说苑 · 刘向 · Chapter 15 of 20

指武

PinyinModern Translation
Size

sī mǎ fǎ yuē guó suī dà hào zhàn bì wáng

这句话大意是:司马法曰:“国虽大,好战必亡;。

tiān xià suī ān wàng zhàn bì wēi

这句话大意是:天下虽安,忘战必危。

yì yuē jūn zǐ yǐ chú róng qì jiè bù yú

现代白话:”易曰:“有德行的人以除戎器,戒 不虞。

fu bīng bù kě wán wán zé wú wēi

这句话大意是:”夫兵不可玩,玩则无威;。

bīng bù kě fèi fèi zé zhào kòu

这句话大意是:兵不可废,废则召寇。

xī wú wáng fū chāi hào zhàn ér wáng xú yǎn wáng wú wǔ yì miè

这句话大意是:昔吴王夫差好战而亡,徐偃王无武 亦灭。

gù míng wáng zhī zhì guó yě shàng bù wán bīng xià bù fèi wǔ

这句话大意是:故明王之制国也,上不玩兵,下不废武。

yì yuē cún bù wàng wáng shì yǐ shēn ān ér guó jiā kě bǎo yě

这句话大意是:易曰:“存不忘亡,是以身安而国家可保 也。

qín zhāo wáng zhōng cháo ér tàn yuē fu chu jiàn lì chàng yōu zhuō

这句话大意是:秦昭王中朝而叹曰:“夫楚剑利、倡优拙。

fu jiàn lì zé shì duō piào hàn chàng yōu zhuō zé sī lǜ yuǎn yě wú kǒng chu zhī móu qín yě

现代白话:夫剑利则士多慓悍,倡优拙则思虑远也,我 恐楚之谋秦也。

cǐ wèi dāng jí niàn xiōng ér cún bù wàng wáng yě zú yǐ chéng bà yān

现代白话:”此谓当吉念凶,而存不忘亡也,卒以成霸呢。

wáng sūn lì wèi chu wén wáng yuē xú yǎn wáng hǎo xíng rén yì zhī dào hàn dōng zhū hóu sān shí èr guó jǐn fú yǐ

现代白话:王孙厉谓楚文王曰:“徐偃王好行仁义之道,汉东诸侯三十二国尽服了!

wáng ruò bù fá chu bì shì xú

这句话大意是:王若不伐,楚 必事徐。

wáng yuē ruò xìn yǒu dào bù kě fá yě

这句话大意是:”王曰:“若信有道,不可伐也。

duì yuē dà zhī fá xiǎo qiáng zhī fá ruò yóu dà yú zhī tūn xiǎo yú yě ruò hǔ zhī shí tún yě è yǒu qí bù dé lǐ

这句话大意是:”对曰:“大之伐小,强之伐弱,犹大鱼之吞小 鱼也,若虎之食豚也,恶有其不得理?

wén wáng xīng shī fá xú cán zhī

这句话大意是:”文王兴师伐徐,残之。

xú yǎn wáng jiāng sǐ yuē wú lài yú wén dé ér bù míng wǔ bèi hǎo xíng rén yì zhī dào ér bù zhī zhà rén zhī xīn yǐ zhì yú cǐ

现代白话:徐偃王将死,曰:“我赖于 文德而不明武备,好行仁义之道而不知诈人之心,以至于此。

fu gǔ zhī wáng zhě qí yǒu bèi hu

这句话大意是:”夫古之王者其有备吗?

wú qǐ wèi yuàn shǒu xíng xiàn shì xi wèn qū yi jiù yuē wáng bù zhī qǐ bù xiào yǐ wéi yuàn shǒu xiān shēng jiāng hé yǐ jiào zhī

现代白话:吴起为苑守,行县适息,问屈宜臼曰:“王不知起不肖,以为苑守,先生将凭什么教 之?

qū gōng bú duì

这句话大意是:”屈公不对。

jū yī nián wáng yǐ wéi lìng yǐn xíng xiàn shì xi

这句话大意是:居一年,王以为令尹,行县适息。

wèn qū yi jiù yuē qǐ wèn xiān shēng xiān shēng bù jiào

这句话大意是:问屈宜臼曰:“起问先生,先生不教。

jīn wáng bù zhī qǐ bù xiào yǐ wéi lìng yǐn xiān shēng shì guān qǐ wèi zhī yě

这句话大意是:今王不知起不肖,以为令尹,先生试观起为之也!

qū gōng yuē zǐ jiāng nài hé

这句话大意是:”屈公曰:“子将奈何?

wú qǐ yuē jiāng jūn chǔ guó zhī jué ér píng qí lù sǔn qí yǒu yú ér jì qí bù zú lì jiá bīng yǐ shí zhēng yú tiān xià

这句话大意是:”吴起曰:“将 均楚国之爵而平其禄,损其有余而继其不足,厉甲兵以时争于天下。

qū gōng yuē wú wén xī shàn zhì guó jiā zhě bù biàn gù bù yì cháng

现代白话:”屈公曰:“我闻昔善 治国家者不变故,不易常。

jīn zǐ jiāng jūn chǔ guó zhī jué ér píng qí lù sǔn qí yǒu yú ér jì qí bù zú shì biàn qí gù ér yì qí cháng yě

这句话大意是:今子将均楚国之爵而平其禄,损其有余而继其不足,是变其故而 易其常也。

qiě wú wén bīng zhě xiōng qì yě zhēng zhě nì dé yě

现代白话:且我闻兵者凶器也,争者逆德也。

jīn zi yīn móu nì dé hǎo yòng xiōng qì dài rén suǒ qì nì zhī zhì yě yín yì zhī shì yě xíng zhě bù lì

