hòu wèi gāo yáng tài shǒu gǔ sī xié zhuàn shǔ jì dì sì liáng shú dì wǔ dà dòu dì liù xiǎo dòu dì qī zhǒng má dì bā zhǒng má zi dì jiǔ dà xiǎo mài dì shí jù mài fù shuǐ dào dì shí yī hàn dào dì shí èr hú má dì shí sān zhǒng guā yī dì shí sì qié zi fù zhǒng hù dì shí wǔ zhǒng yù dì shí liù
这句话大意是:后魏高阳太守贾思勰撰黍穄第四粱秫第五大豆第六小豆第七种麻第八种麻子第九大小麦第十瞿麦附水稻第十一旱稻第十二胡麻第十三种瓜(一)第十四茄子附种瓠第十五种芋第十六。
yī zhǒng guā yuán zuò zhǒng zhū sè guā zī cóng juǎn nèi piān tí zuò zhǒng guā
这句话大意是:(一)「种瓜」,原作「种诸色瓜」,兹从卷内篇题作「种瓜」。
shǔ jì dì sì ěr yā yuē yī jù hēi shǔ
现代白话:黍穄第四《你雅》曰(一):「秬,黑黍。
pī yī fū èr mǐ
这句话大意是:秠,一稃二米。
guō pú zhù yuē èr pī yì hēi shǔ dàn zhōng mǐ yì ěr
这句话大意是:」郭璞注曰:(二)「秠亦黑黍,但中米异耳。
kǒng zǐ yuē sān shǔ kě yǐ wèi jiǔ
现代白话:孔孔子说(三):「黍能够为酒。
guǎng zhì yún sì yǒu niú shǔ yǒu dào wěi shǔ xiù chéng chì shǔ yǒu mǎ gé wǔ dà hēi shǔ yǒu jù shǔ yǒu wēn zhūn huáng shǔ yǒu bái shǔ yǒu máng yàn gē liù zhī míng
这句话大意是:《广志》云(四):「有牛黍,有稻尾黍、秀成赤黍,有马革(五)大黑黍,有秬黍,有温屯黄黍,有白黍,有芒、鷰鸽(六)之名。
jì yǒu chì bái hēi qīng huáng yàn gē fán wǔ zhǒng
这句话大意是:穄,有赤、白、黑、青、黄鷰鸽,凡五种。
àn jīn sú yǒu yuān yāng shǔ bái mán shǔ bàn xià shǔ
这句话大意是:按今俗有鸳鸯黍、白蛮黍、半夏黍;。
yǒu lǘ pí jì
这句话大意是:有驴皮穄。
cuī shí yuē shǔ zhī shú qī shú zhě yī míng jì yě
这句话大意是:崔寔曰:「,黍之秫(七)熟者,一名穄也。
fán shǔ jì tián xīn kāi huāng wèi shàng dà dòu dǐ wèi cì gǔ dǐ wèi xià
这句话大意是:凡黍、穄田,新开荒为上,大豆底为次,谷底为下。
de bì yù shú
这句话大意是:地必欲熟。
zài zhuǎn yī nǎi jiā
这句话大意是:再转「一」乃佳。
ruò chūn xià gēng zhě xià zhǒng hòu zài láo wèi liáng
这句话大意是:若春夏耕者,下种后,再劳为良。
yī mǔ yòng zi sì shēng
这句话大意是:一亩,用子四升。
sān yuè shàng xún zhǒng zhě wèi shàng shí sì yuè shàng xún wèi zhōng shí wǔ yuè shàng xún wèi xià shí
这句话大意是:三月上旬种者为上时,四月上旬为中时,五月上旬为下时。
xià zhǒng shǔ jì yǔ zhì bā gǔ tóng shí
这句话大意是:夏种黍、穄,与稙(八)谷同时;。
fēi xià zhě dà shuài yǐ zhēn chì wèi hou
这句话大意是:非夏者,大率以椹赤为候。
yàn yuē zhēn lí lí èr zhǒng shǔ shí
这句话大意是:谚曰:「椹厘厘「二」,种黍时。
zào shī hou huáng sān
这句话大意是:」燥湿候黄「三」。
shǐ zhāng qiè zhǒng qì bù yè tà
这句话大意是:始章切种讫不曳挞。
cháng jì shí yuè shí yī yuè shí èr yuè dòng shù rì zhǒng zhī wàn bù shī yī
这句话大意是:常记十月、十一月、十二月冻树日种之,万不失一。
dòng shù zhě níng shuāng fēng zhe mù tiáo yě
这句话大意是:冻树者,凝霜封著木条也。
jiǎ lìng yuè sān rì dòng shù hái yǐ yuè sān rì zhǒng shǔ
这句话大意是:假令月三日冻树,还以月三日种黍;。
tā jiē fǎng cǐ
这句话大意是:他皆倣此。
shí yuè dòng shù yi zǎo shǔ shí yī yuè dòng shù yi zhōng shǔ shí èr yuè dòng shù yi wǎn shǔ
这句话大意是:十月冻树宜早黍,十一月冻树宜中黍,十二月冻树宜晚黍。
ruò cóng shí yuè zhì zhèng yuè jiē dòng shù zhě zǎo wǎn shǔ xī yi yě
这句话大意是:若从十月至正月皆冻树者,早晚黍悉宜也。
miáo shēng lǒng píng jí yi pá láo
这句话大意是:苗生垄平,即宜杷劳。
chú sān biàn nǎi zhǐ
这句话大意是:锄三遍乃止。
fēng ér bù jiǎng
这句话大意是:锋而不耩。
miáo wǎn jiǎng jí duō zhé yě
这句话大意是:苗晚耩,即多折也。
yì jì yù zǎo yì shǔ yù wǎn
这句话大意是:刈穄欲早,刈黍欲晚。
jì wǎn duō líng luò shǔ zǎo mǐ bù chéng
这句话大意是:穄晚多零落,黍早米不成。
yàn yuē jì qīng hóu shǔ zhé tóu
这句话大意是:谚曰:「穄青喉,黍折头。
sì jiē jí shī jiàn wǔ
这句话大意是:「四」」皆即湿践「五」。
jiǔ jī zé yì yù zào jiàn duō dōu mù
这句话大意是:久积则浥郁,燥践多兜牟。
liù jì jiàn qì jí zhēng ér yì wū jié fǎn jiǔ zhī qī
这句话大意是:「六」穄,践讫即蒸而裛于劫反(九)之「七」。
bù zhēng zhě nán chōng mǐ suì zhì chūn yòu shí tǔ chòu
这句话大意是:不蒸者难舂,米碎,至春又(十)土臭;。
zhēng zé yì chōng mǐ jiān xiāng qì jīng xià bù xiē yě
这句话大意是:蒸则易舂,米坚,香气经夏不歇也。
shǔ yi shài zhī lìng zào
这句话大意是:黍,宜晒之令燥。
shī jù zé yù
这句话大意是:湿聚则郁。
fán shǔ nián zhě shōu báo
这句话大意是:凡黍,黏者收薄。
jì wèi měi zhě yì shōu báo nán chōng
这句话大意是:穄,味美者,亦收薄,难舂。
zá yīn yáng shū yuē shǔ shēng wū yú
这句话大意是:《杂阴阳书》曰:「黍「生」于榆。
liù shí rì xiù xiù hòu sì shí rì chéng
这句话大意是:六十日秀,秀后四十日成。
shǔ shēng wū sì zhuàng wū yǒu zhǎng wū xū lǎo wū hài sǐ wū chǒu è wū bǐng wǔ jì wū chǒu yín mǎo
这句话大意是:黍「生」于巳,「壮」于酉,「长」于戌,「老」于亥,「死」于丑,恶于丙、午,忌于丑、寅、卯。
jì jì wū wèi yín
这句话大意是:穄,忌于未、寅。
xiào jīng yuán shén qì yún hēi fén bā yi shǔ mài
这句话大意是:《孝经援神契》云:「黑坟「八」宜黍、麦。
shàng shū kǎo líng yào yún xià huǒ xīng hūn zhōng kě yǐ zhǒng shǔ shū
现代白话:《尚书考灵曜》云:「夏,火星昏中,能够种黍、菽。
huǒ dōng fāng cāng lóng zhī sù sì yuè hūn zhōng zài nán fāng jiǔ
这句话大意是:「火,东方苍龙之宿,四月昏,中在南方「九」。
shū dà dòu yě
这句话大意是:菽,大豆也。
shí yī
这句话大意是:(十一)」。
fàn shèng zhī shū shí èr yuē shǔ zhě shǔ yě zhǒng zhě bì dài shǔ
这句话大意是:《泛胜之书》(十二)曰:「黍者暑也,种者必待暑。
xiān xià zhì èr shí rì cǐ shí yǒu yǔ qiáng tǔ kě zhǒng shǔ
这句话大意是:先夏至二十日,此时有雨,彊土可种黍。
yàn yuē qián shí shí sān chī zhāng hòu shí qiāng xiāng yī yù de shǔ jìn wǒ bàng
这句话大意是:谚曰:「前十(十三)鸱张,后十羌襄「一0」,欲得黍,近我傍。
wǒ bàng wèi jìn xià zhì yě gài kě yǐ zhǒng wǎn shǔ yě
现代白话:」「我傍」,谓近夏至也,盖能够种晚黍也。
yī mǔ sān shēng
这句话大意是:一亩,三升。
shǔ xīn wèi shēng yǔ guàn qí xīn xīn shāng wú shí
这句话大意是:「黍心未生,雨灌其心,心伤无实。
shǔ xīn chū shēng wèi tiān lù
这句话大意是:「黍心初生,畏天露。
lìng liǎng rén duì chí zhǎng suǒ sōu qù qí lù rì chū nǎi zhǐ
这句话大意是:令两人对持长索,搜去其露,日出乃止。
fán zhǒng shǔ fù tǔ chú zhì jiē rú hé fǎ yù shū wū hé
这句话大意是:「凡种黍,覆土锄治,皆如禾法,欲疏于禾。
àn shí sì shū shǔ suī kē yī yī ér mǐ huáng yòu duō jiǎn jí kōng
这句话大意是:」按(十四)疏黍虽科「一一」,而米黄,又多减及空;。
jīn jì suī bù kē ér mǐ bái qiě jūn shú bù jiǎn gèng shèng shū zhě
这句话大意是:今穊,虽不科而米白,且均熟不减,更胜疏者。
fàn shì yún yù shū wū hé qí yì wèi wén
这句话大意是:泛氏云:「欲疏于禾」,其义未闻。
cuī shì yuē shí wǔ sì yuè cán rù cù shí yǔ jiàng kě zhǒng shǔ hé wèi zhī shàng shí
这句话大意是:崔氏曰(十五):「四月蚕入簇,时雨降,可种黍、禾,谓之上时。
xià zhì xiān hòu gè èr rì kě zhǒng shǔ
这句话大意是:「夏至先后各二日,可种黍。
chóng shí li zhě shǔ guì yě
这句话大意是:「虫食李者黍贵也。
yī jiàn ěr yā shì cǎo wén tóng
现代白话:(一)见《你雅‧释草》,文同。
jù yīn jù pī yīn pī
这句话大意是:「秬」音巨,「秠」音丕。
èr jīn chāo zuò yuē tā běn zuò yún
这句话大意是:(二)金抄作「曰」,他本作「云」。
guō pú zhù wén yì ěr xià shàng yǒu hàn hé dì shí rèn chéng shēng hēi shǔ huò sān sì shí shí èr mǐ de shǔ sān hú bā dǒu shì
这句话大意是:《郭璞》注文「异耳」下尚有:「汉和帝时,任城生黑黍,或三四实,实二米,得黍三斛八斗是。
sān shuō wén shǔ zì xià yǐn kǒng zǐ yǒu shǔ kě wèi jiǔ jù
这句话大意是:(三)《说文》「黍」字下引孔子有「黍可为酒」句。
sì tài píng yù lǎn juǎn bā sì èr shǔ yǐn guǎng zhì dào wěi shǔ wú shǔ zì chū xué jì juǎn èr bā wǔ gǔ liǎng yǐn guǎng zhì yì wú shǔ zì yǒu jù shǔ zuò huò yún jù shǔ
这句话大意是:(四)《太平御览》卷八四二「黍」引《广志》,「稻尾黍」无「黍」字(《初学记》卷二八「五谷」两引《广志》亦无「黍」字),「有秬黍」作「或云秬黍」。
guān wū jì yù lǎn juǎn bā sì èr jì yǐn guǎng zhì shì yǒu chì jì yǒu bái hēi qīng huáng yàn gē fán wǔ zhǒng
这句话大意是:关于穄,《御览》卷八四二「穄」引《广志》是:「有赤穄,有白、黑、青、黄鷰鸽,凡五种。
zé yào shù suǒ yǐn yǒu chì bái hēi qīng huáng yàn gē fán wǔ zhǒng shì shì zhǐ míng wèi yàn gē de jì yǒu chì bái děng wǔ zhǒng
这句话大意是:」则《要术》所引「有赤、白、黑、青、黄鷰鸽,凡五种」,似是指名为「鷰鸽」的穄,有赤白等五种。
wǔ jīn chāo míng chāo hú xiāng běn zuò mǎ cǎo chū xué jì juǎn èr qī tài píng yù lǎn juǎn bā sì èr yǐn guǎng zhì jūn zuò mǎ gé jiàn xi běn jù yǐ gǎi zhèng cǎo dāng xì gé zì xíng jìn ér é zī jù gǎi
这句话大意是:(五)金抄、明抄、湖湘本作「马草」,《初学记》卷二七、《太平御览》卷八四二引《广志》均作「马革」,渐西本据以改正,「草」当系「革」字形近而讹,兹据改。
liù máng
这句话大意是:(六)「芒」,。
gè běn zhì wèi fēn qí
这句话大意是:各本至为纷歧,。
huáng xiào zhāng xiào míng chāo rú wén
这句话大意是:黄校、张校、明抄如文,。
jīn chāo zuò qū máng
这句话大意是:金抄作「岖芒」,。
ér hú xiāng běn děng zuò yún
这句话大意是:而湖湘本等作「云」,。
tài píng yù lǎn juǎn bā sì èr yǐn zuò yù wáng
这句话大意是:《太平御览》卷八四二引作「妪亡」,。
yún wáng yīng xì máng zì zhī wù
这句话大意是:「云」、「亡」应系「芒」字之误,。
zī gū cóng huáng xiào
这句话大意是:兹姑从黄校。
yàn gē chū xué jì juǎn èr qī liǎng yǐn guǎng zhì jūn zuò yàn hàn gē yīng shì hàn zì zhī é
这句话大意是:「鷰鸽」,《初学记》卷二七两引广志均作「鷰颔」,「鸽」应是「颔」字之讹。
qī shú jīn chāo huáng xiào míng chāo tóng hú xiāng běn děng zuò jì yīng jūn xì zì zhī é lìng jiàn sì mín yuè lìng ji shì sì yuè piān xiào jì
这句话大意是:(七)「秫」,金抄、黄校、明抄同,湖湘本等作「穄」,应均系「」字之讹,另见《四民月令辑释》「四月」篇校记。
bā jīn chāo míng chāo zuò zhì hú xiāng běn děng jí ji yào yǐn zuò zhí
这句话大意是:(八)金抄、明抄作「稙」,湖湘本等及《辑要》引作「植」。
zhì gǔ shì zǎo gǔ zi juǎn yī zhǒng gǔ piān èr yuè sān yuè zhǒng zhě wèi zhī hé sì yuè wǔ yuè zhǒng zhě wèi hé
这句话大意是:「稙谷」是早谷子,卷一《种谷》篇:「二月三月种者为稙禾,四月五月种者为禾。
zhè lǐ jì shì xià zhǒng shǔ jì bù yīng yǔ zhì gǔ tóng shí zhì zì wù
这句话大意是:」这里既是「夏种黍穄」,不应「与稙谷同时」,「稙」字误。
hú xiāng běn zuò zhí zhǐ yǔ zhǒng xià sù tóng shí chā kě jiě shì fǒu zé yě xǔ jìng shì zì zhī é
这句话大意是:湖湘本作「植」,指与种夏粟同时,差可解释,否则,也许竟是「」字之讹。
jiǔ míng chāo děng zuò wū jié qiè zī cóng jīn chāo hú xiāng běn děng zuò wū jié fǎn
这句话大意是:(九)明抄等作「于劫切」,兹从金抄、湖湘本等作「于劫反」。
guān wū fǎn hé qiè gè běn zhōng cháng bù yī zhì bù yī zhì shí gài cóng běi sòng běn bù yī yī zuò xiào jì
这句话大意是:关于「反」和「切」,各本中常不一致,不一致时概从北宋本,不一一作校记。
shí huáng xiào zhāng xiào míng chāo wú yòu zì jīn chāo hú xiāng běn jí ji yào yǐn yǒu zī cóng jīn chāo
这句话大意是:(十)黄校、张校、明抄无「又」字,金抄、湖湘本及《辑要》引有,兹从金抄。
shí yī kǎo líng yào shì shàng shū wěi de yī zhǒng zhèng xuán zhù
这句话大意是:(十一)《考灵曜》是《尚书纬》的一种,郑玄注。
cǐ chù xiǎo zhù dāng xì yuán yǒu zhù wén
这句话大意是:此处小注,当系原有注文。
cān kàn juǎn yī zhǒng gǔ piān xiào jì wǔ sì
这句话大意是:参看卷一《种谷》篇校记(五四)。
shí èr jīn chāo míng chāo wú shū zì jù hú xiāng běn jiā
这句话大意是:(十二)金抄、明抄无「书」字,据湖湘本加。
shí sān huáng xiào zhāng xiào míng chāo wú shí zì jǐn jīn chāo yǒu hú xiāng běn zì xiān xià zhì zhì yī mǔ sān shēng quán tuō
这句话大意是:(十三)黄校、张校、明抄无「十」字,仅金抄有(湖湘本自「先夏至」至「一亩三升」,全脱)。
cǐ shí zì bì xū yǒu
这句话大意是:此「十」字必须有。
qián shí zhǐ xià zhì qián shí rì
这句话大意是:「前十」,指夏至前十日;。
hòu shí zhǐ xià zhì hòu shí rì
这句话大意是:「后十」,指夏至后十日。
chī zhāng huáng xiào zhāng xiào míng chāo tóng
这句话大意是:「鸱张」,黄校、张校、明抄同;。
jīn chāo zuò wǔ zhāng wù
这句话大意是:金抄作「鹉张」,误。
shí sì gè běn jūn wú àn zì míng chāo zé kòng bái yī gé jǐn jīn chāo yǒu zī jù bǔ
这句话大意是:(十四)各本均无「按」字,明抄则空白一格,仅金抄有,兹据补。
shí wǔ cuī shì zhǐ cuī shí suǒ yǐn wèi cuī shí sì mín yuè lìng wén fēn jiàn wū sì yuè jí wǔ yuè piān
这句话大意是:(十五)「崔氏」指崔寔,所引为崔寔《四民月令》文,分见于「四月」及「五月」篇。
dàn mò jù chóng shí li zhě shǔ guì yě bù jiàn wū yù zhú bǎo diǎn yǐn sì mín yuè lìng wén
这句话大意是:但末句「虫食李者黍贵也」,不见于《玉烛宝典》引《四民月令》文。
yī zhuǎn zhǐ zài gēng
这句话大意是:「一」「转」指再耕;。
zài zhuǎn jí dì yī cì gēng fān hòu zài gēng liǎng biàn
这句话大意是:「再转」,即第一次耕翻后,再耕两遍。
èr lí lí jí lí lí xíng róng sāng shèn de yóu qīng zhuǎn chì fēng měi duō shí
这句话大意是:「二」「厘厘」即「离离」,形容桑椹的由青转赤,丰美多实。
shī jīng xiǎo yǎ chén lù qí tóng qí yǐ qí shí lí lí
这句话大意是:《诗经‧小雅‧湛露》:「其桐其椅,其实离离。
máo chuán lí lí chuí yě
这句话大意是:」毛《传》:「离离,垂也。
kǒng yǐng dá shū chuí ér fán duō
这句话大意是:」孔颖达疏:「垂而蕃多。
sān xiǎo zhù shǐ zhāng qiè yīn shāng yào shù tā chù yì zuò jūn yǔ jīn zì xiāng dāng bú shì sú xiě de chǎng zì
这句话大意是:「三」「」,小注「始章切」,音商,《要术》他处亦作「●」,均与今「●」字相当,不是俗写的「场」字。
fāng yán juǎn liù chí tǎn yě
这句话大意是:《方言》卷六:「坻、坦、也。
liáng sòng zhī jiān pí fú shǔ zhī wèi zhī chí
这句话大意是:梁、宋之间,蚍蜉、●鼠之,谓之坻;。
yǐn wèi zhī tǎn
这句话大意是:螾,谓之坦。
guō pú zhù yīn shāng
这句话大意是:」郭璞注:「」,「音伤。
shǔ fén shǔ yě
这句话大意是:」「●鼠,蚡鼠也。
yǐn qū yě
这句话大意是:」「螾,蛐也;。
qí fèn míng tǎn
这句话大意是:其粪名坦。
pí fú shì dà mǎ yǐ fén shǔ jí shǔ yǐn jí qiū yǐn
这句话大意是:」蚍蜉是大蚂蚁,蚡鼠即鼠,螾即蚯蚓。
jīng guò zhè xiē xiǎo dòng wù zuān xué zuò cháo hòu de shū sōng zá fèn de tǔ chēng wèi
这句话大意是:经过这些小动物钻穴作巢后的疏松杂粪的土称为「」。
yào shù zào shī hou huáng yóu zhè yī yì yì yǎn biàn ér lái zhǐ tǔ rǎng zhōng bǎo yǒu mǒu zhǒng de shī rùn chéng dù hé liáng hǎo de jié gòu ér yán
这句话大意是:《要术》:「燥湿候黄」,由这一意义演变而来,指土壤中保有某种的湿润程度和良好的结构而言。
xiàn zài shān xī yǒu jīng yàn de lǎo nóng zhǒng gǔ zi yě hou huáng xià zhǒng
这句话大意是:现在山西有经验的老农种谷子,也候「黄●」下种。
suǒ wèi huáng jí tǔ rǎng shī rùn chéng tuán rēng zhī sǎn suì shǒu chù zhī wēi yǒu shī yìn hé liáng shuǎng zhī gǎn
这句话大意是:所谓黄●,即「土壤湿润,成团,扔之散碎,手触之,微有湿印和凉爽之感。
liú jié děng chūn gǔ wǔ xǐ wǔ pà de zēng chǎn wěn shōu jīng yàn zhōng guó nóng bào yī jiǔ liù sì nián dì qī qī dàn huáng bì xū gēng bà shú tòu cái néng bǎo chí rú guǒ zhěng dì bù liáng kē lā dà ér duō pǎo de qián jiù bù kě néng bǎo chí huáng
这句话大意是:」(刘杰等:《春谷「五喜五怕」的增产稳收经验》,《中国农报》一九六四年第七期)但黄●必须耕耙熟透才能保持,如果整地不良,坷垃大而多,跑●地干,就不可能保持黄●。
qīng dài shān dōng de qū de nóng shū pú sōng líng nóng cán jīng wǔ yuè zhǒng dòu tiáo jí yǔ bù shèn zú dàn jiē huáng shuǎng tǔ jí zhǒng zhī dàn néng chū jí hàn niàn yú rì yì bù fáng
这句话大意是:清代山东地区的农书蒲松龄《农蚕经》「五月」「种豆」条:「即雨不甚足,但接黄塽土即种之,但能出,即旱廿余日亦不妨。
huáng shuǎng jí huáng yì jí huáng
这句话大意是:」「黄塽」即「黄」,亦即「黄●」。
sì jì qīng hóu hóu zhǐ jì suì jī bù yǔ jīng gǎn lián jiē bù fèn zài zhè yī bù fen shàng bǎo chí lǜ sè shí jí kě shōu gē jí suǒ wèi yì jì yù zǎo
这句话大意是:「四」「穄青喉」,「喉」指穄穗基部与茎秆连接部分,在这一部分尚保持绿色时,即可收割,即所谓「刈穄欲早」。
shǔ zhé tóu zhǐ gē shǔ yào dào shǔ suì wān qū xià chuí de shí hou jí suǒ wèi yì shǔ yù wǎn
这句话大意是:「黍折头」,指割黍要到黍穗弯曲下垂的时候,即所谓「刈黍欲晚」。
dàn shǔ de yǐng ké jiào sōng róng yì luò lì tōng cháng dào suì zǐ zuì xià bù de fēn zhī yǐ zhú jiàn shī qù lǜ sè zhōng bù zǐ lì dá dào là shú shí yì yīng zhuā jǐn shōu gē
这句话大意是:但黍的颖壳较松,容易落粒,通常到穗子最下部的分枝已逐渐失去绿色,中部子粒达到蜡熟时,亦应抓紧收割。
wǔ jiàn yā de yì sī zhǐ jiāng chéng shú zǐ lì yòng gǔn yā děng fāng fǎ yā tuō xià lái
这句话大意是:「五」「践」,压的意思,指将成熟子粒用辊压等方法压脱下来。
liù dōu mù yě xiě zuò dōu móu gǔ chēng wèi zhòu jí zhàn shì tóu shàng dài de tóu kuī
这句话大意是:「六」「兜牟」,也写作「兜鍪」,古称为「胄」,即战士头上戴的「头盔」。
tài qián hòu tuō lì zhǒng rén de wài ké róng yì bèi yā pò hé zhǒng rén tuō lí xiàng yī gè gè de dōu mù nà yàng qǐ bú dào bǎo hù zhǒng rén de zuò yòng yīn ér zhǒng rén yě bèi yā huài shòu dào hěn dà sǔn shī
这句话大意是:太干后脱粒,种仁的外壳容易被压破和种仁脱离,像一个个的「兜牟」那样,起不到保护种仁的作用,因而种仁也被压坏,受到很大损失。
qī yì yīn yì yuán yì shì fēng guǒ yǐn shēn wèi shī rè xiāng yù zé yǔ yì tóng zì
这句话大意是:「七」「裛」,音邑,原义是封裹,引申为湿热相郁,则与「浥」同字;。
yòu yǐn shēn wèi fā sàn rú xiāng qì sàn chū chēng wèi yì yì gǔ shí xiāng liào yǒu yì yī xiāng
这句话大意是:又引申为发散,如香气散出称为「裛裛」,古时香料有「裛衣香」。
yào shù zhēng ér yì zhī cǎi yòng jiā rè bàn fǎ shǐ rè qì tòu rù jì lì bìng mì bì yí dìng shí jiān shǐ qí qì wèi yán sè fā shēng liáng hǎo de biàn huà
这句话大意是:《要术》「蒸而裛之」,采用加热办法使热气透入穄粒并密闭一定时间,使其气味颜色发生良好的变化。
zhè gè chù lǐ bàn fǎ hěn xiàng zhè jiāng hú zhōu yī dài de zhēng gǔ
这句话大意是:这个处理办法,很像浙江湖州一带的「蒸谷」。
zhēng gǔ de tè diǎn shì mǐ lì quán suì mǐ shǎo zhàng xìng dà yǒu tè shū de xiāng qì hé yào shù zhēng jì de tè diǎn xiāng tóng
这句话大意是:蒸谷的特点是米粒全,碎米少,胀性大,有特殊的香气,和《要术》蒸穄的特点相同。
gè lèi zhǒng zi zài chǔ cáng bǎo guǎn qī jiān yǒu gè zì bù tóng de shēng lǐ tè xìng bù zhēng de jì zhì chūn méng dòng zài shuǐ fèn hé wēn dù chāo guò ān quán jiè xiàn shí róng yì biàn zhì tǔ chòu shì biàn zhì de kāi duān
这句话大意是:各类种子在储藏保管期间有各自不同的生理特性,不蒸的穄至春萌动,在水分和温度超过安全界限时,容易变质,「土臭」是变质的开端。
dōng chōng mǐ jù yǒu hé zhēng gǔ xiāng sì de tè diǎn
这句话大意是:「冬舂米」具有和蒸谷相似的特点。
míng lù róng shū yuán zá jì wú zhōng mín jiā jì yī suì shí mǐ ruò gān shí zhì dōng yuè chōng bái yǐ xù zhī míng dōng chōng mǐ
这句话大意是:明陆容《菽园杂记》:「吴中民家,计一岁食米若干石,至冬月舂白以蓄之,名冬舂米。
cháng yí kāi chūn nóng wu jiāng xìng bù xiá wèi cǐ jí dōng yù wèi zhī
这句话大意是:尝疑开春农务将兴,不暇为此,及冬预为之。
wén zhī lǎo nóng yún bù tè wèi cǐ
这句话大意是:闻之老农云:「不特为此。
chūn qì dòng zé mǐ yá fú qǐ mǐ lì yì bù jiān cǐ shí chōng zhě duō suì ér xī shé hào pō duō
这句话大意是:春气动则米芽浮起,米粒亦不坚,此时舂者多碎而粞,折耗颇多。
dōng yuè mǐ jiān shé hào shǎo gù jí dōng chōng zhī
这句话大意是:冬月米坚折耗少,故及冬舂之。
zhè wèi lǎo nóng de guān chá hé shuō lǐ dōu zhèng què
这句话大意是:」」这位老农的观察和说理都正确。
dōng chōng mǐ de nèi zhēng gāo wēn bǎo cáng fāng fǎ yóu wèi tè bié xián fēng nán xún zhèn zhì yǐn qīng xǔ dàn fù nóng shì yòu wén dōng chōng mǐ shàng dùn fǎ zā dào cǎo wèi quān měi quān gāo yuē èr chǐ céng dié zēng gāo míng yuē dùn
这句话大意是:冬舂米的内蒸高温保藏方法,尤为特别:咸丰《南浔镇志》引清许旦复《农事幼闻》冬舂米上囤法:「扎稻草为圈,每圈高约二尺,层叠增高,名曰囤。
xiān yòng cài yè fū pí guǒ yǐ dào cǎo zā fù chéng tuán gāo shù chǐ zhí zhī dùn xīn yuē fā tóu
这句话大意是:先用菜叶、麸皮,裹以稻草,扎缚成团,高数尺,植之囤心,曰「发头」。
rán hòu jiāng mǐ rù dùn
这句话大意是:然后将米入囤。
xún rì hòu fā tóu zhēng rè shī qì shàng chōng jí yòng lóng kāng gé má bù jiǎo fu yǐ shōu zhī suí shī suí huàn wu shōu jǐn qí shī ér hòu zhǐ zé mǐ huáng bái tíng yún bù méi bù dù suǒ wèi dōng chōng mǐ yě
这句话大意是:旬日后,发头蒸热,湿气上冲,急用砻糠隔麻布脚袱以收之,随湿随换,务收尽其湿而后止,则米黄白停匀,不霉不蠹,所谓冬舂米也。
bā hēi fén zhǐ hēi sè de fén rǎng
这句话大意是:「八」「黑坟」,指黑色的坟壤。
fén rǎng jiàn juǎn yī shōu zhǒng piān zhù shì yī sān èr wǔ
这句话大意是:坟壤,见卷一《收种》篇注释〔一三〕〔二五〕。
jiǔ huǒ xīng jí xīn sù shì dōng fāng cāng lóng qī sù de dì wǔ sù yòu chēng dà huǒ xīn huǒ chun huǒ yǔ liǔ sù tóng yī bié míng
这句话大意是:「九」「火星」即心宿,是东方苍龙七宿的第五宿,又称「大火」、「心火」、「鹑火」(与柳宿同一别名)。
shàng shū yáo diǎn huǒ xīng hūn zhōng zài wǔ yuè hé zhè lǐ shuō sì yuè bù tóng
这句话大意是:《尚书‧尧典》火星「昏中」在五月,和这里说四月不同。
yī chī yīn chī sú míng yào yīng
这句话大意是:「一0」「鸱」,音蚩,俗名鹞鹰。
chī zhāng xíng róng xiōng měng yě xíng róng dà
这句话大意是:「鸱张」形容凶猛,也形容大。
sān guó zhì wú zhì sūn jiān chuán dǒng zhuō bù bù zuì ér chī zhāng dà yǔ shì xíng róng xiōng měng
这句话大意是:《三国志‧吴志‧孙坚传》:「(董)卓不怖罪,而鸱张大语」,是形容凶猛。
xuán yīng yī qiè jīng yīn yì juǎn yī èr xiū xíng dào dì jīng chī zhū xià jiě shì shuō chī zhāng dà yě jiù shì xíng róng dà de
这句话大意是:玄应《一切经音义》卷一二《修行道地经》「鸱猪」下解释说:「鸱张,大也」,就是形容大的。
zhè lǐ de chī zhāng shì hòu yī yì yì
这句话大意是:这里的「鸱张」是后一意义。
chu cí jiǔ biàn féng cǐ shì zhī guàng rǎng
这句话大意是:《楚辞‧九辩》:「逢此世之俇攘。
zì yì zuò kuāng ráng
这句话大意是:」字亦作「恇娘」。
yī qiè jīng yīn yì juǎn shí sān jiàn wáng jīng kuāng ráng qiū fāng fǎn
这句话大意是:《一切经音义》卷十三《谏王经》「恇娘」:「邱方反。
xià ér yáng fǎn
这句话大意是:下而羊反。
shuō wén fán rǎo yě wèi fán kǒng huáng jù yě
这句话大意是:《说文》:「烦扰也」,谓烦恐惶遽也。
chu cí zāo cǐ shì zhī kuāng ráng shì yě
这句话大意是:《楚辞》「遭此世之恇娘」是也。
zhè èr zì hái yǒu duō zhǒng xiě fǎ zhè lǐ qiāng xiāng yě jiù shì kuāng ráng de yì xiě zì
这句话大意是:」这二字还有多种写法,这里「羌襄」,也就是「恇娘」的异写字。
qián shí chī zhāng hòu shí qiāng xiāng yì jí wèi qián shí tiān zhǒng xià qù yí dìng néng gòu zhǎng de zhū gāo suì dà hòu shí tiān jiù tài chí le bù miǎn yào huáng huáng bù ān zì zhǎo fán rǎo le
这句话大意是:「前十鸱张,后十羌襄」,意即谓前十天种下去,一定能够长得株高穗大,后十天就太迟了,不免要惶惶不安自找烦扰了。
xiàn zài nèi měng gǔ zì zhì qū děng dì yì zài xià zhì qián sì wǔ tiān xià zhǒng
这句话大意是:现在内蒙古自治区等地亦在夏至前四、五天下种。
yī yī kē zhè lǐ zhǐ fēn niè duō
这句话大意是:「一一」「科」,这里指分蘖多。
xià wén duō jiǎn jí kōng jiǎn zhǐ biě lì kōng zhǐ kōng ké
这句话大意是:下文「多减及空」,「减」指瘪粒,「空」指空壳。
liáng shú dì wǔ ěr yā yuē yī mén chì miáo yě
现代白话:粱秫第五《你雅》曰(一):「虋,赤苗也;。
qǐ bái miáo yě
这句话大意是:芑,白苗也。
guō pú zhù yuē mén jīn zhī chì liáng sù
这句话大意是:」郭璞注曰:「虋,今之赤粱粟;。
qǐ jīn zhī bái liáng sù jiē hǎo gǔ yě
这句话大意是:芑,今之白粱粟:皆好谷也。
jiān wèi shè rén yuē shì bó yí shū qí suǒ shí shǒu yáng cǎo yě
这句话大意是:」犍为舍人曰:「是伯夷、叔齐所食首阳草也。
guǎng zhì yuē èr yǒu jù liáng jiě liáng
这句话大意是:《广志》曰(二):「有具粱,解粱;。
yǒu liáo dōng chì liáng wèi wǔ dì cháng yǐ zuò zhōu
这句话大意是:有辽东赤粱,魏武帝尝以作粥。
ěr yā yuē sān sù shú yě
现代白话:《你雅》曰(三):「粟,秫也。
sūn yán yuē shú nián sù yě
这句话大意是:」孙炎曰:「秫,黏粟也。
guǎng zhì yuē sì shú nián sù yǒu chì yǒu bái zhě
这句话大意是:《广志》曰(四):「秫,黏粟,有赤、有白者;。
yǒu hú shú zǎo shú jí mài
这句话大意是:有胡秫,早熟及麦。
shuō wén yuē wǔ shú jì zhī nián zhě
这句话大意是:《说文》曰(五):「秫,稷之黏者。
àn jīn shì yǒu huáng liáng
这句话大意是:按今世有黄粱;。
gǔ shú sāng gēn shú tiān bàng shú liù yě
这句话大意是:谷秫,桑根秫,天棓秫(六)也。
liáng shú bìng yù bó dì ér xī yī mǔ yòng zi sān shēng bàn
这句话大意是:粱、秫并欲薄地而稀,一亩用子三升半。
de liáng duō zhì wěi yī miáo jì suì bù chéng
这句话大意是:地良多雉尾「一」,苗穊穗不成。
zhǒng yǔ zhì gǔ tóng shí
这句话大意是:种与稙谷同时。
wǎn zhě quán bù shōu yě
这句话大意是:晚者全不收也。
zào shī zhī yi pá láo zhī fǎ yī tóng gǔ miáo
这句话大意是:燥湿之宜,杷劳之法,一同谷苗。
shōu yì yù wǎn
这句话大意是:收刈欲晚。
xìng bù líng luò zǎo yì sǔn shí
这句话大意是:性不零落,早刈损实。
yī jiàn ěr yā shì cǎo lián guō pú zhù bìng wú yě zì
现代白话:(一)见《你雅‧释草》,连郭璞注,并无「也」字。
mén yīn mén qǐ yīn qǐ
这句话大意是:「虋」音门,「芑」音起。
jiān wèi shè rén zhù ěr yā sàn jiàn wū gè shū suǒ yǐn qí zhù běn yǐ yì shī
现代白话:犍为舍人注《你雅》,散见于各书所引,其注本已佚失。
èr chū xué jì juǎn èr qī wǔ gǔ yǐn guǎng zhì wú wèi wǔ dì cháng yǐ zuò zhōu jù
这句话大意是:(二)《初学记》卷二七「五谷」引《广志》无「魏武帝尝以作粥」句。
tài píng yù lǎn juǎn bā sì èr liáng yǐn guǎng zhì tóng yào shù zhǐ gè bié wú guān zhòng yào zì yǒu chà yì
这句话大意是:《太平御览》卷八四二「粱」引《广志》同《要术》(只个别无关重要字有差异)。
sān ěr yā shì cǎo zuò zhòng shú
现代白话:(三)《你雅‧释草》作:「众,秫。
sūn yán sān guó wèi rén shòu xué wū zhèng xuán ěr yā de zhù shì zhě zhī yī
现代白话:」孙炎,三国魏人,受学于郑玄,《你雅》的注释者之一。
qí zhù sàn jiàn wū gè shū suǒ yǐn yuán zhù běn yǐ yì shī
这句话大意是:其注散见于各书所引,原注本已佚失。
sì chū xué jì juǎn èr qī wǔ gǔ jí tài píng yù lǎn juǎn bā sān jiǔ shú yǐn guǎng zhì jūn quē nián sù èr zì
这句话大意是:(四)《初学记》卷二七「五谷」及《太平御览》卷八三九「秫」引《广志》均缺「黏粟」二字。
wǔ yǐn shuō wén tóng jīn běn
这句话大意是:(五)引《说文》同今本。
liù jīn chāo zuò míng chāo zuò hú xiāng běn zuò wú cǐ zì
这句话大意是:(六)金抄作「」,明抄作「●」,湖湘本作「●」(无此字)。
àn shì wú huàn zǐ kē de wú huàn zǐ yīn qí zi kě zuò niàn zhū yòu míng pú tí zǐ
这句话大意是:按「」是无患子科的无患子,因其子可作念珠,又名「菩提子」。
táng duàn chéng shì yǒu yáng zá zǔ xù jí juǎn shí jì zài mù shāo zhī jí xiāng gǔ rén yòng yǐ pì chú yá è
这句话大意是:唐段成式《酉阳杂俎续集》卷十记载木烧之极香,古人用以辟除邪恶。
yě xǔ tiān bàng shú zhè gè shú zhǒng dǐ kàng bìng chóng hài de néng lì qiáng gù yǒu cǐ míng
这句话大意是:也许「天棓秫」这个秫种抵抗病虫害的能力强,故有此名。
zī gū cóng jīn chāo
这句话大意是:兹姑从金抄。
yī zhì wěi wèi xiáng dà gài xíng róng suì zǐ xì zhǎng ér shàng bù de zǐ lì qīng xū bù shí
这句话大意是:「一」「雉尾」,未详,大概形容穗子细长,而上部的子粒轻虚不实。
dà dòu dì liù ěr yā yuē yī róng shū wèi zhī rěn shū
现代白话:大豆第六你雅曰(一):「戎叔谓之荏菽。
sūn yán zhù yuē róng shū dà shū yě
这句话大意是:」孙炎注曰:「戎叔,大菽也。
zhāng yī guǎng yā yuē èr dà dòu shū yě
这句话大意是:张揖《广雅》曰(二):「大豆,菽也。
xiǎo dòu dá yě
这句话大意是:小豆,荅也。
bī fāng mí fǎn dòu wān dòu liú dòu yě
这句话大意是:豍方迷反豆、豌豆,留豆也。
hú dòu hú jiāng fǎn yīn shuāng yě
这句话大意是:胡豆,●胡江反●音双也。
guǎng zhì yuē zhòng sān xiǎo dòu yī suì sān shú qiàn gān sì
这句话大意是:《广志》曰:「重(三)小豆,一岁三熟,椠甘(四)。
bái dòu cū dà kě shí
这句话大意是:白豆,麤大可食。
cì dòu yì kě shí
这句话大意是:刺豆,亦可食。
jù dòu miáo shì xiǎo dòu zǐ huā kě wèi miàn shēng zhū tí jiàn níng yī
这句话大意是:秬豆,苗似小豆,紫花,可为面,生朱提、建宁「一」。
dà dòu yǒu huáng luò dòu
这句话大意是:大豆:有黄落豆;。
yǒu yù dòu qí dòu jiǎo zhǎng
这句话大意是:有御豆,其豆角长;。
yǒu yáng dòu yè kě shí
这句话大意是:有杨豆,叶可食。
hú dòu yǒu qīng yǒu huáng zhě
这句话大意是:胡豆,有青、有黄者。
běn cǎo jīng yún wǔ zhāng qiān shǐ wài guó de hú dòu
这句话大意是:《本草经》云(五):「张骞使外国,得胡豆。
jīn shì dà dòu yǒu bái hēi èr zhǒng jí zhǎng shāo niú jiàn zhī míng
这句话大意是:今世大豆,有白、黑二种,及长梢、牛践之名。
xiǎo dòu yǒu lù chì bái sān zhǒng
这句话大意是:小豆有菉、赤、白三种。
huáng gāo lì dòu hēi gāo lì dòu yàn dòu bī dòu dà dòu lèi yě
这句话大意是:黄高丽豆、黑高丽豆、鷰豆、豍豆,大豆类也。
