北史 · 李延寿 · Chapter 11 of 100

本记·卷十一

PinyinModern Translation
Size

duò gāo zǔ wén huáng dì xìng yáng shì huì jiān xiǎo míng nà luō yán

这句话大意是:隋高祖文皇帝姓杨氏,讳坚,小名那罗延。

běn hóng nóng huá yīn rén hàn tài wèi zhèn zhī shí sì shì sūn yě

这句话大意是:本弘农华阴人,汉太尉震之十四世 孙也。

zhèn bā shì sūn yàn běi píng tài shǒu xuàn

这句话大意是:震八世孙,燕北平太守铉。

xuàn zi yuán shòu wèi chū wèi wǔ chuān zhèn sī mǎ yīn jiā yú shén wǔ shù tuí yān

现代白话:铉子元寿,魏初为武川镇司马,因家于神武树颓 呢。

yuán shòu shēng tài yuán tài shǒu huì gǔ gǔ shēng píng yuán tài shǒu liè liè shēng níng yuǎn jiāng jūn zhēn zhēn shēng huáng kǎo zhōng

这句话大意是:元寿生太原太守惠嘏,嘏生平原太守烈,烈生宁远将军祯,祯生皇考忠。

chū zhēn shǔ wèi mò sāng luàn bì dì zhōng shān jié yì tú yǐ tǎo xiān yú xiū lǐ suì sǐ zhī

这句话大意是:初, 祯属魏末丧乱,避地中山,结义徒以讨鲜于修礼,遂死之。

zhōu bǎo dìng zhōng huáng kǎo zhe xūn zhuī zèng zhù guó dà jiàng jūn shǎo bǎo xīng chéng jùn gōng

这句话大意是:周保定中,皇考著勋, 追赠柱国大将军、少保、兴城郡公。

huáng kǎo měi xū rán shēn cháng qī chǐ bā cùn zhuàng mào guī wěi wǔ yì jué lún

这句话大意是:皇考美须髯,身长七尺八寸,状貌瑰伟,武艺绝伦;。

shí liàng shēn zhòng yǒu jiāng lǜ zhī lüè

这句话大意是:识量深重,有将率之略。

nián shí bā kè yóu tài shān huì liáng bīng xiàn jùn guó méi jiāng nán

这句话大意是:年十八,客游泰山,会梁兵陷郡国,没江南。

jí běi hǎi wáng yuán hào rù luò nǎi yǔ jù guī

这句话大意是:及北海王元颢入洛,乃与俱归。

hào bài ěr zhū dù lǜ zhào wèi zhàng xià tǒng jūn

现代白话:颢败, 你朱度律召为帐下统军。

hòu cóng dú gū xìn lǚ yǒu jūn gōng

这句话大意是:后从独孤信,屡有军功。

yòu yǔ xìn cóng wèi xiào wǔ xī qiān

这句话大意是:又与信从魏孝武西迁。

dōng wèi jīng zhōu cì shǐ xīn zuǎn jù ráng chéng huáng kǎo cóng xìn tǎo zhī yǔ dū du kāng luò r yuán cháng shēng chéng chéng ér rù

这句话大意是:东魏荆州 刺史辛纂据穰城,皇考从信讨之,与都督康洛儿、元长生乘城而入。

wān gōng dà hū zhǎn zuǎn yǐ xùn chéng zhōng shè fú

这句话大意是:弯弓大呼,斩 纂以徇,城中慑服。

jū bàn suì yǐ dōng wèi zhī bī yǔ xìn jù guī

这句话大意是:居半岁,以东魏之逼,与信俱归。

zhōu wén dì zhào jū zhàng xià

这句话大意是:周文帝召居帐下。

cháng cóng zhōu wén shòu yú lóng mén huáng kǎo dú dāng yī měng shòu zuǒ xié qí yāo yòu bá qí shé zhōu wén zhuàng zhī