这句话大意是:今子阴谋逆德,好用凶器,殆人所弃,逆之至 也,淫泆之事也,行者不利。

qiě zi yòng lǔ bīng bù yí dé zhì yú qí ér dé zhì yān

现代白话:且子用鲁兵不宜得志于齐而得志呢;。

zi yòng wèi bīng bù yí dé zhì yú qín ér dé zhì yān

现代白话:子用魏兵不宜得志于秦而 得志呢。

wú wén zhī yuē fēi huò rén bù néng chéng huò

现代白话:我闻之曰:‘非祸人不能成祸。

wú gù guài wú zhǔ zhī shù nì tiān dào zhì jīn wú huò

现代白话:’我固怪我主之数逆天道,至今无祸。

这句话大意是:嘻!

qiě dài fu zi yě

这句话大意是:且待夫 子也。

wú qǐ tì rán yuē shàng kě gèng hu

这句话大意是:”吴起惕然曰:“尚可更吗?

qū gōng yuē bù kě

这句话大意是:”屈公曰:“不可。

wú qǐ yuē qǐ zhī wéi rén móu

这句话大意是:”吴起曰:“起之为人谋。

qū gōng yuē chéng xíng zhī tú bù kě gèng yǐ

这句话大意是:”屈公 曰:“成刑之徒不可更已!

zi bù rú dūn chǔ ér dǔ xíng zhī chǔ guó wú guì yú jǔ xián

这句话大意是:子不如敦处而笃行之,楚国无贵于举贤。

chūn qiū jì guó jiā cún wáng yǐ chá lái shì suī yǒu guǎng tǔ zhòng mín jiān jiǎ lì bīng wēi měng zhī jiāng shì zú bù qīn fù bù kě yǐ zhàn shèng qǔ gōng

这句话大意是:春秋记国家存亡,以察来世,虽有广土众民,坚甲利兵,威猛之将,士卒不亲附,不可 以战胜取功。

jìn hóu huò yú hán

这句话大意是:晋侯获于韩;。

chu zi yù de chén bài yú chéng pú

这句话大意是:楚子玉得臣败于城濮;。

cài bù dài dí ér zhòng kuì

这句话大意是:蔡不待敌而众溃。

gù yǔ yuē wén wáng bù néng shǐ bù fù zhī mín

这句话大意是:故语曰:“文王不能使 不附之民;。

xiān zhěn bù néng zhàn bù jiào zhī zú

这句话大意是:先轸不能战不教之卒;。

zào fù wáng liáng bù néng yǐ bì chē bù zuò zhī mǎ qū jí ér zhì yuǎn

这句话大意是:造父王良不能以弊车不作之马,趋疾而致远;。

yì féng méng bù néng yǐ wǎng shǐ ruò gōng shè yuǎn zhōng wēi

这句话大意是:羿逄蒙不能 以枉矢弱弓,射远中微;。

gù qiáng ruò chéng bài zhī yào zài hu fù shì zú jiào xí zhī ér yǐ

这句话大意是:故强弱成败之要,在乎附士卒,教习之而已。

nèi zhì wèi de bù kě yǐ zhèng wài běn huì wèi xí bù kě yǐ zhì mò shì yǐ chūn qiū xiān jīng shī ér hòu zhū xià xiān zhū huá ér hòu yí dí

现代白话:内治未得,不能够正外,本惠未袭,不能够制末,是以春秋先京师而后诸夏,先诸华而 后夷狄。

jí zhōu huì wáng yǐ zāo luàn shì jì xiān wáng zhī tǐ ér qiáng chu chēng wáng zhū hóu bèi pàn yù shēn xiān wáng zhī mìng yī tǒng tiān xià

这句话大意是:及周惠王,以遭乱世,继先王之体,而强楚称王,诸侯背叛,欲申先王之命,一统 天下。

bù xiān guǎng yǎng jīng shī yǐ jí zhū xià zhū xià yǐ jí yí dí nèi zhì wèi de fèn zé bù liào lì quán dé shī xīng bīng ér zhēng qiáng chu shī dà bài zǔn rǔ bù xíng dà wéi tiān xià xiào

这句话大意是:不先广养京师,以及诸夏,诸夏以及夷狄,内治未得,忿则不料力,权得失,兴兵而 征强楚,师大败,撙辱不行,大为天下笑。

xìng féng qí huán gōng yǐ de ān zūn gù nèi zhì wèi dé bù kě yǐ zhèng wài běn huì wèi xí bù kě yǐ zhì mò

现代白话:幸逢齐桓公以得安尊,故内治未得不能够正外, 本惠未袭,不能够制末。

jiàng shuài shòu mìng zhě jiàng shuài rù jūn lì bì rù jiē běi miàn zài bài qǐ shǒu shòu mìng

这句话大意是:将帅受命者,将帅入,军吏毕入,皆北面再拜稽首受命。

tiān zǐ nán miàn ér shòu zhī yuè dōng xíng xi miàn ér yī zhī shì fú yù yě

这句话大意是:天子南面而授之钺,东行,西 面而揖之,示弗御也。

gù shòu mìng ér chū wàng qí guó jí róng wàng qí jiā wén bāo gǔ zhī shēng wéi kǒng bù shèng wàng qí shēn gù bì sǐ

这句话大意是:故受命而出忘其国,即戎忘其家,闻枹鼓之声,唯恐不胜忘其身,故 必死。

bì sǐ bù rú lè sǐ lè sǐ bù rú gān sǐ gān sǐ bù rú yì sǐ yì sǐ bù rú shì sǐ rú guī cǐ zhī wèi yě

这句话大意是:必死不如乐死,乐死不如甘死,甘死不如义死,义死不如视死如归,此之谓也。

gù yī rén bì sǐ shí rén fú néng dài yě

这句话大意是:故一 人必死,十人弗能待也;。

shí rén bì sǐ bǎi rén fú néng dài yě

这句话大意是:十人必死,百人弗能待也;。

bǎi rén bì sǐ qiān rén bù néng dài yě

这句话大意是:百人必死,千人不能待也;。

qiān rén bì sǐ wàn rén fú néng dài yě

这句话大意是:千人必死, 万人弗能待也;。

wàn rén bì sǐ héng xíng hu tiān xià lìng xíng jìn zhǐ wáng zhě zhī shī yě

这句话大意是:万人必死,横行乎天下,令行禁止,王者之师也。

tián dān wèi qí shàng jiàng jūn xīng shī shí wàn jiāng yǐ gōng dí wǎng jiàn lǔ zhòng lián zi