wān liù dòu jiāng dòu qī dòu xiǎo dòu lèi yě
这句话大意是:豌(六)豆、江豆、(七)豆,小豆类也。
èr
这句话大意是:「二」。
chūn dà dòu cì zhì gǔ zhī hòu
这句话大意是:春大豆,次稙谷之后。
èr yuè zhōng xún wèi shàng shí yī mǔ yòng zi bā shēng
这句话大意是:二月中旬为上时,一亩用子八升。
sān yuè shàng xún wèi zhōng shí yòng zi yī dòu
这句话大意是:三月上旬为中时,用子一斗。
sì yuè shàng xún wèi xià shí
这句话大意是:四月上旬为下时。
yòng zi yī dòu èr shēng
这句话大意是:用子一斗二升。
suì yi wǎn zhě wǔ liù yuè yì de
这句话大意是:岁宜晚者,五、六月亦得;。
rán shāo wǎn shāo jiā zhǒng zi
这句话大意是:然稍晚稍加种子。
de bù qiú shú
这句话大意是:地不求熟。
qiū fēng zhī de jí zhǒng
这句话大意是:秋锋之地,即●种。
de guò shú zhě miáo mào ér shí shǎo
这句话大意是:地过熟者,苗茂而实少。
shōu yì yù wǎn
这句话大意是:收刈欲晚。
cǐ bù líng luò yì zǎo sǔn shí
这句话大意是:此不零落,刈早损实。
bì xū lóu xià
这句话大意是:必须耧下。
zhǒng yù shēn gù
这句话大意是:种欲深故。
dòu xìng qiáng miáo shēn zé jí zé
这句话大意是:豆性强,苗深则及泽。
fēng jiǎng gè yī
这句话大意是:锋、耩各一。
chú bù guò zài
这句话大意是:锄不过再。
yè luò jǐn rán hòu yì
这句话大意是:叶落尽,然后刈。
yè bù jǐn zé nán zhì
这句话大意是:叶不尽,则难治。
yì qì zé sù gēng
这句话大意是:刈讫则速耕。
dà dòu xìng chǎo bā qiū bù gēng zé wú zé yě
这句话大意是:大豆性炒(八),秋不耕则无泽也。
zhǒng jiāo sān zhě yòng mài dǐ
这句话大意是:种茭「三」者,用麦底。
yī mǔ yòng zi sān shēng
这句话大意是:一亩用子三升。
xiān màn sàn qì lí xì qiǎn sì liáng chuò fǎn ér láo zhī
这句话大意是:先漫散讫,犁细浅●「四」良辍反而劳之。
hàn zé qí jiān wǔ yè luò xī zé miáo jīng bù gāo shēn zé tǔ hòu bù shēng
这句话大意是:旱则萁坚「五」叶落,稀则苗茎不高,深则土厚不生。
ruò zé duō zhě xiān shēn gēng qì nì zhì dòu liù rán hòu láo zhī
这句话大意是:若泽多者,先深耕讫,逆掷豆「六」,然后劳之。
zé shǎo zé fǒu wèi qí yì yù bù shēng
这句话大意是:泽少则否,为其浥郁不生。
jiǔ yuè zhōng hou jìn dì yè yǒu huáng luò zhě sù yì zhī
这句话大意是:九月中,候近地叶有黄落者,速刈之。
yè shǎo bù huáng qī bì yì yù
这句话大意是:叶少不黄「七」必浥郁。
yì bù sù féng fēng zé yè luò jǐn yù yǔ zé làn bù chéng
这句话大意是:刈不速,逢风则叶落尽,遇雨则烂不成。
zá yīn yáng shū yuē dà dòu shēng wū huái
这句话大意是:《杂阴阳书》曰:「大豆「生」于槐。
jiǔ shí rì xiù xiù hòu qī shí rì shú
这句话大意是:九十日秀,秀后七十日熟。
dòu shēng wū shēn zhuàng wū zi zhǎng wū rén lǎo wū chǒu sǐ wū yín è wū jiǎ yǐ jì wū mǎo wǔ bǐng dīng
这句话大意是:豆「生」于申,「壮」于子,「长」于壬,「老」于丑,「死」于寅,恶于甲、乙,忌于卯、午、丙、丁。
xiào jīng yuán shén qì yuē jiǔ chì tǔ yi shū yě
这句话大意是:《孝经援神契》曰(九):「赤土宜菽也。
fàn shèng zhī shū yuē dà dòu bǎo suì yì wèi yi gǔ zhī suǒ yǐ bèi xiōng nián yě
这句话大意是:《泛胜之书》曰:「大豆保岁易为,宜古之所以备凶年也。
jǐn jì jiā kǒu shù zhǒng dà dòu lǜ rén wǔ mǔ cǐ tián zhī běn yě
这句话大意是:谨计家口数,种大豆,率人五亩,此田之本也。
sān yuè yú jiá shí yǒu yǔ gāo tián kě zhǒng dà dòu
这句话大意是:「三月榆荚时,有雨,高田可种大豆。
tǔ hé wú kuài mǔ wǔ shēng
这句话大意是:土和无块,亩五升;。
tǔ bù hé zé yì zhī
这句话大意是:土不和,则益之。
zhǒng dà dòu xià zhì hòu èr shí rì shàng kě zhǒng
这句话大意是:种大豆,夏至后二十日,尚可种。
dài jiǎ ér shēng bù yòng shēn gēng
这句话大意是:戴甲而生,不用深耕。
dà dòu xū jūn ér xī
这句话大意是:「大豆须均而稀。
dòu huā zēng jiàn rì jiàn rì zé huáng làn ér gēn jiāo yě
这句话大意是:「豆花憎见日,见日则黄烂而根焦也。
huò dòu zhī fǎ jiá hēi ér jīng cāng zhé shōu wú yí
这句话大意是:「获豆之法,荚黑而茎苍,辄收无疑;。
qí shí jiāng luò fǎn shī zhī
这句话大意是:其实将落,反失之。
gù yuē dòu shú wū chǎng
这句话大意是:故曰:「豆熟于场。
wū chǎng huò dòu jí qīng jiá zài shàng hēi jiá zài xià
这句话大意是:」于场获豆,即青荚在上,黑荚在下。
fàn shèng zhī qū zhǒng dà dòu fǎ kǎn fāng shēn gè liù cùn xiāng qù èr chǐ yī mǔ de qiān èr bǎi bā shí kǎn
这句话大意是:泛胜之区种大豆法:「坎方深各六寸,相去二尺,一亩得千二百八十坎。
qí kǎn chéng qǔ měi fèn yī shēng hé kǎn zhōng tǔ jiǎo hé yǐ nèi kǎn zhōng
这句话大意是:其坎成,取美粪一升,合坎中土搅和,以内坎中。
lín zhǒng wò zhī kǎn sān shēng shuǐ
这句话大意是:临种沃之,坎三升水。
kǎn nèi dòu sān lì
这句话大意是:坎内豆三粒;。
fù shàng tǔ wù hòu yǐ zhǎng yì zhī lìng zhǒng yǔ tǔ xiāng qīn
这句话大意是:复上土,勿厚,以掌抑之,令种与土相亲。
yī mǔ yòng zhǒng èr shēng yòng fèn shí èr shí bā dǒu
这句话大意是:一亩用种二升,用粪十二石八斗。
dòu shēng wǔ liù yè chú zhī
这句话大意是:「豆生五六叶,锄之。
hàn zhě gài zhī kǎn sān shēng shuǐ
这句话大意是:旱者溉之,坎三升水。
dīng fū yī rén kě zhì wǔ mǔ
这句话大意是:「丁夫一人,可治五亩。
zhì qiū shōu yī mǔ zhōng shí liù shí
这句话大意是:至秋收,一亩中十六石。
zhǒng zhī shàng tǔ shān lìng bì dòu ěr
这句话大意是:「种之上,土才令蔽豆耳。
shí
这句话大意是:(十)」。
cuī shí yuē zhēng yuè kě zhǒng bī dòu
这句话大意是:崔寔曰:「正月可种豍豆。
èr yuè kě zhǒng dà dòu
这句话大意是:二月可种大豆。
yòu yuē sān yuè hūn cān xī bā xìng huā shèng sāng shèn chì kě zhǒng dà dòu wèi zhī shàng shí
这句话大意是:」又曰:「三月,昏,参夕「八」,杏花盛,桑椹赤,可种大豆,谓之上时。
sì yuè shí yǔ jiàng kě zhǒng dà xiǎo dòu
这句话大意是:四月,时雨降,可种大、小豆。
měi tián yù xī bó tián yù chóu
这句话大意是:美田欲稀,薄田欲稠。
yī jiàn ěr yā shì cǎo wén tóng
现代白话:(一)见《你雅‧释草》,文同。
shū jīn chāo míng chāo rú wén hú xiāng běn zuò shū
这句话大意是:「叔」,金抄、明抄如文,湖湘本作「菽」。
sūn yán zhù ěr yā xíng bǐng shū yǐn zuò dà dòu yě
现代白话:孙炎注,《你雅》邢昺疏引作:「大豆也。
ěr yā zhù shì zhě jiān wèi shè rén fán guāng li xún guō pú jūn yǐ hú shì róng zhǐ róng shū wèi hú dòu yǔ sūn yán yì
现代白话:」《你雅》注释者犍为舍人、樊光、李巡、郭璞均以「胡」释「戎」,指「戎叔」为「胡豆」,与孙炎异。
wéi hú yì yǒu dà yì yě kě yǐ jiě shì wèi dà dòu
现代白话:惟「胡」亦有「大」义,也能够解释为大豆。
èr jiàn guǎng yā shì cǎo shū zuò zì tóng
这句话大意是:(二)见《广雅‧释草》,「菽」作「」,字同;。
liú zuò
这句话大意是:「留」作「●」;。
yú tóng
这句话大意是:余同。
guān wū gè zì de yīn zhù bī huáng xiào zhāng xiào míng chāo zuò fāng mí qiè jīn chāo zuò fāng mí fǎn
这句话大意是:关于各字的音注:「豍」,黄校、张校、明抄作「方迷切」,金抄作「方迷反」。
àn cǐ zì yīn qiè de shàng yī zì
这句话大意是:按此字音切的上一字,。
guǎng yā cáo xiàn yīn zhù xuán yīng yī qiè jīng yīn yì juǎn yī èr zhōng ā hán jīng guǎng yùn jí yùn jūn zuò bù huò biān zì
这句话大意是:《广雅》曹宪音注、玄应《一切经音义》卷一二《中阿含经》、《广韵》、《集韵》均作「布」或「边」字,。
jí jūn dú chún yīn
这句话大意是:即均读唇音,。
bù dú chún chǐ yīn
这句话大意是:不读唇齿音,。
wú diǎn yīn cǐ gǎi wèi biān mí qiè
现代白话:我点因此改为「边迷切」,。
fāng kě néng shì biān de cán wén cuò chéng
这句话大意是:「方」可能是「边」的残文错成。
huáng xiào míng chāo wù zuò bìng wù zuò jì jiāng qiè dàn zhāng xiào zuò hú jiāng qiè zī cóng jīn chāo zuò hú jiāng fǎn
这句话大意是:「●」,黄校、明抄误作「●」,并误作「济江切」,但张校作「胡江切」,兹从金抄作「胡江反」。
yīn shuāng shì de yīn zhù jīn chāo míng chāo dōu liè zài jù mò yě zì xià jīn chāo wù zuò yīn ài huáng xiào zhāng xiào liè zài zì xià hé guǎng yā cáo xiàn yīn zhù yī yàng zī cóng huáng xiào liè qián
这句话大意是:「音双」是「●」的音注,金抄、明抄都列在句末「也」字下(金抄误作「音爱」),黄校、张校列在「●」字下,和《广雅》曹宪音注一样,兹从黄校列前。
sān zhòng jīn chāo míng chāo jí chū xué jì juǎn èr qī wǔ gǔ yǐn guǎng zhì tóng
这句话大意是:(三)「重」,金抄、明抄及《初学记》卷二七「五谷」引广志同;。
hú xiāng běn jí tài píng yù lǎn juǎn bā sì yī dòu yǐn guǎng zhì zuò zhǒng
这句话大意是:湖湘本及《太平御览》卷八四一「豆」引《广志》作「种」。
àn suǒ wèi yī suì sān shú kǒng wèi bì shì yī nián zhōng jiān zhǒng sān cì shōu sān cì ér shì zhǐ jié jiá shí qī zhǎng yī nián zhōng kě yǒu jǐ pī de shōu zhāi yě xǔ yīn cǐ chēng wèi zhòng
这句话大意是:按所谓「一岁三熟」,恐未必是一年中间种三次收三次,而是指结荚时期长,一年中可有几批的收摘,也许因此称为「重」。
sì qiàn jīn chāo míng chāo hú xiāng běn jí chū xué jì juǎn èr qī yǐn guǎng zhì tóng qiàn shì yìn bǎn zài zhè lǐ méi yǒu yì sī dāng wù
这句话大意是:(四)「椠」,金抄、明抄、湖湘本及《初学记》卷二七引《广志》同,「椠」是印板,在这里没有意思,当误。
tài píng yù lǎn juǎn bā sì yī yǐn guǎng zhì zuò wèi dīng guó jūn xiào yǐn gǔ xiāng zhāi běn chū xué jì yì zuò wèi zé wèi gān shǔ shàng jù
这句话大意是:《太平御览》卷八四一引《广志》作「味」(丁国钧校引古香斋本《初学记》亦作「味」),则「味甘」属上句。
wú diǎn xiào yí yīng zuò gān yóu yán wèi gān èr zì xíng jìn ér é pō yǒu kě néng
现代白话:我点校疑应作「●」,「●甘」,犹言「味甘」,二字形近而讹,颇有可能。
wǔ jīn chuán běn cǎo shū wú cǐ jì zài
这句话大意是:(五)今传本草书无此记载。
tài píng yù lǎn juǎn bā sì yī dòu yǐn běn cǎo jīng yǒu cǐ tiáo shì shēng dà dòu zhāng qiān shǐ wài guó de hú má hú dòu huò yuē róng shū
这句话大意是:《太平御览》卷八四一「豆」引《本草经》有此条,是:「生大豆,张骞使外国得胡麻,胡豆——或曰戎菽。
liù wān míng chāo wù zuò jīn chāo hú xiāng běn bù wù
这句话大意是:(六)「豌」,明抄误作「●」,金抄、湖湘本不误。
qī míng chāo hú xiāng běn wù zuò jù jīn chāo gǎi zhèng
这句话大意是:(七)「」,明抄、湖湘本误作「●」,据金抄改正。
bā chǎo huáng xiào míng chāo zuò yǔ ji yào yǐn zuò wēn jiē fēi jīn chāo zuò zì bù quán dāng xì gǔ chǎo zì de cán wén cuò chéng
这句话大意是:(八)「炒」,黄校、明抄作「雨」,《辑要》引作「温」,皆非,金抄作「●」,字不全,当系「●」(古「炒」字)的残文错成。
táng hán è sì shí zuǎn yào èr yuè piān zhǒng dà dòu tiáo cǎi yào shù zuò dà dòu xìng chǎo zī jù gǎi
这句话大意是:唐韩鄂《四时纂要》「二月」篇「种大豆」条采《要术》作「大豆性炒」,兹据改。
xìng chǎo zhǐ dà dòu xū yào shuǐ fèn jiào duō de róng yì qián zào
这句话大意是:「性炒」指大豆需要水分较多,地容易干燥。
zhè yī xiǎo duàn de yì sī shì shuō dà dòu dào yè luò jǐn hòu shōu gē dì miàn bào lù jiào jiǔ shuǐ fèn zhēng fā kuài yīn cǐ shōu gē hòu bì xū lì jí gēng bà bǎo dì
这句话大意是:这一小段的意思是说大豆到叶落尽后收割,地面暴露较久,水分蒸发快,因此收割后必须立即耕耙保墑。
jiǔ zhōu lǐ dì guān zài shī kǒng yǐng dá shū yǐn xiào jīng yuán shén qì zuò cāng chì yi zhǒng shū
这句话大意是:(九)《周礼‧地官》「载师」孔颖达疏引《孝经援神契》作:「苍赤宜种菽。
shí cǐ jù gè běn jūn zài yǐn fàn shèng zhī shū de zuì mò dàn xíng wén tū wù yí yǒu dào cuò dāng zài shàng wén jiǎng fù tǔ chù
这句话大意是:(十)此句各本均在引《泛胜之书》的最末,但行文突兀,疑有倒错,当在上文讲覆土处。
yī zhū tí jùn míng dōng hàn mò zhì jùn zhì zài jīn sì chuān shěng yi bīn xiàn
这句话大意是:「一」朱提,郡名,东汉末置,郡治在今四川省宜宾县。
jiàn níng sān guó shǔ zhì de jùn gù zhì zài jīn yún nán shěng qǔ jìng xiàn
这句话大意是:建宁,三国蜀置的郡,故治在今云南省曲靖县。
èr yǐ shàng gè zhǒng dòu róng shū huò rěn shū shì dà dòu de gǔ lǎo míng chēng
这句话大意是:「二」以上各种豆:「戎菽」或「荏菽」,是大豆的古老名称。
jiāng dòu jí jiāng dòu
这句话大意是:「江豆」即豇豆;。
yě shì jiāng dòu
这句话大意是:「●●」也是豇豆。
gǔ wú jiāng zì hòu rén cóng jiāng shēng gǎi shuǐ páng wèi dòu páng zuò jiāng
这句话大意是:古无「豇」字,后人从「江」声改水旁为豆旁作「豇」。
bī dòu yě chēng bì dòu dāng shì wān dòu de bié míng
这句话大意是:「豍豆」也称「跸豆」,当是豌豆的别名;。
dàn yào shù chēng wèi dà dòu lèi zé shì dà dòu yī lèi
这句话大意是:但《要术》称为「大豆类」,则是大豆一类。
liú dòu bèi chēng wèi liú hòu lái xiě zuò yě xǔ shì yuè dōng èr nián shēng de dòu hǎo xiàng dōng mài bèi chēng wèi sù mài
这句话大意是:「留豆」被称为「留」,(后来写作「●」)也许是越冬二年生的豆,好像冬麦被称为「宿麦」。
hú dòu de shuō fǎ zuì zá hàn jiān wèi shè rén fán guāng li xún jìn guō pú jūn yǐ ěr yā de róng shū wèi hú dòu
现代白话:「胡豆」的说法最杂:汉犍为舍人、樊光、李巡、晋郭璞均以《你雅》的「戎叔」为「胡豆」,。
hú rú guǒ jiě shì wèi dà
这句话大意是:「胡」如果解释为「大」,。
nà jiù shì dà dòu lèi
这句话大意是:那就是大豆类,。
tài píng yù lǎn juǎn bā sì yī yǐn běn cǎo jīng jí jìng yǐ hú dòu wèi dà dòu
这句话大意是:《太平御览》卷八四一引《本草经》即迳以「胡豆」为大豆。
míng yī bié lù xù lì yǐ wèi shì qīng bān dòu
这句话大意是:《名医别录序例》以为是青斑豆。
táng sūn sī miǎo qiān jīn fāng yǐ wèi shì qīng xiǎo dòu
这句话大意是:唐孙思邈《千金方》以为是青小豆。
běn cǎo gāng mù yǐ wèi shì wān dòu
这句话大意是:《本草纲目》以为是豌豆。
hái yǒu shuō shì cán dòu de
这句话大意是:还有说是蚕豆的。
yào shù yǐn guǎng yā zé zhǐ wèi jiāng dòu
这句话大意是:《要术》引《广雅》则指为豇豆;。
yǐn guǎng zhì zhǐ shuō yǒu qīng yǒu huáng dàn bú shì dà dòu
这句话大意是:引《广志》只说「有青有黄」,但不是大豆。
dà gài dòu de zhǒng lèi duō ér yòu zá jiā shàng gè dì suí sú yì míng xiàng zhè lèi zá sè de dòu shì shí shàng jiù bù kě néng yǒu tóng wù gòng zhǐ de míng chēng
这句话大意是:大概豆的种类多而又杂,加上各地随俗异名,像这类杂色的豆,事实上就不可能有同物共指的名称。
yīn láo
这句话大意是:「」音劳。
cuī bào gǔ jīn zhù dòu yī míng zhì dòu yè shì gé ér shí zhǎng chǐ yú kě zhēng shí
这句话大意是:崔豹《古今注》:「豆,一名治豆,叶似葛而实长尺余,可蒸食。
ér jiù huāng běn cǎo dòu shēng píng yě zhōng běi tǔ chù chù yǒu zhī
这句话大意是:」而《救荒本草》:「●豆,生平野中,北土处处有之。
yè shì hēi dòu yè ér zhǎi xiǎo wēi jiān kāi dàn fěn zǐ huā
这句话大意是:……叶似黑豆叶而窄小,微尖,开淡粉紫花。
jié xiǎo jiǎo qí dòu shì hēi dòu xíng jí xiǎo
这句话大意是:结小角,其豆似黑豆形,极小。
yòu míng lǚ dòu lù dòu
这句话大意是:」又名「穞豆」、「鹿豆」。
táng chén cáng qì běn cǎo shi yí lǚ dòu shēng tián yě xiǎo hēi
这句话大意是:唐陈藏器《本草拾遗》:「穞豆,……生田野,小黑。
yī míng lǘ dòu yī míng dòu
这句话大意是:……一名驴豆,一名豆。
yīn cǐ hòu lái yǒu zhǐ wèi shì hēi xiǎo dòu de
这句话大意是:」因此,后来有指为是黑小豆的。
suǒ zhǐ suí de yì míng yě hěn zá
这句话大意是:所指随地异名,也很杂。
qí tā xiàng jù dòu cì dòu yù dòu yáng dòu yàn dòu gāo lì dòu děng huò zhě shì zá sè dòu huò zhě shì dà dòu de bù tóng pǐn zhǒng
这句话大意是:其他像「秬豆」、「刺豆」、「御豆」、「杨豆」、「鷰豆」、「高丽豆」等,或者是杂色豆,或者是大豆的不同品种。
guān wū dà dòu lèi hé xiǎo dòu lèi
这句话大意是:关于「大豆类」和「小豆类」,。
dà xiǎo zhī fēn
这句话大意是:「大」、「小」之分,。
bú shì zhǐ dòu de dà xiǎo
这句话大意是:不是指豆的大小,。
dāng yǔ dòu de chéng fèn hé yòng tú yǒu guān
这句话大意是:当与豆的成分和用途有关,。
dà gài dàn bái zhì hé zhī fáng de hán liàng jiào fēng ér jīng jì jià zhí jiào gāo de
这句话大意是:大概蛋白质和脂肪的含量较丰而经济价值较高的,。
chēng wèi dà dòu lèi
这句话大意是:称为「大豆类」,。
fǎn zhī chēng wèi xiǎo dòu lèi
这句话大意是:反之称为「小豆类」。
sān jiāo shì qián chú jí qián sì liào
这句话大意是:「三」「茭」,是「干刍」,即干饲料。
zhǒng jiāo shì shuō zhǒng zhè zhǒng dà dòu shì zhuān wèi lián jīng dài yè de shōu zhù qǐ lái zuò wèi shēng chù yuè dōng de sì liào yòng de
这句话大意是:「种茭」是说种这种大豆是专为连茎带叶地收贮起来,作为牲畜越冬的饲料用的。
juǎn liù yǎng niú mǎ lǘ luó piān tí dào jiāo dòu yǎng yáng piān hái zài yǒu zhǒng yì fǎ suǒ zhǐ jūn xiāng tóng
这句话大意是:卷六《养牛马驴骡》篇提到「茭豆」,《养羊》篇还载有种刈法,所指均相同。
sì yīn liè jí yùn jiě shì wèi gēng tián qǐ tǔ yóu zuò wèi tǔ gěng jiě shì de liè zì yǎn biàn ér lái
这句话大意是:「四」「●」,音劣,《集韵》解释为「耕田起土」,由作为土埂解释的「埒」字演变而来。
yǔ jiǎng shì tóng yī gōng zuò de liǎng fāng miàn duì xiǎo tǔ gěng shuō shì duì xiǎo tǔ gōu shuō shì jiǎng
这句话大意是:「●」与「耩」是同一工作的两方面,对小土埂说是「●」,对小土沟说是「耩」。
zhè lǐ shì yòng lí lí qǐ xiǎo tǔ tiáo suǒ yǐ shuō lí xì qiǎn shí jì jiù shì yòng qiǎn chuàn fǎ lí dì pò tǔ
这句话大意是:这里是用犁犁起小土条,所以说「犁细浅●」,实际就是用浅串法犁地破土。
juǎn sān mán jing piān yǒu lí cū hé zhè gè xiāng duì
这句话大意是:卷三《蔓菁》篇有「犁麤●」,和这个相对。
wǔ qí dòu jīng
这句话大意是:「五」「萁」,豆茎;。
jiān qián yìng
这句话大意是:「坚」,干硬。
hàn zhǐ zhǒng de guò zǎo yì yù qián hàn yǒu qí jiān yè luò zhī bì wǔ yuè mài shú hòu zhǒng xià jìn rù yǔ jì zé jīng yè fán mào hěn hé shí
这句话大意是:「旱」指种得过早,易遇干旱,有「萁坚叶落」之弊,五月麦熟后种下,进入雨季,则茎叶繁茂,很合时。
jù cǐ hàn dāng rán jiǎng de tōng dàn zuò zǎo gēng zhí jié le dāng yě xǔ jìng shì zǎo zì zhī wù
这句话大意是:据此,「旱」当然讲得通,但作「早」更直截了当,也许竟是「早」字之误。
liù jīn chāo wù zuò yīn fá yě xiě zuò lǒng
这句话大意是:「六」「」(金抄误作「」),音伐,也写作「」、「垄」。
zhè lǐ shì zhǐ suí zhe lí bì fān qǐ de tǔ kuài sú chēng tǔ
这句话大意是:这里是指随著犁壁翻起的土块,俗称「土」。
tǔ fān zhuǎn dào pū zài tóng yī gè fāng xiàng fān zhuǎn miàn qū tū zuò hú xiàn xià fù bù wán quán sàn kāi xiǎn de yǒu xiē guāng huá tè bié shì nián shī de tǔ
这句话大意是:土翻转倒仆在同一个方向,翻转面曲凸作弧线下覆,不完全散开,显得有些光滑(特别是黏湿的土)。
zhè lǐ shì sǎ bō dà dòu
这句话大意是:这里是撒播大豆,。
rú guǒ duì zhe tǔ dào pū de fāng xiàng sā dòu
这句话大意是:如果对著土倒仆的方向撒豆,。
jiù sā zài qū tū miàn shàng
这句话大意是:就撒在曲凸面上,。
dòu zi bù là shí
这句话大意是:豆子不落实,。
ér qiě róng yì huí tiào
这句话大意是:而且容易回跳,。
suǒ yǐ bì xū zài nì jí xiāng fǎn de fāng xiàng sā dòu
这句话大意是:所以必须在「逆」即相反的方向撒豆,。
shǐ dòu zi sā zài jiān de kòng xì zhōng
这句话大意是:使豆子撒在间的空隙中,。
rán hòu guò yī biàn gài hǎo
这句话大意是:然后●过一遍盖好,。
jiù hé shì
这句话大意是:就合适。
qī shǎo gǔ shí cháng zuò shāo zì yòng
这句话大意是:「七」「少」,古时常作「稍」字用。
rú guǒ zài jìn gēn bù de yè hái méi yǒu huáng luò shí jiù shōu gē zhù jī qǐ lái hái xián qīng róng yì yù huài suǒ yǐ shuō yè shǎo bù huáng bì yì yù
这句话大意是:如果在近根部的叶还没有黄落时就收割贮积起来,还嫌青,容易郁坏,所以说:「叶少不黄必浥郁」。
bā xī zhǐ xi xié
这句话大意是:「八」「夕」,指西斜。
sān yuè de huáng hūn cān xīng xi luò gù yún hūn cān xī
这句话大意是:三月的黄昏,参星西落,故云「昏参夕」。
zhè shí de zhōng xīng shì jǐng sù
这句话大意是:这时的「中星」是井宿。
zhè shì nóng yàn sì mín yuè lìng yuán yǐn hūn cān xī xié sāng shèn chì xiáng jiàn sì mín yuè lìng ji shì sān yuè piān zhù shì
这句话大意是:这是农谚,《四民月令》原引,「昏参夕」协「桑椹赤」,详见《四民月令辑释》「三月」篇注释。
xiǎo dòu dì qī xiǎo dòu dà shuài yòng mài dǐ
这句话大意是:小豆第七小豆,大率用麦底。
rán kǒng xiǎo wǎn yǒu de zhě cháng xū jiān liú qù yī suì gǔ xià yī yǐ nǐ zhī
这句话大意是:然恐小晚,有地者,常须兼留去(一)岁谷下「一」以拟之。
xià zhì hòu shí rì zhǒng zhě wèi shàng shí yī mǔ yòng zi bā shēng
这句话大意是:夏至后十日种者为上时,一亩用子八升。
chū fú duàn shǒu èr wèi zhōng shí yī mǔ yòng zi yī dòu
这句话大意是:初伏断手「二」为中时,一亩用子一斗。
zhōng fú duàn shǒu wèi xià shí yī mǔ yòng zi yī dòu èr shēng
这句话大意是:中伏断手为下时,一亩用子一斗二升。
zhōng fú yǐ hòu zé wǎn yǐ
现代白话:中伏以后则晚了。
yàn yuē lì qiū yè rú hé qián èr yóu de dòu zhě zhǐ wèi yi wǎn zhī suì ěr bù kě wèi cháng yǐ
现代白话:谚曰:「立秋叶如荷钱(二),犹得豆」者,指谓宜晚之岁耳,不可为常了。
shú gēng lóu xià yǐ wèi liáng
这句话大意是:熟耕、耧下以为良。
zé duō zhě lóu jiǎng màn zhì ér láo zhī rú zhǒng má fǎ
这句话大意是:泽多者,耧耩,漫掷而劳之,如种麻法。
wèi sān shēng bái bèi láo zhī jí jiā
这句话大意是:未(三)生白背,劳之极佳。
màn zhì lí cì zhī
这句话大意是:漫掷、犁●,次之。
tǔ lì fǎn zhǒng wèi xià
这句话大意是:●土历反种为下。
sān
这句话大意是:「三」。
fēng ér bù jiǎng chú bù guò zài
这句话大意是:锋而不耩,锄不过再。
yè luò jǐn zé yì zhī
这句话大意是:叶落尽,则刈之。
yè wèi jǐn zhě nán sì zhì ér yì shī yě
这句话大意是:叶未尽者,难(四)治而易湿也。
dòu jiǎo sān qīng liǎng huáng bá ér dào lóng cóng sì zhī shēng zhě jūn shú bù wèi yán shuāng cóng běn zhì mò quán wú bǐ jiǎn nǎi shèng yì zhě
这句话大意是:豆角三青两黄,拔而倒笼丛「四」之,生者均熟,不畏严霜,从本至末,全无秕减,乃胜刈者。
niú lì ruò shǎo de dài chūn gēng
这句话大意是:牛力若少,得待春耕;。
yì de zhǒng
这句话大意是:亦得●种。
fán dà xiǎo dòu shēng jì bù yè jiē de yòng tiě chǐ zòu zǔ gòu fǎn zòng héng pá ér láo zhī
这句话大意是:凡大、小豆,生既布叶,皆得用铁齿●楱俎遘反纵横杷而劳之。
zá yīn yáng shū yuē xiǎo dòu shēng wū li
这句话大意是:《杂阴阳书》曰:「小豆「生」于李。
liù shí rì xiù xiù hòu liù shí rì chéng
这句话大意是:六十日秀,秀后六十日成。
chéng hòu jì yǔ dà dòu tóng
这句话大意是:成后,忌与大豆同。
fàn shèng zhī shū yuē xiǎo dòu bù bǎo suì nán de
这句话大意是:《泛胜之书》曰:「小豆不保岁,难得。
zhēn hēi shí zhù yǔ zhǒng mǔ wǔ shēng
这句话大意是:「椹黑时,注雨种,亩五升。
dòu shēng bù yè chú zhī
这句话大意是:「豆生布叶,锄之。
shēng wǔ liù yè yòu chú zhī
这句话大意是:生五六叶,又锄之。
dà dòu xiǎo dòu bù kě jǐn zhì yě
这句话大意是:「大豆、小豆,不可尽治也。
gǔ suǒ yǐ bù jǐn zhì zhě dòu shēng bù yè dòu yǒu gāo jǐn zhì zhī zé shāng gāo shāng zé bù chéng
这句话大意是:古所以不尽治者,豆生布叶,豆有膏,尽治之则伤膏,伤则不成。
ér mín jǐn zhì gù qí shōu hào shé yě
这句话大意是:而民尽治,故其收耗折也。
gù yuē dòu bù kě jǐn zhì
这句话大意是:故曰,豆不可尽治。
yǎng měi tián mǔ kě shí shí
这句话大意是:「养美田,亩可十石;。
yǐ bó tián shàng kě mǔ shōu wǔ dàn
这句话大意是:以薄田,尚可亩收五石。
yàn yuē yǔ tā zuò dòu tián
这句话大意是:」谚曰:「与他作豆田。
sī yán liáng měi kě xī yě
这句话大意是:」斯言良美可惜也。
lóng yú hé tú yuē suì mù xī sì gēng zhōng qǔ èr qī dòu zi èr qī má zi jiā rén tóu fà shǎo xǔ hé má dòu zhe jǐng zhōng zhòu chì jǐng shǐ qí jiā jìng nián bù zāo shāng hán pì wǔ fāng yì guǐ
这句话大意是:《龙鱼河图》曰:「岁暮夕,四更中,取二七豆子,二七麻子,家人头发少许,合麻、豆著井中,咒敕井,使其家竟年不遭伤寒,辟五方疫鬼。
zá wǔ xíng shū yuē cháng yǐ zhēng yuè dàn yì yòng yuè bàn yǐ má zi èr qī kē chì xiǎo dòu qī méi zhì jǐng zhōng pì yì bìng shén shén yàn
这句话大意是:《杂五行书》曰:「常以正月旦——亦用月半——以麻子二七颗,赤小豆七枚,置井中,辟疫病,甚神验。
yòu yuē zhēng yuè qī rì qī yuè qī rì nán tūn chì xiǎo dòu qī kē nǚ tūn shí sì méi jìng nián wú bìng
这句话大意是:」又曰:「正月七日,七月七日,男吞赤小豆七颗,女吞十四枚,竟年无病;。
lìng yì bìng bù xiāng rǎn
这句话大意是:令疫病不相染。
yī qù míng chāo wù zuò yún jù jīn chāo hú xiāng běn gǎi zhèng
这句话大意是:(一)「去」,明抄误作「云」,据金抄、湖湘本改正。
èr hú xiāng běn zuò hé qián jīn chāo míng chāo zuò yǐ qián
这句话大意是:(二)湖湘本作「荷钱」,金抄、明抄作「倚钱」。
hé yè gāng zhǎng chū shí xíng xiǎo rú qián chēng wèi hé qián zī cóng hú xiāng běn
这句话大意是:荷叶刚长出时形小如钱,称为「荷钱」,兹从湖湘本。
sān huáng xiào zhāng xiào zuò hé wù
这句话大意是:(三)黄校、张校作「禾」,误;。
zī cóng jīn chāo míng chāo hú xiāng běn zuò wèi
这句话大意是:兹从金抄、明抄、湖湘本作「未」。
sì gè běn jūn zuò nán míng chāo wù zuò suī
这句话大意是:(四)各本均作「难」,明抄误作「虽」。
yī gǔ xià qián zuò wèi gǔ zi jí gǔ dǐ
这句话大意是:「一」「谷下」,前作为谷子,即谷底。
èr sān fú shǐ wū qín dé gōng èr nián gōng yuán qián liù qī liù nián jiàn shǐ jì qín běn jì
这句话大意是:「二」「三伏」,始于秦德公二年(公元前六七六年)(见《史记‧秦本纪》)。
xià zhì hòu dì sān gè gēng rì wèi chū fú dì sì gè gēng rì wèi zhōng fú lì qiū hòu dì yī gè gēng rì jí xià zhì hòu dì liù gè gēng rì wèi mò fú
这句话大意是:夏至后第三个「庚」日为初伏,第四个庚日为中伏,立秋后第一个庚日(即夏至后第六个庚日)为末伏。
duàn shǒu yóu yán duàn zhǐ zhǐ chū fú zhōng le qián yào bō zhǒng wán bì
这句话大意是:「断手」犹言「断止」,指初伏终了前要播种完毕。
zhōu yì shuō guà gèn yǐ zhǐ zhī
这句话大意是:《周易‧说卦》:「艮以止之。
yòu shuō gèn wèi shǒu
这句话大意是:」又说:「艮为手。
kǒng yǐng dá shū gèn jì wèi zhǐ shǒu yì néng zhǐ chí qí wù gù wèi shǒu yě
这句话大意是:」孔颖达疏:「艮既为止,手亦能止持其物,故为手也。
kě zhī shǒu yǒu zhǐ yì
这句话大意是:」可知「手」有「止」意。
sān shàng miàn bǐ jiào zhe sān zhǒng bù tóng bō zhǒng fǎ de yōu liè dì yī zhǒng de jīng guò zhěng shú hòu lóu zhǒng zuì hǎo
这句话大意是:「三」上面比较著三种不同播种法的优劣:第一种,地经过整熟后,耧种最好;。
rú guǒ zé duō shí lóu jiǎng sǎ bō yě kě yǐ
现代白话:如果泽多时,耧耩撒播也能够。
dì èr zhǒng bù gēng fān jiù sǎ bō gēn zhe yòng lí qiǎn chuàn qiǎn yī biàn xiàng shàng piān zhǒng jiāo dòu de bàn fǎ cì zhī
这句话大意是:第二种,不耕翻就撒播,跟著用犁浅串(「浅●」)一遍,像上篇种茭豆的办法,次之。
dì sān zhǒng bù gēng fān yě bù qiǎn jiù zhè yàng jiǎng gōu tiáo bō huò diǎn bō chēng wèi zhǒng zuì chà
这句话大意是:第三种,不耕翻,也不浅●,就这样耩沟条播或点播,称为「●种」,最差。
sì cóng shì cù jù lóng cóng jiù shì fēn duī fēn péng de zǎn jù zài yī qǐ
这句话大意是:「四」「丛」是簇聚,「笼丛」就是分堆、分蓬地攒聚在一起。
zhǒng má yī dì bā ěr yā yuē yī fén xǐ shí
现代白话:种麻「一」第八《你雅》曰(一):「黂,枲实。
xǐ má
这句话大意是:枲,麻。
bié èr míng èr má mǔ
这句话大意是:别二名」「●(二),麻母。
sūn yán zhù yuē sān fén má zi
这句话大意是:」孙炎注曰(三):「黂,麻子。
èr jū má shèng zi zhě
这句话大意是:」「●(二),苴麻盛子者。
èr
这句话大意是:「二」」。
cuī shí yuē mǔ má wú shí hǎo jī lǐ yī míng wèi xǐ yě
这句话大意是:崔寔曰:「牡麻,无实,好肌理,一名为枲也。
fán zhǒng má yòng bái má zi
这句话大意是:凡种麻,用白麻子。
bái má zi wèi xióng má
这句话大意是:白麻子为雄麻。
yán sè suī sì bái niè pò kū zào wú gāo rùn zhě bǐ zǐ yě yì bù zhōng zhǒng
这句话大意是:颜色虽(四)白,啮破枯燥无膏润者,秕子也,亦不中种。
shì dí zhě kǒu hán shǎo shí yán sè rú jiù zhě jiā
这句话大意是:市籴者,口含少时,颜色如旧者佳;。
rú biàn hēi zhě yì wǔ
这句话大意是:如变黑者,裛(五)。
cuī shí yuē mǔ má zi liù qīng bái wú shí liǎng tóu ruì ér qīng fú
这句话大意是:崔寔曰:「牡麻子(六),青白,无实,两头锐而轻浮。
má yù de liáng tián bù yòng gù xū sān
这句话大意是:麻欲得良田,不用故墟「三」。
gù xū yì qī liáng yǒu diǎn dīng pò fǎn bā yè yāo zhé zhī huàn bù rèn zuò bù yě
这句话大意是:故墟亦(七)良,有点丁破反(八)叶夭折之患,不任作布也。
de báo zhě fèn zhī
这句话大意是:地薄者粪之。
fèn yi shú
这句话大意是:粪宜熟。
wú shú fèn zhě yòng xiǎo dòu dǐ yì de
这句话大意是:无熟粪者,用小豆底亦得。
cuī shí yuē zhēng yuè fèn chóu
这句话大意是:崔寔曰:「正月粪畴。
chóu má tián yě
这句话大意是:畴,麻田也。
gēng bù yàn shú
这句话大意是:耕不厌熟。
zòng héng qī biàn yǐ shàng zé má wú yè jiǔ yě
这句话大意是:纵横七遍以上,则麻无叶(九)也。
tián yù suì yì
这句话大意是:田欲岁易。
pāo zi zhǒng sì zé jié gāo
这句话大意是:抛子种「四」则节高。
liáng tián yī mǔ yòng zi sān shēng
这句话大意是:良田一亩,用子三升;。
bó tián èr shēng
这句话大意是:薄田二升。
jì zé xì ér bù zhǎng wǔ xī zé cū ér pí è
这句话大意是:穊则细而不长「五」,稀则麤而皮恶。
xià zhì qián shí rì wèi shàng shí zhì rì wèi zhōng shí zhì hòu shí rì wèi xià shí
这句话大意是:夏至前十日为上时,至日为中时,至后十日为下时。
mài huáng zhǒng má má huáng zhǒng mài yì liáng hou yě
这句话大意是:「麦黄种麻,麻黄种麦」,亦良候也。
yàn yuē xià zhì hòu bù méi gǒu
这句话大意是:谚曰:「夏至后,不没狗。
huò dá yuē dàn yǔ duō méi tuó tuo
这句话大意是:」或答曰:「但雨多,没橐驼。
yòu yàn yuē wǔ yuè jí zé fù zǐ bù xiāng jiè
这句话大意是:」又谚曰:「五月及泽,父子不相借。
yán jí zé jí shuō fēi cí liù yě
这句话大意是:」言及泽急,说非辞「六」也。
xià zhì hòu zhě fēi wéi qiǎn duǎn pí yì qīng báo
这句话大意是:夏至后者,非唯浅短,皮亦轻薄。
cǐ yì qū shí bù kě shī yě
这句话大意是:此亦趋时不可失也。
fù zǐ zhī jiān shàng bù xiāng jiǎ jiè ér kuàng tā rén zhě yě
这句话大意是:父子之间,尚不相假借,而况他人者也?