这句话大意是:尝从周文 狩于龙门,皇考独当一猛兽,左挟其腰,右拔其舌,周文壮之。

běi tái wèi měng shòu wèi yǎn shàn yīn yǐ zì zhī

这句话大意是:北台谓猛兽为掩赡, 因以字之。

cóng qín dòu tài pò shā yuàn zhèn fēng xiāng wǔ xiàn gōng

这句话大意是:从禽窦泰,破沙苑阵,封襄武县公。

hé qiáo zhī yì huáng kǎo yǔ zhuàng shì wǔ rén lì zhàn shǒu qiáo dí rén bù gǎn jìn

这句话大意是:河桥之役,皇考与壮士五人力战守 桥,敌人不敢进。

yòu yǔ li yuǎn pò hēi shuǐ jī hú bìng yǔ yí fēng jiě yù bì wéi yǐ gōng lì yún luò èr zhōu cì shǐ

这句话大意是:又与李远破黑水稽胡,并与怡峰解玉壁围,以功历云、洛二州刺 史。

máng shān zhī zhàn xiān dēng xiàn zhèn chú dà dū dū

这句话大意是:芒山之战,先登陷阵,除大都督。

jí hóu jǐng dù jiāng liáng shì sàng bài

这句话大意是:及侯景度江,梁氏丧败。

zhōu wén jiāng jīng lüè nǎi shòu huáng kǎo dū du jīng děng shí wǔ zhōu zhū jūn shì zhèn ráng chéng

这句话大意是:周文将经略,乃授 皇考都督荆等十五州诸军事,镇穰城。

liáng yōng zhōu cì shǐ yuè yáng wáng xiāo chá suī yuē chēng fān ér shàng huái èr xīn

这句话大意是:梁雍州刺史、岳阳王萧察,虽曰称籓,而尚 怀贰心。

huáng kǎo zì fán chéng guān bīng hàn bīn yì qí dì jìn

这句话大意是:皇考自樊城观兵汉滨,易旗递进。

shí èr qiān jì chá dēng lóu wàng zhī yǐ wéi sān wàn jù ér fú yān

现代白话:实二千骑,察登楼望之,以为三万,惧 而服呢。

yòu gōng liáng suí jùn kè zhī huò qí shǒu huán hé

这句话大意是:又攻梁随郡,克之,获其守桓和。

suǒ guò chéng shù wàng fēng qǐng fú

这句话大意是:所过城戍,望风请服。

jìn wéi ān lù

这句话大意是:进围安陆。

liáng tóng zhōu cì shǐ liǔ zhòng lǐ kǒng ān lù bù shǒu chí guī fù yuán

这句话大意是:梁同 州刺史柳仲礼恐安陆不守,驰归赴援。

zhū jiāng kǒng zhòng lǐ zhì zé ān lù nán xià qǐng jí gōng zhī

这句话大意是:诸将恐仲礼至则安陆难下,请急攻之。

huáng kǎo yuē zhòng lǐ yǐ zài jìn lù wú yǐ qí bīng xí zhī yī jǔ bì kè zé ān lù bù gōng zì bá zhū chéng kě chuán xí ér dìng

现代白话:皇考 曰:“仲礼已在近路,我以奇兵袭之,一举必克,则安陆不攻自拔,诸城可传檄而 定。

yú shì xuǎn qí èr qiān xián méi yè jìn

这句话大意是:”于是选骑二千,衔枚夜进。

yù zhòng lǐ yú zhuàng tóu qín zhī xī fú qí zhòng

这句话大意是:遇仲礼于漴头,禽之,悉俘其众。

ān lù jìng líng bìng jiàng

这句话大意是:安陆、竟陵并 降。

liáng yuán dì dà jù sòng zi fāng lüè wèi zhì bìng sòng zǎi shū qǐng wèi yǐ shí chéng wéi xiàn liáng yǐ ān lù wèi jiè