这句话大意是:田单为齐上将军,兴师十万,将以攻翟,往见鲁仲连子。

zhòng lián zǐ yuē jiāng jūn zhī gōng dí bì bù néng xià yǐ

现代白话:仲连孔子说:“将军之攻翟,必 不能下了!

tián jiāng jūn yuē dān yǐ wǔ lǐ zhī chéng shí lǐ zhī guō fù qí zhī guó hé wéi gōng dí bù néng xià

这句话大意是:”田将军曰:“单以五里之城,十里之郭,复齐之国,何为攻翟不能下?

qù shàng chē bù yǔ yán

这句话大意是:”去上 车不与言。

jué gōng dí sān yuè ér bù néng xià qí yīng ér yáo zhī yuē dà guān rú jī cháng jiàn zhǔ yí gōng dí bù néng xià lěi yú wú qiū

这句话大意是:决攻翟,三月而不能下,齐婴儿谣之曰:“大冠如箕,长剑拄颐,攻翟不能下, 垒于梧丘。

yú shì tián jiāng jūn kǒng hài wǎng jiàn zhòng lián zǐ yuē xiān shēng hé yǐ zhī dān zhī gōng dí bù néng xià yě

现代白话:”于是田将军恐骇,往见仲连孔子说:“先生凭什么知单之攻翟不能下也?

zhòng lián zi yuē fu jiāng jūn zài jí mò zhī shí zuò zé zhī kuì lì zé zhàng chā wèi shì zú chàng yuē zōng miào wáng yǐ hún pò sàng yǐ guī hé dǎng yǐ

现代白话:”仲连子 曰:“夫将军在即墨之时,坐则织蒉,立则杖臿为士卒倡曰:‘宗庙亡了,魂魄丧了,归何 党了。

gù jiāng yǒu sǐ zhī xīn shì zú wú shēng zhī qì

这句话大意是:’故将有死之心,士卒无生之气。

jīn jiāng jūn dōng yǒu yè yì zhī fēng xi yǒu zī shàng zhī bǎo jīn yín huáng dài chí chěng hu zī miǎn zhī jiān shì yǐ lè shēng ér è sǐ yě

这句话大意是:今将军东有掖邑之封,西有淄上之宝,金银黄带, 驰骋乎淄渑之间,是以乐生而恶死也。

tián jiāng jūn míng rì jié fà jìng lì shǐ shí zhī suǒ nǎi yǐn fú ér gǔ zhī dí rén xià zhī

这句话大意是:”田将军明日结发,径立矢石之所,乃引枹而鼓之, 翟人下之。

gù jiāng jūn zhě shì zhī xīn yě shì zhě jiāng zhī zhī tǐ yě xīn yóu yǔ zé zhī tǐ bù yòng tián jiāng jūn zhī wèi hu

这句话大意是:故将军者,士之心也,士者将之枝体也,心犹与则枝体不用,田将军之谓乎!

jìn zhì bó fá zhèng qí tián héng jiù zhī yǒu dēng gài bì shēn lì yān chē tú yǒu bù jìn zhě bì lìng zhù zhī

现代白话:晋智伯伐郑,齐田恒救之,有登盖必身立呢,车徒有不进者必令助之。

lěi hé ér hòu gǎn chù jǐng zào chéng ér hòu gǎn shí

这句话大意是:垒合而后敢处, 井灶成而后敢食。

zhì bó yuē wú wén tián héng xīn de guó ér ài qí mín nèi tóng qí cái wài tóng qí qín láo zhì jūn ruò cǐ qí de zhòng yě bù kě dài yě

现代白话:智伯曰:“我闻田恒新得国而爱其民,内同其财,外同其勤劳,治军若 此,其得众也,不可待也。

nǎi qù zhī ěr

这句话大意是:”乃去之耳。

tài gōng bīng fǎ yuē zhì cí ài zhī xīn lì wǔ wēi zhī zhàn yǐ bì qí zhòng

这句话大意是:太公兵法曰:“致慈爱之心,立武威之战,以毕其众;。

liàn qí jīng ruì dǐ lì qí jié yǐ gāo qí qì

这句话大意是:练其精锐,砥砺其节,以高其 气。

fēn wéi wǔ xuǎn yì qí qí zhāng wù shǐ mào luàn

这句话大意是:分为五选,异其旗章,勿使冒乱;。

jiān qí háng zhèn lián qí shí wǔ yǐ jìn yín fēi

这句话大意是:坚其行阵,连其什伍,以禁淫非。

lěi chén zhī cì chē qí zhī chù lè bīng zhī shì jūn zhī fǎ lìng shǎng fá zhī shù

这句话大意是:”垒陈之次,车骑 之处,勒兵之势,军之法令,赏罚之数。

shǐ shì fù huǒ dǎo rèn xiàn zhèn qǔ jiāng sǐ bù xuán zhǒng zhě duō yì yú jīn zhī jiāng yě

这句话大意是:使士赴火蹈刃,陷阵取将,死不旋踵者,多异于今 之将也。

xiào zhāo huáng dì shí běi jūn jiān yù shǐ wèi jiān chuān běi mén yuán yǐ wéi jiǎ qū

这句话大意是:孝昭皇帝时,北军监御史为奸,穿北门垣以为贾区。

hú jiàn shǒu běi jūn wèi pín wú chē mǎ cháng bù yǔ zǒu zú qǐ jū suǒ yǐ wèi ài zǒu zú shén hòu

这句话大意是:胡建守北军尉,贫无车马,常步, 与走卒起居,所以慰爱走卒甚厚。

jiàn yù zhū jiān yù shǐ nǎi yuē qí zǒu zú yuē wǒ yù yǔ gōng yǒu suǒ zhū wú yán qǔ zhī zé qǔ zhī

现代白话:建欲诛监御史,乃约其走卒曰:“我欲与公有所诛,我言 取之则取之;。

zhǎn zhī zé zhǎn zhī

这句话大意是:斩之则斩之。

yú shì dāng xuǎn shì mǎ rì hù jūn zhū xiào liè zuò táng huáng shàng jiān yù shǐ yì zuò