zé duō zhě xiān zì shí má zi lìng yá shí yī shēng qǔ yǔ shuǐ jìn zhī shēng yá shí yī jí
这句话大意是:泽多者,先渍(十)麻子令芽(十一)生,取雨水浸之,生芽(十一)疾;。
yòng jǐng shí èr shuǐ zé shēng chí
这句话大意是:用井(十二)水则生迟。
jìn fǎ zhe shuǐ zhōng rú chuī liǎng shí mǐ qǐng shí sān lù chū
这句话大意是:浸法:著水中,如炊两石米顷(十三),漉出。
zhe xí shàng bù lìng hòu sān sì cùn shù jiǎo zhī lìng jūn de dì qì
这句话大意是:著席上,布令厚三四寸,数搅之,令均得地气。
yī xiǔ zé yá shí yī chū
这句话大意是:一宿则芽(十一)出。
shuǐ ruò pāng pèi shí rì yì bù shēng
这句话大意是:水若滂沛,十日亦不生。
dài de bái bèi lóu jiǎng màn zhì zi kōng yè láo
这句话大意是:待地白背,耧耩,漫掷子,空曳劳。
jié yǔ jiǎo jí zhǒng zhě de shī má shēng shòu
这句话大意是:截雨脚即种者,地湿,麻生瘦;。
dài bái bèi zhě má shēng féi
这句话大意是:待白背者,麻生肥。
zé shǎo zhě zàn jìn shí sì jí chū bù dé dài yá shí yī shēng lóu tóu zhōng xià zhī
这句话大意是:泽少者,暂浸(十四)即出,不得待芽(十一)生,耧头中下之。
bù láo yè tà
这句话大意是:不劳曳挞。
má shēng shù rì zhōng cháng qū què
这句话大意是:麻生数日中,常驱雀。
yè qīng nǎi zhǐ
这句话大意是:叶青乃止。
bù yè ér chú
这句话大意是:布叶而锄。
pín fán zài biàn zhǐ
这句话大意是:频烦再遍止。
gāo ér chú zhě biàn shāng má
这句话大意是:高而锄者,便伤麻。
bó rú huī qī biàn shōu
这句话大意是:勃如灰「七」便收。
yì bá gè suí xiāng fǎ
这句话大意是:刈,拔,各随乡法。
wèi bó zhě shōu pí bù chéng
这句话大意是:未勃者收,皮不成;。
fàng bó bù shōu ér shí wǔ jí lí
这句话大意是:放勃不收而(十五)即骊。
bā yù xiǎo jiǔ yù báo wèi qí yì qián
这句话大意是:●「八」欲小,●「九」欲薄,为其易干。
yī xiǔ zhé fān zhī
这句话大意是:一宿辄翻之。
de shuāng lù zé pí huáng yě
这句话大意是:得霜露则皮黄也。
huò yù jìng
这句话大意是:获欲净。
yǒu yè zhě xǐ shí liù làn
这句话大意是:有叶者喜(十六)烂。
òu yù qīng shuǐ shēng shú hé yí
这句话大意是:沤欲清水,生熟合宜。
zhuó shuǐ zé má hēi shuǐ shǎo zé má cuì shí qī
这句话大意是:浊水则麻黑,水少则麻脆(十七)。
shēng zé nán bō dà làn zé bù rèn shí bā
这句话大意是:生则难剥,大烂则不任(十八)。
nuǎn shí jiǔ quán bù bīng dòng dōng rì òu zhě zuì wèi róu rèn èr shí yě
这句话大意是:暖(十九)泉不冰冻,冬日沤者,最为柔肕(二十)也。
wèi shī yuē èr yī yì má rú zhī hé
这句话大意是:《卫诗》曰(二一):「蓺麻如之何?
héng cóng qí mǔ
这句话大意是:衡从其亩。
máo shī zhù yuē yì shù yě
这句话大意是:」《毛诗》注曰:「蓺,树也。
héng liè zhī cóng liè zhī yī zhǒng zhī rán hòu de má
这句话大意是:衡猎之,从猎之「一0」,种之然后得麻。
fàn shèng zhī shū yuē zhǒng xǐ tài zǎo zé gāng jiān hòu pí duō jié
这句话大意是:《泛胜之书》曰:「种枲太早,则刚坚、厚皮、多节;。
wǎn zé pí bù jiān
这句话大意是:晚则皮不坚。
níng shī wū zǎo bù shī wū wǎn
这句话大意是:宁失于早,不失于晚。
huò má zhī fǎ suì bó bó rú huī bá zhī
这句话大意是:获麻之法,穗勃勃如灰,拔之。
xià zhì hòu èr shí rì òu xǐ xǐ hé rú sī
这句话大意是:夏至后二十日沤枲,枲和如丝。
cuī shí yuē xià zhì xiān hòu gè wǔ rì kě zhǒng mǔ má
这句话大意是:崔寔曰:「夏至先后各五日,可种牡麻。
mǔ má yǒu huā wú shí
这句话大意是:」「牡麻,有花无实。
èr èr
这句话大意是:(二二)」。
yī jiàn ěr yā shì cǎo wén tóng
现代白话:(一)见《你雅‧释草》,文同。
bié èr míng shì guō pú zhù wén yào shù zhào yuán yàng jiā zhù zài zhè lǐ hé tā chù yǐn guō zhù bù tóng yí xì hòu rén tiān zhù
这句话大意是:「别二名」是郭璞注文,《要术》照原样夹注在这里,和他处引郭注不同,疑系后人添注。
èr huáng xiào zhāng xiào míng chāo zuò zhù jiàn xi běn zuò hú xiāng běn jīn dǎi běn xué jīn běn zuò fú jūn wù
这句话大意是:(二)「●」,黄校、张校、明抄作「苎」(渐西本作「●」),湖湘本、《津逮》本、《学津》本作「莩」,均误;。
jǐn jīn chāo zuò tóng ěr yā shì wéi yī zhèng què de zì
现代白话:仅金抄作「●」,同《你雅》,是唯一正确的字。
àn shuō wén zuò zì zhǐ dà má cí zhū ěr yā suǒ chēng má mǔ jí zhǐ cǐ fēi zhǐ zhù má
现代白话:按「●」,《说文》作「芓」,指大麻雌株,《你雅》所称「麻母」,即指此,非指苎麻。
sān sūn yán zhù de jū má shèng zi zhě yǔ guō pú zhù tóng
这句话大意是:(三)孙炎注的「苴麻盛子者」,与郭璞注同。
sì suī míng chāo hú xiāng běn wù zuò xióng jù jīn chāo jí ji yào yǐn gǎi zhèng
这句话大意是:(四)「虽」,明抄、湖湘本误作「雄」,据金抄及《辑要》引改正。
wǔ jīn chāo zuò wú cǐ zì
这句话大意是:(五)金抄作「●」,无此字;。
hú xiāng běn jí ji yào yǐn é zuò shuāi
这句话大意是:湖湘本及《辑要》引讹作「衰」;。
zī cóng huáng xiào zhāng xiào míng chāo zuò yì
这句话大意是:兹从黄校、张校、明抄作「裛」。
liù gè běn jūn wú zi zì dāng xì tuō wén zī bǔ rù
这句话大意是:(六)各本均无「子」字,当系脱文,兹补入。
xià wén wú shí jí bù shí wú tóng wú zuò bù jiě
这句话大意是:下文「无实」即「不实」(「无」同「毋」,作「不」解);。
dàn yě kě néng shì yǎn wén
这句话大意是:但也可能是衍文。
xiáng jiàn sì mín yuè lìng ji shì wǔ yuè piān xiào jì
这句话大意是:详见《四民月令辑释》「五月」篇校记。
qī míng chāo hú xiāng běn zuò yì jīn chāo zuò tài
这句话大意是:(七)明抄、湖湘本作「亦」,金抄作「太」。
yì běn zì zuò yì wù wèi tài zī cóng míng chāo
这句话大意是:「亦」本字作「●」,易误为「太」,兹从明抄。
bā jīn chāo míng chāo jí huáng xiào zuò diǎn zhāng xiào jí ji yào yǐn zuò huǒ yīn zhù xiāng tóng jūn zuò dīng pò fǎn
这句话大意是:(八)金抄、明抄及黄校作「点」,张校及《辑要》引作「伙」,音注相同,均作「丁破反」。
àn jí yùn qù shēng gè yùn shōu yǒu diǎn zì dú dīng hè fǎn jiě shì shì cǎo yè huài yě
这句话大意是:按《集韵》去声「个」韵收有「点」字,读「丁贺反」,解释是:「草叶坏也。
gù xū zhǒng má yǒu diǎn yè yāo zhé zhī huàn gǔ sī xié shuō
这句话大意是:故墟种麻,有点叶夭折之患,贾思勰说。
jí shì gēn jù yào shù jiù wén yì zuò tuī jiě de
这句话大意是:」即是根据《要术》就文义作推解的。
ji yào yīn jù yǐ jiā shàng cǎo yè huài yě de zhù jiě
这句话大意是:《辑要》因据以加上「草叶坏也」的注解。
suǒ wèi diǎn yè kě néng shì zhǐ má yè de yī zhǒng bìng hài dàn yě kě néng shì wù zì
这句话大意是:所谓「点叶」,可能是指麻叶的一种病害,但也可能是误字。
gǔ chēng má gǎn wèi xuán yīng yī qiè jīng yīn yì juǎn shí qī ā pí tán pí pó shā lùn má gàn zhù má jīng yě
这句话大意是:古称麻秆为「●」,玄应《一切经音义》卷十七《阿毗昙毗婆沙论》「麻干」注:「麻茎也。
zì yi zuò èr xíng yīn jiē jīn hū wèi má shì yě
这句话大意是:……字宜作「●」、「」二形,音皆,今呼为麻●是也。
cǐ èr zì yuán jūn wù zuò shuō míng diǎn xíng jìn jí yì cán làn zhì wù huái yí yào shù de diǎn yě kě néng jìng shì zì zhī wù nà yè jiù hǎo jiě shì le
这句话大意是:」此二「●」字原均误作「●」,说明「●」、「点」形近,极易残烂致误,怀疑《要术》的「点」,也可能竟是「●」字之误,那「●叶」就好解释了。
zhī má lián zuò jǐ nián jīng yè yě huì fā shēng bìng hài zhǎng bù hǎo zhōng zhì wèi sǐ
这句话大意是:芝麻连作几年,茎叶也会发生病害长不好,终至萎死。
jiǔ má wú yè gè běn tóng
这句话大意是:(九)「麻无叶」,各本同。
táng hán è sì shí zuǎn yào wǔ yuè piān cǎi yào shù yì zuò wú yè
这句话大意是:唐韩鄂《四时纂要》「五月」篇采《要术》亦作「无叶」。
dàn de gēng de zěn yàng shú yě bù néng shǐ má zhǐ zhǎng jīng bù zhǎng yè huò zhě shì yào shù gù zuò cǐ shuō yǐ qiáng diào shú gēng de
这句话大意是:但地耕得怎样熟,也不能使麻只长茎不长叶,或者是《要术》故作此说,以强调熟耕地。
shí zì huáng xiào míng chāo é zuò kuì jù jīn chāo hú xiāng běn gǎi zhèng
这句话大意是:(十)「渍」,黄校、明抄讹作「溃」,据金抄、湖湘本改正。
shí yī hú xiāng běn děng zuò yá jīn chāo míng chāo zuò yá
这句话大意是:(十一)湖湘本等作「芽」,金抄、明抄作「牙」。
yá gǔ tōng yá
这句话大意是:「牙」古通「芽」。
yào shù zhōng èr zì hù yòng běn shū tǒng yī zuò yá
这句话大意是:《要术》中二字互用,本书统一作「芽」。
shí èr gè běn jūn zuò jǐng huáng xiào míng chāo wù zuò shēng
这句话大意是:(十二)各本均作「井」,黄校、明抄误作「升」。
shí sān liǎng shí mǐ qǐng jīn chāo zuò yǔ shí mǐ tián huáng xiào zhāng xiào míng chāo zuò liǎng bǎi bù qǐng yǔ tián bǎi bù jūn wù
这句话大意是:(十三)「两石米顷」,金抄作「雨石米填」,黄校、张校、明抄作「两百步顷」,「雨」、「填」、「百步」均误;。
hú xiāng běn jīn dǎi běn děng jí ji yào yǐn jūn zuò liǎng shí mǐ qǐng táng hán è sì shí zuǎn yào wǔ yuè piān cǎi yào shù yì zuò èr shí mǐ jiǔ zī jù yǐ gǎi zhèng
这句话大意是:湖湘本、《津逮》本等及《辑要》引均作「两石米顷」,唐韩鄂《四时纂要》「五月」篇采《要术》亦作「二石米久」,兹据以改正。
shí sì jìn jīn chāo wù zuò màn tā běn bù wù
这句话大意是:(十四)「浸」,金抄误作「漫」,他本不误。
shí wǔ ér jí lí jīn chāo huáng xiào míng chāo tóng
这句话大意是:(十五)「而即骊」,金抄、黄校、明抄同;。
hú xiāng běn jīn dǎi běn zuò jí qū xué jīn běn jiàn xi běn cóng ji yào yǐn zuò jí shài jūn wù
这句话大意是:湖湘本、《津逮》本作「即驱」,《学津》本、渐西本从《辑要》引作「即晒」,均误。
lí shì hēi sè mǎ zhè lǐ zhǐ má zhū rú guǒ zài fàng bó hòu hái bù shōu gē má xiān wéi huì biàn de àn hēi bù qīng bái
这句话大意是:「骊」是黑色马,这里指麻株如果在放勃后还不收割,麻纤维会变得黯黑不清白。
shí liù jīn chāo zuò xǐ míng chāo zuò tā běn zuò yì
这句话大意是:(十六)金抄作「喜」,明抄作「」,他本作「易」。
xǐ zài zhè lǐ yì yì xiāng tóng zuò róng yì jiě shì yào shù zhōng cháng yòng wéi tā chù gài zuò xǐ běn shū yī lǜ zuò xǐ
这句话大意是:「喜」、「」在这里意义相同,作「容易」解释,《要术》中常用,惟他处概作「喜」,本书一律作「喜」。
shí qī cuì jīn chāo zuò féi huáng xiào míng chāo zuò jūn xì zì zhī wù
这句话大意是:(十七)「脆」,金抄作「肥」,黄校、明抄作「●」均系「」字之误;。
hú xiāng běn děng zuò cuì zī gǎi zhèng
这句话大意是:湖湘本等作「脆」,兹改正。
yào shù zhōng cuì èr zì hù yòng běn shū tǒng yī zuò cuì
这句话大意是:《要术》中「脆」、「」二字互用,本书统一作「脆」。
shí bā bù rèn táng hán è sì shí zuǎn yào wǔ yuè piān cǎi yào shù zuò bù rèn chí ji yào yǐn yào shù zuò bù rèn wǎn
这句话大意是:(十八)「不任」,唐韩鄂《四时纂要》「五月」篇采《要术》作「不任持」,《辑要》引《要术》作「不任挽」。
qí shí bù rèn yóu yán bù kān bāo kuò duō miàn dī huài yīn sù gù réng qí jiù
这句话大意是:其实「不任」犹言「不堪」,包括多面的坏因素,故仍其旧。
shí jiǔ nuǎn jīn chāo wù zuò xiǎo hú xiāng běn wù zuò wǎn jù huáng xiào míng chāo gǎi zhèng
这句话大意是:(十九)「暖」,金抄误作「晓」,湖湘本误作「挽」,据黄校、明抄改正。
èr shí rèn jīn chāo míng chāo zhāng xiào zuò míng
这句话大意是:(二十)「肕」,金抄、明抄、张校作「明」;。
ji yào yǐn zuò rèn
这句话大意是:《辑要》引作「韧」;。
sì shí zuǎn yào wǔ yuè piān cǎi yào shù zuò shì rèn de xí sú jiè yòng zì
这句话大意是:《四时纂要》「五月」篇采《要术》作「」,是「肕」的习俗借用字。
rèn zài yào shù zhōng gài xiě zuò rèn hěn róng yì cuò chéng míng zì zī gǎi zhèng
这句话大意是:「韧」在《要术》中概写作「肕」,很容易错成「明」字,兹改正。
èr yī cǐ shī jiàn shī jīng qí fēng nán shān fēi chū wèi shī yào shù wù
这句话大意是:(二一)此诗见《诗经、齐风、南山》,非出《卫诗》,《要术》误。
shī jù jí máo chuán bìng tóng yào shù
这句话大意是:《诗》句及毛《传》并同《要术》。
yì jí yì zì míng chāo zuò zí wù
这句话大意是:「蓺」即「艺」字,明抄作「蓻」,误。
yòu míng qīng kè běn jūn wú máo chuán xiǎo zhù
这句话大意是:又明清刻本均无毛《传》小注。
èr èr zhù wén cuī shí sì mín yuè lìng yuán yǒu gù jiā yǐn hào
这句话大意是:(二二)注文崔寔《四民月令》原有,故加引号。
yǐ xià fǎng cǐ
这句话大意是:以下倣此。
yī má zhǐ sāng kē de dà má
这句话大意是:「一」「麻」,指桑科的大麻。
èr dà má cí xióng yì zhū
这句话大意是:「二」大麻,雌雄异株。
qí cí zhū gǔ chēng wèi yīn zì zi shí chēng wèi fén yīn fén xióng zhū chēng wèi xǐ yīn xǐ
这句话大意是:其雌株,古称为「●」(音字),子实称为「黂」(音汾),雄株称为「枲」(音喜)。
zhè shì fēn míng
这句话大意是:这是分名。
bù fēn shí tōng chēng wèi xǐ huò xǐ má
这句话大意是:不分时,通称为「枲」或「枲麻」。
cí zhū yòu chēng wèi jū huò jū má yīn yì chēng qí zi shí wèi jū huò
这句话大意是:雌株又称为「苴」或「苴麻」,因亦称其子实为「苴」或「●」。
fǎn guò lái fén jì shì má zi yīn yì chēng qí cí zhū wèi fén rú xià piān yǐn cuī shí wén
这句话大意是:反过来,「黂」既是麻子,因亦称其雌株为「黂」(如下篇引崔寔文)。
cǐ wài má zi yòu chēng fèi huò yùn
这句话大意是:此外,麻子又称「萉」或「蕴」。
sān gù xū dà gài zhǐ lián zuò de
这句话大意是:「三」「故墟」,大概指连作地。
sì pāo zi zhǒng zhēn duì má tián yào měi nián lún huàn zuò zhù jiě yì sī hé juǎn yī zhǒng gǔ piān de zi xiāng fǎn
这句话大意是:「四」「抛子种」,针对麻田要每年轮换作注解,意思和卷一《种谷》篇的「●子」相反。
dà gài dāng shí de sú yǔ chēng zhòng chá wèi zi chēng bù zhòng chá wèi pāo zi
这句话大意是:大概当时的俗语,称重茬为「●子」,称不重茬为「抛子」;。
pāo zhǐ mǔ zǐ xiāng lí zhǐ mǔ zǐ tóng dì
这句话大意是:「抛」指母子相离,「●」指母子同地。
wǔ zhǎng dú zuò chéng zhǎng de zhǎng zhǐ zhǎng de cū zhuàng
这句话大意是:「五」「长」读作成长的「长」,指长得粗壮。
liù shuō fēi cí shuō bù hé qíng lǐ de huà zhǐ fù zǐ bù xiāng jiè
这句话大意是:「六」「说非辞」,说不合情理的话(指「父子不相借」)。
qī fěn mò jiào zuò bó
这句话大意是:「七」粉末叫做「勃」。
zhè lǐ zhǐ huā fěn
这句话大意是:这里指花粉。
bó rú huī jiù shì huā fěn fàng sàn rú huī mò
这句话大意是:「勃如灰」就是花粉放散如灰末。
bó de lìng yī yì sī zhǐ pào mò yóu fěn mò yǐn shēn ér lái zài yào shù zhōng jiàn wū juǎn qī bái láo qū piān de míng bó hé juǎn jiǔ zhǔ piān de bó
这句话大意是:「勃」的另一意思指泡沫(由粉末引申而来),在《要术》中见于卷七《白醪曲》篇的「茗渤」和卷九《煮●》篇的「勃」。
bā yīn jiǎn shuō wén xiǎo shù yě
这句话大意是:「八」「●」,音茧,《说文》:「小束也。
zhè lǐ zhǐ kǔn fù chéng xiǎo bǎ
这句话大意是:」这里指捆缚成小把。
jiǔ yě xiě zuò yīn fū zhè lǐ yì sī hé pù xiāng tóng zhǐ pù jī yào báo
这句话大意是:「九」「●」,也写作「●」,音敷,这里意思和「铺」相同,指铺积要薄。
yī héng cóng jí héng zòng
这句话大意是:「一0」「衡从」即横纵。
jù kǒng yǐng dá jiě shì liè zhǐ gēng hòu de jiàn niè gài mó
这句话大意是:据孔颖达解释,「猎」指耕后的「践蹑概摩」。
gài yuán shì kuò píng dòu miàn dī qì jù zhè lǐ jí zhǐ bà píng tǔ kuài
这句话大意是:「概」原是括平斗面的器具,这里即指耙平土块;。
mó jí
这句话大意是:「摩」即●●;。
jiàn niè zhǐ bō qián zhèn yā
这句话大意是:「践蹑」指播前镇压。
héng liè zhī cóng liè zhī zhǐ zòng héng duō cì gēng fān bà zhěng dì jí shú zài jié hé bō qián zhèn yā bǎo dì biāo zhǔn gāo rán hòu xià zhǒng zuò wù shēng zhǎng wàng shèng shì bì rán de
这句话大意是:「衡猎之,从猎之」,指纵横多次耕翻耙●,整地极熟,再结合播前镇压,保墑标准高,然后下种,作物生长旺盛是必然的。
zhè yī tào jí wèi zhòng yào de zēng chǎn jīng yàn suī shì hàn táng rén de jiě shì dàn shī jīng yǐ míng què zhǐ chū héng cóng qí mǔ shì zhǒng má de zhòng yào cuò shī bō qián zhěng dì de zhòng yào guān jiàn dāng shí yǐ yǒu suǒ rèn shi
这句话大意是:这一套极为重要的增产经验,虽是汉唐人的解释,但《诗经》已明确指出「衡从其亩」是种麻的重要措施,播前整地的重要关键,当时已有所认识。
zhǒng má zi dì jiǔ cuī shí yuē yī jū má má zhī yǒu yùn zhě èr má shì yě
这句话大意是:种麻子第九崔寔曰(一):「苴麻,麻之有蕴者,●(二)麻是也。
yī míng fén
这句话大意是:一名黂。
zhǐ qǔ shí zhě zhǒng bān hēi má zi
这句话大意是:止取实者,种斑黑麻子。
bān hēi zhě ráo shí yī
这句话大意是:斑黑者饶实「一」。
cuī shí yuē jū má zi hēi yòu shí ér zhòng dǎo zhì zuò zhú bù zuò má
这句话大意是:崔寔曰:「苴麻子黑,又实而重,捣治作烛,不作麻。
gēng xū zài biàn
这句话大意是:耕须再遍。
yī mǔ yòng zi sān shēng sān
这句话大意是:一亩用子三升(三)。
zhǒng fǎ yǔ má tóng
这句话大意是:种法与麻同。
sān yuè zhǒng zhě wèi shàng shí sì yuè wèi zhōng shí wǔ yuè chū wèi xià shí
这句话大意是:三月种者为上时,四月为中时,五月初为下时。
dà shuài èr chǐ liú yī gēn
这句话大意是:大率二尺留一根。
jì zé bù kē sì
这句话大意是:穊则不科(四)。
chú cháng lìng jìng
这句话大意是:锄常令净。
huāng zé shǎo shí
这句话大意是:荒则少实。
jì fàng bó bá qù xióng
这句话大意是:既放勃,拔去雄。
ruò wèi fàng bó qù xióng zhě zé bù chéng zi shí
这句话大意是:若未放勃去雄者,则不成子实。
fán wǔ gǔ de pàn jìn dào zhě duō wèi liù chù suǒ fàn yi zhǒng hú má má zi yǐ zhē zhī
这句话大意是:凡五谷地畔近道者,多为六畜所犯,宜种胡麻、麻子以遮之。
hú má liù chù bù shí
这句话大意是:胡麻,六畜不食;。
má zi niè tóu zé kē dà
这句话大意是:麻子啮头,则科大。
shōu cǐ èr shí zú gōng měi zhú zhī fèi yě
这句话大意是:收此二实,足供美烛之费也。
shèn wù wū dà dòu dì zhōng zá zhǒng má zi
这句话大意是:慎勿于大豆地中杂种麻子。
shàn dì liǎng sǔn ér shōu bìng báo
这句话大意是:扇地两损,而收并薄。
liù yuè jiān kě wū má zi de jiān sàn wú jīng zi ér chú zhī nǐ shōu qí gēn
这句话大意是:六月间,可于麻子地间散芜菁子而锄之,拟收其根。
zá yīn yáng shū yuē má shēng wū yáng huò jīng
这句话大意是:《杂阴阳书》曰:「麻「生」于杨或荆。
qī shí rì huā hòu liù shí rì shú
这句话大意是:七十日花,后六十日熟。
zhǒng jì sì jì chén wèi xū chǒu èr wù jǐ
这句话大意是:种忌四季——辰、未、戌、丑「二」——戊、己。
fàn shèng zhī shū yuē zhǒng má yù diào hé tián
这句话大意是:《泛胜之书》曰:「种麻,豫调和田。
èr yuè xià xún sān yuè shàng xún bàng yǔ zhǒng zhī
这句话大意是:二月下旬,三月上旬,傍雨种之。
má shēng bù yè chú zhī
这句话大意是:麻生布叶,锄之。
lǜ jiǔ chǐ yī shù
这句话大意是:率九尺一树。
shù gāo yī chǐ yǐ cán shǐ fèn zhī shù sān shēng
这句话大意是:树高一尺,以蚕矢粪之,树三升。
wú cán shǐ yǐ hùn zhōng shú fèn fèn zhī yì shàn shù yī shēng
这句话大意是:无蚕矢,以溷中熟粪粪之亦善,树一升。
tiān hàn yǐ liú shuǐ jiāo zhī shù wǔ shēng
这句话大意是:天旱,以流水浇之,树五升。
wú liú shuǐ pù jǐng shuǐ shā qí hán qì yǐ jiāo zhī
这句话大意是:无流水,曝井水,杀其寒气以浇之。
yǔ zé shí shì wù jiāo
这句话大意是:雨泽时适,勿浇。
jiāo bù yù shù
这句话大意是:浇不欲数。
yǎng má rú cǐ měi tián zé mǔ wǔ shí shí jí bǎi shí bó tián shàng sān shí shí
这句话大意是:养麻如此,美田则亩五十石,及百石,薄田尚三十石。
huò má zhī fǎ shuāng xià shí chéng sù zhuó zhī
这句话大意是:获麻之法,霜下实成,速斫之;。
qí shù dà zhě yǐ jù jù zhī
这句话大意是:其树大者,以锯锯之。
cuī shí yuē èr sān yuè kě zhǒng jū má
这句话大意是:崔寔曰:「二、三月,可种苴麻。
má zhī yǒu shí zhě wèi jū
这句话大意是:」「麻之有实者为苴。
yī yǐn cuī shí cǐ duàn wén zì hú xiāng běn děng jūn rú cǐ shì jīn chāo míng chāo jūn liè zài piān biāo tí xià miàn yǔ qí tā gè piān bù yī zhì
这句话大意是:(一)引崔寔此段文字,湖湘本等均如此式,金抄、明抄均列在篇标题下面,与其他各篇不一致。
zī cóng hú xiāng běn tí xíng lìng liè
这句话大意是:兹从湖湘本提行另列。
èr réng jǐn jīn chāo rú zì tā běn jūn wù zuò zhù
这句话大意是:(二)「●」,仍仅金抄如字,他本均误作「苎」。
sān gè běn jūn zuò èr shēng jīn chāo zuò sān shēng wáng zhēn nóng shū má zi yǐn yào shù tóng zī cóng jīn chāo
这句话大意是:(三)各本均作「二升」,金抄作「三升」(王祯《农书》「麻子」引《要术》同),兹从金抄。
sì kē gè běn jūn zuò gēng wù
这句话大意是:(四)「科」,各本均作「耕」,误;。
ji yào yǐn zuò chéng xué jīn běn cóng ji yào chā kě dàn yì yǒu wèi zhōu
这句话大意是:《辑要》引作「成」,《学津》本从《辑要》,差可,但义有未周。
àn kē zhǐ fēn niè fēn zhī zhè lǐ shì zhǒng cí má shōu zi zhēn duì èr chǐ liú yī gēn zuò zhù zì yīng zuò kē gēng shì kē de xíng jìn zhī é zī gǎi zhèng
这句话大意是:按「科」指分蘖、分枝,这里是种雌麻收子,针对「二尺留一根」作注,字应作「科」,「耕」是「科」的形近之讹,兹改正。
hòu dú táng hán è sì shí zuǎn yào sān yuè piān zhǒng má zi tiáo cǎi yào shù zhèng zuò chóu jí bù chéng kē
这句话大意是:后读唐韩鄂《四时纂要》「三月」篇「种麻子」条采《要术》正作「稠即不成科」。
yī tú jīng běn cǎo nóng jiā zhǒng má fǎ zé qí zi zhī yǒu bān hēi wén zhě wèi zhī cí má yún yòng cǐ zé jié shí fán tā zi zé bù rán
这句话大意是:「一」《图经本草》:「农家种麻法,择其子之有斑黑文者,谓之雌麻,云用此则结实繁,它子则不然。
èr bù kě néng sì jì dōu zhǒng má zi zhè lǐ sì jì bú shì zhǐ chūn xià qiū dōng ér shì zhǐ mí xìn shuō fǎ de jì rì jí xià miàn shuǐ dào piān yǐn zá yīn yáng shū suǒ shuō de sì jì rì
这句话大意是:「二」不可能四季都种麻子,这里「四季」不是指春夏秋冬,而是指迷信说法的「忌日」,即下面《水稻》篇引《杂阴阳书》所说的「四季日」。
huái nán zǐ tiān wén xun jiǎ yǐ yín mǎo mù yě
这句话大意是:《淮南子‧天文训》:「甲乙寅卯,木也;。
bǐng dīng sì wǔ huǒ yě
这句话大意是:丙丁巳午,火也;。
wù jǐ sì jì tǔ yě
这句话大意是:戊、己、四季,土也;。
zé suǒ wèi sì jì shì zhǐ dì zhī zhōng shǔ tǔ de chén wèi xū chǒu yīn yǐ féng cǐ sì rì zhī de sì gè rì zi wèi sì jì rì
这句话大意是:……」则所谓「四季」是指地支中属土的辰、未、戌、丑,因以逢此四日支的四个日子为「四季日」。
zhè shì yóu sì jì yuè de yuè jiàn ér lái de
这句话大意是:这是由四季月的「月建」而来的。
gǔ lì lǜ jiā yǐ shí èr dì zhī pèi shí èr gè yuè
这句话大意是:古历律家以十二地支配十二个月,。
chēng wèi yuè jiàn
这句话大意是:称为月建,。
ér chén wèi xū chǒu qià hǎo shì sì jì zhōng sì gè jì yuè de yuè jiàn
这句话大意是:而辰、未、戌、丑恰好是四季中四个「季月」的月建,。
jí jì chūn sān yuè jiàn chén
这句话大意是:即季春三月建辰,。
jì xià liù yuè jiàn wèi
这句话大意是:季夏六月建未,。
jì qiū jiǔ yuè jiàn xū
这句话大意是:季秋九月建戌,。
jì dōng shí èr yuè jiàn chǒu
这句话大意是:季冬十二月建丑,。
yīn zhuǎn yǐ chēng zhè sì gè rì zhī zhī rì wèi sì jì rì
这句话大意是:因转以称这四个日支之日为「四季日」。
zhè lǐ suǒ wèi sì jì chén wèi xū chǒu shí jì shàng yǐ zhǐ míng chén wèi xū chǒu jí shì sì jì
这句话大意是:这里所谓「四季辰、未、戌、丑」,实际上已指明「辰、未、戌、丑」即是「四季」。
yòu běn piān hé shuǐ dào piān de wù jǐ gè běn duō jǐ sì hùn xiáo cóng zhè lǐ kě yǐ jiào zhèng què wèi jǐ zì
现代白话:又本篇和《水稻》篇的「戊、己」,各本多「己」、「巳」混淆,从这里能够校正确为「己」字。
dà xiǎo mài dì shí jù mài fù guǎng yā yuē yī dà mài móu yě
这句话大意是:大小麦第十瞿麦附《广雅》曰(一):「大麦,麰也;。
xiǎo mài yě
这句话大意是:小麦,●也。
guǎng zhì yuē lǔ shuǐ èr mài qí shí dà mài xíng yǒu fèng
这句话大意是:《广志》曰:「虏水(二)麦,其实大麦形,有缝。
sān mài shì dà mài chū liáng zhōu
这句话大意是:●(三)麦,似大麦,出凉州。
xuán mài yī sān yuè zhǒng bā yuè shú chū xī fāng
这句话大意是:旋麦「一」,三月种,八月熟,出西方。
chì xiǎo mài chì ér féi chū zhèng xiàn èr
这句话大意是:赤小麦,赤而肥,出郑县「二」。
yǔ yuē hú zhū ròu zhèng xī shú
这句话大意是:语曰:「湖猪肉,郑稀熟。
shān tí sì xiǎo mài zhì nián ruò
这句话大意是:」山提(四)小麦,至黏弱;。
yǐ gòng yù
这句话大意是:以贡御。
yǒu bàn xià xiǎo mài yǒu tū máng dà mài yǒu hēi kuàng mài sān
这句话大意是:有半夏小麦,有秃芒大麦,有黑穬麦「三」。
táo yǐn jū běn cǎo yún wǔ dà mài wèi wǔ gǔ zhǎng jí jīn mài yě yī míng móu mài shì kuàng mài wéi wú pí ěr
这句话大意是:《陶隐居本草》云(五):「大麦为五谷长,即今麦也,一名麰麦,似穬麦,唯无皮耳。
kuàng mài cǐ shì jīn mǎ shí zhě
这句话大意是:穬麦,此是今马食者。
rán zé dà kuàng èr mài zhǒng bié míng yì ér shì rén yǐ wèi yī wù miù yǐ sì
现代白话:然则大、穬二麦,种别名异,而世人以为一物,谬了「四」。
àn shì yǒu luò mài zhě tū máng liù shì yě
这句话大意是:按世有落麦者,秃芒(六)是也。
yòu yǒu chūn zhǒng kuàng mài yě
这句话大意是:又有春种穬麦也。
dà xiǎo mài jiē xū wǔ yuè liù yuè hàn dì wǔ
这句话大意是:大、小麦,皆须五月、六月暵地「五」。
bù hàn dì ér zhǒng zhě qí shōu bèi báo
这句话大意是:不暵地而种者,其收倍薄。
cuī shí yuē wǔ yuè liù yuè qī zī mài tián yě
这句话大意是:崔寔曰:「五月、六月(七)菑麦田也。
zhǒng dà xiǎo mài xiān zhú lí zhǒng zhě jiā
这句话大意是:种大、小麦,先●,逐犁●种者佳。
zài bèi shěng zhǒng zi ér kē dà liù
这句话大意是:再倍省种子而科大「六」。
zhú lí zhì zhī yì de rán bù rú zuò nài hàn
这句话大意是:逐犁掷之亦得,然不如作●耐旱。
qí shān tián jí gāng qiáng zhī de zé lóu xià zhī
这句话大意是:其山田及刚强之地,则耧下之。
qí zhǒng zi yi jiā bā wǔ shěng qī wū xià tián
这句话大意是:其种子宜加(八)五省「七」于下田。
fán lóu zhǒng zhě fēi zhí tǔ qiǎn yì shēng rán wū fēng chú yì biàn
这句话大意是:凡耧种者,非直土浅易生,然于锋、锄亦便。
kuàng mài fēi liáng de zé bù xū zhǒng
这句话大意是:穬麦,非良地则不须种。
bó dì tú láo zhǒng ér bì bù shōu
这句话大意是:薄地徒劳,种而必不收。
fán zhǒng kuàng mài gāo xià tián jiē de yòng dàn bì xū liáng shú ěr
这句话大意是:凡种穬麦,高、下田皆得用,但必须良熟耳。
gāo tián jiè nǐ jiǔ hé dòu zì shí kě zhuān yòng xià tián yě
这句话大意是:高田借拟(九)禾、豆,自(十)可专用下田也。
bā yuè zhōng wù shè qián bā zhǒng zhě wèi shàng shí zhì zhě mǔ yòng zi èr shēng bàn
这句话大意是:八月中戊社前「八」种者为上时,掷者,亩用子二升半。
xià wù qián wèi zhōng shí yòng zi sān shēng
这句话大意是:下戊前为中时,用子三升。
bā yuè mò jiǔ yuè chū wèi xià shí
这句话大意是:八月末九月初为下时。
yòng zi sān shēng bàn huò sì shēng
这句话大意是:用子三升半或四升。
xiǎo mài yi xià tián
这句话大意是:小麦宜下田。
gē yuē gāo tián zhǒng xiǎo mài cǎn jiǔ bù chéng suì
这句话大意是:歌曰:「高田种小麦,●䅟「九」不成穗。
nán r zài tā xiāng nà de bù qiáo cuì
这句话大意是:男儿在他乡,那得不憔悴。
bā yuè shàng wù shè qián wèi shàng shí zhì zhě yòng zi yī shēng bàn yě
这句话大意是:」八月上戊社前为上时,掷者,用子一升半也。
zhōng wù qián wèi zhōng shí yòng zi èr shēng
这句话大意是:中戊前为中时,用子二升。
xià wù qián wèi xià shí
这句话大意是:下戊前为下时。
yòng zi èr shēng bàn
这句话大意是:用子二升半。
zhēng yuè èr yuè shí yī láo ér chú zhī
这句话大意是:正月、二月(十一),劳而锄之。
sān yuè sì yuè fēng ér gèng chú
这句话大意是:三月、四月,锋而更锄。
chú mài bèi shōu pí báo miàn duō
这句话大意是:锄麦倍收,皮薄面多;。
ér fēng láo chú gè de zài biàn wèi liáng yě
这句话大意是:而锋、劳、锄各得再遍为良也。
lìng shí èr lì qiū qián zhì qì
这句话大意是:令(十二)立秋前治讫。
lì qiū hòu zé chóng shēng
这句话大意是:立秋后则虫生。
hāo ài dān yī shèng zhī liáng
这句话大意是:蒿、艾箪「一0」盛之,良。
yǐ hāo ài bì shí sān jiào mái zhī yì jiā
这句话大意是:以蒿、艾蔽(十三)窖埋之,亦佳。
jiào mài fǎ bì xū rì pù lìng qián jí rè mái zhī yī yī
这句话大意是:窖麦法:必须日曝令干,及热埋之「一一」。
duō zhǒng jiǔ jū yī èr gōng shí zhě yi zuò qiáo cái diāo qiè mài yī sān dào yì báo bù shùn fēng fàng huǒ
这句话大意是:多种久居「一二」供食者,宜作劁才雕切麦「一三」:倒刈,薄布,顺风放火;。
huǒ jì zhe jí yǐ sǎo zhou pū miè réng dǎ zhī
这句话大意是:火既著,即以扫帚扑灭,仍打之。
rú cǐ zhě jīng shí sì xià chóng bù shēng
这句话大意是:如此者,经(十四)夏虫不生;。
rán wéi zhōng zuò mài fàn jí miàn yòng ěr
这句话大意是:然唯中作麦饭及面用耳。
lǐ jì yuè lìng yuē shí wǔ zhòng qiū zhī yuè nǎi quàn rén zhǒng mài wú huò shī shí
