fu zhì shēng zhī dào bù shì zé nóng
这句话大意是:夫治生之道,不仕则农;。
ruò mèi wū tián chóu zé duō guì fá
这句话大意是:若昧于田畴,则多匮乏。
zhī rú jia sè zhī lì suī wèi dǎi wū lǎo nóng
这句话大意是:只如稼穑之力,虽未逮于老农;。
guī huà zhī jiān qiè zì tóng wū hòu jì yī
这句话大意是:规画之间,窃自同于「后稷「一」」。
suǒ wèi zhī shù tiáo liè hòu xíng
这句话大意是:所为之术,条列后行。
fán rén jiā yíng tián xū liàng jǐ lì níng kě shǎo hǎo bù kě duō è
这句话大意是:凡人家营田,须量己力,宁可少好,不可多恶。
jiǎ rú yī jù niú èr zǒng yíng de xiǎo mǔ sān qǐng jù qí de dà mǔ yī qǐng sān shí wǔ mǔ yě sān
这句话大意是:假如一具牛「二」,总营得小亩三顷——据齐地大亩,一顷三十五亩也「三」。
měi nián yī yì èr bì mò pín zhǒng
这句话大意是:每年一易(二),必莫频种。
qí zá tián dì jí shì lái nián gǔ zī sì
这句话大意是:其杂田地,即是来年谷资「四」。
yù shàn qí shì xiān lì qí qì
这句话大意是:欲善其事,先利其器。
yuè yǐ shǐ rén rén wàng qí láo
这句话大意是:悦以使人,人忘其劳。
qiě xū diào xí qì xiè wu lìng kuài lì
这句话大意是:且须调习器械,务令快利;。
mò sì niú chù shì xū féi jiàn
这句话大意是:秣饲牛畜,事须肥健;。
fǔ xù qí rén cháng qiǎn huan yuè
这句话大意是:抚恤其人,常遣欢悦。
guān qí de shì qián shī de suǒ hé sān qiū shōu le xiān gēng qiáo mài de cì gēng yú de
这句话大意是:观其地势,干湿得所,禾(三)秋收了,先耕荞麦地,次耕余地。
wu qiǎn shēn xì bù dé chèn duō
这句话大意是:务遣深细,不得趁多。
kàn qián shī suí shí gài mó wǔ zhe qiè liù
这句话大意是:看干湿,随时盖磨「五」著切「六」。
jiàn shì rén gēng le yǎng zhe tǔ kuài bìng dài mèng chūn gài ruò dōng fá shuǐ sì xuě lián xià gāng yáng tú dào qiū gēng bù kān xià zhǒng
这句话大意是:见世人耕了,仰著土块,并待孟春盖,若冬乏水(四)雪,连夏亢阳,徒道秋耕不堪下种。
wú wèn gēng de duō shǎo jiē xū xuán qī gài mó rú fǎ
这句话大意是:无问耕得多少,皆须旋「七」盖磨如法。
rú yī jù niú liǎng gè yuè qiū gēng jì de xiǎo mǔ sān qǐng
这句话大意是:如一具牛,两个月秋耕,计得小亩三顷。
jīng dōng jiā liào wèi
这句话大意是:经冬加料喂。
zhì shí èr yuè nèi jí xū pái bǐ nóng jù shǐ zú
这句话大意是:至十二月内,即须排比农具使足。
yī wǔ rù zhēng yuè chū wèi kāi yáng qì shàng bā jí gèng gài suǒ gēng de dì yī biàn
这句话大意是:一(五)入正月初,未开阳气上「八」,即更盖所耕得地一遍。
fán tián dì zhōng yǒu liáng yǒu báo zhě jí xū jiā fèn fèn zhī
这句话大意是:凡田地中有良有薄者,即须加粪粪之。
qí tà fèn fǎ fán rén jiā qiū shōu zhì tián hòu chǎng shàng suǒ yǒu ráng gǔ jiǔ děng bìng xū shōu zhù yī chù
这句话大意是:其踏粪法:凡人家秋收治田后,场上所有穰、谷●「九」等,并须收贮一处。
měi rì bù niú jiǎo xià sān cùn hòu
这句话大意是:每日布牛脚下,三寸厚;。
měi píng dàn shōu jù duī jī zhī
这句话大意是:每平旦收聚堆积之;。
hái yī qián bù zhī jīng sù jí duī jù
这句话大意是:还依前布之,经宿即堆聚。
jì jīng dōng yī jù niú tà chéng sān shí chē fèn
这句话大意是:计经冬一具牛,踏成三十车粪。
zhì shí èr yuè zhēng yuè zhī jiān jí zài fèn fèn de
这句话大意是:至十二月、正月之间,即载粪粪地。
jì xiǎo mǔ mǔ bié yòng wǔ chē jì fèn de liù mǔ
这句话大意是:计小亩亩别用五车,计粪得六亩。
yún tān gēng gài zhe wèi xū zhuǎn yī qǐ
这句话大意是:匀摊,耕,盖著,未须转「一0」起。
zì de gāng hòu dàn suǒ gēng dì suí xiǎng yī yī gài zhī
这句话大意是:自地亢后,但所耕地,随饷「一一」盖之;。
dài yī duàn zǒng zhuǎn le jí héng gài yī biàn
这句话大意是:待一段总转了,即横盖一遍。
jì zhēng yuè èr yuè liǎng gè yuè yòu zhuǎn yī biàn
这句话大意是:计正月、二月两个月,又转一遍。
rán hòu kàn dì yi nà sù xiān zhǒng hēi dì wēi dài xià dì yī èr jí zhǒng cāo zhǒng yī sān
这句话大意是:然后看地宜纳粟:先种黑地、微带下地「一二」,即种糙种「一三」;。