这句话大意是:梁元帝大惧,送子方略为质,并送载书,请魏以石城为限,梁以安陆为界。

huáng kǎo nǎi xuán shī

这句话大意是:皇 考乃旋师。

jìn jué chén liú jùn gōng wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:进爵陈留郡公,位大将军。

shí qī nián liáng yuán dì bī qí xiōng shào líng wáng lún

这句话大意是:十七年,梁元帝逼其兄邵陵王纶。

lún sòng zhì yú qí yù lái kòu

这句话大意是:纶送质于 齐,欲来寇。

liáng yuán dì mì bào zhōu wén

这句话大意是:梁元帝密报周文。

qiǎn huáng kǎo tǎo zhī

这句话大意是:遣皇考讨之。

qín lún shù qí zuì shā zhī

这句话大意是:禽纶,数其罪,杀之。

chū huáng kǎo qín liǔ zhòng lǐ yù zhī shén hòu

这句话大意是:初,皇考禽柳 仲礼,遇之甚厚。

zhòng lǐ zhì jīng fǎn zèn huáng kǎo yán zài jūn dà qǔ jīn bǎo

这句话大意是:仲礼至京,反谮皇考,言在军大取金宝。

zhōu wén yǐ huáng kǎo gōng zhòng bù wèn

这句话大意是:周文以皇考功重,不问。

rán huáng kǎo huǐ bù shā zhòng lǐ gù zhì cǐ shā lún

这句话大意是:然皇考悔不杀仲礼,故至此杀纶。

huáng kǎo jiān suì zài jǔ jǐn dìng hàn dōng de shén de xīn fù xīn

这句话大意是:皇考间岁再举,尽定汉东地,甚得新附心。

wèi gōng dì cì xìng pǔ liù rú shì xíng tóng zhōu shì

这句话大意是:魏恭 帝赐姓普六茹氏,行同州事。

jí yú jǐn fá jiāng líng huáng kǎo wèi qián jūn zhūn jiāng jīn è qí zǒu lù

这句话大意是:及于谨伐江陵,皇考为前军,屯江津,遏其走路。

liáng rén shù rèn yú xiàng bí yǐ zhàn huáng kǎo shè zhī èr xiàng fǎn zǒu

这句话大意是:梁 人束刃于象鼻以战,皇考射之,二象反走。

jiāng líng píng zhōu wén lì xiāo chá wèi liáng zhǔ lìng huáng kǎo zhèn ráng chéng