这句话大意是:《礼记‧月令》曰(十五):「仲秋之月,……乃劝人种麦,无或失时;。
qí yǒu shī shí xíng zuì wú yí
这句话大意是:其有失时,行罪无疑。
zhèng xuán zhù yuē mài zhě jiē jué xù fá zhī gǔ yóu yi zhòng zhī
这句话大意是:」郑玄注曰:「麦者,接绝续乏之谷,尤宜重之。
mèng zǐ yuē shí liù jīn fú móu mài bō zhǒng ér yōu zhī qí de tóng shù zhī shí yòu tóng
这句话大意是:《孟子》曰(十六):「今夫麰麦,播种而耰之,其地同,树之时又同;。
bó rán ér shēng zhì wū rì zhì yī sì zhī shí jiē shú yǐ
现代白话:浡然而生,至于日至「一四」之时,皆熟了。
suī yǒu bù tóng zé de yǒu féi qiāo yǔ lù zhī suǒ yǎng rén shì zhī bù qí
这句话大意是:虽有不同,则地有肥、硗,雨露之所养,人事之不齐。
zá yīn yáng shū yuē dà mài shēng wū xìng
这句话大意是:《杂阴阳书》曰:「大麦「生」于杏。
èr bǎi rì xiù xiù hòu wǔ shí rì chéng
这句话大意是:二百日秀,秀后五十日成。
mài shēng wū hài zhuàng wū mǎo zhǎng wū chén lǎo wū sì sǐ wū wǔ è wū wù shí qī jì wū zi chǒu
这句话大意是:麦「生」于亥,「壮」于卯,「长」于辰,「老」于巳,「死」于午,恶于戊(十七),忌于子、丑。
xiǎo mài shēng wū táo
这句话大意是:小麦「生」于桃。
èr bǎi yī shí rì xiù xiù hòu liù shí rì chéng
这句话大意是:二百一十日秀,秀后六十日成。
jì yǔ dà mài tóng
这句话大意是:忌与大麦同。
chóng shí xìng zhě mài guì
这句话大意是:虫食杏者麦贵。
zhǒng jù mài yī wǔ fǎ yǐ fú wèi shí
这句话大意是:种瞿麦「一五」法:以伏为时。
yī míng de miàn
这句话大意是:一名「地面」。
liáng dì yī mǔ yòng zi wǔ shēng bó tián sān sì shēng
这句话大意是:良地一亩,用子五升,薄田三四升。
mǔ shōu shí shí
这句话大意是:亩收十石。
hún zhēng pù qián chōng qù pí yī liù mǐ quán bù suì
这句话大意是:浑蒸,曝干,舂去皮「一六」,米全不碎。
chuī zuò sūn yī qī shén huá
这句话大意是:炊作飧「一七」,甚滑。
xì mó xià juàn shāi yī bā zuò bǐng yì huá měi
这句话大意是:细磨,下绢簁「一八」,作饼,亦滑美。
rán wèi xìng duō huì yī zhǒng cǐ wù shù nián bù jué
这句话大意是:然为性多秽,一种此物,数年不绝;。
yún chú zhī gōng gèng yì qú láo
这句话大意是:耘锄之功,更益劬劳。
shàng shū dà chuán yuē shí bā qiū hūn xū xīng yī jiǔ zhōng kě yǐ zhǒng mài
现代白话:《尚书大传》曰(十八):「秋,昏,虚星「一九」中,能够种麦。
xū běi fāng xuán wǔ zhī sù
这句话大意是:」「虚,北方玄武之宿;。
bā yuè hūn zhōng jiàn wū nán fāng
这句话大意是:八月昏中,见于南方。
shuō wén yuē mài máng shí jiǔ gǔ
这句话大意是:《说文》曰:「麦,芒(十九)谷。
qiū zhǒng hòu mái èr shí gù wèi zhī mài èr
这句话大意是:秋种厚埋(二十),故谓之「麦」「二0」。
mài jīn wáng ér shēng huǒ wáng ér sǐ
这句话大意是:麦,金王而生,火王而死。
fàn shèng zhī shū yuē fán tián yǒu liù dào mài wèi shǒu zhǒng
这句话大意是:《泛胜之书》曰:「凡田有六道,麦为首种。
zhǒng mài de shí wú bù shàn
这句话大意是:种麦得时,无不善。
xià zhì hòu qī shí rì kě zhǒng sù mài
这句话大意是:夏至后七十日,可种宿麦。
zǎo zhǒng zé chóng ér yǒu jié wǎn zhǒng zé suì xiǎo ér shǎo shí
这句话大意是:早种则虫而有节,晚种则穗小而少实。
dāng zhǒng mài ruò tiān hàn wú yǔ zé zé báo zì mài zhǒng yǐ cù qiě gù fǎn jiāng bìng cán shǐ
这句话大意是:「当种麦,若天旱无雨泽,则薄渍麦种以酢且故反浆并蚕矢;。
yè bàn zì xiàng chén sù tóu zhī lìng yǔ bái lù jù xià
这句话大意是:夜半渍,向晨速投之,令与白露俱下。
cù jiāng lìng mài nài hàn cán shǐ lìng mài rěn hán
这句话大意是:酢浆令麦耐旱,蚕矢令麦忍寒。
mài shēng huáng sè shāng wū tài chóu
这句话大意是:「麦生黄色,伤于太稠。
chóu zhě chú ér xī zhī
这句话大意是:稠者锄而稀之。
qiū chú yǐ jí chái lóu zhī yǐ yōng mài gēn
这句话大意是:「秋锄以棘柴耧之,以壅麦根。
gù yàn yuē zi yù fù huáng jīn fù
这句话大意是:故谚曰:「子欲富,黄金覆。
huáng jīn fù zhě wèi qiū chú mài yè chái yōng mài gēn yě
这句话大意是:」「黄金覆」者,谓秋锄麦、曳柴壅麦根也。
zhì chūn dòng jiě jí chái yè zhī tū jué qí qián yè
这句话大意是:至春冻解,棘柴曳之,突绝其干叶。
xū mài shēng fù chú zhī
这句话大意是:须麦生,复锄之。
dào yú jiá shí zhù yǔ zhǐ hou tǔ bái bèi fù chú
这句话大意是:到榆荚时,注雨止,候土白背复锄。
rú cǐ zé shōu bì bèi
这句话大意是:如此则收必倍。
dōng yǔ xuě zhǐ yǐ wù zhé lìn mài shàng yǎn qí xuě wù lìng cóng fēng fēi qù
这句话大意是:「冬雨雪止,以物辄蔺麦上,掩其雪,勿令从风飞去。
hòu xuě fù rú cǐ
这句话大意是:后雪,复如此。
zé mài nài hàn duō shí
这句话大意是:则麦耐旱、多实。
chūn dòng jiě gēng hé tǔ zhǒng xuán mài
这句话大意是:「春冻解,耕和土,种旋麦。
mài shēng gēn mào shèng mǎng chú èr yī rú sù mài
这句话大意是:麦生根茂盛,莽锄「二一」如宿麦。
fàn shèng zhī qū zhǒng mài qū dà xiǎo rú shàng nóng fu qū
这句话大意是:泛胜之区种麦:「区大小如上农夫区。
hé shōu qū zhǒng
这句话大意是:禾收,区种。
fán zhǒng yī mǔ yòng zi èr shēng
这句话大意是:凡种一亩,用子二升。
fù tǔ hòu èr cùn yǐ zú jiàn zhī lìng zhǒng tǔ xiāng qīn
这句话大意是:覆土厚二寸,以足践之,令种土相亲。
mài shēng gēn chéng chú qū jiān qiū cǎo
这句话大意是:麦生根成,锄区间秋草。
yuán yǐ jí chái lǜ tǔ yōng mài gēn
这句话大意是:缘以棘柴律土壅麦根。
qiū hàn zé yǐ sāng luò shí jiāo zhī
这句话大意是:秋旱,则以桑落时浇之。
qiū yǔ zé shì wù jiāo zhī
这句话大意是:秋雨泽适,勿浇之。
chūn dòng jiě jí chái lǜ zhī tū jué qù qí kū yè
这句话大意是:春冻解,棘柴律之,突绝去其枯叶。
qū jiān cǎo shēng chú zhī
这句话大意是:区间草生,锄之。
dà nán dà nǚ zhì shí mǔ
这句话大意是:大男、大女治十亩。
zhì wǔ yuè shōu qū yī mǔ de bǎi shí yǐ shàng shí mǔ de qiān dàn yǐ shàng
这句话大意是:至五月收,区一亩,得百石以上,十亩得千石以上。
xiǎo mài jì xū dà mài jì zi chú rì bù zhōng zhǒng
这句话大意是:「小麦忌戌,大麦忌子,「除」日不中种。
cuī shí yuē fán zhǒng dà xiǎo mài de bái lù jié kě zhǒng bó tián
这句话大意是:崔寔曰:「凡种大、小麦,得白露节,可种薄田;。
qiū fēn zhǒng zhōng tián
这句话大意是:秋分,种中田;。
hòu shí rì zhǒng měi tián
这句话大意是:后十日,种美田。
wéi kuàng zǎo wǎn wú cháng
这句话大意是:唯穬,早晚无常。
zhēng yuè kě zhǒng chūn mài bī dòu jǐn èr yuè zhǐ
这句话大意是:正月,可种春麦、豍豆,尽二月止。
qīng kē mài èr èr
这句话大意是:青稞麦「二二」。
tè èr yī dǎ shí shāo nán wéi yìng èr èr rì yòng liù zhou èr sān niǎn
这句话大意是:特(二一)打时稍难,唯映(二二)日用碌碡「二三」碾。
yòu èr sān měi shí mǔ yòng zhǒng bā dǒu
这句话大意是:右(二三)每十亩,用种八斗。
yǔ dà mài tóng shí shú
这句话大意是:与大麦同时熟。
hǎo shōu sì shí shí
这句话大意是:好收四十石;。
shí èr sì bā jiǔ dòu miàn
这句话大意是:石(二四)八九斗面。
kān zuò fàn èr wǔ jí bǐng tuō èr liù shén měi
这句话大意是:堪作饭(二五)及饼饦(二六),甚美。
mó zǒng jǐn èr qī wú fū
这句话大意是:磨,总尽(二七)无麸。
chú yī biàn jiā bù chú yì de
这句话大意是:锄一遍佳,不锄亦得。
yī jiàn guǎng yā shì cǎo zuò
这句话大意是:(一)见《广雅‧释草》,「●」作「」。
guǎng yā gè běn wù zuò ěr yā jù jīn chāo jiàn xi běn gǎi zhèng
现代白话:「广雅」,各本误作「你雅」,据金抄、渐西本改正。
jiàn xi běn shì yī jù wú diǎn yǐn jǐng de xiào jì ěr gǎi guǎng gǎi zhèng de
现代白话:渐西本是依据我点引「景」的校记「你改广」改正的。
èr shuǐ tài píng yù lǎn juǎn bā sān bā mài yǐn guǎng zhì zuò xiǎo
这句话大意是:(二)「水」,《太平御览》卷八三八「麦」引《广志》作「小」。
sān jīn chāo huáng xiào liú lù zhāng xiào míng chāo jiàn xi běn jí chū xué jì juǎn èr qī wǔ gǔ tài píng yù lǎn juǎn bā sān bā mài yǐn guǎng zhì bìng tóng
这句话大意是:(三)「●」,金抄、黄校刘录、张校、明抄、渐西本及《初学记》卷二七「五谷」、《太平御览》卷八三八「麦」引《广志》并同。
cǐ zì zì shū wèi shōu yí wù
这句话大意是:此字字书未收,疑误。
hú xiāng běn jīn dǎi běn xué jīn běn zuò shuì
这句话大意是:湖湘本、《津逮》本、《学津》本作「税」。
guō pú zhù fāng yán juǎn qī fā shuì shuō shuì yóu tuō yě
这句话大意是:郭璞注《方言》卷七「发、税」说:「税,犹脱也。
li shàn zhù wén xuǎn lù jī zhāo yǐn shī tuō yǔ shuì gǔ zì tōng
这句话大意是:」李善注《文选》陆机《招隐诗》:「脱与税,古字通。
sì shān tí wèi xiáng
这句话大意是:(四)「山提」,未详。
jiàn xi běn cóng wú diǎn jiào gǎi zuò zhū tí
现代白话:渐西本从我点校改作「朱提」。
zhū tí jùn míng jiàn qián dà dòu piān zhù shì yī
这句话大意是:朱提,郡名,见前《大豆》篇注释「一」。
wǔ táo yǐn jū běn cǎo shū yǐ yì
这句话大意是:(五)《陶隐居本草》,书已佚。
běn tiáo suǒ yǐn jiàn wū chóng xiū zhèng hé zhèng lèi běn cǎo suǒ lù cún de míng yī bié lù hé táo hóng jǐng yǐn jū zhù zhōng
这句话大意是:本条所引见于《重修政和证类本草》所录存的《名医别录》和陶弘景(隐居)注中。
míng yī bié lù suǒ jì shì dà mài wèi wǔ gǔ zhǎng
这句话大意是:《名医别录》所记是:「大麦,……为五谷长。
táo hóng jǐng zhù shì jīn huà mài yī míng móu mài shì kuàng mài wéi wú pí ěr
现代白话:」陶弘景注是:「今稞麦,一名麰麦,似穬麦,惟无皮你。
míng yī bié lù kuàng mài xià táo hóng jǐng zhù shì cǐ shì jīn mǎ suǒ shí zhě
这句话大意是:」《名医别录》「穬麦」下陶弘景注是:「此是今马所食者。
dà kuàng èr mài shǐ zhe lù wū míng yī bié lù rán zé yǐ xià yīng shì táo hóng jǐng běn rén de biàn shuō
这句话大意是:」大、穬二麦,始著录于《名医别录》,「然则」以下,应是陶弘景本人的辨说。
xià wén àn yǔ cái shì gǔ shì běn wén
这句话大意是:下文按语,才是贾氏本文。
liù máng jīn chāo wù zuò yún
这句话大意是:(六)「芒」,金抄误作「芸」。
qī liù yuè jīn chāo míng chāo wù zuò yī yuē hú xiāng běn jí ji yào yǐn zuò liù yuè juǎn yī gēng tián piān yǐn sì mín yuè lìng yì zuò liù yuè zī gǎi zhèng
这句话大意是:(七)「六月」,金抄、明抄误作「一曰」,湖湘本及《辑要》引作「六月」,卷一《耕田》篇引《四民月令》亦作「六月」,兹改正。
bā jiā jīn chāo wù zuò rú
这句话大意是:(八)「加」,金抄误作「如」。
jiǔ jiè nǐ shì jiǎ shǐ zhǔn bèi zuò de yì sī zhǐ gāo tián rú guǒ zhǔn bèi zuò wèi hé dòu tián zì rán kě yǐ zhuān yòng dī tián zhǒng kuàng mài
现代白话:(九)「借拟」是「假使准备作」的意思,指高田如果准备作为禾、豆田,自然能够专用低田种穬麦。
jīn chāo zuò xī cōng wù
这句话大意是:金抄作「惜枞」,误。
shí zì míng chāo wù zuò mù
这句话大意是:(十)「自」,明抄误作「目」。
shí yī èr yuè huáng xiào zhāng xiào míng chāo wù zuò sān yuè jù jīn chāo hú xiāng běn děng gǎi zhèng
这句话大意是:(十一)「二月」,黄校、张校、明抄误作「三月」,据金抄、湖湘本等改正。
shí èr jīn chāo zuò lìng gè běn zuò jīn
这句话大意是:(十二)金抄作「令」,各本作「今」。
táng hán è sì shí cuàn yào liù yuè piān zuò xū zài lì qiū qián jīn míng xì lìng zì zhī wù zī cóng jīn chāo
这句话大意是:唐韩鄂《四时篡要》「六月」篇作「须在立秋前」,「今」明系「令」字之误,兹从金抄。
shí sān jīn chāo míng chāo zuò bì shì
这句话大意是:(十三)金抄、明抄作「蔽」,是;。
tā běn zuò bì shí wù
这句话大意是:他本作「闭」,实误;。
hú xiāng běn zuò xián yóu wù
这句话大意是:湖湘本作「闲」,尤误。
shí sì jīng míng chāo wù zuò wú
这句话大意是:(十四)「经」,明抄误作「无」;。
tā běn jūn tuō
这句话大意是:他本均脱。
jù jīn chāo bǔ zhèng
这句话大意是:据金抄补正。
shí wǔ yuè lìng wú rén zì
这句话大意是:(十五)《月令》无「人」字。
zhèng xuán zhù wú yi zì
这句话大意是:《郑玄》注无「宜」字。
yú tóng
这句话大意是:余同。
shí liù jiàn mèng zǐ gào zi shàng piān
这句话大意是:(十六)见《孟子‧告子上》篇。
mò jù zuò yǔ lù zhī yǎng rén shì zhī bù qí yě yú tóng
这句话大意是:末句作:「……雨露之养,人事之不齐也」,余同。
shí qī jīn chāo jí ji yào yǐn zuò wù hán è sì shí zuǎn yào zhēng yuè piān yǐn fàn shèng zhī shū tóng fán è jiē zài rì gàn míng chāo hú xiāng běn děng zuò xū wù
这句话大意是:(十七)金抄及《辑要》引作「戊」,韩鄂《四时纂要》「正月」篇引《泛胜之书》同,凡「恶」皆在日干,明抄、湖湘本等作「戌」,误。
shí bā duò shū jīng jí zhì děng zhe lù zhèng xuán zhù shàng shū dà chuán sān juǎn jīn yǐ wáng yì
这句话大意是:(十八)《隋书‧经籍志》等著录郑玄注《尚书大传》三卷,今已亡佚。
qīng chén shòu qí yǒu ji xiào běn pō wèi wán shàn
这句话大意是:清陈寿祺有辑校本,颇为完善。
gāi ji běn chú ji lù yào shù cǐ tiáo wài bìng ji yǒu zì jīng diǎn zhù shū jí lèi shū suǒ yǐn zhě cǐ jù zuò zhǔ qiū zhě xū hūn zhōng kě yǐ zhǒng mài
现代白话:该辑本除辑录《要术》此条外,并辑有自经典注疏及类书所引者,此句作:「主秋者虚,昏中,能够种麦。
xià miàn zhù wén chén shì lí dìng wèi zhèng xuán suǒ zhù
这句话大意是:」下面注文,陈氏厘定为郑玄所注。
shí jiǔ máng míng chāo hú xiāng běn wù zuò yún jù jīn chāo jí shuō wén yuán wén gǎi zhèng jiàn xi běn yǐ cóng wú diǎn jiào gǎi zhèng
现代白话:(十九)「芒」,明抄、湖湘本误作「芸」,据金抄及《说文》原文改正(渐西本已从我点校改正)。
èr shí qiū zhǒng hòu mái shuō wén zuò qiū tóng hòu mái zhǒng huò tóng mái huò mái jūn tóng zì yì xiě
这句话大意是:(二十)「秋种厚埋」,《说文》作「秋穜厚薶」,「种」或「穜」,「埋」或「薶」,均同字异写。
èr yī huáng xiào míng chāo zuò tè jīn chāo zhāng xiào wù zuò chí tā běn zuò zhì
这句话大意是:(二一)黄校、明抄作「特」(金抄、张校误作「持」),他本作「治」。
àn xià wén xiǎo zhù chú yī biàn jiā bù chú yì de duì wū zhèng wén háo bù xiāng gān yí yīng zài tè dǎ shí shāo nán qián zé zuò tè yóu wèi shùn shì
这句话大意是:按下文小注「锄一遍佳,不锄亦得」,对于正文毫不相干,疑应在「特打时稍难」前,则作「特」尤为顺适。
èr èr jīn chāo huáng xiào zhāng xiào zuò kuài wù
这句话大意是:(二二)金抄、黄校、张校作「快」,误;。
xué jīn běn cóng ji yào yǐn zuò yìng
这句话大意是:《学津》本从《辑要》引作「映」;。
míng chāo hú xiāng běn děng zuò fú
这句话大意是:明抄、湖湘本等作「伏」。
yìng rì shì zài qiáng rì zhào xià pù shài fú rì bù yí dìng měi tiān jiàn rì ér qiě kuài yìng xíng sì gù jù ji yào cān zhào jīn chāo zuò yìng
这句话大意是:「映日」是在强日照下曝晒,「伏日」不一定每天见日,而且「快」、「映」形似,故据《辑要》参照金抄作「映」。
èr sān yòu gè běn tóng
这句话大意是:(二三)「右」,各本同。
àn yòu shì gǔ rén zhǐ shuō huò zǒng jié shàng wén de xí yòng zì dàn zài yào shù zhōng zhè yàng de yòng fǎ jué shǎo zhǐ juǎn bā bā hé jī piān yǒu yòu jiàn ér qiě zài zhè lǐ yě bù tài hé shì
这句话大意是:按「右」是古人指说或总结上文的习用字,但在《要术》中这样的用法绝少(只卷八《八和齑》篇有「右件」),而且在这里也不太合适。
xià wén shí bā jiǔ dòu miàn de shí zì jīn chāo huáng xiào zhāng xiào míng chāo jūn tuō huái yí jiù shì zhè gè shí zì cuàn yuè zài zhè lǐ ér yòu cuò chéng yòu zì
这句话大意是:下文「石八九斗面」的「石」字,金抄、黄校、张校、明抄均脱,怀疑就是这个「石」字窜越在这里而又错成「右」字。
jí shǐ rú cǐ cǐ tiáo lái yuán réng yǒu kě yí
这句话大意是:即使如此,此条来源,仍有可疑。
yòng zhǒng liàng yǐ shí mǔ wèi dān wèi
这句话大意是:用种量以十亩为单位,。
shōu huò yě yǐ shí mǔ jì suàn
这句话大意是:收获也以十亩计算,。
zhù wén bù zhēn duì zhèng wén
这句话大意是:注文不针对正文,。
dōu hé yào shù guàn lì wéi fǎn
这句话大意是:都和《要术》惯例违反,。
ér zǒng jǐn de yòng cí yǔ juǎn qián zá shuō jǐn zǒng xiāng tóng
这句话大意是:而「总尽」的用词与卷前《杂说》「尽总」相同,。
zhòng jīng yíng guī huá
这句话大意是:重经营规划,。
yì yǔ zá shuō xiāng hé
这句话大意是:亦与《杂说》相合,。
kě néng jìng bú shì gǔ shì běn wén
这句话大意是:可能竟不是贾氏本文,。
ér chū hòu rén suǒ fù yì
这句话大意是:而出后人所附益。
èr sì shí jīn chāo huáng xiào zhāng xiào míng chāo tuō jù míng qīng kè běn bǔ
这句话大意是:(二四)「石」,金抄、黄校、张校、明抄脱,据明清刻本补。
èr wǔ fàn jīn chāo huáng xiào míng chāo jiàn xi běn tóng tā běn jí ji yào yǐn zuò
这句话大意是:(二五)「饭」,金抄、黄校、明抄、渐西本同,他本及《辑要》引作「」。
zhǐ chǎo mài miàn
这句话大意是:「」指炒麦面。
yàn mài kě yǐ zuò dàn yì gōng chuī fàn zhǔ zhōu gù cún jīn chāo zhī jiù
现代白话:燕麦能够作,但亦供炊饭煮粥,故存金抄之旧。
èr liù bǐng tuō chú xué jīn běn jiàn xi běn cóng ji yào yǐn gǎi zuò bó tuō wài tā běn jūn tóng
这句话大意是:(二六)「饼饦」,除《学津》本、渐西本从《辑要》引改作「馎饦」外,他本均同。
fāng yán juǎn shí sān bǐng wèi zhī tuō
这句话大意是:《方言》卷十三:「饼谓之饦」。
bǐng tuō shì miàn shí de fàn chēng bó tuō zhǐ shì tāng bǐng zī cún jīn chāo zhī jiù
这句话大意是:「饼饦」是面食的泛称,「馎饦」只是「汤饼」,兹存金抄之旧。
èr qī zǒng jǐn jīn chāo míng chāo děng tóng
这句话大意是:(二七)「总尽」,金抄、明抄等同;。
ji yào yǐn wú zǒng zì jiàn xi běn cóng zhī
这句话大意是:《辑要》引无「总」字(渐西本从之)。
zǒng zì zài zhè lǐ sì hū duō yú qí shí bù rán
这句话大意是:「总」字在这里似乎多余,其实不然。
juǎn qián zá shuō bàn yǐ xià hēi zi jǐn zǒng luò yǐ
现代白话:卷前《杂说》:「半已下黑子,尽总落了。
wáng xī zhī tí bǐ zhèn tú hòu qiě zuò yú zì zǒng jìng rán hòu ān diǎn
这句话大意是:」王羲之《题笔阵图后》:「且作余字总竟,然后安点。
zǒng jǐn jí jǐn zǒng zǒng jìng yì jí quán bù mó wán
这句话大意是:」「总尽」即「尽总」、「总竟」,意即全部磨完。
ji yào yǐ yì shān gù bù cóng
这句话大意是:《辑要》以意删,故不从。
yī xuán suí jí bù jiǔ
这句话大意是:「一」「旋」,随即,不久。
xuán mài jí chūn mài
这句话大意是:「旋麦」即春麦。
chūn mài dāng nián zhǒng dāng nián shōu gù chēng wèi xuán
这句话大意是:春麦当年种,当年收,故称为「旋」。
ér dōng mài yào yuè dōng yīn cǐ bié chēng wèi sù mài
这句话大意是:而冬麦要越冬,因此别称为「宿麦」。
èr zhèng xiàn qín zhì gù zhì zài jīn shǎn xi huá xiàn běi
这句话大意是:「二」郑县,秦置,故治在今陕西华县北。
xià wén hú yīng zhǐ hú xiàn hàn zhì gù zhì zài jīn hé nán líng bǎo xiàn xi yǔ zhèng xiàn lín jìn
这句话大意是:下文「湖」,应指湖县,汉置,故治在今河南灵宝县西,与郑县邻近。
sān kuàng mài yán sè duō zhǒng yǒu huáng bái zōng hēi děng sè
这句话大意是:「三」穬麦颜色多种,有黄白、棕、黑等色。
sì kuàng mài jí luǒ dà mài sū běi děng dì yòu chēng yuán mài
这句话大意是:「四」「穬麦」,即裸大麦,苏北等地又称「元麦」。
dà mài shì yǒu fū dà mài hé luǒ dà mài de zǒng chēng
这句话大意是:大麦是有稃大麦和裸大麦的总称。
xiàn zài tōng cháng chēng yǒu fū dà mài wèi dà mài ér bié chēng luǒ dà mài wèi luǒ mài kuàng mài huò yuán mài qīng hǎi xī zàng de qū yòu chēng qīng kē
这句话大意是:现在通常称有稃大麦为大麦,而别称裸大麦为裸麦、穬麦或元麦,青海、西藏地区又称青稞。
dàn àn zhào běn duàn nèi táo hóng jǐng yǐn jū suǒ biàn bié de
这句话大意是:但按照本段内陶弘景(隐居)所辨别的,。
qià qià hé zhè gè xiāng fǎn táo suǒ zhǐ dà mài shì xiàn zài de luǒ mài tóng luǒ
这句话大意是:恰恰和这个相反:陶所指「大麦」是现在的裸麦(「」同「裸」),。
ér suǒ zhǐ kuàng mài què shì xiàn zài de dà mài
这句话大意是:而所指「穬麦」却是现在的大麦,。
jí nèi wài yǐng yǔ guǒ pí xiāng hù jiāo jǐn bù yì fēn lí de tōng cháng dà mài
这句话大意是:即内外颖与果皮相互胶紧不易分离的通常大麦。
wǔ hàn yě xiě zuò hàn
这句话大意是:「五」「暵」也写作「熯」。
jìn shū shí huò zhì tài xìng yuán nián zhào yuē xú yáng èr zhōu tǔ yí sān mài kě dū lìng hàn de tóu qiū xià zhǒng
这句话大意是:《晋书食货志》:「太兴元年诏曰:「徐扬二州,土宜三麦,可督令熯地,投秋下种。
jí xià gēng shài shài hòu zài gēng bà shōu rù qiū xià zhǒng
这句话大意是:」」即夏耕晒,晒后再耕耙收●,入秋下种。
sān mài zhǐ xiǎo mài dà mài kuàng mài jìn shí yǐ yǒu cǐ míng
这句话大意是:「三麦」指小麦、大麦、穬麦,晋时已有此名。
liù zài bèi shěng jí shěng liǎng bèi yě jiù shì zhǐ yòng dào sān fēn zhī yī de zhǒng zi
这句话大意是:「六」「再倍省」,即省两倍,也就是只用到三分之一的种子。
kē dà zhè lǐ zhǐ fēn niè duō
这句话大意是:「科大」这里指分蘖多。
qī jiā wǔ shěng shì shěng yī bàn
这句话大意是:「七」「加五省」是省一半。
bā shè zhè lǐ zhǐ qiū shè zài lì qiū hòu dì wǔ gè wù rì
这句话大意是:「八」「社」,这里指秋社,在立秋后第五个「戊」日。
bā yuè zhōng wù zhǐ bā yuè zhōng dì èr gè wù rì dàn yǔ qiū shè rì bù yí dìng zài tóng yī rì
这句话大意是:「八月中戊」指八月中第二个戊日,但与秋社日不一定在同一日。
zhè lǐ bā yuè zhōng wù shè qián de jīng shén shì yào gǎn zài shè qián xià zhǒng jí zuì chí bù dé chí wū zhōng wù de shè rì
这句话大意是:这里「八月中戊社前」的精神是要赶在社前下种,即最迟不得迟于中戊的社日。
xià wén shàng wù shè qián tóng cǐ jiě shì
这句话大意是:下文「上戊社前」,同此解释。
chén nóng shū liù zhǒng zhī yi piān bā yuè shè qián jí kě zhǒng mài
这句话大意是:陈《农书‧六种之宜篇》:「八月社前,即可种麦。
mài jīng liǎng shè jí bèi shōu ér zi kē jiān shí
这句话大意是:……麦经两社,即倍收而子颗坚实。
yǐ hòu wú yì zhǒng yì bì yòng wáng zhēn nóng shū bō zhǒng piān dōu zhào chāo chén
这句话大意是:」以后吴怿《种艺必用》、王祯《农书‧播种篇》都照抄陈。
yào shù zhè lǐ shì yāo qiú jīng liǎng shè de zuì zǎo jì zài
这句话大意是:《要术》这里是要求「经两社」的最早记载。
jiǔ cǎn yīn lián shān yì tóng yīn lián xiān
这句话大意是:「九」「●䅟」,音廉衫,义同「●●」(音廉纤)。
jí yùn hé cǎo bù shí zhī mào
这句话大意是:《集韵》:「禾草不实,●●之貌。
yī dān yīn dān zhú wěi zhī lèi biān zhì de yuán xíng róng qì
这句话大意是:「一0」「箪」,音单,竹、苇之类编制的圆形容器。
wáng zhēn nóng shū juǎn shí wǔ yǒu zhǒng dān tú bìng shuō shèng zhǒng zhú qì yě
这句话大意是:王祯《农书》卷十五有「种箪」图,并说:「盛种竹器也。
qí liàng kě róng shù dòu xíng rú yuán wèng shàng yǒu kǒu
这句话大意是:其量可容数斗,形如圆瓮,上有●口。
nóng jiā yòng zhù gǔ zhǒng guǐ zhī fēng chù bù zhì yù yì shèng jiào cáng yě
这句话大意是:农家用贮谷种,庋之风处,不至郁浥,胜窖藏也。
yào shù juǎn sān zhǒng hú suī piān yǒu zuò hāo shèng zhī zhè lǐ hāo ài dān shì shì yòng hāo ài jīng gàn biān zhì de dān
这句话大意是:」《要术》卷三《种胡荽》篇有「作蒿●盛之」,这里「蒿、艾箪」,似是用蒿、艾茎干编制的箪。
yī yī xiǎo mài jù yǒu rè jìn cāng mì bì bǎo guǎn de tè xìng
这句话大意是:「一一」小麦具有热进仓密闭保管的特性。
jīng guò zhè yàng chù lǐ hòu yóu wū zài mì bì zhuàng tài zhōng gāo wēn de yán xù néng jiāng rì shài shí shàng wèi sǐ qù de hài chóng wán quán xiāo miè
这句话大意是:经过这样处理后,由于在密闭状态中高温的延续,能将日晒时尚未死去的害虫完全消灭。
yào shù bì xū rì pù lìng qián jí rè mái zhī jiù shì chèn rè mì bì bǎo cáng fǎ de zuì zǎo jì zài
这句话大意是:《要术》「必须日曝令干,及热埋之」,就是趁热密闭保藏法的最早记载。
yǐ hòu sì shí zuǎn yào jìn yī bù zài liè rì xià dì miàn zuì rè shí shàng shài bìng qiě zuò dào kuài shài kuài shōu kě shǐ mài wēn gèng gāo xiào guǒ gèng hǎo
这句话大意是:以后《四时纂要》进一步在烈日下地面最热时上晒,并且做到快晒快收,可使麦温更高,效果更好。
jìn nián lái xǔ duō liáng kù cǎi yòng le zhè yī chèn rè mì bì bǎo guǎn de jīng yàn jī běn shàng jiě jué le xiǎo mài bǎo guǎn zhōng de chóng hài wèn tí
这句话大意是:近年来许多粮库采用了这一趁热密闭保管的经验,基本上解决了小麦保管中的虫害问题。
yào shù lìng lì qiū qián zhì qì chú lì yòng fú rì gāo rè wài hái hán yǒu gǎn zài xiǎo mài xiū mián qī zhōng le qián wán chéng bì miǎn yǐng xiǎng zhǒng zi fā yá lǜ de zuò yòng
这句话大意是:《要术》「令立秋前治讫」,除利用伏日高热外,还含有赶在小麦休眠期终了前完成,避免影响种子发芽率的作用。
yī èr jiǔ jū jí jiǔ jī jiǔ cáng
这句话大意是:「一二」「久居」即久积,久藏。
yī sān guǎng yā shì gǔ yī yǐ duàn yě shì qiáo yù piān shì wèi yì huò yě dōu méi yǒu tè bié de yì sī
这句话大意是:「一三」《广雅‧释诂一》以「断也」释「劁」,《玉篇》释为「刈获也」,都没有特别的意思。
dàn zhè lǐ yǐ gē xià fàng huǒ shāo guò chēng wèi qiáo mài shì fǒu hé qiáo zì cóng huǒ yǒu guān qí yì wèi xiáng
这句话大意是:但这里以割下放火烧过称为「劁麦」,是否和「劁」字从火有关,其义未详。
yòu juǎn yī shōu zhǒng piān xuǎn hǎo suì chún sè zhě qiāo yì gāo xuán zhī
这句话大意是:又卷一《收种》篇:「选好穗纯色者,劁刈高悬之。
juǎn èr zhǒng guā piān xiān zhǒng wǎn hé shú qiāo yì qǔ suì
这句话大意是:」卷二《种瓜》篇:「先种晚禾,熟,劁刈取穗。
zé qiāo yì shì zhǐ gē suì hé yī bān de yì huò yǒu fèn bié
这句话大意是:」则「劁刈」是指割穗,和一般的刈获有分别。
yī sì rì zhì zhè lǐ zhǐ xià zhì
这句话大意是:「一四」「日至」这里指夏至。
yī wǔ jù mài wèi xiáng
这句话大意是:「一五」「瞿麦」,未详。
ěr yā shì cǎo dà jú qú mài
现代白话:《你雅‧释草》:「大菊,蘧麦。
guō pú zhù yī míng mài jù jiāng jí jù mài
这句话大意是:」郭璞注:「一名麦句姜,即瞿麦。
xíng bǐng shū àn běn cǎo táo zhù yún jīn chū jìn dào
这句话大意是:」邢昺疏:「案《本草》……陶注云:「今出近道。
yī jīng shēng xì yè huā hóng zǐ chì kě ài zi pō shì mài gù míng jù mài
这句话大意是:一茎生细叶,花红紫赤,可爱,子颇似麦,故名瞿麦。
zhè pō xiàng shí zhú kē de jù mài
这句话大意是:」」这颇像石竹科的瞿麦。
jiù huāng běn cǎo juǎn shàng yǒu shí zhú zi jù shuō jiù shì jù mài dàn shuò nèi yǒu xiǎo hēi zǐ wèi kǔ xīn shì cǎi yè bù cǎi zi de
这句话大意是:《救荒本草》卷上有「石竹子」,据说就是瞿麦,但「蒴内有小黑子,味苦辛」,是采叶不采子的。
běn cǎo gāng mù zhǐ wèi jí shì shí zhú
这句话大意是:《本草纲目》指为即是石竹。
zhè xiē dōu bú shì yào shù suǒ chēng kě yǐ zuò sūn zuò bǐng shí de jù mài
现代白话:这些,都不是《要术》所称能够作飧作饼食的瞿麦。
cóng wén zhōng cǎi yòng hún zhēng pù qián chōng qù pí de tuō ké bàn fǎ hé duō huì de tè xìng kàn lái shì shì yī zhǒng zài bàn zāi péi guò chéng zhōng de yě shēng yàn mài
这句话大意是:从文中采用「浑蒸,曝干,舂去皮」的脱壳办法和「多秽」的特性看来,似是一种在半栽培过程中的野生燕麦。
yī liù hún zhēng zhěng lì de zhēng lián yǐng ké yì qǐ
这句话大意是:「一六」「浑蒸」,整粒地蒸(连颖壳一起)。
chōng qù pí chōng qù yǐng ké yīn yàn mài chú luǒ yàn mài wài nèi wài yǐng jǐn bāo zhe zǐ lì bù yì fēn lí
这句话大意是:「舂去皮」,舂去颖壳,因燕麦除裸燕麦外,内外颖紧包著子粒不易分离。
yī qī sūn yīn sūn
这句话大意是:「一七」「飧」,音孙。
shì míng shì yǐn shí sàn yě tóu shuǐ wū zhōng jiě sàn yě
这句话大意是:《释名‧释饮食》:「,散也,投水于中解散也。
jí suǒ wèi shuǐ hé fàn yě jiù shì dài tāng de fàn
这句话大意是:」即所谓「水和饭」,也就是带汤的饭。
juǎn jiǔ sūn fàn piān jì zài zhe duō zhǒng de sūn
这句话大意是:卷九《飧饭》篇记载著多种的「飧」。
yī bā yě xiě zuò jí jīn shāi zì
这句话大意是:「一八」「」,也写作「」,即今「筛」字。
yī jiǔ xū xīng èr shí bā xiù zhī yī xuán wǔ qī sù de dì sì sù
这句话大意是:「一九」「虚星」,二十八宿之一,玄武七宿的第四宿。
lǐ jì yuè lìng xū xīng hūn zhōng zài jiǔ yuè hé zhè lǐ suǒ shuō bā yuè bù tóng
这句话大意是:《礼记‧月令》虚星「昏中」在九月,和这里所说「八月」不同。
èr shuō wén mái zuò mái zì tóng
这句话大意是:「二0」《说文》「埋」作「薶」,字同。
xú kǎi shuō wén jì chuán mài zhī yán mù yě mái zhī yì
这句话大意是:徐锴《说文系传》:「麦之言幕也,埋之意。
wáng xù shuō wén wǔ yì jiě shì shuō xǔ shì yǐ mái xun mài yì yǐ yīn qǐ yě
这句话大意是:」王煦《说文五翼》解释说:「许氏以薶训麦,义以音起也。
gǔ mài yīn rú mái huái nán wèi mài yuē mèi gù shǐ cóng yīn wèi wén
这句话大意是:古麦音如「薶」,……淮南谓麦曰「昧」,故史从音为文。
yóu dōng mài yōng mái tǔ zhōng ér de mài mái de yīn suǒ yǐ shuō qiū zhǒng hòu mái gù wèi zhī mài