这句话大意是:”于是当选士马日,护军诸校列坐堂皇上,监御史亦坐。

jiàn cóng zǒu zú qū zhì táng xià bài yè yīn shàng táng zǒu zú jiē shàng jiàn guì zhǐ jiān yù shǐ yuē qǔ bǐ

这句话大意是:建从走 卒趋至堂下拜谒,因上堂,走卒皆上,建跪指监御史曰:“取彼。

zǒu zú qián yè xià táng

这句话大意是:”走卒前拽下堂。

jiàn yuē zhǎn zhī

这句话大意是:建曰: “斩之。

suì zhǎn jiān yù shǐ hù jūn jí zhū xiào jiē è jīng bù zhī suǒ yǐ

这句话大意是:”遂斩监御史,护军及诸校皆愕惊,不知所以。

jiàn yì yǐ yǒu chéng zòu zài qí huái

这句话大意是:建亦已有成奏在其怀。

suì shàng zòu yǐ wén yuē chén wén jūn fǎ lì wǔ yǐ wēi zhòng zhū è yǐ jìn xié

这句话大意是:遂上奏以 闻,曰:“臣闻军法立武以威众,诛恶以禁邪。

jīn běi jūn jiān yù shǐ gōng chuān jūn yuán yǐ qiú jiǎ lì mǎi mài yǐ yǔ shì shì bù lì gāng wǔ zhī xīn yǒng měng zhī yì yǐ shuài xiān shì dà fū yóu shī lǐ bù gōng

这句话大意是:今北军监御史公穿军垣以求贾利,买卖以与 士市,不立刚武之心,勇猛之意,以率先士大夫,尤失理不公。

chén wén huáng dì lǐ fǎ yuē lěi bì yǐ jù xíng bù yóu lù wèi zhī jiān rén jiān rén zhě shā

这句话大意是:臣闻黄帝理法曰:‘垒壁已 具,行不由路,谓之奸人,奸人者杀。

chén jǐn yǐ zhǎn zhī mèi sǐ yǐ wén

这句话大意是:’臣谨以斩之,昧死以闻。

zhì yuē sī mǎ fǎ yuē guó róng bù rù jūn jūn róng bù rù guó yě

这句话大意是:”制曰:“司马法曰: ‘国容不入军,军容不入国也。

jiàn yǒu hé yí yān

现代白话:’建有何疑呢?

jiàn yóu shì míng xìng hòu zhì wèi chéng lìng sǐ

这句话大意是:”建由是名兴,后至渭城令,死。

zhì jīn wèi chéng yǒu qí cí yě

这句话大意是:至今渭城 有其祠也。

lǔ shí gōng jiàn pò zé néng yīng gǎn zé néng dòng mù wú qióng biàn wú xíng xiàng fù róu wěi cóng rú yǐng yǔ xiǎng rú máng zhī shǒu hù rú lún zhī zhú mǎ xiǎng zhī yīng shēng yǐng zhī xiàng xíng yě chāng bù jí gé hū bù jí xī zú jǔ bù jí jí

这句话大意是:鲁石公剑,迫则能应,感则能动,●穆无穷,变无形像,复柔委从,如影与响,如尨之 守户,如轮之逐马,响之应声,影之像形也,阊不及鞈,呼不及吸,足举不及集。

xiāng lí ruò chán yì shàng zài gōng běi méi jié zhī wēi céng bù kě yǐ tài xī xiǎo yǐ xiǎo kuàng dà

现代白话:相离若蝉 翼,尚在肱北眉睫之微,曾不能够大息小,以小况大。

yòng bīng zhī dào qí yóu rán hu

这句话大意是:用兵之道,其犹然吗?

cǐ shàn dāng dí zhě yě

这句话大意是:此善当敌者 也。

wèi jí fu zhé chōng yú wèi xíng zhī qián zhě yī ràng hu miào táng zhī shàng ér shī huì hu bǎi wàn zhī mín gù jū zé wú biàn dòng zhàn zé bù xuè rèn qí tāng wǔ zhī bīng yǔ

这句话大意是:未及夫折冲于未形之前者,揖让乎庙堂之上而施惠乎百万之民,故居则无变动,战则不 血刃,其汤武之兵与!

kǒng zǐ běi yóu dōng shàng nóng shān zǐ lù zǐ gòng yán yuān cóng yān

现代白话:孔子北游,东上农山,子路、子贡、颜渊从呢。

kǒng zǐ kuì rán tàn yuē dēng gāo wàng xià shǐ rén xīn bēi èr sān zǐ zhě gè yán ěr zhì

现代白话:孔子喟然叹曰:“登高望下,使人心 悲,二三子者,各言你志。

qiū jiāng tīng zhī

这句话大意是:丘将听之。

zǐ lù yuē yuàn de bái yǔ ruò yuè chì yǔ ruò rì zhōng gǔ zhī yīn shàng wén hu tiān jīng qí piān fān xià pán yú de

这句话大意是:”子路曰:“愿得白羽若月,赤羽若日,钟鼓之音上 闻乎天,旌旗翩翻,下蟠于地。

yóu qiě jǔ bīng ér jī zhī bì yě ràng de qiān lǐ dú yóu néng ěr

这句话大意是:由且举兵而击之,必也攘地千里,独由能耳。

shǐ fu èr zi wéi cóng yān

现代白话:使夫二子为从 呢!

kǒng zǐ yuē yǒng zāi shì hu

现代白话:”孔孔子说:“勇啊士乎!

fèn fèn zhě hu zǐ gòng yuē cì yě yuàn qí chǔ hé zhàn yú mǎng yáng zhī yě liǎng lěi xiāng dāng jīng qí xiāng wàng chén āi xiāng jiē jiē zhàn gòu bīng cì yuàn zhe gǎo yī bái guān chén shuō bái rèn zhī jiān jiě liǎng guó zhī huàn dú cì néng ěr

