安车者,不知乘边城、飘胡、代、乡清风者之危寒也。
qī zǐ hǎo hé
这句话大意是:妻子好合。
zǐ sūn bǎo zhī zhě bù zhī lǎo mǔ zhī qiáo cuì pǐ fù zhī bēi hèn yě
这句话大意是:子孙保之者,不知老母之憔悴、匹妇之悲恨也。
ěr tīng wǔ yīn mù shì nòng yōu zhě bù zhī méng liú shǐ jù dí fāng wài zhě zhī sǐ yě
这句话大意是:耳听五音、目视弄优者,不知蒙流矢、距敌方外者之死也。
dōng xiàng fú jǐ zhèn bǐ rú diào wén zhě bù zhī mù suǒ zhī jí chuí chǔ zhě zhī tòng yě
这句话大意是:东向伏几、振笔如调文者,不知木索之急、棰楚者之痛也。
zuò zhān yīn zhī shàng ān tú jí zhī yán ruò yì rán yì bù zhī bù shè zhě zhī nán yě
这句话大意是:坐旃茵之上,安图籍之言若易然,亦不知步涉者之难也。
xī shāng yāng zhī rèn qín yě xíng rén ruò yì jiān máo yòng shī ruò dàn wán
这句话大意是:昔商鞅之任秦也,刑人若刈菅茅,用师若弹丸;。
cóng jūn zhě pù gǔ cháng chéng shù cáo zhě niǎn chē xiāng wàng shēng ér wǎng sǐ ér xuán bǐ dú fēi rén zǐ yé
这句话大意是:从军者暴骨长城,戍漕者辇车相望,生而往,死而旋,彼独非人子耶?
gù jūn zi rén yǐ shù yì yǐ dù suǒ hào wù yǔ tiān xià gòng zhī suǒ bù shī bù rén zhě
现代白话:故有德行的人仁以恕,义以度,所好恶与天下共之,所不施不仁者。
gōng liú hǎo huò jū zhě yǒu jī xíng zhě yǒu náng
这句话大意是:公刘好货,居者有积,行者有囊。
tài wáng hào sè nèi wú yuàn nǚ wài wú kuàng fu
这句话大意是:太王好色,内无怨女,外无旷夫。
wén wáng zuò xíng guó wú yuàn yù
这句话大意是:文王作刑,国无怨狱。
wǔ wáng xíng shī shì lè wèi zhī sǐ mín yuè wèi zhī yòng
这句话大意是:武王行师,士乐为之死,民乐为之用。
ruò sī zé mín hé kǔ ér yuàn hé qiú ér jī
这句话大意是:若斯,则民何苦而怨,何求而讥?
gōng qīng qiǎo rán jì ruò wú rén
这句话大意是:公卿愀然,寂若无人。
yú shì suì bà yì zhǐ cí
这句话大意是:于是遂罢议止词。
zòu yuē xián liáng wén xué bù míng xiàn guān shì wěi yǐ yán tiě wèi bù biàn
这句话大意是:奏曰:“贤良、文学不明县官事,猥以盐、铁为不便。
qǐng qiě ba jùn guó què gū guān nèi tiě guān
这句话大意是:请且罢郡国榷沽、关内铁官。
zòu yuē kě
这句话大意是:奏曰︰“可。
jī zhī dì sì shí èr
这句话大意是:击之第四十二。
xián liáng wén xué jì bài xián qǔ liè dài fū cí chéng xiàng yù shǐ
这句话大意是:贤良、文学既拜,咸取列大夫,辞丞相、御史。
dài fū yuē qián yì gōng shì xián liáng wén xué chēng yǐn wǎng gǔ pō guāi shì wù
这句话大意是:大夫曰:“前议公事,贤良、文学称引往古,颇乖世务。
lùn zhě bù bì xiāng fǎn qī yú kě xíng
这句话大意是:论者不必相反,期于可行。
wǎng zhě xiàn guān wèi shì hú yuè zhī shí biān chéng sì miàn shòu dí běi biān yóu bèi qí kǔ
这句话大意是:往者,县官未事胡、越之时,边城四面受敌,北边尤被其苦。
xiān dì jué sān fāng zhī nán fǔ cóng fāng guó yǐ wéi fán bì qióng jí jùn guó yǐ tǎo xiōng nú
这句话大意是:先帝绝三方之难,抚从方国,以为蕃蔽,穷极郡国,以讨匈奴。
xiōng nú rǎng jiè shòu quān gū ruò wú yǔ cǐ kùn wáng zhī shí yě
这句话大意是:匈奴壤界兽圈,孤弱无与,此困亡之时也。
liáo yuǎn bù suí shǐ de fù chuǎn xī xiū yǎng shì mǎ fù dài xī yù
这句话大意是:辽远不遂,使得复喘息,休养士马,负绐西域。
xī yù pò jìn hú kòu jū xīn nèi jiě bì wèi jù huàn
这句话大意是:西域迫近胡寇,沮心内解,必为巨患。
shì yǐ zhǔ shàng yù sǎo chú fán cāng lǐn zhī fèi yě
这句话大意是:是以主上欲扫除,烦仓廪之费也。
zhōng rì zhú qín ba ér shì zhī zé fēi jì yě
这句话大意是:终日逐禽,罢而释之,则非计也。
gài shùn shào xù yǔ chéng gōng
这句话大意是:盖舜绍绪,禹成功。
jīn yù yǐ jūn xīng jī zhī hé rú
现代白话:今欲以军兴击之,怎么样?