这句话大意是:」由冬麦壅埋土中而得「麦」(埋)的音,所以说:「秋种厚埋,故谓之麦。
èr yī jù shǎn xī shěng jiā xiàn yáng zhì guì tóng zhì tí chū yì jiàn mǎng chú zhǐ kuài chú zhuā jǐn shí jī lái shì yào měng yào xùn sù chú wán
这句话大意是:「二一」据陕西省佳县杨志贵同志提出意见,「莽锄」指快锄,抓紧时机,来势要猛,要迅速锄完。
yīn chūn mài zhǒng de chí děng dào kě chú shí yǐ jīng guò yī duàn shí jiān ér tiān qì yǐ zhuǎn nuǎn jiàng yǔ yòu lù xù zēng jiā duì chūn mài shēng zhǎng fā yù jí wèi yǒu lì rú guǒ bù zhuā jǐn shí jī kuài chú chūn mài yǐ fēng lǒng jiù wú fǎ chú le
这句话大意是:因春麦种得迟,等到可锄时,已经过一段时间,而天气已转暖,降雨又陆续增加,对春麦生长发育极为有利,如果不抓紧时机快锄,春麦已封垄,就无法锄了。
èr èr qīng kē mài zhǐ luǒ dà mài yì zhǐ yàn mài zhè lǐ shì zhǐ hòu zhě
这句话大意是:「二二」「青稞麦」指裸大麦,亦指燕麦,这里是指后者。
rú guǒ jù mài yì zhǐ yàn mài zé cǐ tiáo wèi chóng chū yīn cǐ cǐ tiáo de lái yuán pō wèi kě yí
这句话大意是:如果「瞿麦」亦指燕麦,则此条为重出,因此此条的来源,颇为可疑。
èr sān liù zhou yě xiě zuò liù zhóu zhóu yīn liù dú shì gǔn niǎn tián jiān tǔ kuài hé chǎng shàng gǔ wù de qì jù yòng mù zhì huò shí zhì yǒu yǒu léng dào de hé hún yuán de yòng chù lì wǎn xíng
这句话大意是:「二三」「碌碡」,也写作「磟碡」、「●碡」,音六独,是辊碾田间土块和场上谷物的器具,用木制或石制,有有棱道的和浑圆的,用畜力挽行。
wáng zhēn nóng shū juǎn yī èr yǒu tú
这句话大意是:王祯《农书》卷一二有图。
shuǐ dào dì shí yī ěr yā yuē yī tú dào yě
现代白话:水稻第十一《你雅》曰(一):「稌,稻也。
guō pú zhù yuē pèi guó yī jīn hū dào wèi tú
这句话大意是:」《郭璞》注曰:「沛国「一」今呼稻为稌。
guǎng zhì yún èr yǒu hǔ zhǎng dào zǐ máng dào chì máng dào bái mǐ dào sān
这句话大意是:《广志》云(二):「有虎掌稻、紫芒稻、赤芒稻、白米稻(三)。
nán fāng yǒu chán míng dào qī yuè shú
这句话大意是:南方有蝉鸣稻,七月熟。
yǒu gài xià bái dào zhēng yuè zhǒng wǔ yuè huò
这句话大意是:有盖下白稻,正月种,五月获;。
huò qì qí jīng gēn fù shēng jiǔ yuè shú
这句话大意是:获讫,其茎根复生,九月熟。
qīng yù dào liù yuè shú
这句话大意是:青芋稻,六月熟;。
lèi zǐ dào bái hàn sì dào qī yuè shú cǐ sān dào dà ér qiě zhǎng mǐ bàn cùn wǔ chū yì zhōu
这句话大意是:累子稻,白汉(四)稻,七月熟:此三稻,大而且长,米半寸(五),出益州。
yǒu wū hēi kuàng qīng hán bái xià zhī míng
这句话大意是:有乌、黑穬、青函、白夏之名。
shuō wén yuē liù dào zǐ jīng bù nián zhě
这句话大意是:《说文》曰(六):「●,稻紫茎不黏者。
dào shǔ
这句话大意是:」「,稻属。
fēng tǔ jì yuē dào zhī zǐ jīng qī èr dào zhī qīng suì mǐ jiē qīng bái yě
这句话大意是:《风土记》曰:「稻之紫茎(七),●「二」稻之青穗,米皆青白也。
zì lín yuē ní lì zhī fǎn bā dào jīn nián sǐ lái nián zì shēng yuē ní jiǔ
这句话大意是:《字林》曰:「秜(力脂反)(八),稻今年死,来年自生曰「秜」(九)。
àn jīn shì yǒu huáng wèng dào huáng lù dào qīng bài dào yù zhāng qīng dào wěi zǐ dào qīng zhàng dào fēi qīng dào chì jiǎ dào wū líng dào dà xiāng dào xiǎo xiāng dào bái dì dào
这句话大意是:按今世有黄瓮稻、黄陆稻、青稗稻、豫章青稻、尾紫稻、青杖稻、飞蜻稻、赤甲稻、乌陵稻、大香稻、小香稻、白地稻;。
gū shí huī dào yī nián zài shú
这句话大意是:菰(十)灰稻,一年再熟。
yǒu shú dào
这句话大意是:有秫稻。
shú dào mǐ yī míng nuò nú luàn fǎn mǐ sú yún luàn mǐ fēi yě
这句话大意是:秫稻米,一名糯(奴乱反)米,俗云「乱米」,非也。
yǒu jiǔ shí yī shú zhì mù shú dà huáng shú táng shú mǎ yá shú zhǎng jiāng shú huì chéng shú huáng bān shú fāng mǎn shú hǔ pí shú huì nài shú jiē mǐ yě shí èr
这句话大意是:有九●(十一)秫、雉目秫、大黄秫、棠秫、马牙秫、长江秫、惠成秫、黄般秫、方满秫、虎皮秫、荟柰秫,皆米也(十二)。
dào wú suǒ yuán sān wéi suì yì wèi liáng
这句话大意是:稻,无所缘「三」,唯岁易为良。
xuǎn de yù jìn shàng liú
这句话大意是:选地欲近上流。
de wú liáng báo shuǐ qīng zé dào měi yě
这句话大意是:地无良薄,水清则稻美也。
sān yuè zhǒng zhě wèi shàng shí sì yuè shàng xún wèi zhōng shí zhōng xún wèi xià shí
这句话大意是:三月种者为上时,四月上旬为中时,中旬为下时。
xiān fàng shuǐ shí rì hòu yè lù zhóu sì shí biàn
这句话大意是:先放水,十日后,曳陆轴「四」十遍。
biàn shù wéi duō wèi liáng
这句话大意是:遍数唯多为良。
de jì shú jìng táo zhǒng zi
这句话大意是:地既熟,净淘种子;。
fú zhě bù qù shí sān qiū zé shēng bài
这句话大意是:浮者不去(十三),秋则生稗。
zì jīng sān shí sì sù lù chū
这句话大意是:渍经三(十四)宿,漉出;。
nèi cǎo wǔ shì guī fǎn zhōng yì zhī
这句话大意是:内草●「五」市规反中裛之。
fù jīng sān xiǔ yá shēng zhǎng èr fēn
这句话大意是:复经三宿,芽生,长二分。
yī mǔ sān shēng shí wǔ zhì
这句话大意是:一亩三升(十五)掷。
sān rì zhī zhōng lìng rén qū niǎo
这句话大意是:三日之中,令人驱鸟。
dào miáo zhǎng qī bā cùn chén cǎo fù qǐ yǐ lián qīn shuǐ shān zhī cǎo xī nóng sǐ
这句话大意是:稻苗长七八寸,陈草复起,以镰侵水芟之,草悉脓死。
dào miáo jiàn zhǎng fù xū hāo liù
这句话大意是:稻苗渐长,复须薅「六」。
bá cǎo yuē hāo
这句话大意是:拔草曰薅。
hǔ gāo qiè
这句话大意是:虎高切。
hāo qì jué qù shuǐ pù gēn lìng jiān
这句话大意是:薅讫,决去水,曝根令坚。
liàng shí shuǐ hàn ér gài zhī
这句话大意是:量时水旱而溉之。
jiāng shú yòu qù shuǐ
这句话大意是:将熟,又去水。
shuāng jiàng huò zhī
这句话大意是:霜降获之。
zǎo yì mǐ qīng ér bù jiān wǎn yì líng luò ér sǔn shōu
这句话大意是:早刈米青而不坚,晚刈零落而损收。
běi tǔ gāo yuán běn wú bēi zé
这句话大意是:北土高原,本无陂泽。
suí zhú wēi qǔ qī ér tián zhě èr yuè bīng jiě de qián shāo ér gēng zhī réng jí xià shuǐ
这句话大意是:随逐隈曲「七」而田者,二月,冰解地干,烧而耕之,仍即下水;。
shí rì kuài jì sàn yè bā chí mù zhuó jiǔ píng zhī
这句话大意是:十日,块既散液「八」,持木斫「九」平之。
nà zhǒng rú qián fǎ
这句话大意是:纳种如前法。
jì shēng qī bā cùn bá ér zāi zhī yī
这句话大意是:既生七八寸,拔而栽之「一0」。
jì fēi suì yì cǎo bài jù shēng shān yì bù sǐ gù xū zāi ér hāo zhī
这句话大意是:既非岁易,草、稗俱生,芟亦不死,故须栽而薅之。
gài guàn shōu yì yī rú qián fǎ
这句话大意是:溉灌,收刈,一如前法。
qí yī yī dà xiǎo wú dìng xū liàng dì yi qǔ shuǐ jūn yī èr ér yǐ
这句话大意是:畦●「一一」大小无定,须量地宜,取水均「一二」而已。
cáng dào bì xū yòng dān
这句话大意是:藏稻必须用箪。
cǐ jì shuǐ gǔ jiào mái de dì qì zé làn bài yě
这句话大意是:此既水谷,窖埋得地气则烂败也。
ruò yù jiǔ jū zhě yì rú qiáo mài fǎ
这句话大意是:若欲久居者,亦如「劁麦法」。
chōng dào bì xū dōng shí jī rì zào pù yī yè zhì shuāng lù zhōng jí chōng
这句话大意是:舂稻必须冬时积日燥曝,一夜置霜露中,即舂。
ruò dōng chōng bù qián jí mǐ qīng chì mài qǐ yī sān
这句话大意是:若冬舂不干,即米青赤脉起「一三」。
bù jīng shuāng bù zào pù zé mǐ suì yǐ yī sì
现代白话:不经霜,不燥曝,则米碎了「一四」。
shú dào fǎ yī qiè tóng
这句话大意是:秫稻法,一切同。
zá yīn yáng shū yuē dào shēng wū liǔ huò yáng
这句话大意是:《杂阴阳书》曰:「稻「生」于柳或杨。
bā shí rì xiù xiù hòu qī shí rì chéng
这句话大意是:八十日秀,秀后七十日成。
wù jǐ sì jì rì wèi liáng
这句话大意是:戊、己、四季日为良。
jì yín mǎo chén
这句话大意是:忌寅、卯、辰。
è jiǎ yǐ
这句话大意是:恶甲、乙。
zhōu guān yuē shí liù dào rén zhǎng jia xià dì yī wǔ
这句话大意是:《周官》曰(十六):「稻人,掌稼下地「一五」。
yǐ shuǐ zé zhī de zhǒng gǔ yě
这句话大意是:「以水泽之地种谷也。
wèi zhī jia zhě yǒu sì jià nǚ xiāng shēng
这句话大意是:谓之稼者,有似嫁女相生。
yǐ zhū yī liù chù shuǐ yǐ fáng zhǐ shuǐ yǐ gōu dàng shuǐ yī qī yǐ suì jūn shuǐ yī bā yǐ liè shè shuǐ yī jiǔ yǐ kuài xiě shuǐ èr yǐ shí qī shè yáng qí shān zuò tián
这句话大意是:」以猪「一六」畜水,以防止水,以沟荡水「一七」,以遂均水「一八」,以列舍水「一九」,以浍写水「二0」,以(十七)涉扬其芟,作田。
zhèng sī nóng shuō zhū fáng yǐ chūn qiū chuán yuē tīng yuán fáng guī yǎn zhū
这句话大意是:」「郑司农说「猪」、「防」:以《春秋传》曰:「町原防,规偃猪」。
èr yī yǐ liè shè shuǐ liè zhě fēi yī dào yǐ qù shuǐ yě
这句话大意是:「二一」「以列舍水」:「列者,非一道以去水也。
yǐ shè yáng qí shān yǐ qí shuǐ xiě gù de xíng qí tián zhōng jǔ qí shān gōu èr èr yě
这句话大意是:」「以涉扬其芟」:「以其水写,故得行其田中,举其芟钩「二二」也。
dù zi chūn dú dàng wèi hé dàng wèi yǐ gōu xíng shuǐ yě
这句话大意是:」杜子春读「荡」为「和荡」,谓「以沟行水也。
xuán wèi yǎn zhū zhě chù liú shuǐ zhī bēi yě
这句话大意是:」玄谓偃猪者,畜流水之陂也。
fáng zhū páng dī yě
这句话大意是:防,猪旁隄也。
suì tián shǒu shòu shuǐ xiǎo shí bā gōu yě
这句话大意是:遂,田首受水小(十八)沟也。
liè tián zhī qí yě
这句话大意是:列,田之畦●也。
kuài shí jiǔ tián wěi qù shuǐ dà gōu
这句话大意是:浍(十九),田尾去水大沟。
zuò yóu zhì yě
这句话大意是:作,犹治也。
kāi suì shě shuǐ wū liè zhōng yīn èr shí shè zhī yáng qù qián nián suǒ shān zhī cǎo ér zhì tián zhǒng dào
这句话大意是:开遂舍水于列中,因(二十)涉之,扬去前年所芟之草,而治田种稻。
fán jia zé xià yǐ shuǐ tiǎn cǎo ér shān yí zhī
这句话大意是:「凡稼泽,夏以水殄草而芟夷之。
tiǎn bìng yě jué yě
这句话大意是:「殄,病也,绝也。
zhèng sī nóng shuō shān yí yǐ chūn qiū chuán yuē shān yí yùn chóng zhī
这句话大意是:郑司农说「芟夷」:以《春秋传》曰:「芟夷、蕰崇之。
èr sān jīn shí wèi hé xià mài wèi yí xià mài yán shān yì qí hé wū xià zhǒng mài yě
这句话大意是:「二三」今时谓禾下麦为「夷下麦」,言芟刈其禾,于下种麦也。
xuán wèi jiāng yǐ zé de wèi jia zhě bì wū xià liù yuè zhī shí dà yǔ shí xíng yǐ shuǐ bìng jué cǎo zhī hòu shēng zhě zhì qiū shuǐ hé shān zhī míng nián nǎi jia
这句话大意是:」玄谓将以泽地为稼者,必于夏六月之时,大雨时行,以水病绝草之后生者,至秋水涸,芟之,明年乃稼。
zé cǎo suǒ shēng wèi zhī máng zhǒng
这句话大意是:」泽草所生,谓之芒种。
zhèng sī nóng yún zé cǎo zhī suǒ shēng qí de kě zhǒng máng zhǒng
这句话大意是:」「郑司农云:「泽草之所生,其地可种芒种。
máng zhǒng dào mài yě
这句话大意是:」芒种,稻、麦也。
lǐ jì yuè lìng yún jì xià dà yǔ shí xíng nǎi shāo tì xíng shuǐ lì yǐ shā cǎo rú yǐ rè tāng
这句话大意是:《礼记‧月令》云:「季夏……大雨时行,乃烧、薙、行水,利以杀草,如以热汤。
zhèng xuán zhù yuē tì wèi pò de shā èr yī cǎo
这句话大意是:郑玄注曰:「薙,谓迫地杀(二一)草。
cǐ wèi yù jia lái de èr sì xiān tì qí cǎo cǎo qián shāo zhī zhì cǐ yuè dà yǔ liú liáo chù wū qí zhōng zé cǎo bù fù shēng de měi kě jia yě
这句话大意是:此谓欲稼莱地「二四」,先薙其草,草干,烧之,至此月,大雨流潦,畜于其中,则草不复生,地美可稼也。
tì shì zhǎng shā cǎo chūn shǐ èr èr shēng ér méng zhī xià rì zhì ér yí èr sān zhī qiū shéng èr sì ér shān zhī dōng rì zhì ér sì zhī
这句话大意是:「薙氏,掌杀草:春始(二二)生而萌之,夏日至而夷(二三)之,秋绳(二四)而芟之,冬日至而耜之。
ruò yù qí huà yě zé yǐ shuǐ huǒ biàn zhī
这句话大意是:若欲其化也,则以水火变之。
èr wǔ èr wǔ kě yǐ fèn tián chóu kě yǐ měi tǔ qiáng èr liù
现代白话:(二五)」「二五」」能够粪田畴,能够美土彊(二六)。
zhù yuē tǔ rùn rù shǔ èr qī gāo zé yì xíng yě
这句话大意是:」注曰:「土润,溽暑(二七),膏泽易行也。
fèn měi hù wén
这句话大意是:粪、美,互文。
tǔ qiáng qiáng zhī de
这句话大意是:土彊,彊●之地。
xiào jīng yuán shén qì yuē èr bā wū quán yi dào
这句话大意是:《孝经‧援神契》曰(二八):「污、泉宜稻。
huái nán zǐ yuē èr jiǔ lí sān shí xiān dào shú ér nóng fu hāo zhī zhě bù yǐ xiǎo sān yī lì hài dà huò
这句话大意是:《淮南子》曰(二九):「蓠(三十),先稻熟,而农夫薅之者,不以小(三一)利害大获。
gāo yòu yuē lí shuǐ bài
这句话大意是:」高诱曰:「蓠,水稗。
fàn shèng zhī shū yuē zhǒng dào chūn dòng jiě gēng fǎn qí tǔ
这句话大意是:《泛胜之书》曰:「种稻,春冻解,耕反其土。
zhǒng dào qū bù yù dà dà zé shuǐ shēn qiǎn bù shì
这句话大意是:种稻,区不欲大,大则水深浅不适。
dōng zhì hòu yī bǎi yī shí rì kě zhǒng dào
这句话大意是:冬至后一百一十日可种稻。
dào de měi yòng zhǒng mǔ sì shēng
这句话大意是:稻地美,用种亩四升。
shǐ zhǒng dào yù wēn wēn zhě quē qí lìng shuǐ dào xiāng zhí
这句话大意是:始种稻欲温,温者缺其,令水道相直;。
xià zhì hòu dà rè lìng shuǐ dào cuò
这句话大意是:夏至后大热,令水道错。
cuī shí yuē sān yuè kě zhǒng dào
这句话大意是:《崔寔》曰:「三月,可种稻。
dào měi tián yù xī bó tián yù chóu
这句话大意是:稻,美田欲稀,薄田欲稠。
wǔ yuè kě bié dào jí lán jǐn xià zhì hòu èr shí rì zhǐ
这句话大意是:五月,可别稻及蓝,尽夏至后二十日止。
yī jiàn ěr yā shì cǎo wú yě zì
现代白话:(一)见《你雅‧释草》,无「也」字。
guō pú zhù zuò jīn pèi guó hū tú
这句话大意是:郭璞注作:「今沛国呼稌。
tú yīn tú
这句话大意是:」「稌」音徒。
èr chū xué jì juǎn èr qī wǔ gǔ yǐn guǎng zhì chì máng dào zuò chì kuàng dào tuō qì zì bái hàn dào zuò bái mò dào wú chū yì zhōu yú jiàn xiào jì wǔ
这句话大意是:(二)《初学记》卷二七「五谷」引《广志》「赤芒稻」作「赤穬稻」,脱「讫」字,「白汉稻」作「白漠稻」,无「出益州」,余见校记(五)。
tài píng yù lǎn juǎn bā sān jiǔ yǐn guǎng zhì chì kuàng dào tóng chū xué jì bái hàn dào tóng yào shù dà ér qiě zhǎng yǐ xià duō yǒu cuàn wù
这句话大意是:《太平御览》卷八三九引《广志》「赤穬稻」同《初学记》,「白汉稻」同《要术》,「大而且长」以下多有窜误。
guān wū de qīng hán chū xué jì yǐn zuò qīng yōu tài píng yù lǎn yǐn zuò yōu qīng
这句话大意是:关于「」的「青函」《初学记》引作「青幽」,《太平御览》引作「幽青」。
sān gè běn jūn zuò bái mǐ wú dào zì
这句话大意是:(三)各本均作「白米」,无「稻」字;。
jīn chāo zuò bái mǐ dào chū xué jì yǐn tóng
这句话大意是:金抄作「白米稻」,《初学记》引同。
àn zài zhè lǐ wú lùn yǒu wú dào zì dōu shì yī gè pǐn zhǒng de míng chēng zhè dōng cóng qián jiù yǒu bái mǐ de pǐn zhǒng jīn chāo yǒu dào zì gèng míng què
这句话大意是:按在这里无论有无「稻」字,都是一个品种的名称,浙东从前就有「白米」的品种,金抄有「稻」字更明确。
sì hàn gè běn tóng
这句话大意是:(四)「汉」,各本同;。
huáng xiào zhāng xiào zuò mò tóng chū xué jì yǐn
这句话大意是:黄校、张校作「漠」,同《初学记》引。
wǔ mǐ bàn cùn gè běn tóng
这句话大意是:(五)「……米半寸」,各本同。
chū xué jì juǎn èr qī yǐn guǎng zhì zuò cǐ sān zhǒng dà qiě zhǎng sān méi zhǎng yī cùn bàn
这句话大意是:《初学记》卷二七引《广志》作:「此三种,大且长,三枚长一寸半。
suī suǒ shuō zhǎng dù xiāng tóng dàn qián zhě zhǐ mǐ hòu zhě zhǐ gǔ
这句话大意是:」虽所说长度相同,但前者指米,后者指谷。
jù ju zhāi gǔ chǐ kǎo wèi dù kuí lǜ chǐ hé jīn líng diǎn èr sì yī bā wǔ gōng chǐ jìn hòu chǐ hé jīn líng diǎn èr sì wǔ sān èr gōng chǐ
这句话大意是:据矩斋《古尺考》,魏杜夔律尺合今零点二四一八五公尺,晋后尺合今零点二四五三二公尺。
wèi jìn de bàn cùn zhé chéng jīn chǐ zài sān fēn liù qī lí zhī jiān
这句话大意是:魏晋的「半寸」,折成今尺,在三分六七厘之间。
liù shuō wén zuò dào zǐ jīng bù nián yě
这句话大意是:(六)《说文》作:「●,稻紫茎不黏也。
cóng hé shēng dú ruò mǐ
这句话大意是:从禾●声,读若靡。
gè běn jūn zuò zī gǎi cóng shuō wén zuò
这句话大意是:」各本均作「●」,兹改从《说文》作「●」。
yòu dào shǔ
这句话大意是:又:「,稻属。
huò cóng gèng
这句话大意是:」「,或从更。
zé shì de chóng wén hé yào shù zhí jiē yǐn zuò dào shǔ bù tóng
这句话大意是:」则「」是「」的重文,和《要术》直接引作「,稻属」不同。
qī dào zhī zǐ jīng gè běn tóng
这句话大意是:(七)「稻之紫茎」,各本同。
dào shàng dāng yǒu tuō zì
这句话大意是:「稻」上当有脱字。
tài píng yù lǎn juǎn bā sān jiǔ dào yǐn fēng tǔ jì zuò ráng dào zhī zǐ jīng suī duō yī ráng zì réng yǒu wèi xié
这句话大意是:《太平御览》卷八三九「稻」引《风土记》作「穰稻之紫茎」,虽多一「穰」字,仍有未协。
rì yì běn jiāng cǐ tuō zì bǔ wèi zì
这句话大意是:日译本将此脱字补为「●」字。
wéi yǐ shuō wén dào zǐ jīng cān yàn zhī dāng yòu xì zì zhī é
这句话大意是:惟以《说文》「●,稻紫茎」参验之,「●」当又系「●」字之讹。
rú què xì tuō zì zé cǐ èr jù yīng dú chéng dào zhī zǐ jīng
这句话大意是:如确系脱「●」字,则此二句应读成:「●,稻之紫茎;。
dào zhī qīng suì
这句话大意是:●,稻之青穗」。
bā míng chāo zuò lì zhī fǎn yǔ guǎng yùn tóng
这句话大意是:(八)明抄作「力脂反」,与《广韵》同;。
huáng xiào zhāng xiào zuò lì fǎn jīn chāo zuò lì fǎn dì èr zì yī kōng yī cán
这句话大意是:黄校、张校作「力□反」,金抄作「力反」,第二字一空一残;。
hú xiāng běn jīn dǎi běn tuō dì èr zì jiāng dì yī dì sān èr zì wù hé chéng zì
这句话大意是:湖湘本、《津逮》本脱第二字,将第一、第三二字误合成「●」字。
huáng lù sēn xiào jì yǐ ní yīn tuī zhī xiào sòng běn kōng zì dāng bǔ zhī zì yǔ míng chāo hé
这句话大意是:黄麓森校记:「以秜音推之,校宋本空字当补脂字」,与明抄合。
jiǔ ní yīn ní jù yīn zhù tóng guǎng yùn yīn lí
这句话大意是:(九)「秜」,音尼(据音注,同《广韵》,音梨)。
zì lín jìn lǚ chén zhuàn
这句话大意是:《字林》,晋吕忱撰。
shuō wén yǐ xiān zì lín shōu yǒu cǐ zì jiě shì shì dào jīn nián luò lái nián zì shēng wèi zhī ní
这句话大意是:《说文》已先《字林》收有此字,解释是:「稻今年落,来年自生谓之秜。
zhè jiù yǒu chà yì
这句话大意是:」这就有差异。
sǐ ér lái nián zì shēng biàn wèi sù gēn shēng zhǎng
这句话大意是:死而来年自生,变为宿根生长;。
lào zǐ zì shēng nà shi hěn píng cháng
这句话大意是:落子自生,那是很平常。
yě xǔ lǚ chén shì lóng tǒng de chēng luò wèi sǐ yě kě néng sǐ shì luò zì zhī wù
这句话大意是:也许《吕忱》是笼统地称「落」为「死」,也可能「死」是「落」字之误。
lìng wài hú xiāng běn shǐ wù ní wèi míng yáng shèn dān qiān xù lù juǎn sì yīn yǒu yì dào míng nián fù shēng yuē de shuō fǎ shí wèi hú xiāng běn suǒ wù
这句话大意是:另外,湖湘本始误「秜」为「●」,明杨慎《丹铅续录》卷四因有「刈稻明年复生曰●」的说法,实为湖湘本所误。
shí gè běn jūn zuò gū zī cóng jīn chāo zuò gū
这句话大意是:(十)各本均作「孤」,兹从金抄作「菰」。
shí yī jīn chāo huáng xiào zhāng xiào míng chāo jiàn xi běn jūn zuò
这句话大意是:(十一)金抄、黄校、张校、明抄、渐西本均作「●」。
àn yīn hé guǎng yùn shì shǔ ér xiǎo
这句话大意是:按「●」,音涸,《广韵》:「似黍而小。
zhè yě xǔ shì zhǐ zhè zhǒng shú de zǐ shí yǒu jiǔ lì nà mò dà
这句话大意是:」这也许是指这种秫的子实有九粒「●」那末大。
hú xiāng běn jīn dǎi běn xué jīn běn zuò gé fēi
这句话大意是:湖湘本、《津逮》本、《学津》本作「格」,非。
shí èr jiē mǐ yě gè běn tóng yì yǒu wèi zhōu
这句话大意是:(十二)「皆米也」,各本同,义有未周。
suǒ jì jì jūn xì shú dào mǐ shàng shì tuō nuò zì
这句话大意是:所记既均系秫稻,「米」上似脱「糯」字。
shí sān jīn chāo míng chāo hú xiāng běn jīn dǎi běn jūn zuò fú zhě qù zhī zé xià jù yīng yǒu bù ěr yī lèi zì
现代白话:(十三)金抄、明抄、湖湘本、《津逮》本均作「浮者去之」,则下句应有「不你」一类字;。
ji yào yǐn zuò fú zhě bù qù xué jīn běn jiàn xi běn tóng yì yì míng yǔn zī cóng zhī
这句话大意是:《辑要》引作「浮者不去」(《学津》本、渐西本同),意义明允,兹从之。
shí sì gè běn jūn zuò sān táng hán è sì shí zuǎn yào sān yuè piān cǎi yào shù yì zuò sān
这句话大意是:(十四)各本均作「三」,唐韩鄂《四时纂要》「三月」篇采《要术》亦作「三」;。
míng chāo zuò wǔ dāng xì wù zì
这句话大意是:明抄作「五」,当系误字。
shí wǔ shēng gè běn tóng
这句话大意是:(十五)「升」,各本同;。
jīn chāo zuò dòu hán è sì shí zuǎn yào sān yuè piān cǎi yào shù yì zuò dòu
这句话大意是:金抄作「斗」,韩鄂《四时纂要》「三月」篇采《要术》亦作「斗」。
jù yào shù suǒ jì zhǒng shuǐ dào xì cǎi yòng zhí bō fǎ méi yǒu shuō dào yù zuò yāng tián zé yǐ zuò shēng wèi shì
这句话大意是:据《要术》所记,种水稻系采用直播法,没有说到预作秧田,则以作「升」为是。
shí liù jiàn zhōu lǐ dì guān dào rén wén zì tóng
这句话大意是:(十六)见《周礼‧地官》「稻人」,文字同。
wén nèi xiǎo zhù jūn zhèng xuán zhù wén jù yì tóng
这句话大意是:文内小注,均郑玄注,文句亦同。
shí qī jīn chāo míng chāo wú yǐ zì tā běn jūn yǒu zhōu lǐ yuán wén yì yǒu zhù wén suǒ zhòng fù de yǐ shè yáng qí shān jīn chāo míng chāo yì yǒu yǐ zì xiǎn xì tuō lòu zī jù bǔ
这句话大意是:(十七)金抄、明抄无「以」字,他本均有,《周礼》原文亦有(注文所重复的「以涉扬其芟」,金抄、明抄亦有「以」字),显系脱漏,兹据补。
shí bā zhèng xuán zhù zhōu lǐ dì guān suì rén suì guǎng shēn gè èr chǐ
这句话大意是:(十八)郑玄注周礼地官「遂人」:「遂,广深各二尺。
suì zài suì gōu xù kuài chuān de guàn pái qú xì zhōng shì zhí jiē yǐn shuǐ dào tián de zuì xiǎo nóng qú
这句话大意是:」「遂」在遂、沟、洫、浍、川的灌排渠系中是直接引水到田的最小农渠。
zhè lǐ xiǎo zì míng chāo zuò dà wù
这句话大意是:这里「小」字,明抄作「大」,误;。
jīn chāo zuò bo xiǎn xì lòu tuō yī diǎn
这句话大意是:金抄作「卜」,显系漏脱一点。
zī jù tā běn jí zhōu lǐ yuán zhù gǎi zhèng
这句话大意是:兹据他本及《周礼》原注改正。
shí jiǔ kuài míng chāo wù zuò hé
这句话大意是:(十九)「浍」,明抄误作「合」。
èr shí yīn míng chāo wù zuò tián
这句话大意是:(二十)「因」,明抄误作「田」。
èr yī jīn chāo míng chāo zuò shā
这句话大意是:(二一)金抄、明抄作「杀」;。
hú xiāng běn zuò shān tóng yuè lìng zhèng zhù
这句话大意是:湖湘本作「芟」,同《月令》郑注。
èr èr jīn chāo hú xiāng běn zuò shǐ tóng yuè lìng zhèng zhù jí zhōu lǐ tì shì yuán wén
这句话大意是:(二二)金抄、湖湘本作「始」,同《月令》郑注及《周礼》「薙氏」原文;。
huáng xiào zhāng xiào míng chāo zuò cǎo
这句话大意是:黄校、张校、明抄作「草」。
èr sān yí gè běn tóng
这句话大意是:(二三)「夷」,各本同。
yuè lìng zhèng zhù zuò tì
这句话大意是:《月令》郑注作「薙」。
zhōu lǐ tì shì yuán wén zuò yí
这句话大意是:周礼「薙氏」原文作「夷」。
èr sì shéng jīn chāo zuò zhōng huáng xiào míng chāo zuò wú cǐ zì jūn wù
这句话大意是:(二四)「绳」,金抄作「终」,黄校、明抄作「●」(无此字),均误;。
zī jù hú xiāng běn děng jí zhōu lǐ tì shì yuán wén gǎi zhèng cān kàn zhù shì èr wǔ
这句话大意是:兹据湖湘本等及《周礼》「薙氏」原文改正(参看注释「二五」)。
èr wǔ tì shì zhǎng shā cǎo shuǐ huǒ biàn zhī
这句话大意是:(二五)「薙氏,掌杀草,……水火变之。
zhè duàn shì zhōu lǐ qiū guān tì shì yuán wén wén zì tóng
这句话大意是:」这段是《周礼‧秋官》「薙氏」原文,文字同。
dàn jīn běn yuè lìng zhèng zhù zhǐ zhēn duì zhèng wén yǐn qí zhōng de èr jù zuò zhù quán wén shì tì rén zhǎng shā cǎo zhí yuē xià zhì rì ér tì zhī
这句话大意是:但今本《月令》郑注只针对正文引其中的二句作注,全文是:「薙人掌杀草职,曰:「夏至日而薙之。
yòu yuē rú yù qí huà yě zé yǐ shuǐ huǒ biàn zhī
这句话大意是:」又曰:「如欲其化也,则以水火变之。
yào shù yǐn zhèng zhù zhí chāo tì shì quán wén kǒng yǒu wèn tí
这句话大意是:」」《要术》引郑注直抄「薙氏」全文,恐有问题。
èr liù jīn chāo zuò tǔ qiáng tóng yuè lìng zhǐ qiáng de tǔ
这句话大意是:(二六)金抄作「土彊」,同《月令》,指强●的土;。
gè běn zuò tǔ jiāng wù
这句话大意是:各本作「土疆」,误。
èr qī yuè lìng zhèng zhù zuò tǔ rùn rù wú shǔ zì
这句话大意是:(二七)《月令》郑注作「土润溽」,无「暑」字。
èr bā tài píng yù lǎn juǎn bā sān jiǔ dào yǐn xiào jīng yuán shén qì tóng yào shù
这句话大意是:(二八)《太平御览》卷八三九「稻」引《孝经援神契》同《要术》。
wū shì dī wā tíng shuǐ de de míng chāo é zuò hàn jù hú xiāng běn děng gǎi zhèng jīn chāo xiān tuō hòu bǔ zì jī bù xiǎn xiàng wū
这句话大意是:「污」是低洼停水的地,明抄讹作「汗」,据湖湘本等改正(金抄先脱后补,字迹不显,像「污」)。
èr jiǔ jiàn huái nán zǐ tài zú xun zuò lí xiān dào shú ér nóng fu nòu zhī bù yǐ xiǎo lì shāng dà huò yě
这句话大意是:(二九)见《淮南子‧泰族训》,作:「离,先稻熟,而农夫耨之,不以小利伤大获也。
zhù wén zài nòu zhī xià zuò dào mǐ suí ér shēng zhě wèi lí yǔ dào xiāng sì
这句话大意是:」注文在「耨之」下,作:「稻米随而生者为离,与稻相似。
nòu zhī wèi qí shǎo shí
这句话大意是:耨之,为其少实。
cǐ zhù sì bù cóng kān běn huái nán zǐ tí zuò xǔ shèn jì shàng de shì zhè yàng
这句话大意是:」此注《四部丛刊》本《淮南子》题作「许慎记上」的是这样,。
tā běn tí zuò gāo yòu zhù de yě shì zhè yàng
这句话大意是:他本题作高诱注的也是这样,。
tài píng yù lǎn juǎn bā sān jiǔ dào yǐn huái nán zǐ zhè tiáo zhù wén hái shì zhè yàng
这句话大意是:《太平御览》卷八三九「稻」引《淮南子》这条注文还是这样,。
jūn yǔ yào shù suǒ yǐn gāo zhù dà yì
这句话大意是:均与《要术》所引高注大异,。
shuō míng jīn běn cǐ zhù yīng chū xǔ shèn
这句话大意是:说明今本此注应出许慎,。
jīn běn zhōng hùn yǒu xǔ gāo èr zhù
这句话大意是:今本中混有许、高二注,。
ér qí hùn xiáo zài duò dù tái qīng yǐ hòu sòng yǐ qián
这句话大意是:而其混淆在隋杜台卿以后宋以前。
sān shí lí míng chāo wù zuò lí tā běn bù wù
这句话大意是:(三十)「蓠」,明抄误作「篱」,他本不误。
sān yī jīn chāo tuō xiǎo zì
这句话大意是:(三一)金抄脱「小」字。
yī dōng hàn gǎi pèi jùn wèi pèi guó jìn yīn zhī gù zhì zài jīn ān huī sù xiàn
这句话大意是:「一」东汉改沛郡为沛国,晋因之,故治在今安徽宿县。
èr shuō wén dào bù nián zhě
这句话大意是:「二」《说文》:「●,稻不黏者。
yīn lián
这句话大意是:」音廉。
sān yuán yīn yán píng jiè
这句话大意是:「三」「缘」,因沿,凭借。
wú suǒ yuán zhǐ qián zuò hòu zuò jīn nián duì shàng nián méi yǒu shén me kě yǐ píng jiè zhǐ yào bù zhòng chá jiù xíng
现代白话:「无所缘」,指前作后作今年对上年没有什么能够凭借,只要不重茬就行。
sì lù zhóu yì míng yīn lì zhái yòng niú qiān wǎn gǔn yā shuǐ tián de nóng jù yǒu mù zhì hé shí zhì de
这句话大意是:「四」「陆轴」,亦名「●」(音历宅),用牛牵挽辊压水田的农具,有木制和石制的。
wáng zhēn nóng shū juǎn yī èr yǒu tú bìng shuō yǔ liù zhóu zhī zhì tóng dàn wài yǒu liè chǐ dú yòng wū shuǐ tián pò kuài zǐ hùn ní tú yě
这句话大意是:王祯《农书》卷一二有「●」图,并说:「与磟碡之制同,但外有列齿,独用于水田,破块滓,溷泥涂也。
wǔ yīn chuí shèng gǔ de yuán xíng róng qì yǒu cǎo biān hé zhú dǎ dī
这句话大意是:「五」「●」,音垂,盛谷的圆形容器,有草编和竹打的。
nèi tóng nà yào shù zhōng chú gè bié yòng nà wài gài yòng nèi zì
这句话大意是:「内」同「纳」,《要术》中除个别用「纳」外,概用「内」字。
liù hāo yīn hāo shuō wén bá qù tián cǎo yě
这句话大意是:「六」「薅」,音蒿,《说文》:「拔去田草也。
hé zhè lǐ zhù wén xiāng tóng
这句话大意是:」和这里注文相同。
juǎn sān zhǒng jiǔ piān hāo lìng cháng jìng zhù shù bá wèi liáng
这句话大意是:卷三《种韭》篇:「薅令常净」,注:「数拔为良。
yě shì zhǐ bá cǎo
这句话大意是:」也是指拔草。
xiàn zài yǒu xiē dì fāng de kǒu yǔ fàn zhǐ chú cǎo wèi hāo cǎo
这句话大意是:现在有些地方的口语泛指锄草为「薅草」。
qī wēi qǔ zhǐ xī gǔ hé liú wǎn yán qū zhé shāo jiā gōng shì yì wū jié shuǐ lán xù yǐ jí dī wā róng yì de shuǐ guàn gài děng de fāng
这句话大意是:「七」「隈曲」,指溪谷、河流婉蜒曲折稍加工事易于截水拦蓄以及低洼容易得水灌溉等地方。
bā sàn yè tǔ kuài pào sàn huà kāi
这句话大意是:「八」「散液」,土块泡散化开。
jiǔ mù zhuó shì yī zhǒng dà mù zhuī
这句话大意是:「九」「木斫」是一种大木椎。
wáng zhēn nóng shū juǎn yī èr yōu zhuì kuài qì yòu wèi mù zhuó
这句话大意是:王祯《农书》卷一二:「耰,槌块器,……又谓木斫。