rán hòu zhǒng gāo rǎng bái dì
这句话大意是:然后种高壤白地。
qí bái dì hou hán shí yī sì hòu yú jiá shèng shí nà zhǒng
这句话大意是:其白地,候寒食「一四」后榆荚盛时纳种。
yǐ cì zhǒng dà dòu yóu má děng tián
这句话大意是:以次种大豆、油麻等田。
rán hòu zhuǎn suǒ fèn de dì gēng wǔ liù biàn
这句话大意是:然后转所粪得地,耕五、六遍。
měi gēng yī biàn gài liǎng biàn zuì hòu gài sān biàn
这句话大意是:每耕一遍,盖两遍,最后盖三遍。
hái zòng héng gài zhī
这句话大意是:还纵横盖之。
hou hūn fáng xīn zhōng yī wǔ xià shǔ zhǒng wú wèn
这句话大意是:候昏房、心中「一五」,下黍种无问。
gǔ xiǎo mǔ yī shēng xià zǐ zé xī jì yī liù de suǒ
这句话大意是:谷,小亩一升下子,则稀穊「一六」得所。
hou shǔ sù miáo wèi yǔ lǒng qí jí chú yī biàn
这句话大意是:候黍、粟苗未与垄齐,即锄一遍。
shǔ jīng wǔ rì gèng bào yī qī chú dì èr biàn
这句话大意是:黍经五日,更报「一七」锄第二遍。
hou wèi cán lǎo bì bào chú dì sān biàn
这句话大意是:候未蚕老毕,报锄第三遍。
rú wú lì jí zhǐ
这句话大意是:如无力,即止;。
rú yǒu yú lì xiù hòu gèng chú dì sì biàn
这句话大意是:如有余力,秀后更锄第四遍。
yóu má dà dòu bìng chú liǎng biàn zhǐ yì bù yàn zǎo chú
这句话大意是:油麻、大豆,并锄两遍止,亦不厌早锄。
gǔ dì yī biàn biàn kē dìng yī bā měi kē zhǐ liú liǎng jīng gèng liù bù dé liú duō
这句话大意是:谷,第一遍便科定「一八」,每科只留两茎,更(六)不得留多。
měi kē xiāng qù yī chǐ qī
这句话大意是:每科相去一尺(七)。
liǎng lǒng tóu kōng wu yù shēn xì
这句话大意是:两垄头空,务欲深细。
dì yī biàn chú wèi kě quán shēn
这句话大意是:第一遍锄,未可全深;。
dì èr biàn wéi shēn shì qiú
这句话大意是:第二遍,唯深是求;。
dì sān biàn jiào qiǎn wū dì èr biàn
这句话大意是:第三遍,较浅于第二遍;。
dì sì biàn jiào qiǎn bā yī jiǔ
这句话大意是:第四遍较浅(八)「一九」。
fán qiáo mài wǔ yuè gēng
这句话大意是:凡荞麦,五月耕;。
jīng èr jiǔ shí wǔ rì cǎo làn de zhuǎn
这句话大意是:经二(九)十五日,草烂得转;。
bìng zhǒng gēng sān biàn èr
这句话大意是:并种,耕三遍「二0」。
lì qiū qián hòu jiē shí rì nèi zhǒng zhī
这句话大意是:立秋前后,皆十日内种之。
jiǎ rú gēng dì sān biàn jí sān chóng zhe zi
这句话大意是:假如耕地三遍,即三重著子。
xià liǎng zhòng zǐ hēi shàng tóu yī zhòng zǐ bái jiē shì bái zhī shí mǎn sì rú nóng èr yī jí xū shōu yì zhī
这句话大意是:下两重子黑,上头一重子白,皆是白汁(十),满似如浓「二一」,即须收刈之。
dàn duì shāo xiāng dá pù zhī qí bái zhě rì jiàn jǐn biàn wèi hēi rú cǐ nǎi wèi de suǒ
这句话大意是:但对梢相答铺之,其白者日渐尽变为黑,如此乃为得所。
ruò dài shàng tóu zǒng hēi bàn yǐ xià hēi zi jǐn zǒng luò yǐ
现代白话:若待上头总黑,半已下黑子,尽总落了。
qí suǒ fèn zhǒng shǔ de yì yì shǔ le shí yī jí gēng liǎng biàn shú gài xià kāng shí èr mài
这句话大意是:其所粪种黍地,亦刈黍了(十一),即耕两遍,熟盖,下糠(十二)麦。
zhì chūn chú sān biàn zhǐ
这句话大意是:至春,锄三遍止。
fán zhǒng xiǎo mài de yǐ wǔ yuè nèi gēng yī biàn kàn qián shī zhuǎn zhī gēng sān biàn wèi dù
这句话大意是:凡种小麦地,以五月内耕一遍,看干湿转之,耕三遍为度。
yì qiū shè hòu jí zhǒng
这句话大意是:亦秋社后即种。
zhì chūn néng chú de liǎng biàn zuì hǎo
这句话大意是:至春,能锄得两遍最好。
fán zhǒng má dì xū gēng wǔ liù biàn bèi gài zhī
这句话大意是:凡种麻地,须耕五、六遍,倍盖之。
yǐ xià zhì qián shí rì xià zǐ
这句话大意是:以夏至前十日下子。
yì chú liǎng biàn
这句话大意是:亦锄两遍。
réng xū yòng xīn xì yì chōu bá quán chóu nào èr èr xì ruò bù kān liú zhě jí qù què
这句话大意是:仍须用心细意抽拔全稠闹「二二」细弱不堪留者,即去却。
yī qiè dàn yī cǐ fǎ chú chóng zāi wài xiǎo xiǎo hàn bù zhì quán sǔn
这句话大意是:一切但依此法,除虫灾外,小小旱,不至全损。
hé zhě
这句话大意是:何者?