这句话大意是:江陵平,周文立萧察为梁主,令皇考镇 穰城。

zhōu xiào mǐn jiàn zuò rù wèi xiǎo zōng bó

这句话大意是:周孝闵践阼,入为小宗伯。

jí sī mǎ xiāo nán qǐng xiáng huáng kǎo yǔ zhù guó dá xī wǔ yuán zhī

这句话大意是:及司马消难请降,皇考与柱国达奚武援之。

rù qí jìng wǔ bǎi lǐ qián hòu qiǎn sān shǐ bào xiāo nán jiē bù fǎn mìng

这句话大意是:入齐 境五百里,前后遣三使报消难,皆不反命。

jí qù běi yù zhōu sān shí lǐ wǔ yí yǒu biàn yù hái

这句话大意是:及去北豫州三十里,武疑有变,欲还。

huáng kǎo yuē yǒu jìn sǐ wú tuì shēng

这句话大意是:皇考曰:“有进死,无退生。

dú yǐ qiān jì yè qù chéng xià

这句话大意是:”独以千骑,夜趣城下。

hou mén kāi ér rù nǎi chí qiǎn zhào wǔ

这句话大意是:候门开而入,乃驰遣召武。

shí qí zhèn chéng fú jìng yuǎn lēi jiá shì sān qiān jù dōng pí jǔ fēng yán jǐng

这句话大意是:时齐镇城伏敬远勒甲士三千据东陴,举烽严警。

wǔ dàn zhī bù yù bǎo chéng nǎi duō qǔ cái bǎo yǐ xiāo nán xiān guī

这句话大意是:武惮之,不欲保城,乃多取财宝, 以消难先归。

huáng kǎo yǐ sān qiān qí diàn dào luò nán jiē jiě ān ér wò

这句话大意是:皇考以三千骑殿,到洛南,皆解鞍而卧。

qí zhòng lái zhuī zhì yú luò běi

这句话大意是:齐众来追,至于洛北。

huáng kǎo wèi jiàng shì yuē dàn bǎo shí jīn zài sǐ dì zéi bì bù gǎn dù shuǐ

这句话大意是:皇考 谓将士曰:“但饱食,今在死地,贼必不敢度水。

shí bì qí bīng yáng ruò dù shuǐ huáng kǎo chí jiāng jī zhī

这句话大意是:”食毕,齐兵阳若度水,皇考驰 将击之;。

qí bīng bù gǎn bī suì xú yǐn ér hái

这句话大意是:齐兵不敢逼,遂徐引而还。

wǔ tàn yuē dá xī wǔ zì yán shì tiān xià jiàn r jīn rì fú yǐ

现代白话:武叹曰:“达奚武自言是天下健儿,今日服了。

jìn wèi zhù guó dà jiàng jūn

这句话大意是:” 进位柱国大将军。

wǔ chéng yuán nián jìn fēng duò guó gōng yì wàn hù bié shí jìng líng xiàn yī qiān hù shōu qí zū fù

这句话大意是:武成元年,进封隋国公,邑万户,别食竟陵县一千户,收其租赋。

bǎo dìng èr nián wèi dà sī kōng

这句话大意是:保定二年,为大司空。

shí cháo yì yǔ tū jué fá qí

这句话大意是:时朝议与突厥伐齐。

gōng qīng xián yǐ qí bīng qiáng guó fù hú lǜ míng yuè bù yì kě dāng bīng fēi shí wàn zhòng bù kě

这句话大意是:公卿咸以齐兵强国富,斛律明月不易可 当,兵非十万众不可。

huáng kǎo dú yuē wàn qí zú yǐ míng yuè shù zǐ yì hé néng wéi

现代白话:皇考独曰:“万骑足了,明月竖子,亦何能为!

sān nián nǎi yǐ huáng kǎo wèi yuán shuài dà jiàng jūn yáng zuǎn li mù wáng jié ěr zhū mǐn jí kāi fǔ yuán shòu tián hóng mù róng jìn děng jiē lì yān

现代白话:”三年,乃 以皇考为元帅,大将军杨纂、李穆、王杰、你朱敏及开府元寿、田弘、慕容近等皆 隶呢。

yòu lìng dá xī wǔ shuài bù qí sān wàn zì nán dào jìn qī huì jìn yáng

这句话大意是:又令达奚武帅步骑三万自南道进,期会晋阳。

huáng kǎo nǎi liú mǐn jù shén bēn yóu bīng hé shàng

这句话大意是:皇考乃留敏据什贲,游兵河上。

huáng kǎo chū wǔ chuān guò gù zhái jì xiān rén xiǎng jiàng shì dù juǎn èr shí yú chéng

这句话大意是:皇考出武川,过故宅,祭先人,飨将士,度卷二十余城。

qí rén shǒu xíng lǐng zhī ài huáng kǎo zòng qí bīng dà pò zhī liú yáng zuǎn zhūn líng qiū wèi hòu jù

这句话大意是:齐人守陉岭之隘,皇考纵 奇兵大破之,留杨纂屯灵丘为后拒。

tū jué mù gǎn kè hán kòng dì tóu kè hán bù lí kè hán děng yǐ shí wàn qí lái huì

这句话大意是:突厥木杆可汗控地头可汗、步离可汗等,以十 万骑来会。

sì nián zhēng yuè shuò gōng jìn yáng

这句话大意是:四年正月朔,攻晋阳。

shí dà xuě fēng hán qí rén nǎi xī qí jīng ruì gǔ zào ér chū

这句话大意是:时大雪风寒,齐人乃悉其精锐,鼓噪而出。

tū jué yǐn shàng xī shān bù kěn zhàn zhòng shī sè

这句话大意是:突厥 引上西山,不肯战,众失色。

huáng kǎo nǎi lǜ qī bǎi rén bù zhàn sǐ zhě shí sì wǔ

这句话大意是:皇考乃率七百人步战,死者十四五。

yǐ wǔ hòu qī nǎi bān shī

这句话大意是:以武后期,乃班 师。

qí rén yì bù gǎn bī

这句话大意是:齐人亦不敢逼。

tū jué nǎi zòng bīng dà lüè

这句话大意是:突厥乃纵兵大掠。

zì jìn yáng zhì píng chéng qī bǎi yú lǐ rén chù wú yí

这句话大意是:自晋阳至平城,七百余里,人畜无遗。

zhōu wǔ dì bài huáng kǎo wèi tài fù jìn gōng hù yǐ qí bù fù jǐ yǐ wéi jīng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:周武 帝拜皇考为太傅,晋公护以其不附己,以为泾州总管。