yī bá ér zāi zhī jù zhù wén shì wèi le zá cǎo duō yòu shuō jì fēi suì yì gù xū zāi ér hāo zhī xiǎn rán shì lián zuò de zé qí bá zāi dāng shì bá hòu jīng guò chú cǎo réng zāi zài yuán tián shàng
这句话大意是:「一0」「拔而栽之」,据注文是为了杂草多,又说「既非岁易,……故须栽而薅之」,显然是连作地,则其拔栽,当是拔后经过除草仍栽在原田上。
suǒ yǐ zhè lǐ de bá zāi bú shì xiān zuò yāng tián yí zāi
这句话大意是:所以这里的拔栽,不是先作秧田移栽。
yī yī jí liè zì
这句话大意是:「一一」「●」即「埒」字。
guǎng yā shì gōng liè dī yě
这句话大意是:《广雅‧释宫》:「埒,……隄也。
qí qí zhǐ tián miàn jí tián gěng
这句话大意是:」「畦●」,「畦」指田面,「●」即田埂。
jìn guō xiàng zhù zhuāng zi tiān dì piān yǐn li yún liè zhōng yuē qí
这句话大意是:晋郭象注《庄子‧天地》篇引李云:「埒中曰畦。
yào shù xià wén yǐn zhōu lǐ dào rén zhèng xuán zhù liè tián zhī qí yě
这句话大意是:」《要术》下文引《周礼》「稻人」郑玄注「列,田之畦●也。
suǒ zhǐ jūn tóng
这句话大意是:」所指均同。
qí dà xiǎo jí zhǐ shuǐ tián tián qiū de dà xiǎo
这句话大意是:「畦●大小」,即指水田田坵的大小。
yī èr shuǐ jūn tián miàn píng tǎn shuǐ céng shēn qiǎn jūn yún
这句话大意是:「一二」「水均」,田面平坦,水层深浅均匀。
tián qiū dà xiǎo jù cǐ jué dìng
这句话大意是:田坵大小,据此决定。
yī sān qīng chì mài qǐ yí zhǐ dào gǔ hán shuǐ liàng jiào gāo chōng chéng mǐ hòu zài chǔ cáng guò chéng zhōng róng yì yǐn qǐ zì rè méi biàn wèi qīng chì méi jūn suǒ qīn hài
这句话大意是:「一三」「青赤脉起」,疑指稻谷含水量较高,舂成米后,在储藏过程中容易引起自热、霉变,为青赤霉菌所侵害。
yī sì chōng dào tōng cháng dào shài zào de mǐ lì wán zhěng
这句话大意是:「一四」舂稻,通常稻晒燥的,米粒完整;。
dài cháo de dào mǐ yì suì shé hào dà
这句话大意是:带潮的稻,米易碎,折耗大。
dào shài zào hòu jīng yī yè shuāng lù lì jí chōng zhǐ wài ké dài cháo zuì duō cháo dào mǐ lì biǎo miàn nà jiù róng yì chū kāng chōng bái kuài shěng lì tóng shí mǐ lì yě jiào wán zhěng
这句话大意是:稻晒燥后,经一夜霜露立即舂,只外壳带潮,最多潮到米粒表面,那就容易出糠,舂白快,省力,同时米粒也较完整。
yī wǔ jia zhǐ zhǒng zhí
这句话大意是:「一五」「稼」,指种植。
jia xià dì zhǐ zhǒng shuǐ dào de tián
这句话大意是:「稼下地」,指种水稻的田。
xià wén jia zé yì sī xiāng tóng
这句话大意是:下文「稼泽」,意思相同。
yī liù zhū tōng zhū yì wèi shuǐ suǒ jù jī
这句话大意是:「一六」「猪」通「潴」,意谓水所聚积。
zhè lǐ zhǐ rén gōng xiū zhù de xù shuǐ bēi táng huò yǐn hé guàn gài de lán hé bà
这句话大意是:这里指人工修筑的蓄水陂塘或引河灌溉的拦河坝。
yī qī dàng dù zi chūn jiě shì wèi hé dàng hé shì píng huǎn dàng shì liú dòng hé dàng yì jí huǎn liú
这句话大意是:「一七」「荡」,杜子春解释为「和荡」,「和」是平缓,「荡」是流动,「和荡」意即缓流。
yǐ gōu dàng shuǐ jiù shì shuǐ cóng gōu lǐ huǎn liú rù suì
这句话大意是:「以沟荡水」,就是水从「沟」里缓流入「遂」。
gōu shì dà wū suì de dì èr dào dǒu qú
这句话大意是:「沟」是大于「遂」的第二道斗渠。
yī bā suì shì tián tóu dì yī dào xiǎo gōu jí nóng qú huò máo qú
这句话大意是:「一八」「遂」是田头第一道小沟,即农渠或毛渠。
cóng guàn gài qú xì zhī fēn xià lái de shuǐ tōng guò suì cái zhí jiē pèi shuǐ dào tián
这句话大意是:从灌溉渠系支分下来的水,通过「遂」才直接配水到田。
fán yǒu qú xì guàn gài yòng shuǐ bì xū yǒu zhì dù
这句话大意是:凡有渠系,灌溉用水必须有制度。
shǐ jí shàng jì zài zhe dìng yǒu shuǐ lìng de qú xì zuì zǎo jiàn wū hàn wǔ dì shí guān zhōng de liù fǔ qú jiàn hàn shū juǎn wǔ bā r kuān chuán
这句话大意是:史籍上记载著定有「水令」的渠系,最早见于汉武帝时关中的六辅渠(见《汉书》卷五八《儿宽传》)。
qí hòu hàn xuān dì shí zhào xìn chén zài nán yáng dà xìng shuǐ lì lì yǒu jūn shuǐ yuē shù jiàn hàn shū juǎn bā jiǔ zhào xìn chén chuán
这句话大意是:其后,汉宣帝时召信臣在南阳大兴水利,立有「均水约束」(见《汉书》卷八九《召信臣传》)。
zhè lǐ yǐ suì jūn shuǐ fǎn yìng zhe guàn gài shuǐ tōng guò tián tóu xiǎo gōu jūn píng de pèi shuǐ dào tián de yí dìng zhì dù
这句话大意是:这里「以遂均水」,反映著灌溉水通过田头小沟均平地配水到田的一定制度。
yī jiǔ liè shì tián gěng
这句话大意是:「一九」「列」是田埂;。
shě shì zhǐ zhù
这句话大意是:「舍」是止住。
yǐ liè shè shuǐ shì shuō shuǐ tōng guò suì guàn gài dào tián jiè tián gěng xù zhù dào tián shuǐ céng
这句话大意是:「以列舍水」是说水通过「遂」灌溉到田,藉田埂蓄住稻田水层。
èr xiě shì xiè de běn zì jí xiè qù yú shuǐ
这句话大意是:「二0」「写」是「泻」的本字,即泄去余水。
zhè shì pái shuǐ xì tǒng
这句话大意是:这是排水系统。
kuài shì dà gōu jǐn xiǎo wū chuān
这句话大意是:「浍」是大沟,仅小于「川」。
zhè lǐ shì shěng qù zhōng chéng suǒ liú jīng de zhōng xiǎo pái shuǐ gōu jǔ qí xiè shuǐ wěi lǘ ér yán
这句话大意是:这里是省去中程所流经的中小排水沟,举其泄水尾闾而言。
cóng yǐ shàng yī xì liè de qú xì bù zhì zhōng fǎn yìng zhe pō wèi wán zhěng ér hé lǐ de guàn pái xì tǒng yǐ xiū zhù shuǐ kù huò zhù lán hé bà zuò wèi shuǐ yuán gōng chéng yǐ zhū chù shuǐ
这句话大意是:从以上一系列的渠系布置中,反映著颇为完整而合理的灌排系统:以修筑水库或筑拦河坝作为水源工程(「以猪畜水」);。
zhù dī xiū jiàn zǒng qú yǐ fáng zhǐ shuǐ
这句话大意是:筑隄修建总渠(「以防止水」);。
zǒng qú fēn chū zhī qú píng huǎn ér ān liú yǐ gōu dàng shuǐ
这句话大意是:总渠分出支渠,平缓而安流(「以沟荡水」);。
dìng lì jūn shuǐ zhì dù yóu zhī qú jūn píng de pèi shuǐ dào tián tóu xiǎo gōu yǐ suì jūn shuǐ
这句话大意是:订立均水制度,由支渠均平地配水到田头小沟(「以遂均水」);。
rán hòu yóu xiǎo gōu guàn shuǐ dào tián sì wéi zhù qǐ tián chéng guān zhù dào tián shuǐ céng yǐ liè shè shuǐ
这句话大意是:然后由小沟灌水到田,四围筑起田塍关住稻田水层(「以列舍水」)。
yǒu yú shuǐ hé fā dà shuǐ shí zé tōng guò dà xiǎo gōu pái shuǐ rù chuān yǐ kuài xiě shuǐ
这句话大意是:有余水和发大水时,则通过大小沟排水入川(「以浍写水」)。
qí jiān dà xiǎo yàn zhá dòu mén zhī zhì bù yán zì zài qí zhōng
这句话大意是:其间大小堰闸斗门之制,不言自在其中。
èr yī zuǒ chuán xiāng gōng èr shí wǔ nián wěi yǎn shū tǔ tián guī yǎn zhū tīng yuán fáng
这句话大意是:「二一」《左传》襄公二十五年:「𫇭掩书土田,……规偃猪,町原防。
dù yù zhù yǎn zhū xià shī zhī de guī dù qí shòu shuǐ duō shǎo
这句话大意是:」杜预注「偃猪,下湿之地,规度其受水多少。
fáng dī yě
这句话大意是:」「防,隄也。
dī fáng jiān de bù dé fāng zhèng rú jǐng tián bié wèi xiǎo qǐng tīng
这句话大意是:隄防间地,不得方正如井田,别为小顷町。
jù kǒng yǐng dá shū yuán yì dī fáng jiān yú de
这句话大意是:」据孔颖达疏,「原」亦隄防间余地。
èr èr fāng yán juǎn wǔ yì gōu zì guān ér xi wèi zhī gōu huò wèi zhī lián
这句话大意是:「二二」《方言》卷五:「刈钩,……自关而西谓之钩,或谓之镰。
shān yīn shān shì yì cǎo
这句话大意是:」「芟」音衫,是刈草。
shān gōu jí yì gōu yě jiù shì lián dāo
这句话大意是:「芟钩」即「刈钩」,也就是镰刀。
èr sān zuǒ chuán yǐn gōng liù nián wèi guó jiā zhě jiàn è rú nóng fu zhī wu qù cǎo yān shān yí yùn chóng zhī jué qí běn gēn wù shǐ néng zhí zé shàn zhě xìn yǐ
现代白话:「二三」《左传》隐公六年:「为国家者,见恶如农夫之务去草呢,芟夷、蕴崇之,绝其本根,勿使能殖,则善者信了。
dù yù zhù shān yì yě
这句话大意是:」杜预注:「芟,刈也;。
yí shā yě
这句话大意是:夷,杀也;。
yùn jī yě
这句话大意是:蕴,积也;。
chóng jù yě
这句话大意是:崇,聚也。
yùn tóng yùn
这句话大意是:」「蕴」同「蕰」。
èr sì lái de shī jīng xiǎo yǎ chu cí xù kǒng yǐng dá shū tián fèi shēng cǎo wèi zhī lái
这句话大意是:「二四」「莱地」,《诗经‧小雅‧楚茨‧序》孔颖达疏:「田废生草谓之莱。
èr wǔ tì shì zhè duàn wén zì tì yīn tì jiǎn tì de yì sī
这句话大意是:「二五」「薙氏」这段文字:「薙」音替,剪剃的意思。
méng zhī dù zi chūn shì wèi gēng fǎn qí méng yá jí gēng fān chū shēng zá cǎo
这句话大意是:「萌之」,杜子春释为「耕反其萌牙」,即耕翻初生杂草;。
zhèng xuán shì wèi yǐ zī qí àn zhǐ chú lèi zhuó qí shēng zhě
这句话大意是:郑玄释为「以「兹其」(按指锄类)斫其生者。
yí zhī zhèng xuán zhù yǐ gōu lián pò de shān zhī yě
这句话大意是:」「夷之」,郑玄注:「以钩镰迫地芟之也。
shéng yīn yùn hán shí yuē shéng shān qí shéng zé shí bù chéng shú
这句话大意是:」「绳」音孕,「含实曰绳,芟其绳,则实不成熟」。
sì zhī yǐ sì cè dòng tǔ zhī
这句话大意是:「耜之,以耜测冻土,之。
jí chǎn qù zá cǎo
这句话大意是:」即铲去杂草。
shuǐ huǒ biàn zhī jí zhǐ yuè lìng běn duàn suǒ shuō de huǒ shāo shuǐ pào gǎi liáng tǔ zhì de fāng fǎ
这句话大意是:「水火变之」,即指《月令》本段所说的火烧、水泡改良土质的方法。
hàn dào dì shí èr hàn dào yòng xià tián bái tǔ shèng hēi tǔ
这句话大意是:旱稻第十二旱稻用下田,白土胜黑土。
fēi yán xià tián shèng gāo yuán dàn xià tíng shuǐ zhě bù dé hé dòu mài dào tián zhǒng yī suī láo yì shōu suǒ wèi bǐ cǐ jù huò bù shī dì lì gù yě
这句话大意是:非言下田胜高原,但夏停水者,不得禾、豆、麦,稻田种(一),虽涝亦收,所谓彼此俱获,不失地利故也。
xià tián zhǒng zhě yòng gōng duō
这句话大意是:下田种者,用功多;。
gāo yuán zhǒng zhě yǔ hé tóng děng yě
这句话大意是:高原种者,与禾同等也。
fán xià tián tíng shuǐ chù zào zé jiān shī zé wū ní nán zhì ér yì huāng qiāo què èr ér shā zhǒng yī qí chūn gēng zhě shā zhǒng yóu shén gù yi wǔ liù yuè hàn zhī yǐ nǐ kuàng mài
这句话大意是:凡下田停水处,燥则坚,湿则污泥,难治而易荒,墝埆(二)而杀种「一」——其春耕者,杀种尤甚——故宜五六月暵之,以拟穬麦。
mài shí shuǐ láo bù dé nà zhǒng zhě jiǔ yuè zhōng fù yī zhuǎn zhì chūn zhǒng dào wàn bù shī yī
这句话大意是:麦时水涝,不得纳种者,九月中复一转,至春种稻,万不失一。
chūn gēng zhě shí bù shōu wǔ gài wù rén ěr
这句话大意是:春耕者十不收五,盖误人耳。
fán zhǒng xià tián bù wèn qiū xià hou shuǐ jǐn de bái bèi shí sù gēng pá láo pín fán lìng shú
这句话大意是:凡种下田,不问秋夏,候水尽,地白背时,速耕,杷、劳频烦令熟。
guò zào zé jiān guò yǔ zé ní suǒ yǐ yi sù gēng yě
这句话大意是:过燥则坚,过雨则泥,所以宜速耕也。
èr yuè bàn zhǒng dào wèi shàng shí sān yuè wèi zhōng shí sì yuè chū jí bàn wèi xià shí
这句话大意是:二月半种稻为上时,三月为中时,四月初及半为下时。
zì zhǒng rú fǎ yì lìng kāi kǒu
这句话大意是:渍种如法,裛令开口。
lóu jiǎng zhǒng zhī zhǒng zhě shěng zhǒng ér shēng kē yòu shèng zhì zhě
这句话大意是:耧耩●种之,●种者省种而生科,又胜掷者。
jí zài biàn láo
这句话大意是:即再遍劳。
ruò suì hán zǎo zhǒng lǜ shí wǎn èr jí bù zì zhǒng kǒng yá jiāo yě
这句话大意是:若岁寒,早种虑时晚「二」,即不渍种,恐芽焦也。
qí tǔ hēi jiān qiáng zhī de zhǒng wèi shēng qián yù hàn zhě yù de lìng niú yáng jí rén lǚ jiàn zhī
这句话大意是:其土黑坚强之地,种未生前遇旱者,欲得令牛羊及人履践之;。
shī zé bù yòng yī jī rù dì sān
这句话大意是:湿则不用一迹入地(三)。
dào jì shēng yóu yù lìng rén jiàn lǒng bèi
这句话大意是:稻既生,犹欲令人践垄背。
jiàn zhě mào ér duō shí yě
这句话大意是:践者茂而多实也。
miáo zhǎng sān cùn pá láo ér chú zhī
这句话大意是:苗长三寸,杷、劳而锄之。
chú wéi yù sù
这句话大意是:锄唯欲速。
dào miáo xìng ruò bù néng shàn cǎo gù yi shù chú zhī
这句话大意是:稻苗性弱,不能扇草,故宜数锄之。
měi jīng yī yǔ zhé yù pá láo
这句话大意是:每经一雨,辄欲杷劳。
miáo gāo chǐ xǔ zé fēng
这句话大意是:苗高尺许则锋。
tiān yù wú suǒ zuò yi mào yǔ hāo zhī
这句话大意是:天雨无所作,宜冒雨薅之。
kē dà rú jì zhě wǔ liù yuè zhōng lín yǔ shí bá ér zāi zhī
这句话大意是:科大,如穊者,五六月中霖雨时,拔而栽之。
zāi fǎ yù qiǎn lìng qí gēn xū sì sàn zé zī mào
这句话大意是:栽法欲浅,令其根须四散,则滋茂;。
shēn ér zhí xià zhě jù ér bù kē
这句话大意是:深而直下者,聚而不科。
qí miáo zhǎng zhě yì kě liè sì qù yè duān shù cùn wù shāng qí xīn yě
这句话大意是:其苗长者,亦可捩(四)去叶端数寸,勿伤其心也。
rù qī yuè bù fù rèn zāi
这句话大意是:入七月,不复任栽。
qī yuè bǎi cǎo chéng shí wǎn gù yě
这句话大意是:七月百草成,时晚故也。
qí gāo tián zhǒng zhě bù qiú jí liáng wéi xū fèi de sān
这句话大意是:其高田种者,不求极良,唯须废地「三」。
guò liáng zé miáo zhé sì fèi de zé wú cǎo
这句话大意是:过良则苗折「四」,废地则无草。
yì qiū gēng pá láo lìng shú zhì chūn huáng nà zhǒng
这句话大意是:亦秋耕、杷、劳令熟,至春,黄纳种。
bù yí shī xià
这句话大意是:不宜湿下。
yú fǎ xī yǔ xià tián tóng
这句话大意是:余法悉与下田同。
yī dàn xià tíng shuǐ zhě bù dé hé dòu mài dào tián zhǒng ji yào suǒ yǐn jí míng qīng kè běn duō yǒu cuàn wù zī cóng zhāng xiào zuò rú shàng wén jīn chāo tián wù zuò sì míng chāo dòu wù zuò qiě
这句话大意是:(一)「但夏停水者,不得禾、豆、麦,稻田种」,《辑要》所引及明清刻本多有窜误,兹从张校作如上文(金抄「田」误作「四」,明抄「豆」误作「且」)。
èr què míng chāo wù zuò yǒng
这句话大意是:(二)「埆」,明抄误作「埇」。
sān huáng xiào zhāng xiào míng chāo zuò de jīn chāo jí ji yào yǐn zuò yě hú xiāng běn tuō
这句话大意是:(三)黄校、张校、明抄作「地」,金抄及《辑要》引作「也」,湖湘本脱。
de gèng míng qiē zī cóng huáng xiào
这句话大意是:「地」更明切,兹从黄校。
sì míng chāo zuò liè yīn lì qiā qù duàn qù de yì sī
这句话大意是:(四)明抄作「捩」,音丽,掐去、断去的意思;。
jīn chāo zuò lì tā běn zuò bá jūn é
这句话大意是:金抄作「悷」,他本作「拔」,均讹。
yī shā zhǒng bù chū miáo chū miáo yě zhǎng bù hǎo
这句话大意是:「一」「杀种」,不出苗,出苗也长不好。
èr zǎo zhǒng lǜ shí wǎn zhǐ tiān hán bō xià fā yá de dào zhǒng kǒng bèi dòng sǐ cuò guò shí yi bù rú bù fā yá zhǒng xià qù kě bì miǎn zhè gè sǔn shī
这句话大意是:「二」「早种虑时晚」,指天寒播下发芽的稻种,恐被冻死,错过时宜,不如不发芽种下去,可避免这个损失。
sān fèi de zhǐ yuán xiān zhǒng guò dào xiàn zài bù zhǒng dào de de
这句话大意是:「三」「废地」指原先种过稻现在不种稻的地。
sì miáo zhé zhǐ dǎo fú
这句话大意是:「四」「苗折」,指倒伏。
hú má dì shí sān hàn shū yī zhāng qiān wài guó de hú má
这句话大意是:胡麻第十三《汉书》(一),张骞外国得胡麻。
jīn sú rén hū wèi wū má zhě fēi yě
这句话大意是:今俗人呼为「乌麻」者,非也。
guǎng yā yuē èr gǒu shī shèng jiā hú má yě
这句话大意是:《广雅》曰(二):「狗虱、胜茄,胡麻也。
běn cǎo jīng yuē sān hú má yī míng jù shèng yī míng hóng cáng
这句话大意是:《本草经》曰(三):「胡麻,一名巨胜,一名鸿藏。
àn jīn shì yǒu bái hú má bā léng hú má yī
这句话大意是:按今世有白胡麻、八棱胡麻「一」。
bái zhě yóu duō rén kě yǐ wèi fàn wéi zhì tuō zhī fán yě sì
现代白话:白者油多,人能够为饭,惟治脱之烦也(四)。
hú má yi bái dì zhǒng
这句话大意是:胡麻宜白地种。
èr sān yuè wèi shàng shí sì yuè shàng xún wèi zhōng shí wǔ yuè shàng xún wèi xià shí
这句话大意是:二、三月为上时,四月上旬为中时,五月上旬为下时。
yuè bàn qián zhǒng zhě shí duō ér chéng
这句话大意是:月半前种者,实多而成;。
yuè bàn hòu zhǒng zhě shǎo zǐ ér duō bǐ yě
这句话大意是:月半后种者,少子而多秕也。
zhǒng yù jié yǔ jiǎo
这句话大意是:种欲截雨脚。
ruò bù yuán shī róng èr ér bù shēng
这句话大意是:若不缘湿,融「二」而不生。
yī mǔ yòng zi èr shēng
这句话大意是:一亩用子二升。
màn zhǒng zhě xiān yǐ lóu jiǎng rán hòu sàn zǐ kōng yè láo
这句话大意是:漫种者,先以耧耩,然后散子,空曳劳。
láo shàng jiā rén zé tǔ hòu bù shēng
这句话大意是:劳上加人,则土厚不生。
lóu jiǎng sān zhě chǎo shā lìng zào zhōng bàn hé zhī wǔ
这句话大意是:耧耩「三」者,炒沙令燥,中半和之(五)。
bù hé shā xià bù jūn
这句话大意是:不和沙,下不均。
lǒng zhǒng ruò huāng de yòng fēng jiǎng
这句话大意是:垄种若荒,得用锋、耩。
sì
这句话大意是:「四」。
chú bù guò sān biàn
这句话大意是:锄不过三遍。
yì shù yù xiǎo
这句话大意是:刈束欲小。
shù dà zé nán zào
这句话大意是:束大则难燥;。
dǎ shǒu fù bù shèng
这句话大意是:打,手复不胜。
yǐ wǔ liù shù wèi yī cóng xié yǐ zhī
这句话大意是:以五六束为一丛,斜倚之。
bù ěr zé fēng chuī dào sǔn shōu yě
现代白话:不你,则风吹倒,损收也。
hou kǒu kāi chéng chē yì tián dòu sǒu wǔ
这句话大意是:候口开,乘车诣田斗薮「五」;。
dào shù yǐ xiǎo zhàng wēi dǎ zhī
这句话大意是:倒竖,以小杖微打之。
hái cóng zhī
这句话大意是:还丛之。
sān rì yī dǎ
这句话大意是:三日一打。
sì wǔ biàn nǎi jǐn ěr
这句话大意是:四五遍乃尽耳。
ruò chéng shī héng jī zhēng rè sù qián suī yuē yù yì wú fēng chuī kuī sǔn zhī lǜ
这句话大意是:若乘湿横积,蒸热速干,虽曰郁裛,无风吹亏损之虑。
yì zhě bù zhōng wèi zhǒng zi rán wū yóu wú sǔn yě
这句话大意是:裛者,不中为种子,然于油无损也。
cuī shí yuē èr yuè sān yuè sì yuè wǔ yuè shí yǔ jiàng kě zhǒng zhī
这句话大意是:崔寔曰:「二月、三月、四月、五月,时雨降,可种之。
yī zhāng qiān tōng xī yù hòu yǐn zhǒng jìn lái de zhí wù jiàn wū hàn shū xī yù chuán de zhǐ yǒu pú táo hé mù xu èr zhǒng bù jiàn wū běn chuán
这句话大意是:(一)张骞通西域后引种进来的植物,见于《汉书‧西域传》的只有葡萄和苜蓿二种(不见于本传)。
cǐ wài jiàn wū gè shū yǐn chēng bó wù zhì suǒ jì de shàng yǒu dà suàn ān shí liú hú táo hú cōng hú suī huáng lán zhū zhǒng dàn dōu méi yǒu hú má
这句话大意是:此外见于各书引称《博物志》所记的,尚有大蒜、安石榴、胡桃、胡葱、胡荽、黄蓝诸种,但都没有胡麻。
èr guǎng yā shì cǎo zuò gǒu shī jù shèng hóng hú má yě
这句话大意是:(二)《广雅‧释草》作:「狗虱、巨胜、●宏,胡麻也。
dàn tú jīng běn cǎo yǐn guǎng yā zuò gǒu shī jù shèng yě
这句话大意是:」但《图经本草》引《广雅》作:「狗虱,巨胜也;。
téng hóng hú má yě
这句话大意是:藤苰,胡麻也。
yào shù suǒ yǐn de shèng jiā yīng yǒu tuō wù
这句话大意是:」《要术》所引的「胜茄」,应有脱误。
sān yī míng hóng cáng jiàn wū míng yī bié lù bù jiàn wū shén nóng běn cǎo jīng
这句话大意是:(三)「一名鸿藏」,见于《名医别录》,不见于《神农本草经》。
sì rén kě yǐ wèi fàn wéi zhì tuō zhī fán yě jǐn zhāng xiào rú wén dàn quē yī wéi zì
现代白话:(四)「人能够为饭,惟治脱之烦也」,仅张校如文,但缺一「惟」字。
huáng xiào míng chāo zuò rén kě yǐ wèi bǎn zhù zhì tuō zhī fán yě ji yào yǐn zuò ér yòu kě yǐ wèi fàn wú xià jù
现代白话:黄校、明抄作「人能够为版,柱治脱之烦也」,《辑要》引作「而又能够为饭」,无下句。
àn shén nóng běn cǎo jīng hú má táo hóng jǐng zhù bā gǔ zhī zhōng wéi cǐ wèi liáng
这句话大意是:按《神农本草经》「胡麻」陶弘景注:「八谷之中,惟此为良。
gǔ shí yǐ zhī má zuò gēng yǐn huò fàn chēng hú má gēng hú má yǐn huò hú má fàn
这句话大意是:」古时以芝麻作羹、饮或饭,称「胡麻羹」、「胡麻饮」或「胡麻饭」。
sòng kòu zōng shì běn cǎo yǎn yì yǐn gǔ shī shuō sōng xià fàn hú má
这句话大意是:宋寇宗奭《本草衍义》引古诗说:「松下饭胡麻」。
jù cǐ bǎn shì fàn zì zhī é
这句话大意是:据此,「版」是「饭」字之讹;。
zhù yīng shì wéi zì xíng jìn ér é gù cún zhāng xiào yuán wén bǔ wéi zì
这句话大意是:「柱」应是「惟」字形近而讹,故存张校原文,补「惟」字。
rén tóng rén
这句话大意是:「人」同「仁」。
wéi zhì tuō zhī fán yě zhǐ tuō pí chū rén má fán
这句话大意是:「惟治脱之烦也」,指脱皮出仁麻烦。
wǔ gè běn jūn zuò zhōng hé bàn zhī ji yào yǐn zuò zhōng bàn hé zhī xué jīn běn jiàn xi běn cóng zhī zī jù gǎi
这句话大意是:(五)各本均作「中和半之」,《辑要》引作「中半和之」,《学津》本、渐西本从之,兹据改。
yī zhī má yǒu sì léng zǐ fáng èr shì fēn chéng jiǎ sì shì liù léng sān shì fēn chéng jiǎ liù shì huò bā léng sì shì fēn chéng jiǎ bā shì suí pǐn zhǒng ér bù tóng
这句话大意是:「一」芝麻有四棱(子房二室,分成假四室)、六棱(三室分成假六室)或八棱(四室分成假八室),随品种而不同。
táng běn cǎo zhù jì zài yǒu bā léng hú má shuō cǐ má yǐ jiǎo zuò bā léng zhě wèi jù shèng sì léng zhě míng hú má dōu yǐ wū zhě liáng bái zhě liè ěr
现代白话:《唐本草》注记载有「八棱胡麻」说:「此麻以角作八棱者为巨胜,四棱者名胡麻,都以乌者良,白者劣你。
yǐ léng de duō shǎo fēn míng jù shèng huò hú má
这句话大意是:」以棱的多少分名「巨胜」或「胡麻」。
guān wū zhè gè fēn míng táo hóng jǐng yòu chēng jīng fāng míng jù shèng jīng yuán míng hú má gě hóng zé yǐ hú má zhōng yǒu yī yè liǎng jiá zhě wèi jù shèng
这句话大意是:关于这个分名,陶弘景又称「茎方名巨胜,茎圆名胡麻」,葛洪则以「胡麻中有一叶两荚者为巨胜。
jù shì dà hé duō de yì sī bā léng duō wū sì liù léng liǎng jiǎo huò yǐ shàng duō wū yī jiǎo yǐ duō wèi shèng míng wèi jù shèng yì zì chéng lǐ
这句话大意是:」「巨」是「大」和「多」的意思,八棱多于四、六棱,两角(或以上)多于一角,以多为胜,名为「巨胜」,亦自成理。
zhì wū hēi yōu bái liè shì běn cǎo shū yào yòng shàng de shuō fǎ
这句话大意是:至于黑优白劣,是本草书药用上的说法;。
ér bái zhě yóu duō xiàn zài qún zhòng hái yǒu zhè gè jīng yàn
这句话大意是:而「白者油多」,现在群众还有这个经验。
yòu huáng zhī má hán yóu liàng yě duō
这句话大意是:又黄芝麻含油量也多。
èr róng shì xiāo róng de yì sī zhǐ zhǒng zi shī qù fā yá lì bù néng chū tǔ ér zì rán xiāo shī
这句话大意是:「二」「融」是消融的意思,指种子失去发芽力,不能出土而自然消失。
sān lóu jiǎng zhè lǐ zhǐ lóu zhǒng
这句话大意是:「三」「耧耩」,这里指耧种。
sì lǒng zhǒng ruò huāng de yòng fēng jiǎng chū kàn zhè shì zhōng gēng chú cǎo yīng zuò zhèng wén yǔ xià wén chú bù guò sān biàn xiāng lián guàn qí shí bù rán
这句话大意是:「四」「垄种若荒,得用锋、耩」,初看这是中耕锄草,应作正文与下文「锄不过三遍」相连贯,其实不然。
zhè shì zhǐ lóu zhǒng yǒu jìn xíng fēng jiǎng de yōu diǎn dàn sǎ bō jiù bù néng suǒ yǐ zuò cǐ zhù shuō míng
这句话大意是:这是指耧种有进行锋、耩的优点,但撒播就不能,所以作此注说明。
cóng zhè lǐ yě chōng fèn zhèng míng fēng jiǎng dōu shì chù lì lā de zhōng gēng nóng jù
这句话大意是:从这里也充分证明锋、耩都是畜力拉的中耕农具。
wǔ dòu sǒu xiàn zài xiě zuò dǒu sǒu
这句话大意是:「五」「斗薮」,现在写作「抖擞」。
jù guō pú zhù fāng yán juǎn liù qín jìn yán dǒu sǒu shuō wèi dòu sǒu jǔ suǒ wù yě
这句话大意是:据郭璞注《方言》卷六「秦晋言抖薮」说:「谓斗薮,举索物也。
zhōu yì zhèn guà zhèn suǒ suǒ
这句话大意是:」《周易》「震卦」:「震索索」。
suǒ yǒu zhèn dòng de yì sī
这句话大意是:「索」有震动的意思。
jǔ suǒ wù jí yòng shǒu bà tā jǔ qǐ lái dǒu dòng tā zhèn luò suǒ xū yào de dōng xi
这句话大意是:「举索物」即用手把它举起来,抖动它,震落所需要的东西。
zhè zhèng shì zhè lǐ dào shù zhī má gǎn qīng dǎ bìng dǒu luò zhī má de qíng kuàng
这句话大意是:这正是这里倒竖芝麻秆轻打并抖落芝麻的情况。
zhǒng guā yī dì shí sì qié zi fù yī
这句话大意是:种瓜「一」第十四茄子附(一)。
guǎng yā yuē èr tǔ zhī guā yě
这句话大意是:《广雅》曰(二):「土芝,瓜也;。
qí zi wèi zhī sān lì diǎn fǎn
这句话大意是:其子谓之●(三)力点反。
guā yǒu lóng gān hǔ zhǎng yáng qiāo tù tóu yīn wēn dà zhēn sì fǎn li tóu bái qiū wú yú jiān guā guā shǔ yě
这句话大意是:瓜有龙肝、虎掌、羊骹、兔头、●音温●大真(四)反、狸头、白、秋无余、缣瓜,瓜属也。
zhāng mèng yáng guā fù yuē wǔ yáng qiāo lèi cuò zi lú jiāng
这句话大意是:张孟阳《瓜赋》曰(五):「羊骹、累错,子、庐江。
guǎng zhì yuē guā zhī suǒ chū yǐ liáo dōng lú jiāng tún huáng zhī zhǒng wèi měi
这句话大意是:《广志》曰:「瓜之所出,以辽东、庐江、炖煌之种为美。
yǒu wū guā jiān guā li tóu guā mì yǒng guā nǚ bì guā yáng suǐ guā
这句话大意是:有乌瓜、缣瓜、狸头瓜、蜜筩瓜、女臂瓜、羊髓瓜。
guā zhōu èr dà guā dà rú hú chū liáng zhōu
这句话大意是:瓜州「二」大瓜,大如斛,出凉州。
yàn xū jiù yáng chéng liù yù guā sān
这句话大意是:猒须、旧阳城(六)御瓜「三」。
yǒu qīng dēng guā dà rú sān shēng kuí qī
这句话大意是:有青登瓜,大如三升魁(七)。
yǒu guì zhī guā zhǎng èr chǐ yú
这句话大意是:有桂枝瓜,长二尺余。
shǔ de wēn liáng bā guā zhì dōng shú
这句话大意是:蜀地温良,(八)瓜至冬熟。
yǒu chūn bái guā xì xiǎo xiǎo bàn sì yi cáng zhēng yuè zhǒng sān yuè chéng
这句话大意是:有春白瓜,细小小瓣「四」,宜藏,正月种,三月成;。
yǒu qiū quán guā qiū zhǒng shí yuè shú xíng rú yáng jiǎo sè huáng hēi
这句话大意是:有秋泉瓜,秋种,十月熟,形如羊角,色黄黑。
shǐ jì yuē jiǔ zhào píng zhě gù qín dōng líng hóu
这句话大意是:《史记》曰(九):「召平者,故秦东陵侯。
qín pò wèi bù yī jiā pín zhǒng guā wū zhǎng ān chéng dōng
这句话大意是:秦破,为布衣,家贫,种瓜于长安城东。
guā měi gù shì wèi zhī dōng líng guā cóng zhào píng shǐ
这句话大意是:瓜美,故世谓之「东陵瓜」,从召平始。
hàn shū dì lǐ zhì yuē shí tún huáng gǔ guā zhōu de yǒu měi guā
这句话大意是:《汉书‧地理志》曰(十):「炖煌,古瓜州,地有美瓜。
wáng yì guā fù yuē shí yī luò shū zhī wén
这句话大意是:王逸《瓜赋》曰(十一):「落疏之文。
yǒng jiā jì yuē yǒng jiā měi shí èr guā bā yuè shú
这句话大意是:《永嘉记》曰:「永嘉美(十二)瓜,八月熟。
zhì shí yī yuè ròu qīng ráng shí sān chì xiāng tián qīng kuài zhòng guā zhī shèng
这句话大意是:至十一月,肉青瓤(十三)赤,香甜清快,众瓜之胜。
guǎng zhōu jì yuē shí sì guā dōng shú hào wèi jīn chāi guā
这句话大意是:《广州记》曰(十四):「瓜,冬熟,号为「金钗瓜」。
shuō wén yuē shí wǔ xiǎo guā dié yě
这句话大意是:《说文》曰(十五):「●,小瓜,瓞也。
lù jī guā fù yuē tiǎn lóu dìng táo huáng bái tuán shí liù jīn chāi mì yǒng xiǎo qīng dà bān xuán gàn sù wàn lí shǒu hǔ fán shí qī
这句话大意是:陆机《瓜赋》曰:「栝楼、定桃,黄、白抟(十六),金钗、蜜筩,小青、大斑,玄骭、素腕,狸首、虎蹯(十七)。
dōng líng chū wū qín gǔ guì suǐ qǐ wū wū shān yě
这句话大意是:东陵出于秦谷,桂髓起于巫山」也。
shōu guā zǐ fǎ cháng suì suì xiān qǔ běn mǔ zǐ guā wǔ jié qù liǎng tóu zhǐ qǔ zhōng yāng zi
这句话大意是:收瓜子法:常岁岁先取「本母子」瓜「五」,截去两头,止取中央子。
běn mǔ zǐ zhě guā shēng shù yè biàn jié zi
这句话大意是:「本母子」者,瓜生数叶,便结子;。
zi fù zǎo shú
这句话大意是:子复早熟。
yòng zhōng bèi guā zǐ zhě màn zhǎng èr sān chǐ rán hòu jié zi
这句话大意是:用中辈瓜子者,蔓长二三尺,然后结子。
yòng hòu bèi zi zhě màn zhǎng zú rán hòu jié zi
这句话大意是:用后辈子者,蔓长足,然后结子;。
zi yì wǎn shú
这句话大意是:子亦晚熟。
zhǒng zǎo zǐ shú sù ér guā xiǎo
这句话大意是:种早子,熟速而瓜小;。
zhǒng wǎn zi shú chí ér guā dà
这句话大意是:种晚子,熟迟而瓜大。
qù liǎng tóu zhě jìn dì zi guā qū ér xì
这句话大意是:去两头者:近蔕子,瓜曲而细;。
jìn tóu zi guā duǎn ér wāi liù
这句话大意是:近头子,瓜短而㖞「六」。
fán guā luò shū qī qīng hēi zhě wèi měi
这句话大意是:凡瓜,落疏「七」、青黑者为美;。
huáng bái jí bān suī dà ér è
这句话大意是:黄、白及斑,虽大而恶。
ruò zhǒng kǔ guā zi suī làn shú qì xiāng qí wèi yóu kǔ yě
这句话大意是:若种苦瓜子,虽烂熟气香,其味犹苦也。
yòu shōu guā zǐ fǎ shí bā shí guā shí měi zhě shōu qǔ jí yǐ xì kāng bàn zhī rì pù xiàng bā zào ruó jiǔ ér bǒ zhī jìng ér qiě sù yě
这句话大意是:又收瓜子法(十八):食瓜时,美者收取,即以细糠拌之,日曝向「八」燥,挼「九」而簸之,净而且速也。
liáng tián xiǎo dòu dǐ jiā
这句话大意是:良田,小豆底佳;。
shǔ dǐ cì zhī
这句话大意是:黍底次之。
yì qì jí gēng
这句话大意是:刈讫即耕。
pín fán shí jiǔ zhuǎn zhī
这句话大意是:频烦(十九)转之。
èr yuè shàng xún zhǒng zhě wèi shàng shí sān yuè shàng xún wèi zhōng shí sì yuè shàng xún wèi xià shí