yuán gài mó shù duō gù yě
这句话大意是:缘盖磨数多故也。
yòu chú nòu yǐ shí
这句话大意是:又锄耨以时。
yàn yuē chú tóu sān cùn zé cǐ zhī wèi yě
这句话大意是:谚曰:「锄头三寸泽」,此之谓也。
yáo tāng hàn láo zhī nián èr sān zé bù gǎn bǎo
这句话大意是:尧汤旱涝之年「二三」,则不敢保。
suī rán cǐ nǎi cháng shì
这句话大意是:虽然,此乃常式。
gǔ rén yún gēng chú bù yǐ shuǐ hàn xi gōng bì huò fēng nián zhī shōu
这句话大意是:古人云:「耕锄不以水旱息功,必获丰年之收。
rú qù chéng guō jìn wu xū duō zhǒng guā shí sān cài qié zi děng qiě de gōng jiā yǒu yú chū mài
这句话大意是:如去城郭近,务须多种瓜(十三)、菜、茄子等,且得供家,有余出卖。
zhī rú shí mǔ zhī de zhuó rán èr sì liáng wò zhě xuǎn de wǔ mǔ èr mǔ bàn zhǒng cōng èr mǔ bàn zhǒng zhū zá cài
这句话大意是:只如十亩之地,灼然「二四」良沃者,选得五亩,二亩半种葱,二亩半种诸杂菜;。
shì xiào píng shí sì zhě zhǒng guā luó bo
这句话大意是:似校平(十四)者种瓜、萝卜。
qí cài měi zhì chūn èr yuè nèi xuǎn liáng wò de èr mǔ shú zhǒng kuí èr wǔ wō jù
这句话大意是:其菜每至春二月内,选良沃地二亩熟,种葵「二五」、莴苣。
zuò qí zāi mán jing èr liù shōu zi
这句话大意是:作畦,栽蔓菁「二六」,收子。
zhì wǔ yuè liù yuè bá zhū cài xiān shú zhě shí wǔ bìng xū shèng guǒ shí liù yì shōu zi qì
这句话大意是:至五月、六月,拔诸菜先熟者(十五),并须盛裹(十六),亦收子讫。
yīng kōng xián de zhǒng mán jing wō jù luó bo děng kàn xī chóu chú qí kē
这句话大意是:应空闲地种蔓菁、莴苣、萝卜等,看稀稠锄其科。
zhì qī yuè liù rì shí sì rì èr qī rú yǒu chē niú jǐn gē mài zhī
这句话大意是:至七月六日、十四日「二七」,如有车牛,尽割卖之;。
rú zì wú chē niú shū shí qī yǔ rén
这句话大意是:如自无车牛,输(十七)与人。
jí qǔ de zhǒng qiū cài
这句话大意是:即取地种秋菜。
cōng sì yuè zhǒng
这句话大意是:葱,四月种。
luó bo jí kuí liù yuè zhǒng
这句话大意是:萝卜及葵,六月种。
mán jing qī yuè zhǒng
这句话大意是:蔓菁,七月种。
jiè bā yuè zhǒng
这句话大意是:芥,八月种。
guā èr yuè zhǒng
这句话大意是:瓜,二月种;。
rú nǐ zhǒng guā sì mǔ liú sì yuè zhǒng bìng chú shí biàn
这句话大意是:如拟种瓜四亩,留四月种,并锄十遍。
mán jing jiè zǐ bìng chú liǎng biàn
这句话大意是:蔓菁、芥子,并锄两遍。
kuí luó bo chú sān biàn
这句话大意是:葵、萝卜,锄三遍。
cōng dàn péi shí bā chú sì biàn
这句话大意是:葱,但培(十八)锄四遍。
bái dòu xiǎo dòu yī shí zhǒng qí shú qiě miǎn zhāi jiǎo
这句话大意是:白豆、小豆,一时种,齐熟,且免摘角。
dàn néng yī cǐ fāng fǎ jí wàn bù shī yī
这句话大意是:但能依此方法,即万不失一。
yī yào shù juǎn sān lìng yǒu zá shuō piān zhè gè fàng zài juǎn qián de zá shuō fēi gǔ sī xié yuán zuò yǐ wèi yán jiū yào shù zhě suǒ gōng rèn
这句话大意是:(一)《要术》卷三另有《杂说》篇,这个放在卷前的「杂说」,非贾思勰原作,已为研究《要术》者所公认。
èr míng chāo zuò èr yì bù tōng wù
这句话大意是:(二)明抄作「二易」,不通,误;。
zī jù jīn chāo huáng xiào zhāng xiào hú xiāng běn děng zuò yī yì
这句话大意是:兹据金抄、黄校、张校、湖湘本等作「一易」。
sān huáng xiào zhāng xiào míng chāo zuò shì wù
这句话大意是:(三)黄校、张校、明抄作「示」,误;。
hú xiāng běn jīn dǎi běn zuò fán xì chū hòu rén gēng gǎi
这句话大意是:湖湘本、《津逮》本作「凡」,系出后人更改;。
jǐn jīn chāo zuò hé zhǐ wǔ gǔ de tōng míng kě néng duì běn piān chēng gǔ zi wèi gǔ huò sù bù chēng hé
这句话大意是:仅金抄作「禾」,指「五谷」的通名,可能对(本篇称谷子为「谷」或「粟」,不称「禾」)。