这句话大意是:愤愤者乎﹗”子贡曰:“赐也,愿齐楚合战于莽洋之野,两垒 相当,旌旗相望,尘埃相接,接战构兵,赐愿着缟衣白冠,陈说白刃之间,解两国之患,独 赐能耳。

shǐ fu èr zi zhě wèi wǒ cóng yān

现代白话:使夫二子者为我从呢!

kǒng zǐ yuē biàn zāi shì hu

现代白话:”孔孔子说:“辩啊士乎!

xiān xiān zhě hu

这句话大意是:僊僊者乎!

yán yuān dú bù yán

这句话大意是:”颜渊独不言。

kǒng zǐ yuē huí

这句话大意是:孔子 曰:“回!

lái

这句话大意是:来!

ruò dú hé bù yuàn hu

这句话大意是:若独何不愿吗?

yán yuān yuē wén wǔ zhī shì èr zi yǐ yán zhī huí hé gǎn yǔ yān

现代白话:”颜渊曰:“文武之事,二子已言之,回何敢与呢!

kǒng zǐ yuē ruò bǐ xīn bù yǔ yān dì yán zhī

现代白话:”孔子 曰:“若鄙,心不与呢,第言之!

yán yuān yuē huí wén bào yú lán zhǐ bù tóng qiè ér cáng yáo shùn jié zhòu bù tóng guó ér zhì èr zi zhī yán yǔ huí yán yì

这句话大意是:”颜渊曰:“回闻鲍鱼兰芷不同箧而藏,尧舜桀纣不同国 而治,二子之言与回言异。

huí yuàn de míng wáng shèng zhǔ ér xiāng zhī shǐ chéng guō bù xiū gōu chí bù yuè duàn jiàn jǐ yǐ wéi nóng qì shǐ tiān xià qiān suì wú zhàn dòu zhī huàn rú cǐ zé yóu hé fèn fèn ér jī cì yòu hé xiān xiān ér shǐ hū

这句话大意是:回愿得明王圣主而相之,使城郭不修,沟池不越,锻剑戟以为农 器,使天下千岁无战斗之患,如此则由何愤愤而击,赐又何僊僊而使吗?

kǒng zǐ yuē měi zāi dé hu

现代白话:”孔孔子说:“美 啊,德乎!

yáo yáo zhě hu

这句话大意是:姚姚者乎!

zǐ lù jǔ shǒu wèn yuē yuàn wén fū zǐ zhī yì

现代白话:”子路举手问曰:“愿闻孔子之意。

kǒng zǐ yuē wú suǒ yuàn zhě yán shì zhī jì wú yuàn fù yì guān ér cóng yán shì zi yě

现代白话:”孔孔子说:“我所愿者,颜氏之 计,我愿负衣冠而从颜氏子也。

lǔ āi gōng wèn yú zhòng ní yuē wú yù xiǎo zé shǒu dà zé gōng qí dào ruò hé

现代白话:鲁哀公问于仲尼曰:“我欲小则守,大则攻,其道若何?

zhòng ní yuē ruò cháo tíng yǒu lǐ shàng xià yǒu qīn mín zhī zhòng jiē jūn zhī chù yě jūn jiāng shuí gōng

这句话大意是:”仲尼曰:“若朝廷有礼,上 下有亲,民之众皆君之畜也,君将谁攻?

ruò cháo tíng wú lǐ shàng xià wú qīn mín zhòng jiē jūn zhī chóu yě jūn jiāng shuí yǔ shǒu

这句话大意是:若朝廷无礼,上下无亲,民众皆君之雠也,君将谁 与守?

yú shì fèi zé liáng zhī jìn chí guān shì zhī zhēng yǐ wéi mín huì yě

这句话大意是:”于是废泽梁之禁,弛关市之征,以为民惠也。

wén wáng yuē wú yù yòng bīng shuí kě fá

现代白话:文王曰:“我欲用兵,谁可伐?

mì xū shì yí yú wǒ kě xiān wǎng fá

这句话大意是:密须氏疑于我,可先往伐。

guǎn shū yuē bù kě

这句话大意是:”管叔曰:“不可。

qí jūn tiān xià zhī míng jūn yě fá zhī bú yì

这句话大意是:其君天 下之明君也,伐之不义。

tài gōng wàng yuē chén wén zhī xiān wáng fá wang bù fá shùn

这句话大意是:”太公望曰:“臣闻之先王伐枉不伐顺;。

fá xiǎn bù fá yì

这句话大意是:伐险不伐易;。

fá guò bù fá bù jí

这句话大意是:伐过不伐不 及。

wén wáng yuē shàn

这句话大意是:”文王曰:“善。

suì fá mì xū shì miè zhī yě

这句话大意是:”遂伐密须氏,灭之也。

wǔ wáng jiāng fá zhòu

这句话大意是:武王将伐纣。

zhào tài gōng wàng ér wèn zhī yuē wú yù bù zhàn ér zhī shèng bù bo ér zhī jí shǐ fēi qí rén wèi zhī yǒu dào hu

现代白话:召太公望而问之曰:“我欲不战而知胜,不卜而知吉,使非其人,为之有 道吗?

tài gōng duì yuē yǒu dào

这句话大意是:”太公对曰:“有道。

wáng de zhòng rén zhī xīn yǐ tú bù dào zé bù zhàn ér zhī shèng yǐ

现代白话:王得众人之心,以图不道,则不战而知胜了;。

yǐ xián fá bù xiào zé bù bo ér zhī jí yǐ

现代白话:以贤伐不肖,则 不卜而知吉了。

bǐ hài zhī wǒ lì zhī

这句话大意是:彼害之,我利之。

suī fēi wú mín kě de ér shǐ yě

现代白话:虽非我民,可得而使也。

wǔ wáng yuē shàn

这句话大意是:”武王曰:“善。

nǎi zhào zhōu gōng ér wèn yān yuē tiān xià zhī tú shì zhě jiē yǐ yīn wèi tiān zǐ yǐ zhōu wèi zhū hóu yǐ zhū hóu gōng tiān zǐ shèng zhī yǒu dào hu