这句话大意是:二月上旬种者为上时,三月上旬为中时,四月上旬为下时。
wǔ yuè liù yuè shàng xún kě zhǒng cáng guā yī
这句话大意是:五月、六月上旬,可种藏瓜「一0」。
fán zhǒng fǎ xiān yǐ shuǐ jìng táo guā zǐ yǐ yán hé zhī
这句话大意是:凡种法:先以水净淘瓜子,以盐和之。
yán hé zé bù lóng sǐ yī yī
这句话大意是:盐和则不笼死「一一」。
xiān wò chú lóu què yī èr zào tǔ bù lóu zhě kēng suī shēn dà cháng zá zào tǔ gù guā bù shēng
这句话大意是:先卧锄耧却「一二」燥土,不耧者,坑虽深大,常杂燥土,故瓜不生。
rán hòu póu yī sān kēng dà rú dòu kǒu
这句话大意是:然后掊「一三」坑,大如斗口。
nà guā zǐ sì méi dà dòu sān gè wū duī páng xiàng èr shí yáng zhōng
这句话大意是:纳瓜子四枚、大豆三个于堆旁向(二十)阳中。
yàn yuē zhǒng guā huáng tái tóu yī sì
这句话大意是:谚曰:「种瓜黄台头「一四」。
guā shēng shù yè qiā èr yī qù dòu
这句话大意是:」瓜生数叶,掐(二一)去豆。
guā xìng ruò miáo bù dú shēng gù xū dà dòu wèi zhī qǐ tǔ
这句话大意是:瓜性弱,苗不独生,故须大豆为之起土。
guā shēng bù qù dòu zé dòu fǎn shàn guā bù dé zī mào
这句话大意是:瓜生不去豆,则豆反扇瓜,不得滋茂。
dàn dòu duàn zhī chū gēng chéng liáng rùn
这句话大意是:但豆断汁出,更成良润;。
wù bá zhī bá zhī zé tǔ xū zào yě
这句话大意是:勿拔之,拔之则土虚燥也。
duō chú zé ráo zi bù chú zé wú shí
这句话大意是:多锄则饶子,不锄则无实。
wǔ gǔ shū cài guǒ èr èr luǒ zhī shǔ jiē rú cǐ yě
这句话大意是:五谷、蔬菜、果(二二)蓏之属,皆如此也。
wǔ liù yuè zhǒng wǎn guā
这句话大意是:五六月种晚瓜。
zhì guā lóng fǎ èr sān dàn qǐ lù wèi jiě yǐ zhàng jǔ guā wàn sàn huī wū gēn xià
这句话大意是:治瓜笼法(二三):旦起,露未解,以杖举瓜蔓,散灰于根下。
hòu yī liǎng rì fù yǐ tǔ péi qí gēn zé jiǒng wú chóng yǐ
现代白话:后一两日,复以土培其根,则迥无虫了。
yòu zhǒng guā fǎ yī fǎ zhǒng zhī shí mǔ shèng yī qǐng
这句话大意是:又种瓜法:依法种之,十亩胜一顷。
wū liáng měi dì zhōng xiān zhǒng wǎn hé
这句话大意是:于良美地中,先种晚禾。
wǎn hé lìng de nì yī wǔ
这句话大意是:晚禾令地腻「一五」。
shú qiāo yì qǔ suì yù lìng bá fāng mò fǎn zhǎng
这句话大意是:熟,劁刈取穗,欲令茇方末反长。
qiū gēng zhī
这句话大意是:秋耕之。
gēng fǎ mǐ fù èr sì lí ěr yī liù qǐ guī nì gēng yī qī
这句话大意是:耕法:弭缚(二四)犁耳「一六」,起规逆耕「一七」。
ěr mǐ zé hé bá tóu chū ér bù méi yǐ
现代白话:耳弭则禾茇头出而不没了。
zhì chūn qǐ fù shùn gēng yì mǐ fù èr sì lí ěr fān zhī hái lìng cǎo tóu yī bā chū
这句话大意是:至春,起复顺耕,亦弭缚(二四)犁耳翻之,还令草头「一八」出。
gēng qì láo zhī lìng shèn píng
这句话大意是:耕讫,劳之,令甚平。
zhǒng zhì èr wǔ gǔ shí zhǒng zhī
这句话大意是:种稙(二五)谷时种之。
zhǒng fǎ shǐ xíng zhèn zhěng zhí liǎng xíng wēi xiāng jìn liǎng xíng wài xiāng yuǎn zhōng jiān tōng bù dào dào wài hái liǎng xíng xiāng jìn
这句话大意是:种法:使行阵整直,两行微相近,两行外相远,中间通步道,道外还两行相近。
rú shì zuò cì dì jīng sì xiǎo dào tōng yī chē dào
这句话大意是:如是作次第,经四小道,通一车道。
fán yī qǐng èr liù dì zhōng xū kāi shí zì dà xiàng tōng liǎng chéng chē lái qù yùn niǎn
这句话大意是:凡一顷(二六)地中,须开十字大巷,通两乘车,来去运辇。
qí guā dōu jù zài shí zì xiàng zhōng
这句话大意是:其瓜,都聚在十字巷中。
guā shēng bǐ zhì yī jiǔ chū huā bì xū sān sì biàn shú chú wù lìng yǒu cǎo shēng
这句话大意是:瓜生,比至「一九」初花,必须三四遍熟锄,勿令有草生。
cǎo shēng xié guā wú zi
这句话大意是:草生,胁瓜无子。
chú fǎ jiē qǐ hé bá lìng zhí shù
这句话大意是:锄法:皆起禾茇,令直竖。
qí guā wàn běn dǐ jiē lìng tǔ xià sì xiāng gāo èr wēi yǔ shí de tíng shuǐ
这句话大意是:其瓜蔓本底,皆令土下四厢高「二0」,微雨时,得停水。
guā yǐn màn jiē yán bá shàng
这句话大意是:瓜引蔓,皆沿茇上。
bá duō zé guā duō bá shǎo zé guā shǎo
这句话大意是:茇多则瓜多,茇少则瓜少。
bá duō zé màn guǎng màn guǎng zé qí duō qí duō zé ráo zi
这句话大意是:茇多则蔓广,蔓广则歧多,歧多则饶子。
qí guā huì shì qí tóu ér shēng
这句话大意是:其瓜会是歧头而生;。
wú qí ér huā zhě jiē shì làng huā zhōng wú guā yǐ
现代白话:无歧而花者,皆是浪花,终无瓜了。
gù èr qī lìng màn shēng zài bá shàng guā xuán zài xià
这句话大意是:故(二七)令蔓生在茇上,瓜悬在下。
zhāi guā fǎ zài bù dào shàng yǐn shǒu ér qǔ wù tīng làng rén tà guā wàn jí fān fù zhī
这句话大意是:摘瓜法:在步道上引手而取,勿听浪人踏瓜蔓,及翻覆之。
tà zé jīng pò fān zé chéng xì jiē lìng guā bù mào ér màn zǎo sǐ
这句话大意是:踏则茎破,翻则成细,皆令瓜不茂而蔓早死。
ruò wú bá ér zhǒng guā zhě de suī měi hǎo zhèng èr bā de zhǎng miáo zhí yǐn wú duō pán èr jiǔ qí èr yī gù guā shǎo zǐ
这句话大意是:若无茇而种瓜者,地虽美好,正(二八)得长苗直引,无多盘(二九)歧「二一」,故瓜少子。
ruò wú bá chù shù qián chái yì de
这句话大意是:若无茇处,竖干柴亦得。
fán qián chái cǎo bù fáng zī mào
这句话大意是:凡干柴草,不妨滋茂。
fán guā suǒ yǐ zǎo làn zhě jiē yóu jiǎo niè jí zhāi shí bù shèn fān dòng qí màn gù yě
这句话大意是:凡瓜所以早烂者,皆由脚蹑及摘时不慎,翻动其蔓故也。
ruò yǐ lǐ shèn hù jí zhì shuāng xià yè qián zi nǎi jǐn yǐ
现代白话:若以理慎护,及至霜下叶干,子乃尽了。
dàn yī cǐ fǎ zé bù bì bié zhǒng zǎo wǎn jí zhōng sān bèi zhī guā
这句话大意是:但依此法,则不必别种早、晚及中三辈之瓜。
qū zhǒng guā fǎ liù yuè yǔ hòu zhǒng lù dòu bā yuè zhōng lí shā zhī
这句话大意是:区种瓜法:六月雨后种菉豆,八月中犁●杀之;。
shí yuè yòu yī zhuǎn jí shí yuè zhōng zhǒng guā
这句话大意是:十月又一转,即十月中种瓜。
lǜ liǎng bù wèi yī qū kēng dà rú pén kǒu shēn wǔ cùn
这句话大意是:率两步为一区,坑大如盆口,深五寸。
yǐ tǔ yōng qí pàn rú cài qí xíng
这句话大意是:以土壅其畔,如菜畦形。
kēng dǐ bì lìng píng zhèng yǐ zú tà zhī lìng qí bǎo zé
这句话大意是:坑底必令平正,以足踏之,令其保泽。
yǐ guā zǐ dà dòu gè shí méi biàn bù kēng zhōng
这句话大意是:以瓜子、大豆各十枚,遍布坑中。
guā zǐ dà dòu liǎng wù wèi shuāng jiè sān shí qí qǐ tǔ gù yě
这句话大意是:瓜子、大豆,两物为双,藉(三十)其起土故也。
yǐ fèn wǔ shēng fù zhī
这句话大意是:以粪五升覆之。
yì lìng jūn píng
这句话大意是:亦令均平。
yòu yǐ tǔ yī dòu báo sàn fèn shàng fù yǐ zú wēi niè zhī
这句话大意是:又以土一斗,薄散粪上,复以足微蹑之。
dōng yuè dà xuě shí sù bìng lì tuī xuě wū kēng shàng wèi dà duī
这句话大意是:冬月大雪时,速并力推雪于坑上为大堆。
zhì chūn cǎo shēng guā yì shēng jīng yè féi mào yì wū cháng zhě
这句话大意是:至春草生,瓜亦生,茎叶肥茂,异于常者。
qiě cháng yǒu rùn zé hàn yì wú hài
这句话大意是:且常有润泽,旱亦无害。
wǔ yuè guā biàn shú
这句话大意是:五月瓜便熟。
qí qiā sān yī dòu chú guā zhī fǎ yǔ cháng tóng
这句话大意是:其掐(三一)豆、锄瓜之法与常同。
ruò guā zǐ jǐn shēng zé tài jì yi qiā qù zhī yī qū sì gēn jí zú yǐ
现代白话:若瓜子尽生则太穊,宜掐去之,一区四根即足了。
yòu fǎ dōng tiān yǐ guā zǐ shù méi nèi rè niú fèn zhōng dòng jí sān èr shi jù zhì zhī yīn de
这句话大意是:又法:冬天以瓜子数枚,内热牛粪中,冻即(三二)拾聚,置之阴地。
liàng dì duō shǎo yǐ zú wèi xiàn
这句话大意是:量地多少,以足为限。
zhēng yuè de shì jí gēng zhú bù zhī èr èr
这句话大意是:正月地释即耕,逐●布之「二二」。
lǜ fāng yī bù xià yī dòu fèn gēng tǔ fù zhī
这句话大意是:率方一步,下一斗粪,耕土覆之。
féi mào zǎo shú suī bù jí qū zhǒng yì shèng fán guā yuǎn yǐ
现代白话:肥茂早熟,虽不及区种,亦胜凡瓜远了。
fán shēng fèn fèn de wú shì sān sān
这句话大意是:凡生粪粪地无势(三三);。
duō wū shú fèn lìng de xiǎo huāng yǐ
现代白话:多于熟粪,令地小荒了。
yǒu yǐ zhě yǐ niú yáng gǔ dài suǐ zhě zhì guā kē zuǒ yòu dài yǐ fù jiāng èr sān qì zhī
这句话大意是:有蚁者,以牛羊骨带髓者,置瓜科左右,待蚁附,将「二三」弃之。
qì èr sān zé wú yǐ yǐ
现代白话:弃二三,则无蚁了。
fàn shèng zhī qū zhǒng guā yī mǔ wèi èr shí sì kē
这句话大意是:泛胜之区种瓜:「一亩为二十四科。
qū fāng yuán sān chǐ shēn wǔ cùn
这句话大意是:区方圆三尺,深五寸。
yī kē yòng yī shí fèn
这句话大意是:一科用一石粪。
fèn yǔ tǔ hé hé lìng xiāng bàn
这句话大意是:粪与土合和,令相半。
yǐ sān dòu wǎ wèng mái zhe kē zhōng yāng lìng wèng kǒu shàng yǔ dì píng
这句话大意是:以三斗瓦瓮埋著科中央,令瓮口上与地平。
shèng shuǐ wèng zhōng lìng mǎn
这句话大意是:盛水瓮中,令满。
zhǒng guā wèng sì miàn gè yī zi
这句话大意是:种瓜,瓮四面各一子。
yǐ wǎ gài wèng kǒu
这句话大意是:以瓦盖瓮口。
shuǐ huò jiǎn zhé zēng cháng lìng shuǐ mǎn
这句话大意是:水或减,辄增,常令水满。
zhǒng cháng yǐ dōng zhì hòu jiǔ shí rì bǎi rì de wù chén rì zhǒng zhī
这句话大意是:种常以冬至后九十日、百日,得戊辰日种之。
yòu zhǒng xiè shí gēn lìng zhōu huí wèng jū guā zǐ wài
这句话大意是:又种薤十根,令周回瓮,居瓜子外。
zhì wǔ yuè guā shú xiè kě bá mài zhī yǔ guā xiāng bì
这句话大意是:至五月瓜熟,薤可拔卖之,与瓜相避。
yòu kě zhǒng xiǎo dòu wū guā zhōng mǔ sì wǔ shēng qí huò èr sì kě mài
这句话大意是:又可种小豆于瓜中,亩四五升,其藿「二四」可卖。
cǐ fǎ yi píng dì
这句话大意是:此法宜平地。
guā shōu mǔ wàn qián
这句话大意是:瓜收亩万钱。
cuī shí yuē zhǒng guā yi yòng wù chén rì
这句话大意是:崔寔曰:「种瓜宜用戊辰日。
sān yuè sān rì kě zhǒng guā
这句话大意是:三月三日可种瓜。
shí èr yuè là shí sì zhì shà èr wǔ shù guā tián sì jiǎo qù
这句话大意是:十二月腊时祀炙萐「二五」,树瓜田四角,去。
hú làn fǎn
这句话大意是:」「胡滥反。
guā chóng wèi zhī
这句话大意是:瓜虫谓之。
lóng yú hé tú yuē guā yǒu liǎng bí èr liù zhě shā rén
这句话大意是:《龙鱼河图》曰:「瓜有两鼻「二六」者杀人。
zhǒng yuè guā èr qī hú guā èr bā fǎ sì yuè zhōng zhǒng zhī
这句话大意是:种越瓜「二七」、胡瓜「二八」法:四月中种之。
hú guā yi shù chái mù lìng yǐn màn yuán zhī
这句话大意是:胡瓜宜竖柴木,令引蔓缘之。
shōu yuè guā yù bǎo shuāng
这句话大意是:收越瓜,欲饱霜。
shuāng bù bǎo zé làn
这句话大意是:霜不饱则烂。
shōu hú guā hou sè huáng zé zhāi
这句话大意是:收胡瓜,候色黄则摘。
ruò dài sè chì zé pí cún ér ròu xiāo yě
这句话大意是:若待色赤,则皮存而肉消也。
bìng rú fán guā wū xiāng jiàng zhōng cáng zhī yì jiā
这句话大意是:并如凡瓜,于香酱中藏之亦佳。
zhǒng dōng guā fǎ guǎng zhì yuē dōng guā shū sān sì
这句话大意是:种冬瓜法:《广志》曰:「冬瓜,蔬●(三四)。
shén xiān běn cǎo sān wǔ wèi zhī dì zhī yě
这句话大意是:」《神仙本草》(三五)谓之「地芝」也。
bàng qiáng yīn de zuò qū yuán èr chǐ shēn wǔ cùn
这句话大意是:傍墙阴地作区,圆二尺,深五寸。
yǐ shú fèn jí tǔ xiāng hè
这句话大意是:以熟粪及土相和。
zhēng yuè huì rì zhǒng
这句话大意是:正月晦日种。
èr yuè sān yuè yì de sān liù
这句话大意是:二月、三月亦得(三六)。
jì shēng yǐ chái mù yǐ qiáng lìng qí yuán shàng
这句话大意是:既生,以柴木倚墙,令其缘上。
hàn zé jiāo zhī
这句话大意是:旱则浇之。
bā yuè duàn qí shāo jiǎn qí shí yī běn dàn liú wǔ liù méi
这句话大意是:八月,断其梢,减其实,一本但留五六枚。
duō liú zé bù chéng yě
这句话大意是:多留则不成也。
shí yuè shuāng zú shōu zhī
这句话大意是:十月,霜足收之。
zǎo shōu zé làn
这句话大意是:早收则烂。
xuē qù pí zi wū jiè zǐ jiàng zhōng huò měi dòu jiàng zhōng cáng zhī jiā
这句话大意是:削去皮子,于芥子酱中,或美豆酱中藏之,佳。
dōng guā yuè guā hù zǐ shí yuè qū zhǒng rú qū zhǒng guā fǎ
这句话大意是:冬瓜、越瓜、瓠子,十月区种,如区种瓜法。
dōng zé tuī xuě zhe qū shàng wèi duī
这句话大意是:冬则推雪著区上为堆。
rùn zé féi hǎo nǎi shèng chūn zhǒng
这句话大意是:润泽肥好,乃胜春种。
zhǒng qié zi fǎ qié zi jiǔ yuè shú shí zhāi qǔ bò pò shuǐ táo zi qǔ chén zhě sù pù qián guǒ sān qī zhì
这句话大意是:种茄子法:茄子,九月熟时摘取,擘破,水淘子,取沈者,速曝干裹(三七)置。
zhì èr yuè qí zhǒng
这句话大意是:至二月畦种。
zhì qí xià shuǐ yī rú kuí fǎ
这句话大意是:治畦下水,一如葵法。
xìng yi shuǐ cháng xū rùn zé
这句话大意是:性宜水,常须润泽。
zhe sì wǔ yè yǔ shí hé ní yí zāi zhī
这句话大意是:著四五叶,雨时,合泥移栽之。
ruò hàn wú yǔ jiāo shuǐ lìng chè sān bā zé yè zāi zhī
这句话大意是:若旱无雨,浇水令彻(三八)泽,夜栽之。
bái rì sān jiǔ yǐ xí gài wù lìng jiàn rì
这句话大意是:白日(三九)以席盖,勿令见日。
shí yuè zhǒng zhě rú qū zhǒng guā fǎ tuī xuě zhe qū zhōng zé bù xū zāi
这句话大意是:十月种者,如区种瓜法,推雪著区中,则不须栽。
qí chūn zhǒng bù zuò qí zhí rú zhǒng fán guā fǎ zhě yì de wéi xū xiǎo sì shí yè shù jiāo ěr
这句话大意是:其春种,不作畦,直如种凡瓜法者,亦得,唯须晓(四十)夜数浇耳。
dà xiǎo rú dàn wán zhōng shēng shí wèi rú xiǎo dòu jiǎo
这句话大意是:大小如弹丸,中生食,味如小豆角。
yī yuán wú qié zi fù de fù zhù jù juǎn shǒu zǒng mù jiā
这句话大意是:(一)原无「茄子附」的附注,据卷首总目加。
èr guǎng yā shì cǎo zuò shuǐ zhī guā yě
这句话大意是:(二)《广雅‧释草》作:「水芝,瓜也;。
qí zi wèi zhī
这句话大意是:其子谓之●。
lóng hǔ zhǎng yáng qiāo tù tóu guì zhī mì yǒng lí tóu bái wú yú jiān guā shǔ yě
这句话大意是:龙、虎掌、羊骹、兔头、桂支、蜜筩、●●、貍头、白、无余缣,瓜属也。
yīn lián guā zǐ
这句话大意是:」「●」音廉,瓜子。
shì tí de běn zì
这句话大意是:「」是「蹄」的本字。
qiāo yīn qiǎo zú jìng
这句话大意是:「骹」音巧,足胫。
yīn wēn zhūn
这句话大意是:「●●」,音温屯。
yīn biàn píng shēng
这句话大意是:「」音便平声。
shuǐ zhī hé yào shù zuò tǔ zhī bù tóng
这句话大意是:「水芝」和《要术》作「土芝」不同;。
yòu duō guì zhī mì yǒng èr zhǒng
这句话大意是:又多「桂支、蜜筩」二种;。
ér wú yú jiān yì yì
这句话大意是:而「无余缣」亦异。
tài píng yù lǎn juǎn jiǔ qī bā yǐn jìn jī hán gān guā fù xù shì yún sān zhī guā chù yī yān wèi zhī tǔ zhī
现代白话:太平御览卷九七八引晋嵇含《甘瓜赋‧序》:「世云三芝,瓜处一呢,谓之「土芝」。
yòu yǐn běn cǎo jīng yě shuō guā yī míng tǔ zhī
这句话大意是:」又引《本草经》也说:「瓜一名「土芝」。
dàn yì wén lèi jù juǎn bā qī yǐn běn cǎo jīng zé chēng shuǐ zhī zhě shì bái guā gān guā yě
这句话大意是:」但《艺文类聚》卷八七引《本草经》则称:「水芝者是白瓜,甘瓜也。
shuǐ zhī tǔ zhī dōu shì tián guā de dà míng gè shū suǒ yǐn chuán chāo hù yì
这句话大意是:」「水芝」、「土芝」都是甜瓜的大名,各书所引,传抄互异。
sān míng chāo wù zuò qiàn
这句话大意是:(三)「●」,明抄误作「歉」。
sì gǔ jīn chāo zuò wǎn huáng xiào zhāng xiào míng chāo hú xiāng běn děng zuò gǔ jūn wù jù guǎng yā gǎi zhèng
这句话大意是:(四)「●蛌」,金抄作「●倇」,黄校、张校、明抄、湖湘本等作「●蛌」,均误,据《广雅》改正。
dà zhēn fǎn jīn chāo zuò dà dòu fǎn huáng xiào míng chāo děng zuò dà jù fǎn jūn wù
这句话大意是:「大真反」,金抄作「大豆反」,黄校、明抄等作「大具反」,均误。
àn guǎng yā duò cáo xiàn yīn zhù zuò tú kūn qiè
这句话大意是:按《广雅》隋曹宪音注作「徒昆」切。
huáng lù sēn xiào jì dà jù fǎn nǎi dà zhēn zhī é
这句话大意是:黄麓森校记:「「大具反」乃「大真」之讹。
dà zhēn yǔ tú kūn tóng qiè yīn zhūn zī jù gǎi
这句话大意是:」「大真」与「徒昆」同切,音屯,兹据改。
wǔ zhāng mèng yáng míng zài jìn rén
这句话大意是:(五)张孟阳,名载,晋人。
yì wén lèi jù juǎn bā qī guā tài píng yù lǎn juǎn jiǔ qī bā yǐn zhāng zài guā fù jūn zuò yáng qiāo hǔ zhǎng guì zhī mì yǒng
这句话大意是:《艺文类聚》卷八七「瓜」、《太平御览》卷九七八引张载《瓜赋》均作:「羊骹、虎掌,桂枝、蜜筩。
xuán biǎo dān lǐ chéng sù hán hóng
这句话大意是:玄表丹里,呈素含红。
fēng fū wài wěi lǜ ráng nèi niàng
这句话大意是:丰肤外伟,绿瓤内酿。
wáng niàn sūn guǎng yā shū zhèng yǐn zhāng zài guā fù zé zuò yáng qiāo hǔ zhǎng guì zhī mì yǒng lèi cuò zi wēn zhūn lú jiāng
这句话大意是:」王念孙《广雅疏证》引张载《瓜赋》则作:「羊骹、虎掌,桂枝、蜜筩,累错、子,温屯、芦江。
liù huáng xiào zhāng xiào míng chāo wù zuò fù zī cóng jīn chāo zuò chéng
这句话大意是:(六)黄校、张校、明抄误作「赋」,兹从金抄作「城」。
shàng wén yàn xū èr zì jīn chāo huáng xiào zhāng xiào míng chāo tóng hú xiāng běn zuò zhuàng xū jūn bù kě jiě dāng yǒu wù
这句话大意是:上文「猒须」二字,金抄、黄校、张校、明抄同,湖湘本作「状须」,均不可解,当有误。
chū xué jì juǎn èr bā guā jí yì wén lèi jù juǎn bā qī tài píng yù lǎn juǎn jiǔ qī bā yǐn guǎng zhì jūn wú cǐ èr zì qí tā yì duō yǒu bù tóng
这句话大意是:《初学记》卷二八「瓜」及《艺文类聚》卷八七、《太平御览》卷九七八引《广志》均无此二字(其他亦多有不同)。
yàn jí yàn zì gǔ xiàn yǒu yàn cì zài jīn shān dōng huì mín xiàn dōng
这句话大意是:「猒」即「厌」字,古县有厌次,在今山东惠民县东。
xū kě néng shì cì zhī wù
这句话大意是:「须」可能是「次」之误。
qī kuí shì gēng dòu jiàn shuō wén
这句话大意是:(七)「魁」是「羹斗」,见《说文》。
sān shēng kuí tài píng yù lǎn yǐn guǎng zhì tóng chū xué jì jí yì wén lèi jù yǐn guǎng zhì jūn zuò sān dòu kuí
这句话大意是:「三升魁」,《太平御览》引《广志》同,《初学记》及《艺文类聚》引《广志》均作「三斗魁」。
bā liáng gè běn jí yì wén lèi jù tài píng yù lǎn yǐn guǎng zhì jūn zuò shí shǔ xià jù
这句话大意是:(八)「良」,各本及《艺文类聚》、《太平御览》引《广志》均作「食」,属下句;。
chū xué jì yǐn zuò liáng jiàn xi běn tóng jiào shèng zī cóng zhī
这句话大意是:《初学记》引作「良」,渐西本同,较胜,兹从之。
jiǔ jiàn shǐ jì xiāo xiāng guó shì jiā
这句话大意是:(九)见《史记‧萧相国世家》。
cóng zhào píng shǐ zuò cóng zhào píng yǐ wèi míng yě
这句话大意是:「从召平始,」作「从召平以为名也。
míng chāo hú xiāng běn zuò shào píng
这句话大意是:」明抄、湖湘本作「邵平」;。
jīn chāo zhāng xiào zuò zhào píng tóng shǐ jì
这句话大意是:金抄、张校作「召平」,同《史记》。
suǒ yǒu qín zì lián lù jī guā fù de qín gǔ jīn chāo jūn é zuò tài
这句话大意是:所有「秦」字(连陆机《瓜赋》的「秦谷」),金抄均讹作「泰」。
shí hàn shū dì lǐ zhì xià dūn huáng xià miàn yǒu zhè yàng de xiǎo zhù dù lín yǐ wèi gǔ guā zhōu de shēng měi guā
这句话大意是:(十)《汉书‧地理志下》「敦煌」下面有这样的小注:「杜林以为古瓜州,地生美瓜。
xià jiē yán shī gǔ zhù qí de jīn yóu chū dà guā zhǎng zhě hú rù guā zhōng shí zhī shǒu wěi bù chū
这句话大意是:」下接颜师古注:「其地今犹出大瓜,长者狐入瓜中食之,首尾不出。
shí yī wáng yì dōng hàn huán dì shí rén
这句话大意是:(十一)王逸,东汉桓帝时人。
duò shū jīng jí zhì liáng yǒu wáng yì jí èr juǎn lù yī juàn wáng
这句话大意是:《隋书‧经籍志》:「梁有《王逸集》二卷,《录》一卷,亡。
táng shū jīng jí zhì zài zhe lù
这句话大意是:」《唐书‧经籍志》再著录。
yǐ hòu wáng yì
这句话大意是:以后亡佚。
suǒ yǐn guā fù lèi shū wèi jiàn
这句话大意是:所引《瓜赋》,类书未见。
shí èr míng chāo hú xiāng běn zuò xiāng zī jù jīn chāo zuò měi
这句话大意是:(十二)明抄、湖湘本作「襄」,兹据金抄作「美」。
shí sān huáng xiào míng chāo zuò hù zhāng xiào zuò gū jīn chāo kōng gé hú xiāng běn tuō
这句话大意是:(十三)黄校、明抄作「瓠」,张校作「𨱃」,金抄空格,湖湘本脱。
àn yì wén lèi jù juǎn bā qī yǐn liú zhēn guā fù yǒu sù jī dān ráng hé zhè lǐ suǒ chēng de ròu qīng ráng chì xiāng tóng
这句话大意是:按《艺文类聚》卷八七引刘桢《瓜赋》有「素肌丹瓤」,和这里所称的「肉青瓤赤」相同。
hù xì ráng zhī wù zī gǎi zhèng
这句话大意是:「瓠」系「瓤」之误,兹改正。
shí sì tài píng yù lǎn juǎn jiǔ qī bā yǐn yǒu péi yuān guǎng zhōu jì shì yǒu guā dōng shú hào yuē jīn chāi wèi nǎi tián měi
这句话大意是:(十四)《太平御览》卷九七八引有裴渊《广州记》是:「有瓜冬熟,号曰「金钗」,味乃甜美。
shí wǔ shuō wén zuò xiǎo guā yě
这句话大意是:(十五)《说文》作:「●,小瓜也。
dié yě
这句话大意是:」「瓞,●也。
yòu xiǎo guā yě
这句话大意是:」又「●,小瓜也。
yì sī xiāng tóng ér shì lì bù yī
这句话大意是:」意思相同而释例不一。
yīn yíng dié yīn dié
这句话大意是:「●」音营,「瓞」音迭。
shí liù míng chāo zuò tuán tuán yǒu yuán yì hé xiāng duì bìng hé bān fán xié yùn
这句话大意是:(十六)明抄作「抟」,抟有圆义,和「」相对,并和「斑」、「蹯」协韵;。
jīn chāo zuò bó hú xiāng běn zuò chuán bìng fēi
这句话大意是:金抄作「搏」,湖湘本作「传」,并非。
shí qī gè běn jūn zuò fán yì wén lèi jù chū xué jì tài píng yù lǎn yǐn lù jī guā fù tóng
这句话大意是:(十七)各本均作「蹯」,《艺文类聚》、《初学记》、《太平御览》引陆机《瓜赋》同;。
míng chāo hú xiāng běn zuò pán
这句话大意是:明抄、湖湘本作「蟠」。
hǔ fán jí guǎng yā suǒ chēng de hǔ zhǎng
这句话大意是:「虎蹯」即广雅所称的「虎掌」。
shàng wén gàn yīn gàn
这句话大意是:上文「骭」音干。
shí bā jīn chāo tuō fǎ zì jù míng chāo hú xiāng běn bǔ
这句话大意是:(十八)金抄脱「法」字,据明抄、湖湘本补。
yòu fǎ zì xià miàn de quán duàn wén zì jí cóng shí guā shí zhì jìng ér qiě sù yě yuán xì shuāng xíng xiǎo zì zī gǎi zuò dà zì
这句话大意是:又法字下面的全段文字(即从「食瓜时」至「净而且速也」),原系双行小字,兹改作大字。
shí jiǔ pín fán jīn chāo huáng xiào zhāng xiào míng chāo tóng shì zhòng fù duō cì bù yàn qí fán de yì sī yào shù cháng yòng yǔ
这句话大意是:(十九)「频烦」,金抄、黄校、张校、明抄同,是重复多次不厌其烦的意思,《要术》常用语;。
hú xiāng běn děng zuò pín pín hái méi yǒu dà wèn tí
这句话大意是:湖湘本等作「频频」,还没有大问题;。
jiàn xi běn cóng ji yào gǎi zuò pín fān dà wù
这句话大意是:渐西本从《辑要》改作「频翻」,大误。
èr shí jīn chāo zuò nán zī cóng míng chāo hú xiāng běn jí ji yào yǐn zuò xiàng
这句话大意是:(二十)金抄作「南」,兹从明抄、湖湘本及《辑要》引作「向」。
èr yī qiā jīn chāo zuò zhǐ míng chāo hú xiāng běn děng zuò tāo jūn é
这句话大意是:(二一)「掐」,金抄作「指」,明抄、湖湘本等作「搯」,均讹。
tāo yīn tāo yǐn qǔ cì jī de yì sī
这句话大意是:「搯」音叨,引取、刺击的意思;。
qiā yīn qià shì yòng zhǐ jia qiè duàn tā èr zì xíng shì yì bié
这句话大意是:「掐」音恰,是用指甲切断它:二字形似义别。
xué jīn běn jiàn xi běn zuò qiā shì
这句话大意是:《学津》本、渐西本作「掐」,是。
èr èr guǒ míng chāo wù zuò lì
这句话大意是:(二二)「果」,明抄误作「栗」。
èr sān zhì guā lóng fǎ xià miàn dàn qǐ zhì jiǒng wú chóng yǐ yī duàn yuán xì shuāng xíng xiǎo zì zī gǎi wèi dà zì
现代白话:(二三)「治瓜笼法」下面「旦起」至「迥无虫了」一段,原系双行小字,兹改为大字。
èr sì fù cóng jīn chāo hú xiāng běn
这句话大意是:(二四)「缚」,从金抄、湖湘本;。
míng chāo zuò juàn yīn zhuàn yǔ chán tóng yì suī yì kě tōng dàn shí shì fù zì wù xiě
这句话大意是:明抄作「䌸」,音篆,与「缠」同义,虽亦可通,但实是「缚」字误写。
èr wǔ zhì míng chāo wù zuò zhí
这句话大意是:(二五)「稙」,明抄误作「植」;。
cǐ cóng jīn chāo hú xiāng běn
这句话大意是:此从金抄、湖湘本。
èr liù qǐng jīn chāo wù zuò dùn
这句话大意是:(二六)「顷」,金抄误作「顿」。
èr qī gè běn zuò gù jīn chāo zuò yù
这句话大意是:(二七)各本作「故」,金抄作「欲」。
èr bā zhèng gè běn tóng yí yīng zuò zhǐ
这句话大意是:(二八)「正」,各本同,疑应作「止」。
èr jiǔ pán yuán zuò pán zì tóng
这句话大意是:(二九)「盘」,原作「槃」,字同。
yào shù zhōng èr zì hù jiàn běn shū tǒng yī zuò pán
这句话大意是:《要术》中二字互见,本书统一作「盘」。
sān shí jiè míng chāo wù zuò jí
这句话大意是:(三十)「藉」,明抄误作「籍」。
liǎng wù wèi shuāng zhǐ guā zǐ yǔ dà dòu chéng duì de bō fàng xià qù jiè dà dòu lái qǐ tǔ
这句话大意是:「两物为双」指瓜子与大豆成对地播放下去,藉大豆来起土。
sān yī qiā míng chāo wù zuò dào xià wén qiā qù zhī zé wù zuò tāo
这句话大意是:(三一)「掐」,明抄误作「稻」,下文「掐去之」,则误作「搯」;。
hú xiāng běn èr chù jūn wù zuò tāo
这句话大意是:湖湘本二处均误作「搯」。
sān èr jīn chāo hú xiāng běn děng jūn zuò jí míng chāo zuò zé
这句话大意是:(三二)金抄、湖湘本等均作「即」,明抄作「则」。
zhè lǐ shì yī zhǒng zhǒng zi biàn wēn chù lǐ de bàn fǎ jiāng niú fèn dòng jié hòu jiù ná lái jī jù zài yīn de zé yì zuò jí zì yòng èr zì gǔ hù yòng zī cóng jīn chāo
这句话大意是:这里是一种种子变温处理的办法,将牛粪冻结后就拿来积聚在阴地,「则」亦作「即」字用(二字古互用),兹从金抄。
sān sān shì jīn chāo wù zuò shú
这句话大意是:(三三)「势」,金抄误作「熟」。
sān sì guǎng zhì cǐ jù lèi shū wèi jiàn
这句话大意是:(三四)《广志》此句,类书未见。
jù jīn chāo
这句话大意是:「●」,据金抄;。
tā běn jūn zuò
这句话大意是:他本均作「●」。
dàn èr zì zì shū jūn wèi shōu shū huò shū jūn yǒu wù
这句话大意是:但二字字书均未收,「蔬●」或「蔬●」均有误。
guǎng yā shì cǎo yǒu dōng guā yě hé xiāng xiàng kě néng xíng jìn ér é zé cǐ jù shì shì guǎng yā yuē dōng guā yě zhī wù
这句话大意是:《广雅‧释草》有「冬瓜,●也」,「●」和「●」相像,可能形近而讹,则此句似是「《广雅》曰:「冬瓜,●也」」之误。
sān wǔ shén xiān běn cǎo gè shū wèi jiàn sòng táng shèn wēi zhèng lèi běn cǎo yǐn yòng shū mù zhōng yǒu shén xiān zhī cǎo jīng kě néng shì zhè yī lèi shū dàn yě kě néng shì shén nóng běn cǎo zhī wù
这句话大意是:(三五)《神仙本草》,各书未见,宋唐慎微《证类本草》引用书目中有《神仙芝草经》,可能是这一类书,但也可能是《神农本草》之误。
sān liù de míng chāo wù zuò chuán
这句话大意是:(三六)「得」,明抄误作「传」。
sān qī guǒ jīn chāo wù zuò lǐ
这句话大意是:(三七)「裹」,金抄误作「里」。
sān bā gè běn jūn zuò chè ji yào yǐn zuò chè
这句话大意是:(三八)各本均作「澈」,《辑要》引作「彻」。
chè shì shuǐ qīng jiàn dǐ chè shì tòu chè juǎn sān zhǒng kuí piān liǎng jiàn jūn zuò chè
这句话大意是:「澈」是水清见底,「彻」是透彻,卷三《种葵》篇两见,均作「彻」。
chè zé jí shī tòu zhǎng tòu zī cóng ji yào
这句话大意是:「彻泽」即湿透、涨透,兹从《辑要》。
sān jiǔ jīn chāo hú xiāng běn děng zuò bái rì huáng xiào zhāng xiào míng chāo děng zuò xiàng rì
这句话大意是:(三九)金抄、湖湘本等作「白日」,黄校、张校、明抄等作「向日」。
sì shí jīn chāo huáng xiào zhāng xiào míng chāo jūn zuò wǎn zī cóng míng qīng kè běn zuò xiǎo ji yào yǐn yì zuò xiǎo
这句话大意是:(四十)金抄、黄校、张校、明抄均作「晚」,兹从明清刻本作「晓」(《辑要》引亦作「晓」)。
yī gǔ dài tōng chēng tián guā wèi guā
这句话大意是:「一」古代通称甜瓜为瓜。
wú qí jùn zhí wù míng shí tú kǎo zhǎng biān míng bái biǎo míng guā jí tián guā
这句话大意是:吴其濬《植物名实图考长编》明白表明瓜即甜瓜。
yào shù běn piān yì bān suǒ shuō de guā yě shì zhǐ tián guā
这句话大意是:《要术》本篇一般所说的瓜,也是指甜瓜。
piān zhōng suǒ shuō cè màn jié guā de xí xìng zhèng shì tián guā de tè zhǐ
这句话大意是:篇中所说侧蔓结瓜的习性,正是甜瓜的特征。
běn piān bié yǒu yuè guā hú guā dōng guā yě shuō míng zhè lǐ yì bān suǒ wèi guā bú shì yòng zuò guā lèi de zǒng chēng de
这句话大意是:本篇别有越瓜、胡瓜、冬瓜,也说明这里一般所谓瓜,不是用作瓜类的总称的。
èr tún huáng chū měi guā gǔ míng guā zhōu
这句话大意是:「二」炖煌出美瓜,古名瓜州。
sān yáng chéng chūn qiū shí chu de
这句话大意是:「三」阳城,春秋时楚地。
yòu hàn yǒu yáng chéng xiàn zài jīn hé nán dēng fēng xiàn dōng nán
这句话大意是:又汉有阳城县,在今河南登封县东南。
yù guā jí jìn gòng de guā
这句话大意是:「御瓜」即进贡的瓜。
sì bàn zhǐ guā zǐ
这句话大意是:「四」「瓣」指瓜子。
xiǎo bàn de xiǎo zì yǔ shǎo zì tōng yòng
这句话大意是:「小瓣」的「小」字,与「少」字通用。
wǔ běn mǔ zǐ guā zhǐ zuì xiān jié chū de guā
这句话大意是:「五」「本母子」瓜,指最先结出的瓜。
wèi shén me chēng wèi běn mǔ zǐ guā
这句话大意是:为什么称为本母子瓜?