dàn zhè gè tōng chēng zài běn piān bù dàn bié wú èr lì ér qiě zài zhè lǐ yě hěn tū wù yī jù běn piān zuò zhě yòng cí tè diǎn hé yě kě néng yuán shì yì zì
这句话大意是:但这个通称在本篇不但别无二例,而且在这里也很突兀,依据本篇作者用词特点,「禾」也可能原是「亦」字。
yì shì dàn zhǐ yào de yì sī xià wén yì yì shǔ le jí zuò cǐ jiě
这句话大意是:「亦」是「但」、「只要」的意思,下文「亦刈黍了」,即作此解。
sì huáng xiào míng chāo zuò bīng wù
这句话大意是:(四)黄校、明抄作「冰」,误;。
zī jù jīn chāo zuò shuǐ
这句话大意是:兹据金抄作「水」。
wǔ míng chāo hú xiāng běn děng zuò yī jīn chāo huáng xiào zuò yì
这句话大意是:(五)明抄、湖湘本等作「一」,金抄、黄校作「亦」。
yī zì jiào shèng
这句话大意是:「一」字较胜。
liù huáng xiào zhāng xiào míng chāo zuò yào zī cóng jīn chāo hú xiāng běn zuò gèng
这句话大意是:(六)黄校、张校、明抄作「要」,兹从金抄、湖湘本作「更」。
qī yào shù zhōng suǒ yǒu chǐ zì huáng xiào zhāng xiào míng chāo jūn zuò chì míng chāo yǒu gè bié lì wài jīn chāo jūn zuò chǐ
这句话大意是:(七)《要术》中所有「尺」字,黄校、张校、明抄均作「赤」(明抄有个别例外),金抄均作「尺」。
gǔ dài chì yǔ chǐ tōng dàn jīn yǐ bù tōng xíng qiě yuàn kè yì zuò chǐ zī yī lǜ cǎi yòng chǐ zì
这句话大意是:古代「赤」与「尺」通,但今已不通行,且院刻亦作「尺」,兹一律采用「尺」字。
bā jīn chāo zhāng xiào huáng xiào liú lù jí míng chāo děng jūn zuò jiào qiǎn
这句话大意是:(八)金抄、张校、黄校刘录及明抄等均作「较浅」;。
huáng xiào lù lù zuò jiào qiǎn wū dì sān biàn fēi
这句话大意是:黄校陆录作「较浅于第三遍」,非。
jiǔ míng chāo hú xiāng běn zuò sān zī jù jīn chāo zuò èr ji yào yǐn yì zuò èr
这句话大意是:(九)明抄、湖湘本作「三」,兹据金抄作「二」,《辑要》引亦作「二」。
shí jīn chāo zuò míng chāo zuò hàn jūn é
这句话大意是:(十)金抄作「●」,明抄作「汗」,均讹;。
zī cóng huáng xiào zhāng xiào hú xiāng běn děng zuò zhī
这句话大意是:兹从黄校、张校、湖湘本等作「汁」。
ji yào yǐn zuò jiē yǒu bái zhī mǎn rú nóng
这句话大意是:《辑要》引作「皆有白汁满如浓」。
shí yī gè běn jūn é zuò zi jǐn jīn chāo zuò le shì wéi yī zhèng què de zì
这句话大意是:(十一)各本均讹作「子」,仅金抄作「了」,是唯一正确的字。
shí èr gè běn jūn zuò kāng yí kuàng zhī é
这句话大意是:(十二)各本均作「糠」,疑「穬」之讹。
kuàng mài jí luǒ dà mài yì chēng yuán mài
这句话大意是:穬麦即裸大麦,亦称元麦。
shí sān běn duàn nèi sì guā zì jīn chāo míng chāo jūn zuò zhòng yuàn kè cán yè shèng yǒu hòu èr guā zì yì zuò zhòng míng qīng kè běn jūn zuò guā huáng xiào zhāng xiào wèi xiào chū kě néng yì zuò guā
这句话大意是:(十三)本段内四「瓜」字,金抄、明抄均作「众」(院刻残页剩有后二瓜字,亦作「众」),明清刻本均作「瓜」,黄校、张校未校出,可能亦作「瓜」。
àn zhòng jí gū zì shì jiāo bái yě xǔ běn piān zuò zhě xí guàn shàng xiě guā wèi zhòng yóu guǒ zhī xiě zuò
这句话大意是:按「众」即「菰」字,是茭白,也许本篇作者习惯上写「瓜」为「众」,犹「果」之写作「」。
dàn zài zhè lǐ yì zhì hùn xiáo zī yī lǜ gǎi zuò guā
这句话大意是:但在这里易致混淆,兹一律改作「瓜」。
shí sì míng chāo hú xiāng běn jīn dǎi běn zuò shào píng dàn míng chāo shào zì bù xiàng míng chāo chāo xiě zhě tóng yī rén de xiě tǐ yí yuán xì kòng bái ér yóu hòu rén jù míng kè běn tiān bǔ
这句话大意是:(十四)明抄、湖湘本、《津逮》本作「邵平」,但明抄「邵」字不像明抄抄写者同一人的写体,疑原系空白而由后人据明刻本添补;。