wén xué yuē yì shí xiàn guān xiū qīng fù gōng yòng ráo rén fù gěi
这句话大意是:文学曰:“异时,县官修轻赋,公用饶,人富给。
qí hòu bǎo hú yuè tōng sì yí fèi yòng bù zú
这句话大意是:其后,保胡、越,通四夷,费用不足。
yú shì xìng lì hài suàn chē xiāng yǐ zǐ zhù biān shú zuì gào mín yú rén yǐ huàn yǐ
现代白话:于是兴利害,算车舡,以訾助边,赎罪告缗,与人以患了。
jiá shì sǐ yú jūn lǚ zhōng shì ba yú zhuǎn cáo réng zhī yǐ kē shì lì zhēng fā jí yǐ
现代白话:甲士死于军旅,中士罢于转漕,仍之以科适,吏征发极了。
fu láo ér xi zhī jí ér fǎn běn gǔ zhī dào yě suī shùn yǔ xìng bù néng yì yě
这句话大意是:夫劳而息之,极而反本,古之道也,虽舜、禹兴,不能易也。
dài fū yuē xī xià hòu dǐ hóng shuǐ zhī zāi bǎi xìng kǒng qín ba yú lóng chā jí zhì qí hòu xián xiǎng qí gōng
这句话大意是:大夫曰:“昔夏后底洪水之灾,百姓孔勤,罢于笼臿,及至其后,咸享其功。
xiān dì zhī shí jùn guó pō fán yú róng shì rán yì kuān sān chuí zhī yì
这句话大意是:先帝之时,郡国颇烦于戎事,然亦宽三陲之役。
yǔ yuē jiàn jī bù suí zhě yǔn gōng
这句话大意是:语曰:‘见机不遂者陨功。
yī rì wéi dí lěi shì wéi huàn
这句话大意是:’一日违敌,累世为患。
xiū láo yòng gōng yīn bì chéng shí
这句话大意是:休劳用供,因弊乘时。
dì wáng zhī dào shèng xián zhī suǒ bù néng shī yě
这句话大意是:帝王之道,圣贤之所不能失也。
gōng yè yǒu xù è láo ér bù zú yóu gēng zhě juàn xiū ér kùn zhǐ yě
这句话大意是:功业有绪,恶劳而不卒,犹耕者倦休而困止也。
fu shì chuò zhě wú gōng gēng dài zhě wú huò yě
这句话大意是:夫事辍者无功,耕怠者无获也。
wén xué yuē de guǎng ér bù dé zhě guó wēi bīng qiáng ér lìng dí zhě shēn wáng
这句话大意是:文学曰:“地广而不德者国危,兵强而凌敌者身亡。
hǔ sì xiāng jù ér lóu yǐ dé zhì
这句话大意是:虎兕相据,而蝼蚁得志。
liǎng dí xiāng kàng ér pǐ fū chéng xián
这句话大意是:两敌相抗,而匹夫乘闲。
shì yǐ shèng wáng jiàn lì lǜ hài jiàn yuǎn cún jìn
这句话大意是:是以圣王见利虑害,见远存近。
fāng jīn wèi xiàn guān jì zhě mò ruò yǎn bīng xiū shì hòu bì jié hé qīn xiū wén dé ér yǐ
这句话大意是:方今为县官计者,莫若偃兵休士,厚币结和亲,修文德而已。
ruò bù xù rén zhī jí bù jì qí nán bì suǒ shì yǐ qióng wú yòng zhī de wáng shí huò yī fēi wén xué zhī suǒ zhī yě
这句话大意是:若不恤人之急,不计其难,弊所恃以穷无用之地,亡十获一,非文学之所知也。