现代白话:”乃召周公而 问呢,曰:“天下之图事者,皆以殷为天子,以周为诸侯,以诸侯攻天子,胜之有道吗?

zhōu gōng duì yuē yīn xìn tiān zǐ zhōu xìn zhū hóu zé wú shèng zhī dào yǐ hé kě gōng hu

现代白话:” 周公对曰:“殷信天子,周信诸侯,则无胜之道了,何可攻吗?

wǔ wáng fèn rán yuē rǔ yán yǒu shuō hu

现代白话:”武王忿然曰:“你言有说 吗?

zhōu gōng duì yuē chén wén zhī gōng lǐ zhě wèi zéi gōng yì zhě wèi cán shī qí mín zhì wèi pǐ fū wáng gōng qí shī mín zhě yě hé gōng tiān zǐ hu

这句话大意是:”周公对曰:“臣闻之,攻礼者为贼,攻义者为残,失其民制为匹夫,王攻其失民者 也,何攻天子吗?

wǔ wáng yuē shàn

这句话大意是:”武王曰:“善。

nǎi qǐ zhòng jǔ shī yǔ yīn zhàn yú mù zhī yě dà bài yīn rén

这句话大意是:”乃起众举师,与殷战于牧之野,大败殷人。

shàng táng jiàn yù yuē shuí zhī yù yě

这句话大意是:上堂见 玉,曰:“谁之玉也?

yuē zhū hóu zhī yù

这句话大意是:”曰:“诸侯之玉。

jí qǔ ér guī zhī yú zhū hóu

这句话大意是:”即取而归之于诸侯。

tiān xià wén zhī yuē wǔ wáng lián yú cái yǐ

现代白话:天下闻之,曰:“武王廉 于财了。

rù shì jiàn nǚ yuē shuí zhī nǚ yě

这句话大意是:”入室见女,曰:“谁之女也?

yuē zhū hóu zhī nǚ yě

这句话大意是:”曰:“诸侯之女也。

jí qǔ ér guī zhī yú zhū hóu

这句话大意是:”即取而归之于诸侯。

tiān xià wén zhī yuē wǔ wáng lián yú sè yě

这句话大意是:天下 闻之,曰:“武王廉于色也。

yú shì fā jù qiáo zhī sù sàn lù tái zhī cái jīn qián yǐ yǔ shì mín chù qí zhàn chē ér bù chéng chí qí jiá bīng ér fú yòng zòng mǎ huà shān fàng niú táo lín shì bù fù yòng

这句话大意是:”于是发巨桥之粟,散鹿台之财金钱以与士民,黜其战车而不 乘,弛其甲兵而弗用,纵马华山,放牛桃林,示不复用。

tiān xià wén zhě xián wèi wǔ wáng xíng yì yú tiān xià qǐ bù dà zāi

现代白话:天下闻者,咸谓武王行义于天下, 岂不大啊?

wén wáng yù fá chóng

这句话大意是:文王欲伐崇,。

xiān xuān yán yuē yǔ wén chóng hóu hǔ

这句话大意是:先宣言曰:“予闻崇侯虎,。

miè wǔ fù xiōng

这句话大意是:蔑侮父兄,。

bù jìng zhǎng lǎo

这句话大意是:不敬长老,。

tīng yù bù zhōng

这句话大意是:听狱不中,。

fēn cái bù jūn

这句话大意是:分财不均,。

bǎi xìng lì jìn

这句话大意是:百姓力尽,。

bù dé yī shí

这句话大意是:不得衣食,。

yǔ jiāng lái zhēng zhī

这句话大意是:予将来征之,。

wéi wèi mín nǎi fá chóng

这句话大意是:唯为民乃伐崇,。

lìng wú shā rén

这句话大意是:令毋杀人,。

wú huài shì

这句话大意是:毋坏室,。

wú tián jǐng

这句话大意是:毋填井,。

wú fá shù mù

这句话大意是:毋伐树 木,。

wú dòng liù chù

这句话大意是:毋动六畜,。

yǒu bù rú lìng zhě sǐ wú shè

这句话大意是:有不如令者死无赦。

chóng rén wén zhī yīn qǐng xiáng

这句话大意是:”崇人闻之,因请降。

chǔ zhuāng wáng fá chén wú jiù zhī yǔ shí rì shí yè qíng

这句话大意是:楚庄王伐陈,吴救之,雨十日十夜晴。

zuǒ shǐ yǐ xiāng yuē wú bì yè zhì jiǎ liè lěi huài bǐ bì báo wǒ hé bù háng liè gǔ chū dài zhī

这句话大意是:左史倚相曰:“吴必夜至,甲列垒坏,彼必薄 我,何不行列鼓出待之。

wú shī zhì chu jiàn chéng chén ér hái

这句话大意是:”吴师至楚,见成陈而还。

zuǒ shǐ yǐ xiāng yuē zhuī zhī

这句话大意是:左史倚相曰:“追之。

wú xíng liù shí lǐ ér wú gōng wáng ba zú qǐn

这句话大意是:”吴行六十里而 无功,王罢卒寝。

guǒ jī zhī dà bài wú shī

这句话大意是:果击之,大败吴师。

qí huán gōng zhī shí lín yǔ shí xún

这句话大意是:齐桓公之时,霖雨十旬。

huán gōng yù fá cháo líng qí chéng zhī zhí yǔ yě wèi hé

这句话大意是:桓公欲伐漅陵,其城之值雨也,未合。

guǎn zhòng xí péng yǐ zú tú zào yú mén huán gōng yuē tú zhòng hé yǐ wèi

现代白话:管仲隰朋以卒徒造于 门,桓公曰:“徒众凭什么为?

guǎn zhòng duì yuē chén wén zhī yǔ zé yǒu shì

这句话大意是:”管仲对曰:“臣闻之,雨则有事。

fu cháo líng bù néng yǔ chén qǐng gōng zhī

这句话大意是:夫漅陵不能雨,臣请攻 之。

gōng yuē shàn

这句话大意是:”公曰:“善!