hú xiāng běn zé méi shàng kè yǒu xiào yǔ shuō shì shào píng zhě kǒng é
这句话大意是:湖湘本则眉上刻有校语说:「「似邵平者」,恐讹」;。
jīn chāo huáng xiào zhāng xiào zuò xiào píng
这句话大意是:金抄、黄校、张校作「校平」。
àn shào píng yǐ zhǒng guā zhe chēng jiàn juǎn èr zhǒng guā piān dàn shǐ jí bìng wú zhǒng luó bo jì zài hú xiāng běn xiào yǔ yǐ yí qí wù
这句话大意是:按邵平以种瓜著称(见卷二《种瓜》篇),但史籍并无种萝卜记载,湖湘本校语已疑其误。
xiào tōng jiào rú jiāng shì zì gǎi zuò yǐ zì zé yǐ jiào píng zhě zhǒng guā luó bo chā kě jiě shì wéi píng rú zhǐ qí yú wǔ mǔ bǐ jiào píng cháng de de huò jiào píng tǎn de de zé cí yì réng yǒu wèi zhōu
这句话大意是:「校」通「较」,如将「似」字改作「以」字,则「以较平者种瓜、萝卜」,差可解释,惟「平」如指其余五亩比较平常的地或较平坦的地,则词义仍有未周。
zhè shì yī gè hái méi yǒu jiě jué de wèn tí
这句话大意是:这是一个还没有解决的问题。
shí wǔ huáng xiào hú xiāng běn děng yǒu zhě zì yuàn kè jīn chāo míng chāo wú
这句话大意是:(十五)黄校、湖湘本等有「者」字,院刻、金抄、明抄无。
shí liù liǎng sòng běn zuò shèng guǒ hú xiāng běn jīn dǎi běn é zuò shèng shuāi
这句话大意是:(十六)两宋本作「盛裹」,湖湘本、《津逮》本讹作「胜衰」。
wéi bìng xū shèng guǒ yì shōu zi qì yí yīng dào zuò yì shōu zi qì bìng xū shèng guǒ zé shèng guǒ zhǐ zhǒng zi zhù cáng bǐ jiào hé shì
这句话大意是:惟「并须盛裹,亦收子讫」,疑应倒作「亦收子讫,并须盛裹」,则「盛裹」指种子贮藏,比较合适。
shí qī yuàn kè jīn chāo děng zuò shū míng chāo é zuò lún
这句话大意是:(十七)院刻、金抄等作「输」,明抄讹作「轮」。
shū zhǐ jiù dì chéng pī de gē mài
这句话大意是:「输」指就地成批地割卖。
shí bā yuàn kè jīn chāo děng zuò péi míng chāo é zuò bèi
这句话大意是:(十八)院刻、金抄等作「培」,明抄讹作「倍」。
yī hòu jì bù kě néng zhǐ chuán shuō zhōng de hòu jì zhè gè rén kě néng zhǐ dāng shí liú chuán zhe de tuō míng hòu jì de nóng shū
这句话大意是:「一」「后稷」,不可能指传说中的后稷这个人,可能指当时流传著的托名后稷的农书。
èr wáng zhēn nóng shū kěn gēng piān zhōng yuán de jiē píng kuàng hàn tián lù de yī lí bì yòng liǎng niú sān niú huò sì niú yǐ yī rén zhí zhī
这句话大意是:「二」王祯《农书‧垦耕》篇:「中原地皆平旷,旱田陆地,一犁必用两牛、三牛或四牛,以一人执之。
nóng sāng ji yào juǎn qī yǐn hán shì zhí shuō niú yī jù sān huò
这句话大意是:」《农桑辑要》卷七引《韩氏直说》:「牛一具,三只。
gè dì qíng kuàng bù tóng pèi hé èr tóu yǐ shàng de niú gòng wǎn yī lí jiào zuò yī jù niú
这句话大意是:」各地情况不同,配合二头以上的牛共挽一犁,叫做「一具牛」。
sān zhè gè dà xiǎo mǔ de bǐ lǜ shì shuō xiǎo mǔ sān bǎi mǔ hé qí de dà mǔ yī bǎi sān shí wǔ mǔ
这句话大意是:「三」这个大小亩的比率,是说小亩三百亩,合齐地大亩一百三十五亩。
jiǎ dìng yǐ yī bǎi fāng bù wèi yī xiǎo mǔ
这句话大意是:假定以一百方步为一小亩,。
yǐ èr bǎi sì shí fāng bù wèi yī dà mǔ yào shù mǔ fǎ jí xì yǐ èr bǎi sì shí fāng bù wèi yī mǔ
这句话大意是:以二百四十方步为一大亩(《要术》亩法即系以二百四十方步为一亩,。
cóng juǎn wǔ zhǒng bái yáng zhǒng liǔ gè fǎ
这句话大意是:从卷五种白杨、种柳各法,。
kě yǐ tuī zhī
现代白话:能够推知),。
zé xiǎo mǔ sān qǐng
这句话大意是:则小亩三顷,。
gāng hé dà mǔ yī bǎi èr shí wǔ mǔ
这句话大意是:刚合大亩一百二十五亩,。
wèi zhī sān zì shì fǒu èr zì zhī wù
这句话大意是:未知「三」字是否「二」字之误?