shì suì dà jūn yòu dōng fá jìn gōng hù chū luò yáng lìng huáng kǎo chū wò yě yǐ yìng jiē tū jué

这句话大意是:是岁,大军又东伐,晋公护 出洛阳,令皇考出沃野,以应接突厥。

shí jūn liáng shǎo zhū jiāng yōu zhī

这句话大意是:时军粮少,诸将忧之。

huáng kǎo yuē dāng huò yǐ jì shì ěr

这句话大意是:皇考曰:“当获以济 事耳。

nǎi zhāo yòu jī hú shǒu lǐng xián lìng zài zuò shǐ wáng jié shèng jūn róng míng gǔ ér chū

这句话大意是:”乃招诱稽胡首领,咸令在坐,使王杰盛军容鸣鼓而出。

huáng kǎo yáng guài wèn zhī

这句话大意是:皇考阳怪问之。

jié yuē dà zhǒng zǎi yǐ zhì luò yáng tiān zǐ wén yín xià jiān hú rǎo dòng gù shǐ jié jiù gōng chú zhī

这句话大意是:杰 曰:“大冢宰已至洛阳,天子闻银、夏间胡扰动,故使杰就攻除之。

yòu lìng tū jué shǐ zhě chí gào yuē kè hán gèng rù bīng zhōu liú bīng mǎ shí wàn zài cháng chéng xià gù lìng wèn gōng ruò yǒu jī hú bù fú yù lái gòng pò zhī

这句话大意是:”又令突厥使 者驰告曰:“可汗更入并州,留兵马十万在长城下,故令问公,若有稽胡不服,欲 来共破之。

zuò zhě jiē jù

这句话大意是:”坐者皆惧。

huáng kǎo wèi yù qiǎn zhī yú shì guī mìng kuì shū tián jī

这句话大意是:皇考慰喻遣之,于是归命,馈输填积。

shǔ jìn gōng hù xiān tuì huáng kǎo yì bà bīng ér hái zhèn

这句话大意是:属晋公护先退,皇 考亦罢兵而还镇。

yòu yǐ zhèng jì chēng zhào cì qián sān shí wàn bù wǔ bǎi pǐ gǔ èr qiān hú

这句话大意是:又以政绩称,诏赐钱三十万,布五百匹,谷二千斛。

yǐ jí hái jīng zhōu wǔ jí jìn gōng hù lǚ lín shì yān

现代白话:以疾还京, 周武及晋公护屡临视呢。

hōng zèng tài bǎo dū du tóng shuò děng shí sān zhōu jūn shì tóng zhōu cì shǐ běn guān rú gù

这句话大意是:薨,赠太保、都督同朔等十三州军事、同州刺史,本官如 故。

shì yuē huán gōng

这句话大意是:谥曰桓公。

kāi huáng yuán nián zhuī zūn wèi wǔ yuán huáng dì miào hào tài zǔ

这句话大意是:开皇元年,追尊为武元皇帝,庙号太祖。

dì wǔ yuán huáng dì zhī zhǎng zǐ yě

这句话大意是:帝,武元皇帝之长子也。

huáng bǐ yuē lǚ shì

这句话大意是:皇妣曰吕氏。

yǐ zhōu dà tǒng qī nián liù yuè guǐ chǒu yè shēng dì yú féng yì bō ruò sì

这句话大意是:以周大统七年六月癸丑夜,生帝于冯翊 波若寺。

yǒu zǐ qì chōng tíng

这句话大意是:有紫气充庭。

shí yǒu ní lái zì hé dōng wèi huáng bǐ yuē cǐ r suǒ cóng lái shén yì bù kě yú sú jiān chù zhī