suì xīng shī fá zhī

这句话大意是:”遂兴师伐之。

jì zhì dà zú jiān wài shì zài nèi yǐ huán gōng yuē qí yǒu shèng rén hu

现代白话:既至,大卒间外士在内了,桓公曰:“其有圣人吗?

nǎi hái qí ér qù zhī

这句话大意是:” 乃还旗而去之。

sòng wéi cáo bù bá

这句话大意是:宋围曹,不拔。

sī mǎ zǐ yú wèi jūn yuē wén wáng fá chóng chóng jūn qí chéng sān xún bù jiàng tuì ér xiū jiào fù fá zhī yīn lěi ér jiàng

这句话大意是:司马子鱼谓君曰:“文王伐崇,崇军其城,三旬不降,退而修教,复伐 之,因垒而降。

jīn jūn dé wú nǎi yǒu suǒ quē hu

这句话大意是:今君德无乃有所阙吗?

hú bù tuì xiū dé wú quē ér hòu dòng

这句话大意是:胡不退修德,无阙而后动。

wú wáng hé lú yǔ jīng rén zhàn yú bǎi jǔ dà shèng zhī zhì yú yǐng jiāo wǔ bài jīng rén

这句话大意是:吴王阖庐与荆人战于柏举,大胜之,至于郢郊,五败荆人。

hé lú zhī chén wǔ rén jìn jiàn yuē fu shēn rù yuǎn bào fēi wáng zhī lì yě wáng qí fǎn hu

这句话大意是:阖庐之臣五人进谏曰:“夫 深入远报,非王之利也,王其返吗?

wǔ jiāng qiè tóu hé lú wèi zhī yīng wǔ rén zhī tóu zhuì yú mǎ qián hé lú jù zhào wǔ zǐ xū ér wèn yān

现代白话:”五将锲头,阖庐未之应,五人之头坠于马前,阖庐 惧,召伍子胥而问呢。

zǐ xū yuē wǔ chén zhě jù yě

这句话大意是:子胥曰:“五臣者惧也。

fu wǔ bài zhī rén zhě qí jù shén yǐ wáng gū shǎo jìn

现代白话:夫五败之人者,其惧甚了,王姑少进。

suì rù yǐng nán zhì jiāng běi zhì fāng chéng fāng sān qiān lǐ jiē fú yú chu yǐ

现代白话:”遂 入郢,南至江,北至方城,方三千里,皆服于楚了。

tián chéng zi cháng yǔ zǎi wǒ zhēng zǎi wǒ yè fú zú jiāng yǐ gōng tián chéng zi lìng yú cù zhòng yuē bú jiàn jīng jié wú qǐ

这句话大意是:田成子常与宰我争,宰我夜伏卒,将以攻田成子,令于卒中曰:“不见旌节毋起。

chī yí zǐ pí wén zhī gào tián chéng zi

这句话大意是:”鸱 夷子皮闻之,告田成子。

tián chéng zi yīn wèi jīng jié yǐ qǐ zǎi wǒ zhī zú yǐ gōng zhī suì cán zhī yě

这句话大意是:田成子因为旌节以起宰我之卒以攻之,遂残之也。

qí huán gōng běi fá shān róng shì qǐng bīng yú lǔ lǔ bù yǔ huán gōng nù jiāng gōng zhī guǎn zhòng yuē bù kě wǒ yǐ xíng běi fāng zhū hóu yǐ

现代白话:齐桓公北伐山戎氏,请兵于鲁,鲁不与,桓公怒,将攻之,管仲曰:“不可,我已刑北 方诸侯了。

jīn yòu gōng lǔ wú nǎi bù kě hu

这句话大意是:今又攻鲁,无乃不可吗?

lǔ bì shì chu shì wǒ yī jǔ ér shī liǎng yě

这句话大意是:鲁必事楚,是我一举而失两也。

huán gōng yuē shàn

这句话大意是:”桓公曰:“善!

nǎi chuò gōng lǔ yǐ

现代白话:”乃 辍攻鲁了。

shèng rén zhī zhì tiān xià yě xiān wén dé ér hòu wǔ lì

这句话大意是:圣人之治天下也,先文德而后武力。

fán wǔ zhī xīng wéi bù fú yě

这句话大意是:凡武之兴为不服也。

wén huà bù gǎi rán hòu jiā zhū

这句话大意是:文化不改,然后加诛。

fu xià yú bù yí chún dé zhī suǒ bù néng huà ér hòu wǔ lì jiā yān

现代白话:夫下愚 不移,纯德之所不能化而后武力加呢。

xī yáo zhū sì xiōng yǐ chéng è zhōu gōng shā guǎn cài yǐ mǐ luàn zǐ chǎn shā dèng xī yǐ wēi chǐ kǒng zǐ zhǎn shǎo zhèng mǎo yǐ biàn zhòng nìng zéi zhī rén ér bù zhū luàn zhī dào yě

这句话大意是:昔尧诛四凶以惩恶,周公杀管蔡以弭乱,子产杀邓析以威侈,孔子斩少正卯以变众,佞 贼之人而不诛,乱之道也。

yì yuē bù wēi xiǎo bù chéng dà cǐ xiǎo rén zhī fú yě

现代白话:易曰:“不威小,不惩大,此品行较差的人之福也。

wǔ dì sān wáng jiào yǐ rén yì ér tiān xià biàn yě kǒng zǐ yì jiào yǐ rén yì ér tiān xià bù cóng zhě hé yě

这句话大意是:五帝三王教以仁义而天下变也,孔子亦教以仁义而天下不从者,何也?

xī míng wáng yǒu fú miǎn yǐ zūn xián yǒu fǔ yuè yǐ zhū è gù qí shǎng zhì zhòng ér xíng zhì shēn ér tiān xià biàn