lìng yī zhǒng jiě shì shì xiǎo mǔ yī qǐng hé qí de dà mǔ sān shí wǔ mǔ
这句话大意是:另一种解释,是小亩一顷,合齐地大亩三十五亩。
sì gǔ zī zhǐ yǐ qí de zhǒng gǔ zi
这句话大意是:「四」「谷资」,指以其地种谷子。
wǔ gài mó yì chēng láo shì gēng hòu suì tǔ hé píng tǔ de zhòng yào nóng jù zhǔ yào zuò yòng zài bǎo dì
这句话大意是:「五」「盖磨」,亦称「劳」,是耕后碎土和平土的重要农具,主要作用在保墑。
wáng zhēn nóng shū juǎn yī èr láo jīn yì míng láo yuē mó yòu míng gài
这句话大意是:王祯《农书》卷一二「劳」:「今亦名劳曰摩,又名盖。
fán yǐ gēng bà yù shòu zhǒng zhī de fēi láo bù kě
这句话大意是:凡已耕耙欲受种之地,非劳不可。
yòu juǎn èr bà láo piān bà yǒu qú shū zhī yì láo yǒu gài mó zhī gōng
这句话大意是:」又卷二《耙劳篇》:「耙有渠疏之义,劳有盖磨之功。
jīn rén hū bà yuē qú shū láo yuē gài mó jiē yīn qí yòng yǐ míng zhī suǒ yǐ sàn qù shān píng tǔ rǎng yě
这句话大意是:今人呼耙曰渠疏,劳曰盖磨,皆因其用以名之,所以散去芟,平土壤也。
yào shù běn wén zhǐ chēng láo huò chēng mó wú chēng gài zhě
这句话大意是:」《要术》本文只称「劳」,或称「摩」,无称「盖」者。
liù qiè mì qiè de yì sī yǐ lì wū bǎo dì
这句话大意是:「六」「切」,密切的意思,以利于保墑。
qī xuán suí jí de yì sī
这句话大意是:「七」「旋」,随即的意思。
bā zhēng yuè chū tǔ wēn hái méi yǒu zhuǎn nuǎn
这句话大意是:「八」正月初,土温还没有转暖。
běi fāng cǐ shí yì bān hái shì bīng dòng de shí hou
这句话大意是:北方此时一般还是冰冻的时候。
wèi kāi yáng qì shàng zhǐ tǔ wēn hái méi yǒu zhuǎn nuǎn shí de tǔ miàn shàng
这句话大意是:「未开阳气上」,指土温还没有转暖时的土面上。
jiǔ zì shū wú cǐ zì
这句话大意是:「九」「●」,字书无此字。
àn ěr yā shì gōng zhí wèi zhī yì
现代白话:按《你雅‧释宫》:「樴谓之杙。
zhí yì jì tóng yì yì yīng yǔ tóng yì
这句话大意是:」樴、杙既同义,「●」亦应与「●」同义。
guǎng yùn èr shí sì zhí hé
这句话大意是:《广韵》「二十四职」:「●,禾●。
zì yì zuò
这句话大意是:」字亦作「」。
táng xuán yīng yī qiè jīng yīn yì juǎn èr èr yú jiā shī de lùn juǎn sān jiǔ zhuāng xīn zhù mài ké pò suì zhě wèi zhī mài
这句话大意是:唐玄应《一切经音义》卷二二《瑜伽师地论》卷三九「●」庄炘注:「麦壳破碎者谓之麦。
zé gǔ dāng shì zhǐ gǔ ké jí duàn jīng cán yè zhī lèi
这句话大意是:」则「谷●」当是指谷壳及断茎残叶之类。
yī zhuǎn zhǐ zài gēng
这句话大意是:「一0」「转」,指再耕。
wáng zhēn nóng shū kěn gēng piān chū gēng yuē tā zài gēng yuē zhuǎn
这句话大意是:王祯《农书‧垦耕篇》:「初耕曰塌,再耕曰转。
yào shù juǎn yī gēng tián piān chū gēng yù shēn zhuǎn de yù qiǎn
这句话大意是:」《要术》卷一《耕田》篇:「初耕欲深,转地欲浅。
yī yī xiǎng tōng shǎng
这句话大意是:「一一」「饷」通「晌」。
qīng qí jùn zǎo mǎ shǒu nóng yán fāng yán piān wǔ wèi zhī shǎng wǔ wǎn wèi zhī hòu shǎng
这句话大意是:清祁寯藻《马首农言‧方言》篇:「午谓之晌午,晚谓之后晌。
zhè shì běi fāng tōng yǔ zhǐ yì tiān nèi de mǒu duàn shí jiān zhè lǐ suí xiǎng yì jí gēng guò zhī hòu jiù zài nà shí suí jí gài hǎo
这句话大意是:」这是北方通语,指一天内的某段时间,这里「随饷」,意即耕过之后就在那时随即盖好。