这句话大意是:时有尼来自河东,谓皇妣曰:“此儿所从来甚异,不可于俗 间处之。

nǎi jiāng dì shě yú bié guǎn gōng zì fǔ yǎng

这句话大意是:”乃将帝舍于别馆,躬自抚养。

huáng bǐ bào dì hū jiàn tóu shàng chū jiǎo biàn tǐ qǐ lín zhuì dì yú de

这句话大意是:皇妣抱帝,忽见头上出角,遍体起鳞,坠 帝于地。

ní zì wài jiàn yuē yǐ jīng wǒ r zhì lìng wǎn dé tiān xià

这句话大意是:尼自外见,曰:“已惊我儿,致令晚得天下。

dì lóng hàn é shàng yǒu wǔ zhù rù dǐng mù guāng wài shè

这句话大意是:”帝龙颔,额上有五柱入顶, 目光外射;。

yǒu wén zài shǒu yuē wáng zì zhǎng shàng duǎn xià shěn shēn yán zhòng

这句话大意是:有文在手曰“王”字,长上短下,沈深严重。

chū rù tài xué suī zhì qīn nì bù gǎn xiá yě

这句话大意是:初入太学,虽至亲昵,不 敢狎也。

nián shí sì jīng zhào yǐn xuē shàn pì wèi gōng cáo

这句话大意是:年十四,京兆尹薛善辟为功曹。

shí wǔ yǐ huáng kǎo xūn shòu sàn qí cháng shì chē qí dà jiàng jūn yí tóng sān sī fēng chéng jì xiàn gōng

这句话大意是:十五,以皇考勋,授散骑常侍、车骑大将 军、仪同三司,封成纪县公。

shí liù qiān piào qí dà jiàng jūn jiā kāi fǔ

这句话大意是:十六,迁骠骑大将军,加开府。

zhōu wén dì jiàn ér tàn yuē cǐ r fēng gǔ fēi shì jiān rén

这句话大意是:周文帝见而叹曰: “此儿风骨,非世间人。

míng dì jí wèi shòu yòu xiǎo zōng bó jìn fēng dà xīng jùn gōng

这句话大意是:”明帝即位,授右小宗伯,进封大兴郡公。

míng dì cháng qiǎn shàn xiāng zhě lái hé shì dì

这句话大意是:明帝尝遣善相 者来和视帝。

hé guǐ duì yuē bù guò zhù guó

这句话大意是:和诡对曰:“不过柱国。

jì ér sī wèi dì yuē gōng dāng wèi tiān xià jūn bì dà zhū shā ér hòu dìng

这句话大意是:”既而私谓帝曰:“公当为天下君,必大诛 杀而后定。

zhōu wǔ dì jí wèi qiān zuǒ xiǎo gōng bó chū wèi suí zhōu cì shǐ jìn wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:周武帝即位,迁左小宫伯,出为随州刺史,进位大将军。

hòu zhēng hái yù huáng bǐ qǐn jí sān nián zhòu yè bù lí zuǒ yòu yǐ chún xiào chēng

这句话大意是:后征还,遇皇妣寝疾 三年,昼夜不离左右,以纯孝称。

yǔ wén hù zhí zhèng yóu jì dì lǚ jiāng hài yān

现代白话:宇文护执政,尤忌帝,屡将害呢。

lài dà jiàng jūn hóu fú hóu shòu děng jiù hù yǐ miǎn

这句话大意是:赖大将军侯伏 侯寿等救护以免。

hòu xí jué duò guó gōng

这句话大意是:后袭爵隋国公。

zhōu wǔ jì wèi huáng tài zǐ pìn dì cháng nǚ wèi fēi yì jiā lǐ zhòng

这句话大意是:周武既为皇太子娉帝长女为妃,益加礼重。

qí wáng xiàn yán yú zhōu wǔ yuē pǔ liù rú jiān xiàng mào chén měi jiàn zhī bù jué zì shī