这句话大意是:昔明王有绂冕以 尊贤,有斧钺以诛恶,故其赏至重,而刑至深,而天下变。

kǒng zǐ xián yán yuān wú yǐ shǎng zhī jiàn rú bēi wú yǐ fá zhī

这句话大意是:孔子贤颜渊,无以赏之,贱孺 悲,无以罚之;。

gù tiān xià bù cóng

这句话大意是:故天下不从。

shì gù dào fēi quán bù lì fēi shì bù xíng shì dào zūn rán hòu xíng

这句话大意是:是故道非权不立,非势不行,是道尊然后行。

kǒng zǐ wèi lǔ sī kòu qī rì ér zhū shǎo zhèng mǎo yú dōng guān zhī xià mén rén wén zhī qū ér jìn zhì zhě bù yán qí yì jiē yī yě

这句话大意是:孔子为鲁司寇,七日而诛少正卯于东观之下,门人闻之,趋而进,至者不言,其意皆一 也。

zǐ gòng hòu zhì qū ér jìn yuē fu shǎo zhèng mǎo zhě lǔ guó zhī wén rén yǐ

现代白话:子贡后至,趋而进,曰:“夫少正卯者,鲁国之闻人了!

fū zǐ shǐ wéi zhèng hé yǐ xiān zhū zhī

现代白话:孔子始为政,凭什么先诛之?

kǒng zǐ yuē cì yě fēi ěr suǒ jí yě

现代白话:” 孔孔子说:“赐也,非你所及也。

fu wáng zhě zhī zhū yǒu wǔ ér dào qiè bù yǔ yān

现代白话:夫王者之诛有五,而盗窃不与呢。

yī yuē xīn biàn ér xiǎn

这句话大意是:一曰心辨而险;。

èr yuē yán wěi ér biàn

这句话大意是:二曰言伪 而辩;。

sān yuē xíng pì ér jiān

这句话大意是:三曰行辟而坚;。

sì yuē zhì yú ér bó

这句话大意是:四曰志愚而博;。

wǔ yuē shùn fēi ér zé

这句话大意是:五曰顺非而泽。

cǐ wǔ zhě jiē yǒu biàn zhī cōng dá zhī míng ér fēi qí zhēn yě

这句话大意是:此五者皆有辨知聪达之名,而非其真 也。

gǒu xíng yǐ wěi zé qí zhī zú yǐ yí zhòng qiáng zú yǐ dú lì cǐ jiān rén zhī xióng yě bù kě bù zhū

这句话大意是:苟行以伪,则其知足以移众,强足以独立,此奸人之雄也,不可不诛。

fu yǒu wǔ zhě zhī yī zé bù miǎn yú zhū

这句话大意是:夫有五者之一, 则不免于诛。

jīn shǎo zhèng mǎo jiān zhī shì yǐ xiān zhū zhī yě

这句话大意是:今少正卯兼之,是以先诛之也。

xī zhě tāng zhū zhú mù tài gōng zhū pān zhǐ guǎn zhòng zhū shǐ fù lǐ zǐ chǎn zhū dèng xī cǐ wǔ zǐ wèi yǒu bù zhū yě

这句话大意是:昔者汤诛蠋沐,太公诛潘址,管仲诛史附里, 子产诛邓析,此五子未有不诛也。

suǒ wèi zhū zhī zhě fēi wéi qí zhòu zé gōng dào mù zé chuān yú yě jiē qīng fù zhī tú yě

这句话大意是:所谓诛之者,非为其昼则功盗,暮则穿窬也,皆倾覆之徒 也!

cǐ gù jūn zǐ zhī suǒ yí yú zhě zhī suǒ huò yě

现代白话:此固有德行的人之所疑,愚者之所惑也。

shī yún yōu xīn qiāo qiāo yùn yú qún xiǎo

这句话大意是:诗云:‘忧心悄悄,愠于群小。

cǐ zhī wèi yǐ

现代白话:’此之谓了。

qí rén wáng mǎn shēng jiàn zhōu gōng zhōu gōng chū jiàn zhī yuē xiān shēng yuǎn rǔ hé yǐ jiào zhī

现代白话:齐人王满生见周公,周公出见之,曰:“先生远辱,凭什么教之?

wáng mǎn shēng yuē yán nèi shì zhě yú nèi yán wài shì zhě yú wài jīn yán nèi shì hu

这句话大意是:”王满生曰:“言内事 者于内,言外事者于外,今言内事吗?

yán wài shì hu

这句话大意是:言外事吗?

zhōu gōng dǎo rù

这句话大意是:”周公导入。

wáng mǎn shēng yuē jìng cóng

这句话大意是:王满生曰:“敬从。

bù xí zhōu gōng bù dǎo zuò

这句话大意是:”布 席,周公不导坐。

wáng mǎn shēng yuē yán dà shì zhě zuò yán xiǎo shì zhě yǐ

这句话大意是:王满生曰:“言大事者坐,言小事者倚。

jīn yán dà shì hu

这句话大意是:今言大事吗?

yán xiǎo shì hu

这句话大意是:言小事吗?

zhōu gōng dǎo zuò

这句话大意是:”周公 导坐。

wáng mǎn shēng zuò

这句话大意是:王满生坐。

zhōu gōng yuē xiān shēng hé yǐ jiào zhī

现代白话:周公曰:“先生凭什么教之?

wáng mǎn shēng yuē chén wén shèng rén bù yán ér zhī fēi shèng rén zhě suī yán bù zhī

这句话大意是:”王满生曰:“臣闻圣人不言而知,非圣人者 虽言不知。

jīn yù yán hu

这句话大意是:今欲言吗?

wú yán hu

这句话大意是:无言吗?

zhōu gōng fǔ niàn yǒu qǐng bú duì

这句话大意是:”周公俛念,有顷,不对。

wáng mǎn shēng jiè bǐ dú shū zhī yuē shè jì qiě wēi fu zhī yú yīng

这句话大意是:王满生借笔牍书之曰:“社稷且 危,傅之于膺。

zhōu gōng yǎng shì jiàn shū yuē wéi

这句话大意是:”周公仰视见书曰:“唯!

wéi

这句话大意是:唯!

jǐn wén mìng yǐ

现代白话:谨闻命了。

míng rì zhū guǎn cài

这句话大意是:”明日诛管蔡。

✦ You read 指武

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.