yī èr wēi dài xià dì jiào dī xià de de
这句话大意是:「一二」「微带下地」,较低下的地。
yī sān guǎng yā shì gǔ yī zào shǐ yě
这句话大意是:「一三」《广雅‧释诂一》:「造,……始也。
yīn cāo sú yǐ cāo zì jiè yòng zhī
这句话大意是:」音操,俗以「糙」字借用之。
xiàn zài hé nán jí chēng zǎo mài zi wèi cāo mài
这句话大意是:现在河南即称早麦子为「糙麦」。
zhè lǐ cāo zhǒng jí zhǐ gǔ zi de zǎo shú pǐn zhǒng
这句话大意是:这里「糙种」,即指谷子的早熟品种。
yī sì hán shí jiù shí shí jié míng zài qīng míng jié qián yī rì huò èr rì
这句话大意是:「一四」「寒食」,旧时时节名,在清明节前一日或二日。
yī wǔ hūn zhǐ huáng hūn
这句话大意是:「一五」「昏」指黄昏。
cài yōng yuè lìng zhāng jù rì rù hòu lòu sān kè wèi hūn rì chū qián lòu sān kè wèi míng xīng chén kě jiàn zhī shí yě
这句话大意是:蔡邕《月令章句》:「日入后漏三刻为昏,日出前漏三刻为明,星辰可见之时也。
fáng xīn shì èr xīng sù míng èr shí bā xiù zhī yī
这句话大意是:」「房」、「心」是二星宿名(二十八宿之一)。
fáng sù shì cāng lóng qī sù de dì sì sù xīn sù shì dì wǔ sù
这句话大意是:房宿是「苍龙」七宿的第四宿,心宿是第五宿。
zhōng dài biǎo fāng wèi zhǐ zhèng nán fāng
这句话大意是:「中」,代表方位,指正南方。
hou hūn fáng xīn zhōng shì shuō chá hou dào huáng hūn shí fáng sù xīn sù yùn xíng dào zhèng nán fāng de nà gè jié hou
这句话大意是:「候昏房、心中」,是说察候到黄昏时房宿、心宿运行到正南方的那个节候。
xīn sù fáng sù yě chēng huǒ xīng
这句话大意是:心宿、房宿也称「火星」。
huǒ xīng hūn zhōng zài shén me yuè fèn
这句话大意是:「火星」昏中,在什么月份?
huái nán zǐ zhǔ shù xun dà huǒ zhōng zé zhǒng shǔ shū
这句话大意是:《淮南子‧主术训》:「大火中,则种黍、菽。
gāo yòu zhù dà huǒ dōng fāng cāng lóng zhī sù
这句话大意是:」高诱注:「大火,东方苍龙之宿。
sì yuè jiàn sì zhōng zài nán fāng
这句话大意是:四月建巳,中在南方。
yào shù juǎn èr shǔ jì piān yǐn shàng shū kǎo líng yào xià huǒ xīng hūn zhōng kě yǐ zhǒng shǔ shū
现代白话:」《要术》卷二《黍穄》篇引《尚书考灵曜》:「夏,火星昏中,能够种黍、菽。
xiǎo zhù huǒ dōng fāng cāng lóng zhī sù
这句话大意是:」小注:「火,东方苍龙之宿。
sì yuè hūn zhōng zài nán fāng
这句话大意是:四月昏,中在南方。
dōu zài sì yuè
这句话大意是:」都在四月。
dàn yě yǒu shuō zài wǔ yuè de rú shàng shū yáo diǎn rì yǒng xīng huǒ yǐ zhèng zhòng xià jí zài wǔ yuè
这句话大意是:但也有说在五月的,如《尚书‧尧典》:「日永星火,以正仲夏」,即在五月。
lǐ jì yuè lìng kǒng yǐng dá shū shuō míng yuè lìng hūn zhōng huò dàn zhōng de jié hou hé lì fǎ yǒu bù tóng shì yīn wèi hūn míng zhōng xīng jiē dà lüè ér yán
这句话大意是:《礼记‧月令》孔颖达疏说明《月令》「昏中」或「旦中」的节候和历法有不同,是因为「昏、明中星,皆大略而言。
tóng shí de qū yě yǒu bù tóng
这句话大意是:」同时地区也有不同。
yī liù jì shì chóu mì de yì sī
这句话大意是:「一六」「穊」是稠密的意思。
yī qī bào shì kuài de yì sī
这句话大意是:「一七」「报」是快的意思。
lǐ jì shǎo yí wú bá lái wú bào wǎng
这句话大意是:《礼记‧少仪》:「毋拔来,毋报往。
zhèng xuán zhù bào dú wèi fù jí zhī fù