běn shì běn mò zhī běn zhǐ jīng màn de jìn gēn bù
这句话大意是:本是本末之本,指茎蔓的近根部。
tián guā zài zhǔ màn shàng bù jié guā zhī màn shàng de cí huā cái jié guā
这句话大意是:甜瓜在主蔓上不结瓜,支蔓上的雌花才结瓜。
zhǔ màn kě chēng wèi mǔ màn zhī màn kě chēng wèi zi màn zi màn de fēn zhī kě chēng wèi sūn màn
这句话大意是:主蔓可称为母蔓,支蔓可称为子蔓,子蔓的分支可称为孙蔓。
yīn cǐ běn mǔ zǐ guā kě néng shì qǔ yì wū mǔ màn jìn gēn chù suǒ shēng zi màn shàng zuì xiān jié chū de guā
这句话大意是:因此,「本母子」瓜可能是取意于母蔓近根处所生子蔓上最先结出的瓜。
liù wāi tóng wāi dú ruò yīn zuǐ wāi de yì sī
这句话大意是:「六」「㖞」同「呙」,读若●音,嘴歪的意思。
zhè lǐ zhǐ guā xíng wāi xié
这句话大意是:这里指瓜形歪斜。
qī luò shū zhǐ guā shàng de tiáo wén xī shū kāi lǎng
这句话大意是:「七」「落疏」,指瓜上的条纹稀疏开朗。
wáng yì guā fù luò shū zhī wén
这句话大意是:王逸《瓜赋》:「落疏之文。
wén zuò wén jiě yě shì zhè gè yì sī
这句话大意是:」「文」作「纹」解,也是这个意思。
bā xiàng zhǐ qū xiàng xiàng wǎn shì jiāng wǎn xiàng shú shì jiāng shú zhè lǐ xiàng zào yě shì kuài zào de yì sī
这句话大意是:「八」「向」,指趋向,「向晚」是将晚,「向熟」是将熟,这里「向燥」,也是快燥的意思。
jiǔ ruó liǎng zhǎng róu cuō
这句话大意是:「九」「挼」,两掌揉搓。
yī cáng guā zhǐ yí wū yān cáng de guā
这句话大意是:「一0」「藏瓜」,指宜于腌藏的瓜。
yī yī xiàn zài sū nán nóng mín yǒu chēng dú sù bìng wèi lóng de dàn yán bàn zhǒng zi bù néng fáng chú dú sù bìng
这句话大意是:「一一」现在苏南农民有称毒素病为「笼」的,但盐拌种子不能防除毒素病。
xià wén yòu yǒu zhì guā lóng fǎ zài guā gēn fù jìn sā huī kě yǐ zhì chóng
现代白话:下文又有「治瓜笼法」,在瓜根附近撒灰,能够治虫。
kàn lái zhè lǐ suǒ wèi lóng kě néng shì fàn zhǐ jīng yè wèi suō xiàn xiàng qí yuán yīn kě néng yóu wū bìng hài yě kě néng yóu wū chóng hài
这句话大意是:看来这里所谓「笼」,可能是泛指茎叶萎缩现象,其原因可能由于病害,也可能由于虫害。
yī èr wò chú zhǐ bǎ chú cè guò lái shǐ chú de cè biān hé dì miàn tiē píng
这句话大意是:「一二」「卧锄」,指把锄侧过来,使锄的侧边和地面贴平。
lóu yǒu bà dòng de yì yì lóu què jí bà qù
这句话大意是:「耧」有耙动的意义,「耧却」即耙去。
yī sān póu jí jīn páo zì
这句话大意是:「一三」「掊」,即今「刨」字。
zhū jùn shēng shuō wén tōng xun dìng shēng póu pá yě yì zuò páo
这句话大意是:朱骏声《说文通训定声》:「掊,杷也,亦作刨。
póu kēng jí páo kēng wā kēng
这句话大意是:」「掊坑」即刨坑、挖坑。
jù xuán yīng yī qiè jīng yīn yì juǎn yī èr xián yú jīng zuò páo shǐ wū táng
这句话大意是:据玄应《一切经音义》卷一二《贤愚经》,作「刨」始于唐。
yī sì xīn jiù táng shū chéng tiān huáng dì tán chuán zhǒng guā huáng tái xià guā shú zi lí lí
这句话大意是:「一四」《新、旧唐书‧承天皇帝倓传》:「种瓜黄台下,瓜熟子离离。
zhè lǐ huáng tái tóu yě jiù shì huáng tái xià de yì sī
这句话大意是:」这里「黄台头」,也就是「黄台下」的意思。
páo kēng shí bǎ páo chū de tǔ duī jī zài běi miàn chéng wèi tǔ duī zhè jiù shì huáng tái
这句话大意是:刨坑时把刨出的土堆积在北面,成为土堆,这就是「黄台」。
bǎ guā zǐ zhǒng zài kēng nèi zhè jiù shì zhǒng zài tái xià huò tái tóu
这句话大意是:把瓜子种在坑内,这就是种在台下或台头。
zhè zhǒng bàn fǎ lüè tóng xiàn zài suǒ wèi yáng qí
这句话大意是:这种办法略同现在所谓阳畦。
yī wǔ nì féi rùn xì zhì
这句话大意是:「一五」「腻」,肥润细致。
yī liù lí ěr jí lí bì
这句话大意是:「一六」犁耳即犁壁。
mǐ shì zhǐ de yì sī
这句话大意是:「弭」是止的意思。
mǐ fù lí ěr zhǐ bù fù shàng lí ěr yě jiù shì jiě diào huò qù diào lí bì
这句话大意是:「弭缚犁耳」指不缚上犁耳,也就是解掉或去掉犁壁。
qù diào lí bì zé gēng qǐ de tǔ zhǐ néng shāo wēi fān dòng ér bù huì fān zhuǎn gǔ chí shàng duān réng jiù lù zài dì miàn
这句话大意是:去掉犁壁,则耕起的土只能稍微翻动而不会翻转,谷茬上端仍旧露在地面。
yī qī tōng sú wén liàng yuán yuē guī
这句话大意是:「一七」《通俗文》:「量圆曰规。
qǐ guī nì gēng zhǐ zài tián de yòu biān gēng qǐ dào tóu hòu xiàng zuǒ zhuǎn gēng zhè yàng dōu quān zi de gēng dào tián de zhōng bù rú xiàn zài gēng zuò fāng fǎ shàng suǒ shuō de wài fān fǎ
这句话大意是:」「起规逆耕」指在田的右边耕起,到头后向左转耕,这样兜圈子地耕到田的中部,如现在耕作方法上所说的「外翻法」。
xià wén suǒ shuō shùn gēng zhǐ xún zhe hé yuán lái nì gēng xiāng fǎn de fāng xiàng qù gēng
这句话大意是:下文所说「顺耕」,指循著和原来逆耕相反的方向去耕。
suǒ wèi shùn nì dāng shì zhǐ xún zhe zhōng biǎo zhǐ zhēn zǒu xiàng xuán zhuǎn de wèi shùn fǎn zhī wèi nì
这句话大意是:所谓顺逆,当是指循著钟表指针走向旋转的为顺,反之为逆。
ér xiàn zài suǒ wèi wài fān fǎ zhèng shì wéi fǎn zhè zhǒng zǒu xiàng de nì gēng
这句话大意是:而现在所谓「外翻法」,正是违反这种走向的逆耕。
suǒ yǐ zhè lǐ suǒ shuō qǐ guī nì gēng chú yīn qù diào lí bì bù bǎ tǔ fān zhuǎn wài gēng de zǒu xiàng wán quán hé wài fān fǎ xiāng tóng
这句话大意是:所以这里所说「起规逆耕」,除因去掉犁壁,不把土翻转外,耕的走向完全和「外翻法」相同。
yī bā cǎo tóu zhǐ gǔ chí shàng duān
这句话大意是:「一八」「草头」,指谷茬上端。
yī jiǔ bǐ yīn bì jí de yì sī
这句话大意是:「一九」「比」,音避,「及」的意思。
guā shēng bǐ zhì chū huā zhǐ zì guā chū yá dào kāi shǐ kāi huā de qī jiān
这句话大意是:「瓜生比至初花」,指自瓜出芽到开始开花的期间。
èr guā wàn běn dǐ jiē lìng tǔ xià sì xiāng gāo guā gēn suǒ zài chù de tǔ yào dī xiàn yī xiē
这句话大意是:「二0」「瓜蔓本底,皆令土下四厢高」,瓜根所在处的土要低陷一些;。
sì wéi de tǔ gāo qǐ xíng chéng yī gè pén xíng yǐ biàn chéng shòu yǔ shuǐ
这句话大意是:四围的土高起,形成一个盆形,以便承受雨水。
èr yī xiāng hù lián jié chēng wèi pán hù huí hái qū zhé chēng wèi pán yū
这句话大意是:「二一」相互连结称为「盘互」,回还曲折称为「盘纡」。
yòu pán tōng pán jí suǒ wèi pán qū
这句话大意是:又「盘」通「蟠」,即所谓「蟠曲」。
pán qí zhǐ pán huí qǔ zhé de qí tóu
这句话大意是:「盘歧」,指蟠回曲折的歧头。
èr èr zhú bù zhī jí qiǎng dì bō zhǒng
这句话大意是:「二二」「逐●布之」,即抢墑播种。
jí shǔ jì děng piān de zì
这句话大意是:「●」即《黍穄》等篇的「」字。
èr sān jiāng chí qǔ ná lái
这句话大意是:「二三」「将」,持取,拿来。
èr sì huò dòu yè
这句话大意是:「二四」「藿」,豆叶。
èr wǔ zhì shà zhǐ zhì pú jí shāo là shuō xiáng sì mín yuè lìng ji shì shí èr yuè piān xiào jì
这句话大意是:「二五」「炙萐」,指炙脯,即烧腊,说详《四民月令辑释》「十二月」篇校记。
èr liù bí zhǐ guā dì
这句话大意是:「二六」「鼻」指瓜蔕。
li shàn zhù wén xuǎn zhāng héng xī jīng fù shēng lèi yuē dì guǒ bí yě
这句话大意是:李善注《文选》张衡《西京赋》:「《声类》曰:「蔕,果鼻也。
èr qī yuè guā yì míng cài guā
这句话大意是:「二七」越瓜亦名菜瓜。
dàn shí jì shì liǎng zhǒng guā yuè guā chéng shú hòu ròu cuì zhī duō cài guā zé ròu jiān shí ér zhī shǎo dàn zì gǔ hùn xiáo bù qīng
这句话大意是:但实际是两种瓜,越瓜成熟后肉脆汁多,菜瓜则肉坚实而汁少,但自古混淆不清。
yuè guā hé cài guā dōu shì tián guā de biàn zhǒng
这句话大意是:越瓜和菜瓜都是甜瓜的变种。
èr bā hú guā jí huáng guā
这句话大意是:「二八」「胡瓜」即黄瓜。
zhǒng hù dì shí wǔ wèi shī yuē yī páo yǒu kǔ yè
这句话大意是:种瓠第十五《卫诗》曰(一):「匏有苦叶。
máo yún páo wèi zhī hù
这句话大意是:」毛云:「匏,谓之瓠。
shī yì shū yún èr páo yè shǎo shí kě yǐ wèi gēng yòu kě yān zhǔ jí měi gù yún sān hù yè fān fān cǎi zhī hēng zhī
现代白话:」《诗义疏》云(二):「匏叶,少时能够为羹,又可淹煮,极美,故云(三):「瓠叶幡幡,采之亨之。
hé dōng jí yáng zhōu cháng shí zhī
这句话大意是:」河东及扬州常食之。
bā yuè zhōng jiān qiáng bù kě shí gù yún kǔ yè
这句话大意是:八月中,坚强不可食,故云:「苦叶」。
guǎng zhì yuē yǒu dōu hù zǐ rú niú jiǎo zhǎng sì chǐ
这句话大意是:《广志》曰:「有都瓠子,如牛角,长四尺。
yǒu yuē fù hù qí dà shù dòu qí fù yǎo qiè yī yuán dài sì wèi kǒu èr chū yōng xiàn sān
这句话大意是:有约腹瓠,其大数斗,其腹窈挈「一」,缘带(四)为口「二」,出雍县「三」;。
yí zhǒng wū tā wǔ zé fǒu
这句话大意是:移种于他(五)则否。
zhū yá sì yǒu kǔ yè hù qí dà zhě shòu hú yú
这句话大意是:朱崖「四」有苦叶瓠,其大者受斛余。
guō zi yuē liù dōng wú yǒu zhǎng bǐng hú lóu wǔ
这句话大意是:《郭子》曰(六):「东吴有长柄壶楼「五」。
shì míng yuē qī hù chù pí hù yǐ wèi pú xù jī yǐ dài dōng yuè yòng yě
这句话大意是:《释名》曰(七):「瓠畜,皮瓠以为脯,蓄积以待冬月用也。
huái nán wàn bì shù yuē shāo ráng shā hù wù zì rán yě
这句话大意是:《淮南万毕术》曰:「烧穰杀瓠,物自然也。
fàn shèng zhī shū zhǒng hù fǎ yǐ sān yuè gēng liáng tián shí mǔ
这句话大意是:《泛胜之书》种瓠法:「以三月耕良田十亩。
zuò qū fāng shēn yī chǐ
这句话大意是:作区,方深一尺。
yǐ chǔ zhù zhī lìng kě jū zé
这句话大意是:以杵筑之,令可居泽。
xiāng qù yī bù
这句话大意是:相去一步。
qū zhǒng sì shí
这句话大意是:区种四实。
cán shǐ yī dòu yǔ tǔ fèn hé
这句话大意是:蚕矢一斗,与土粪合。
jiāo zhī shuǐ èr shēng
这句话大意是:浇之,水二升;。
suǒ qián chù fù jiāo zhī
这句话大意是:所干处,复浇之。
zhe sān shí yǐ mǎ chuí qí xīn wù lìng màn yán
这句话大意是:「著三实,以马菙●其心,勿令蔓延;。
duō shí shí xì
这句话大意是:多实,实细。
yǐ jiàn qí xià wú lìng qīn tǔ duō chuāng bān
这句话大意是:以荐其下,无令亲土多疮瘢。
dù kě zuò piáo yǐ shǒu mó qí shí cóng dì zhì dǐ qù qí máo
这句话大意是:度可作瓢,以手摩其实,从蔕至底,去其毛;。
bù fù zhǎng qiě hòu
这句话大意是:不复长,且厚。
bā yuè wēi shuāng xià shōu qǔ
这句话大意是:八月微霜下,收取。
jué de shēn yī zhàng jiàn yǐ sì biān gè hòu yī chǐ
这句话大意是:「掘地深一丈,荐以,四边各厚一尺。
yǐ shí zhì kǒng zhōng lìng dǐ xià xiàng
这句话大意是:以实置孔中,令底下向。
hù yī xíng fù shàng tǔ hòu sān chǐ
这句话大意是:瓠一行,复上土,厚三尺。
èr shí rì chū huáng sè hǎo pò yǐ wèi piáo
这句话大意是:二十日出,黄色好,破以为瓢。
qí zhōng bái fū yǐ yǎng zhū zhì féi
这句话大意是:其中白肤,以养猪致肥;。
qí bàn yǐ zuò zhú zhì míng
这句话大意是:其瓣,以作烛致明。
yī běn sān shí yī qū shí èr shí yī mǔ dé èr qiān bā bǎi bā shí shí
这句话大意是:「一本三实,一区十二实,一亩得二千八百八十实。
shí mǔ fán de wǔ wàn qī qiān liù bǎi piáo
这句话大意是:十亩凡得五万七千六百瓢。
piáo zhí shí qián bìng zhí wǔ shí qī wàn liù qiān wén
这句话大意是:瓢直十钱,并直五十七万六千文。
yòng cán shǐ èr bǎi shí niú gēng gōng lì zhí èr wàn liù qiān wén
这句话大意是:用蚕矢二百石,牛耕、功力,直二万六千文。
yú yǒu wǔ shí wǔ wàn
这句话大意是:余有五十五万。
féi zhū míng zhú lì zài qí wài
这句话大意是:肥猪、明烛,利在其外。
fàn shèng zhī shū qū zhǒng hù fǎ shōu zhǒng zi xū dà zhě
这句话大意是:《泛胜之书》区种瓠法:「收种子须大者。
ruò xiān shòu yī dòu zhě de shōu yī shí
这句话大意是:若先受一斗者,得收一石;。
shòu yī shí zhě de shōu shí shí
这句话大意是:受一石者,得收十石。
xiān jué de zuò kēng fāng yuán shēn gè sān chǐ
这句话大意是:先掘地作坑,方圆、深各三尺。
yòng cán shā yǔ tǔ xiāng hè lìng zhōng bàn ruò wú cán shā shēng niú fèn yì de
这句话大意是:用蚕沙与土相和,令中半,若无蚕沙,生牛粪亦得。
zhe kēng zhōng zú niè lìng jiān
这句话大意是:著坑中,足蹑令坚。
yǐ shuǐ wò zhī
这句话大意是:以水沃之。
hou shuǐ jǐn jí xià hù zǐ shí kē fù yǐ qián fèn fù zhī
这句话大意是:候水尽,即下瓠子十颗,复以前粪覆之。
jì shēng zhǎng èr chǐ yú biàn zǒng jù shí jīng yī chù yǐ bù chán zhī wǔ cùn xǔ fù yòng ní ní zhī
这句话大意是:既生,长二尺余,便总聚十茎一处,以布缠之五寸许,复用泥泥之。
bù guò shù rì chán chù biàn hé wèi yī jīng
这句话大意是:不过数日,缠处便合为一茎。
liú qiáng zhě yú xī qiā qù yǐn màn jié zi
这句话大意是:留强者,余悉掐去,引蔓结子。
zi wài zhī tiáo yì qiā qù zhī wù lìng màn yán
这句话大意是:子外之条,亦掐去之,勿令蔓延。
liú zǐ fǎ chū shēng èr sān zi bù jiā qù zhī
这句话大意是:留子法:初生二、三子不佳,去之;。
qǔ dì sì wǔ liù zǐ liú sān zi jí zú
这句话大意是:取第四、五、六子,留三子即足。
hàn shí xū jiāo zhī kēng pàn zhōu zā xiǎo qú zi shēn sì wǔ cùn yǐ shuǐ tíng zhī lìng qí yáo rùn bù dé kēng zhōng xià shuǐ
这句话大意是:旱时须浇之:坑畔周匝小渠子,深四五寸,以水停之,令其遥润,不得坑中下水。
cuī shí yuē zhēng yuè kě zhǒng hù
这句话大意是:《崔寔》曰:「正月,可种瓠。
liù yuè kě chù hù
这句话大意是:六月,可畜瓠。
bā yuè kě duàn hù zuò xù bā hù
这句话大意是:八月,可断瓠,作蓄(八)瓠。
hù zhōng bái fū shí yǐ yǎng zhū zhì féi
这句话大意是:瓠中白肤实,以养猪致肥;。
qí bàn zé zuò zhú zhì míng
这句话大意是:其瓣则作烛致明。
jiā zhèng fǎ yuē èr yuè kě zhǒng guā hù
这句话大意是:《家政法》曰:「二月可种瓜、瓠。
yī zhè shì shī jīng bèi fēng hù yǒu kǔ yè de yī jù
这句话大意是:(一)这是《诗经‧邶风‧瓠有苦叶》的一句。
máo chuán zuò páo wèi zhī hù
这句话大意是:毛《传》作:「匏,谓之瓠;。
hù yè kǔ bù kě shí yě
这句话大意是:瓠叶苦,不可食也。
bèi yōng jūn shǔ wèi de gù yì fàn chēng wèi wèi shī
这句话大意是:」邶、鄘均属卫地,故亦泛称为《卫诗》。
èr hù yǒu kǔ yè kǒng yǐng dá shū yǐn lù jī shū yǔ shī yì shū jī běn xiāng tóng gù yún zuò gù shī yuē hé dōng zuò hé nán
这句话大意是:(二)《瓠有苦叶》孔颖达疏引陆玑《疏》与《诗义疏》基本相同,「故云」作「故《诗》曰」,「河东」作「河南」。
sān gù yún èr jù yǐn zì shī jīng xiǎo yǎ hù yè
这句话大意是:(三)「故云」二句,引自《诗经‧小雅‧瓠叶》。
hù yè fān fān zuò fān fān hù yè
这句话大意是:「瓠叶幡幡」作「幡幡瓠叶」。
hēng jí pēng zì jīn chāo wù zuò tíng míng chāo hú xiāng běn wù zuò xiǎng huáng xiào zuò pēng zī cóng shī jīng yuán wén
这句话大意是:「亨」即「烹」字,金抄误作「亭」,明抄、湖湘本误作「享」,黄校作「烹」,兹从《诗经》原文。
sì míng chāo hú xiāng běn zuò dài jīn chāo jīn dǎi běn zuò dì zī cóng míng chāo
这句话大意是:(四)明抄、湖湘本作「带」,金抄、《津逮》本作「蔕」,兹从明抄。
shuō jiàn zhù shì èr
这句话大意是:说见注释「二」。
wǔ jīn chāo huáng xiào zhāng xiào zuò tā míng chāo zuò tuó èr zì tóng zī cóng jīn chāo
这句话大意是:(五)金抄、黄校、张校作「他」,明抄作「佗」,二字同,兹从金抄。
liù duò shū jīng jí zhì yǒu guō zi sān juǎn zhù shuō dōng jìn guō chéng zhī zhuàn
这句话大意是:(六)《隋书‧经籍志》有《郭子》三卷,注说「东晋郭澄之撰」。
shū yǐ yì
这句话大意是:书已佚。
yào shù suǒ yǐn huò jí cǐ shū
这句话大意是:《要术》所引,或即此书。
běn tiáo lèi shū wèi yǐn
这句话大意是:本条类书未引。
qī jiàn shì míng shì yǐn shí
这句话大意是:(七)见《释名‧释饮食》。
chù zuò xù
这句话大意是:「畜」作「蓄」。
bā jīn chāo zuò xù míng chāo hú xiāng běn děng wù zuò zī
这句话大意是:(八)金抄作「蓄」,明抄、湖湘本等误作「菑」。
yī yǎo tóng yǎo
这句话大意是:「一」「窈」同「窅」。
sūn xīng yǎn zhù xuán yīng yī qiè jīng yīn yì juǎn wǔ tài zǐ xū dà ná jīng tū kuān hàn shū yǎo wā guì huá
这句话大意是:孙星衍注玄应《一切经音义》卷五《太子须大拏经》「凸髋」:「《汉书》:「窅窊桂华」。
sū lín yǎo yīn yǎo dié zhī yǎo
这句话大意是:苏林:「窅音窅胅之窅」。
shì yǐ yǎo dié wèi āo tū
这句话大意是:是以窅胅为凹凸。
shuō míng yǎo yǎo jí āo zì
这句话大意是:」说明「窅」(窈)即凹字。
yǎo wā guì huá jiàn hàn shū lǐ lè zhì
这句话大意是:「窅窊桂华」,见《汉书‧礼乐志》。
qiè tōng jié shì chán shù
这句话大意是:「挈」通「絜」,是缠束;。
yòu tōng qì qì shì kè xuē chéng quē kǒu
这句话大意是:又通「栔」、「契」,是刻削成缺口。
yuē fù hù jí suǒ wèi xì yāo hú lú yǎo qiè shì shuō fù bù shēn xiàn hǎo xiàng shù zhe de xì yāo yě hǎo xiàng kè zhe yī dào quē kǒu
这句话大意是:「约腹瓠」即所谓「细腰葫芦」,「窈挈」是说腹部深陷好像束著的细腰,也好像刻著一道缺口。
èr yuán dài wèi kǒu shì shuō yán zhe yāo jiān shù dài chù chéng shàng wén qí fù wèi yù kāi zhe yī dào āo xiàn de quē kǒu
这句话大意是:「二」「缘带为口」,是说沿著腰间束带处(承上文「其腹」为喻)开著一道凹陷的缺口。
jīn chāo zuò yuán dì wèi kǒu dì yīng zuò dài
这句话大意是:金抄作「缘蔕为口」,「蔕」应作「带」。
sān yōng xiàn hàn zhì gù chéng zài jīn shǎn xī shěng fèng xiáng xiàn nán
这句话大意是:「三」雍县,汉置,故城在今陕西省凤翔县南。
sì zhū yá xi hàn zhū lú xiàn dōng hàn wèi zhū yá xiàn gù zhì zài jīn hǎi nán dǎo hǎi kǒu shì
这句话大意是:「四」朱崖,西汉朱卢县,东汉为朱崖县,故治在今海南岛海口市。
wǔ hú lú gǔ xiě zuò hú lóu huò hú lú
这句话大意是:「五」葫芦,古写作「壶楼」或「壶卢」。
zhǒng yù dì shí liù shuō wén yuē yī yù dà yè shí gēn hài rén zhě gù wèi zhī yù yī
这句话大意是:种芋第十六《说文》曰(一):「芋,大叶实根骇人者,故谓之「芋」「一」。
qí rén hū yù wèi jǔ
这句话大意是:」「齐人呼芋为「莒」。
guǎng yā yuē èr qú èr yù
这句话大意是:《广雅》曰(二):「渠「二」,芋;。
qí jīng wèi zhī
这句话大意是:其茎谓之●。
gōng xìng fǎn sān jiè gū shuǐ yù yě yì yuē wū yù sān
这句话大意是:」公杏反(三)「藉姑,水芋也,亦曰乌芋「三」。
guǎng zhì yuē shǔ hàn jì fán yù mín yǐ wèi zī
这句话大意是:《广志》曰:「蜀汉既繁芋,民以为资。
fán shí sì děng yǒu jūn zǐ yù dà rú dòu kuí sì rú chǔ wǔ
现代白话:凡十四等:有有德行的人芋,大如斗,魁「四」如杵●「五」。
yǒu chē gǔ yù yǒu jù zi yù yǒu páng jù yù yǒu qīng biān yù cǐ sì yù duō zǐ
这句话大意是:有车毂芋,有锯子芋,有旁巨芋,有青边芋:此四芋多子。
yǒu tán shàn yù kuí dà rú píng shǎo zǐ
这句话大意是:有谈善芋,魁大如瓶,少子;。
yè rú sàn gài liù gàn sè
这句话大意是:叶如散盖「六」,绀色;。
zǐ jīng zhǎng zhàng yú
这句话大意是:紫茎,长丈余;。
yì shú wèi zhǎng yù zhī zuì shàn zhě yě
这句话大意是:易熟,味长,芋之最善者也;。
jīng kě zuò gēng sì huò féi sè de yǐn nǎi xià
这句话大意是:茎可作羹(四)臛,肥涩,得饮乃下。
yǒu màn yù yuán zhī shēng dà zhě cì qī èr sān shēng
这句话大意是:有蔓芋,缘枝生,大者次「七」二三升。
yǒu jī zi yù sè huáng
这句话大意是:有鸡子芋,色黄。
yǒu bǎi guǒ yù kuí dà zi fán duō mǔ shōu bǎi hú
这句话大意是:有百果芋,魁大,子繁多,亩收百斛;。
zhǒng yǐ bǎi mǔ yǐ yǎng zhì
这句话大意是:种以百亩,以养彘。
yǒu zǎo wǔ yù qī yuè shú
这句话大意是:有早(五)芋,七月熟。
yǒu jiǔ miàn yù dà ér bù měi
这句话大意是:有九面芋,大而不美。
yǒu xiàng kōng yù dà ér ruò shǐ rén yì jī
这句话大意是:有象空芋,大而弱,使人易饥。
yǒu qīng yù yǒu sù yù zi jiē bù kě shí jīng kě wèi zū liù bā
这句话大意是:有青芋,有素芋,子皆不可食,茎可为菹(六)「八」。
fán cǐ zhū yù jiē kě qián xī yòu kě cáng zhì xià shí zhī
这句话大意是:凡此诸芋,皆可干腊,又可藏至夏食之。
yòu bǎi zǐ yù chū yè shù xiàn jiǔ
这句话大意是:又百子芋,出叶俞县「九」。
yǒu kuí yù wú páng zi shēng yǒng chāng xiàn yī
这句话大意是:有魁芋,无旁子,生永昌县「一0」。
yǒu dà yù èr shēng chū fàn yáng xīn zhèng yī yī
这句话大意是:有大芋,二升,出范阳、新郑「一一」。
fēng tǔ jì yuē bó shì yù màn shēng yī èr gēn rú é yā qī luǎn
这句话大意是:《风土记》曰:「博士芋,蔓生「一二」,根如鹅、鸭(七)卵。
fàn shèng zhī shū yuē zhǒng yù qū fāng shēn jiē sān chǐ
这句话大意是:《泛胜之书》曰:「种芋,区方深皆三尺。
qǔ dòu qí nèi qū zhōng zú jiàn zhī hòu chǐ wǔ cùn
这句话大意是:取豆萁内区中,足践之,厚尺五寸。
qǔ qū shàng shī tǔ yǔ fèn hé zhī nèi qū zhōng qí shàng lìng hòu chǐ èr cùn yǐ shuǐ jiāo zhī zú jiàn lìng bǎo zé
这句话大意是:取区上湿土与粪和之,内区中萁上,令厚尺二寸,以水浇之,足践令保泽。
qǔ wǔ yù zǐ zhì sì jiǎo jí zhōng yāng zú jiàn zhī
这句话大意是:取五芋子置四角及中央,足践之。
hàn shù jiāo zhī
这句话大意是:旱,数浇之。
qí làn
这句话大意是:萁烂。
yù shēng zǐ jiē zhǎng sān chǐ
这句话大意是:芋生子,皆长三尺。
yī qū shōu sān shí
这句话大意是:一区收三石。
yòu zhǒng yù fǎ yi zé féi huǎn tǔ jìn shuǐ chù hé róu fèn zhī
这句话大意是:「又种芋法:宜择肥缓土近水处,和柔,粪之。
èr yuè zhù yǔ kě zhǒng yù
这句话大意是:二月注雨,可种芋。
lǜ èr chǐ xià yī běn
这句话大意是:率二尺下一本。
yù shēng gēn yù shēn qí páng yǐ huǎn qí tǔ
这句话大意是:芋生根欲深,其旁以缓其土。
hàn zé jiāo zhī
这句话大意是:旱则浇之。
yǒu cǎo chú zhī bù yàn shù duō
这句话大意是:有草锄之,不厌数多。
zhì yù rú cǐ qí shōu cháng bèi
这句话大意是:治芋如此,其收常倍。
liè xiān chuán yuē jiǔ kè wèi liáng yī sān shǐ zhēng mín yì zhǒng yù bā sān nián dāng dà jī
这句话大意是:《列仙传》曰:「酒客为梁「一三」,使烝民益种芋(八):「三年当大饥。
zú rú qí yán liáng mín bù sǐ
这句话大意是:」卒如其言,梁民不死。
àn yù kě yǐ jiù jī jǐn dù xiōng nián
现代白话:」按芋能够救饥馑,度凶年。
jīn zhōng guó duō bù yǐ cǐ wèi yì hòu zhì jiǔ yǒu ěr mù suǒ bù wén jiàn zhě
这句话大意是:今中国多不以此为意,后至(九)有耳目所不闻见者。
jí shuǐ hàn fēng chóng shuāng báo zhī zāi biàn néng è sǐ mǎn dào bái gǔ jiāo héng
这句话大意是:及水、旱、风、虫、霜、雹之灾,便能饿死满道,白骨交横。
zhī ér bù zhǒng zuò zhì mǐn miè bēi fū
这句话大意是:知而不种,坐致泯灭,悲夫!
rén jūn shí zhě ān kě bù dū kè zhī zāi
现代白话:人君(十)者,安可不督课之啊?
cuī shí yuē zhēng yuè kě zū shí yī yù
这句话大意是:崔寔曰:「正月,可菹(十一)芋。
jiā zhèng fǎ yuē èr yuè kě zhǒng yù yě
这句话大意是:《家政法》曰:「二月可种芋也。
yī shuō wén zuò yù dà yè shí gēn hài rén gù wèi zhī yù yě
这句话大意是:(一)《说文》作:「芋,大叶实根骇人,故谓之「芋」也。
xià yī tiáo jiàn jǔ zì xià zuò jǔ qí wèi yù wèi jǔ
这句话大意是:」下一条见「莒」字下,作:「莒,齐谓芋为「莒」。
èr guǎng yā shì cǎo zuò qú yù yě
这句话大意是:(二)《广雅‧释草》作:「蕖,芋也;。
qí jīng wèi zhī
这句话大意是:其茎谓之●。
yīn gěng xiàn zài yì bān kǒu yǔ zhōng hái chēng jīng wèi gěng hé tóng yīn
这句话大意是:」「●」音耿,现在一般口语中还称「茎」为「梗」,和「●」同音。
yào shù yǐn yuán zuò qí yè wèi zhī yè xiǎn xì wù zì wú diǎn yǐn jǐng jiào gǎi zuò jīng shì
现代白话:《要术》引原作「其叶谓之●」,「叶」显系误字,我点引「景」校改作「茎」,是。
zī jù guǎng yā gǎi zhèng
这句话大意是:兹据《广雅》改正。
xià yī tiáo guǎng yā shì cǎo zé zuò zuò gu shuǐ yù wū yù yě
这句话大意是:下一条《广雅‧释草》则作:「葃菇、水芋,乌芋也。
zuò yīn zuó
这句话大意是:」「葃」音昨。
yào shù yǐn yǒu yì yuē wáng niàn sūn wáng yǐn zhī guǎng yā shū zhèng rèn wèi guǎng yā zhī wén wú yán yì yuē zhě gài wù yǐn
这句话大意是:《要术》引有「亦曰」,王念孙、王引之《广雅疏证》认为:「《广雅》之文,无言「亦曰」者,盖误引。
àn gǔ rén yǐn shū zhòng zài zhēng yǐn míng shì wǎng wǎng duì yuán wén yǒu shān yuē huò zài bù wéi fǎn yuán yì xià yǒu jiā tiān huò qián hòu dào zhì
这句话大意是:」按古人引书,重在征引明事,往往对原文有删约,或在不违反原义下有加添,或前后倒置。
zhè yàng de yǐn fǎ jiàn wū yǐn guǎng yā wén de zài yào shù tā rén suǒ yǐn zhōng bù fá shí lì lì rú juǎn shí hú suī wǔ jiǔ guō pú yǐn guǎng yā jiù yǒu xǐ ěr yě yì yún hú xǐ
这句话大意是:这样的引法,见于引《广雅》文的,在《要术》他人所引中不乏实例,例如卷十「胡荾〔五九〕」郭璞引《广雅》就有:「枲耳也,亦云胡枲」;。
yù èr wǔ shī yì shū yǐn guǎng yā yī míng yòu míng hái duō zhì wǔ gè
这句话大意是:「郁〔二五〕」《诗义疏》引《广雅》,「一名」、「又名」还多至五个。
shuō míng zhè lǐ shì yào shù jiā tiān bú shì wù yǐn
这句话大意是:说明这里是《要术》加添,不是误引。
sān huáng xiào zhāng xiào míng chāo hú xiāng běn zuò bì xìng fǎn jīn chāo zuò fēn xìng fǎn jūn wù
这句话大意是:(三)黄校、张校、明抄、湖湘本作「必杏反」,金抄作「分杏反」,均误。
àn yù piān gōng xìng fǎn bì fēn jūn xì gōng zì xíng jìn ér é zī gǎi zhèng
这句话大意是:按「●」,《玉篇》:「公杏反」,「必」、「分」均系「公」字形近而讹,兹改正。
sì míng chāo zuò měi jīn chāo měi shàng yǒu shàn zì jūn é
这句话大意是:(四)明抄作「美」,金抄「美」上有「善」字,均讹;。
tā běn zuò gēng shì
这句话大意是:他本作「羹」,是。
jù tài píng yù lǎn juǎn jiǔ qī wǔ yù yǐn guǎng zhì zuò jīng kě zuò gēng huò jīn chāo shàn měi èr zì xiǎn xì gēng zì bèi gē liè hòu cuò chéng liǎng gè ér qiě zhè zhǒng gēng huò féi sè dé bù yì xià yàn yě bìng bù měi zī gǎi zhèng
这句话大意是:据《太平御览》卷九七五「芋」引《广志》作「茎可作羹臛」,金抄「善美」二字,显系「羹」字被割裂后错成两个,而且这种羹臛「肥涩」得不易下咽,也并不「美」,兹改正。
huò jīn chāo é zuò
这句话大意是:「臛」,金抄讹作「●」。
wǔ gè běn jūn zuò hàn zī cóng jīn chāo zuò zǎo
这句话大意是:(五)各本均作「旱」,兹从金抄作「早」。
qī yuè shú de yù shì xiāng dāng zǎo de
这句话大意是:七月熟的芋是相当早的。
liù zū jīn chāo huáng xiào zhāng xiào zuò zū zì tóng
这句话大意是:(六)「菹」,金抄、黄校、张校作「葅」,字同;。
míng chāo zuò sú é zì gǔ shū kè běn chāo běn shàng zhè yī xiě fǎ hěn duō
这句话大意是:明抄作「●」,俗讹字(古书刻本、抄本上这一写法很多)。
cǐ zì zài tā chù gè běn yě yǒu zhè sān zhǒng xiě fǎ běn shū tǒng yī zuò zū
这句话大意是:此字在他处各本也有这三种写法,本书统一作「菹」。
qī jīn chāo huáng xiào hú xiāng běn zuò é yā míng chāo zuò é jī tài píng yù lǎn juǎn jiǔ qī wǔ yǐn fēng tǔ jì zuò jī yā zī cóng jīn chāo
这句话大意是:(七)金抄、黄校、湖湘本作「鹅鸭」,明抄作「鹅鸡」,《太平御览》卷九七五引《风土记》作「鸡鸭」,兹从金抄。
bā jiǔ kè wèi liáng shǐ zhēng mín yì zhǒng yù jīn chāo míng chāo hú xiāng běn jūn rú wén
这句话大意是:(八)「酒客为梁,使烝民益种芋」,金抄、明抄、湖湘本均如文;。
ji yào yǐn zuò jiǔ kè wèi liáng chéng shǐ mín yì zhǒng yù xué jīn běn jiàn xi běn cóng zhī
这句话大意是:《辑要》引作「酒客为梁丞,使民益种芋」,《学津》本、渐西本从之。
jiǔ jīn chāo zuò hòu zhì shì
这句话大意是:(九)金抄作「后至」,是;。
huáng xiào zhāng xiào míng chāo zuò hòu shēng hú xiāng běn jīn dǎi běn tiān zuò hòu shēng zhōng xué jīn běn cóng ji yào yǐn zuò hòu shēng zhì jiàn xi běn yòu tiān zuò hòu shēng zhōng zhì jūn chū hòu rén yǔ duó
这句话大意是:黄校、张校、明抄作「后生」,湖湘本、《津逮》本添作「后生中」,《学津》本从《辑要》引作「后生至」,《渐西》本又添作「后生中至」,均出后人予夺。
hòu zhì zuò hòu lái zhì wū jiǎng yào shù shì zhǐ zé bù zuò fáng huàn wèi rán zhǔn bèi de yǒu ěr bù wén de hūn kuì guān lì bú shì shén me hòu shēng gù cóng jīn chāo
这句话大意是:「后至」作「后来至于……」讲,《要术》是指责不作防患未然准备的「有耳不闻」的昏聩官吏,不是什么「后生」,故从金抄。
shuō xiáng sòng yǐ lái qí mín yào shù jiào kān shǐ mò shù píng dì èr jié dì èr mù
这句话大意是:说详《宋以来齐民要术校勘始末述评》第二节第二目。
shí jūn míng chāo é zuò jū jù jīn chāo hú xiāng běn gǎi zhèng
这句话大意是:(十)「君」,明抄讹作「居」,据金抄、湖湘本改正。
shí yī zū yīng shì zhǒng zì zhī wù cān kàn sì mín yuè lìng ji shì zhēng yuè piān xiào jì
这句话大意是:(十一)「菹」,应是「种」字之误,参看《四民月令辑释》「正月」篇校记。
yī xú kǎi shuō wén jì chuán yù yóu yán xū yě
这句话大意是:「一」徐锴《说文系传》:「芋,犹言吁也。
xū jīng cí gù yuē hài rén wèi zhī yù
这句话大意是:吁,惊词,故曰「骇人谓之芋」。
yù zhuàng rú dūn chī gù hài rén
这句话大意是:芋状如蹲鸱,故骇人。
èr wáng niàn sūn wáng yǐn zhī guǎng yā shū zhèng qú zhě jù yě huò wèi zhī jǔ
这句话大意是:「二」王念孙、王引之《广雅疏证》:「蕖者,巨也,……或谓之莒。
qú dà yě
这句话大意是:……渠,大也。
yù zhī dà gēn míng qú yòu míng kuí yě
这句话大意是:……芋之大根名渠,又名魁也。
qú jǔ gǔ tóng shēng gù yòu míng jǔ
这句话大意是:渠、莒古同声,故又名莒;。
jǔ zhī wèi yán yóu qú yě
这句话大意是:莒之为言犹渠也。
sān jiè gū jí cí gu
这句话大意是:「三」「藉姑」即慈菇。
wū yù yì bān zhǐ bí cí
这句话大意是:「乌芋」,一般指荸荠;。
dàn yě yǒu zhǐ wèi cí gu de rú wú qí jùn zhí wù míng shí tú kǎo
这句话大意是:但也有指为慈菇的(如吴其濬《植物名实图考》)。
wú lùn suǒ zhǐ wèi hé zhǒng běn tiáo suǒ yǐn jūn yǔ yù wú guān
这句话大意是:无论所指为何种,本条所引,均与芋无关。
sì kuí zhǐ yù kuí jí yù de kuài jīng de zhǔ gàn sú chēng yù tóu
这句话大意是:「四」「魁」指「芋魁」,即芋的块茎的主干,俗称「芋头」。
wǔ chǔ jí suǒ wèi qù yīn lǚ shì yòng zhú liǔ zhī lèi biān chéng de yuán xíng shèng fàn róng qì
这句话大意是:「五」「杵●」,即所谓「去●」(音旅),是用竹柳之类编成的圆形盛饭容器。
fāng yán juǎn shí sān nán chǔ wèi zhī shāo zhào wèi zhī jiāo wèi zhī qù
这句话大意是:《方言》卷十三:「●,南楚谓之筲,赵魏之郊谓之去●。
guō pú zhù shèng bǐng jǔ yě
这句话大意是:」郭璞注:「盛饼筥也。
yí lǐ shì hūn lǐ zhèng xuán zhù zuò lú
这句话大意是:」《仪礼‧士昏礼》郑玄注作「●籚」;。
shuō wén zuò qiǎn lú bìng shuō fàn qì yǐ liǔ wèi zhī
这句话大意是:《说文》作「凵卢」,并说:「饭器,以柳为之。
liù gǔ shí chēng yǔ sǎn wèi gài sàn gài jí zhāng kāi rú sǎn gài
这句话大意是:「六」古时称雨伞为「盖」,「散盖」即张开如伞盖。
wáng niàn sūn wáng yǐn zhī guǎng yā shū zhèng yǐn yào shù zuò sǎn gài zé zhǐ luó sǎn sú hū huáng liáng sǎn dàn sǎn zì shì wáng shì gǎi de
这句话大意是:王念孙、王引之《广雅疏证》引《要术》作「繖盖」,则指「罗伞」(俗呼「黄凉伞」),但「繖」字是王氏改的。
qī cì shì xiāng jí xiāng bǐ de yì sī
这句话大意是:「七」「次」是相及、相比的意思。
shǐ jì kù lì liè chuán dù zhōu chuán nèi shēn cì gǔ
这句话大意是:《史记‧酷吏列传‧杜周传》:「内深次骨」。
suǒ yǐn cì zhì yě
这句话大意是:《索隐》:「次,至也。
wén xuǎn sī mǎ qiān bào rèn shǎo qīng shū yǒu cì bǐ
这句话大意是:」《文选》司马迁《报任少卿书》有「次比」。
zhè lǐ cì èr sān shēng yì jí chà bù duō yǒu èr sān shēng dà
这句话大意是:这里「次二三升」,意即差不多有二三升大。
bā zū yǒu cài zū hé ròu zū èr lèi
这句话大意是:「八」「菹」有菜菹和肉菹二类。
zhè lǐ zhǐ cài zū jí zì cáng shēng cài jiù shì xiàn zài de yān cài suān pào cài
这句话大意是:这里指菜菹,即渍藏生菜,就是现在的腌菜、酸泡菜。
yào shù zhōng jīng cháng tí dào juǎn jiǔ bìng yǒu zuò zū cáng shēng cài fǎ zhuān piān
这句话大意是:《要术》中经常提到,卷九并有《作菹藏生菜法》专篇。
jiǔ yè shù xiàn shù tài píng yù lǎn juǎn jiǔ qī wǔ yǐn guǎng zhì zuò yú
这句话大意是:「九」叶俞县,「俞」,《太平御览》卷九七五引《广志》作「榆」。
yè yú xiàn hàn zhì gù zhì zài jīn yún nán dà lǐ xiàn dōng běi
这句话大意是:叶榆县,汉置,故治在今云南大理县东北。
yī yǒng chāng xiàn sān guó wú zhì gù zhì zài jīn hú nán qí yáng xiàn
这句话大意是:「一0」永昌县,三国吴置,故治在今湖南祁阳县。
yòu nán cháo sòng zhì zài jīn chéng dū fù jìn
这句话大意是:又南朝宋置,在今成都附近。
kuí yù shì shǔ de shí sì zhǒng yù yǐ wài de yù ér qiě guō yì gōng shì jìn rén suǒ chēng yǒng chāng xiàn fēi zhǐ sòng zhì zhī xiàn
这句话大意是:「魁芋」是蜀地十四种芋以外的芋,而且郭义恭是晋人,所称「永昌县」,非指宋置之县。
yī yī fàn yáng xiàn míng gù chéng zài jīn hé běi dìng xìng xiàn
这句话大意是:「一一」范阳,县名,故城在今河北定兴县。
yòu jùn míng sān guó wèi zhì duò fèi jùn zhì jí jīn hé běi zhuō xiàn
这句话大意是:又郡名,三国魏置,隋废,郡治即今河北涿县。
xīn zhèng xiàn míng qín zhì jí jīn hé nán xīn zhèng xiàn
这句话大意是:新郑,县名,秦置,即今河南新郑县。
yī èr gǔ yǒu yǐ shān yào yī lèi de zhí wù wèi yù lèi de rú nán fāng cǎo mù zhuàng juǎn shàng gān gài shǔ yù zhī lèi huò yuē yù zhī lèi
这句话大意是:「一二」古有以山药一类的植物为芋类的,如《南方草木状》卷上:「甘●,盖薯蓣之类,或曰芋之类。
zhè lǐ màn shēng hé shàng wén yǐn guǎng zhì de màn yù yīng shì zhǐ shān yào yī lèi de màn xìng cǎo běn zhí wù
这句话大意是:」这里「蔓生」和上文引《广志》的「蔓芋」,应是指山药一类的蔓性草本植物。
hé wū yù tóng yàng dōu zhǐ yǒu yù míng ér shí jì hé yù wú guān
这句话大意是:和「乌芋」同样,都只有「芋」名而实际和芋无关。
yī sān liáng xiàn míng hàn zhì gù zhì zài jīn hé nán shěng lín rǔ xiàn
现代白话:「一三」梁,县名,汉置,故治在今河南省临你县。
liáng jùn shì nán běi cháo shí cái yǒu de
这句话大意是:梁郡是南北朝时才有的。
liè xiān chuán jiù tí hàn liú xiàng zhuàn gù liáng yīng zhǐ liáng xiàn fǒu zé qí shū wèi wěi tuō
这句话大意是:《列仙传》旧题汉刘向撰,故梁应指梁县,否则其书为伪托。