这句话大意是:」郑玄注:「报,读为赴疾之赴。
bá fù jiē jí yě
这句话大意是:拔、赴,皆疾也。
hòu rén yīn yǐ bá lái bào wǎng zhǐ lái wǎng pín shù
这句话大意是:」后人因以「拔来报往」指来往频数。
yī bā kē dìng jí dìng miáo
这句话大意是:「一八」「科定」即定苗。
shàng wén wèi cán yí yīng zuò mò cán
这句话大意是:上文「未蚕」,疑应作「末蚕」。
yī jiǔ chú gǔ yào xiān qiǎn hòu shēn zài qiǎn zhè lǐ yǐ míng què zhǐ chū zhè gè yuán zé
这句话大意是:「一九」锄谷要先浅,后深,再浅,这里已明确指出这个原则。
qún zhòng zǒng jié de tóu biàn jiān miáo yào zhǔn èr biàn fú miáo yào wěn sān biàn shēn chú yào hěn shì zhí de zhòng shì de jīng yàn
这句话大意是:群众总结的「头遍间苗要准,二遍扶苗要稳,三遍深锄要狠」,是值得重视的经验。
èr bìng zhǒng gēng sān biàn wǔ yuè chū gēng cǎo làn zài gēng lián zhǒng qián gēng yī biàn gòng sān biàn
这句话大意是:「二0」「并种,耕三遍」,五月初耕,草烂再耕,连种前耕一遍,共三遍。
èr yī nóng jiǎ jiè wèi nóng zhǐ qí rǔ bái zhuàng yè zhī nóng hòu rú nóng
这句话大意是:「二一」「浓」,假借为「脓」,指其乳白状液汁浓厚如脓。
shì míng shì xíng tǐ nóng nóng yě zhī nóng hòu yě
这句话大意是:《释名‧释形体》:「脓,𬪩也,汁𬪩厚也。
nóng jí jīn nóng zì
这句话大意是:」「𬪩」即今「浓」字。
wén xuǎn méi chéng qī fā gān cuì féi nóng
这句话大意是:《文选》枚乘《七发》:「甘脆肥𬪩。
nóng yì zuò nóng
这句话大意是:」「𬪩」亦作「脓」。
nóng nóng nóng gǔ kě tōng jiǎ
这句话大意是:「浓」、「𬪩」、「脓」,古可通假。
èr èr quán chóu nào zhǐ má miáo jí wèi chóu mì yīn ér zhǎng de xì ruò suǒ yǐ yào xì xīn dì bá qù
这句话大意是:「二二」「全稠闹」,指麻苗极为稠密,因而长得细弱,所以要细心地拔去。
èr sān shàng shū yáo diǎn tāng tāng hóng shuǐ hào hào tāo tiān
这句话大意是:「二三」《尚书‧尧典》:「汤汤洪水……浩浩滔天。
guǎn zǐ shān quán shù tāng qī nián hàn
这句话大意是:」《管子‧山权数》:「汤七年旱。
hàn shū shí huò zhì yáo yǔ yǒu jiǔ nián zhī shuǐ tāng yǒu qī nián zhī hàn
这句话大意是:」《汉书‧食货志》:「尧、禹有九年之水,汤有七年之旱。
èr sì zhuó rán yóu yán xiǎn rán
这句话大意是:「二四」「灼然」,犹言显然。
èr wǔ kuí jiàn juǎn sān zhǒng kuí piān zhù shì yī
这句话大意是:「二五」「葵」,见卷三《种葵》篇注释「一」。
èr liù mán jing jí wú jīng
这句话大意是:「二六」「蔓菁」即芜菁。
èr qī zhè liǎng gè rì zi de qián yī tiān shì qī yuè chū qī qǐ qiǎo jié hé qī yuè shí wǔ rì zhōng yuán jié chéng shì lǐ xū yào jiào duō de guā guǒ shū cài suǒ yǐ xiān yī rì zhǔn bèi hǎo gǎn jié qù mài
这句话大意是:「二七」这两个日子的前一天,是七月初七「乞巧节」和七月十五日「中元节」,城市里需要较多的瓜果蔬菜,所以先一日准备好赶节去卖。
nán cháo liáng zōng jīng chu suì shí jì shuō qī xī rén jiā fù nǚ chén guā guǒ wū tíng zhōng yǐ qǐ qiǎo
这句话大意是:南朝梁宗《荆楚岁时记》说「七夕」「人家妇女……陈瓜果于庭中以乞巧」。
yòu shuō qī yuè shí wǔ rì sēng ní dào sú xī yíng pén gōng zhū fú
这句话大意是:又说:「七月十五日,僧尼道俗,悉营盆供诸佛。
jí suǒ wèi yú lán pén huì
这句话大意是:」即所谓「盂兰盆会」。
dōu shì jiù sú mí xìn huó dòng
这句话大意是:都是旧俗迷信活动。