这句话大意是:齐王 宪言于周武曰:“普六茹坚相貌,臣每见之,不觉自失。

kǒng fēi rén xià qǐng zǎo chú zhī

这句话大意是:恐非人下,请早除之。

zhōu wǔ yuē cǐ zhǐ kě wèi jiāng ěr

这句话大意是:” 周武曰:“此止可为将耳。

nèi shǐ wáng guǐ zhòu jiàn yuē huáng tài zǐ fēi shè jì zhǔ pǔ liù rú jiān yǒu fǎn xiāng

这句话大意是:”内史王轨骤谏曰:“皇太子非社稷主,普六茹坚有反 相。

zhōu wǔ bú yuè yuē bì tiān mìng jiāng ruò zhī hé

这句话大意是:”周武不悦曰:“必天命,将若之何?

dì shén jù shēn zì huì nì

这句话大意是:”帝甚惧,深自晦匿。

hòu cóng zhōu wǔ píng qí jìn zhù guó

这句话大意是:后从周武平齐, 进柱国。

yòu yǔ qí wáng xiàn pò qí rèn chéng wáng jiē yú jì zhōu chú dìng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:又与齐王宪破齐任城王湝于冀州,除定州总管。

xiān shì zhōu chéng mén jiǔ bì bù xíng qí rén bái wén xuān shí huò qǐng kāi zhī wén xuān bù xǔ yuē dāng yǒu shèng rén qǐ zhī

这句话大意是:先是州城门久闭不行,齐 人白:“文宣时,或请开之,文宣不许,曰:‘当有圣人启之。

jí dì zhì ér kāi zhī mò bù jīng yì

这句话大意是:’”及帝至而开之, 莫不惊异。

qiān bó zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:迁亳州总管。

zhōu xuān dì jí wèi yǐ hòu fù zhēng bài shàng zhù guó dà sī mǎ

这句话大意是:周宣帝即位,以后父,征拜上柱国、大司马。

dà xiàng chū qiān tài hòu chéng yòu sī wǔ é zhuǎn dà qián yí

这句话大意是:大象初,迁太后丞、右司武,俄 转大前疑。

zhōu xuān měi xún xìng héng wěi yǐ jū shǒu

这句话大意是:周宣每巡幸,恒委以居守。

shí zhōu xuān wèi xíng jīng shèng zhì qí fǎ shēn kè dì yǐ fǎ lìng zī zhāng fēi xīng huà zhī dào qiē jiàn bù nà

这句话大意是:时周宣为《刑经圣制》,其法深刻,帝以法 令滋章,非兴化之道,切谏,不纳。

dì wèi wàng yì lóng zhōu xuān pō yǐ wéi jì

这句话大意是:帝位望益隆,周宣颇以为忌。

shí zhōu xuān sì xìng nǚ bìng wèi huáng hòu zhēng chǒng xiāng huǐ

这句话大意是:时周宣四幸女并 为皇后,争宠相毁。

zhōu xuān měi wèi hòu yuē bì zú miè ěr jiā

现代白话:周宣每谓后曰:“必族灭你家。

yīn zhào dì mìng zuǒ yòu yuē ruò sè dòng jí shā zhī

这句话大意是:”因召帝,命左右曰:“若色 动,即杀之。

dì róng sè zì ruò suì miǎn

这句话大意是:”帝容色自若,遂免。

dà xiàng èr nián wǔ yuè yǐ dì wèi yáng zhōu zǒng guǎn jiāng fā bào zú jí ér zhǐ

这句话大意是:大象二年五月,以帝为扬州总管,将发,暴足疾而止。

yǐ wèi zhōu xuān bù yù

这句话大意是:乙未,周宣不悆。

shí jìng dì yòu chōng qián nèi shǐ shàng dài fū zhèng yì yù zhèng dài fū liú fǎng yǐ dì huáng hòu zhī fù zhòng wàng suǒ jí suì jiǎo zhào yǐn dì rù shì jí

这句话大意是:时静 帝幼冲,前内史上大夫郑译、御正大夫刘昉以帝皇后之父,众望所集,遂矫诏引帝 入侍疾。

yīn shòu yí fǔ zhèng dū du nèi wài zhū jūn shì

这句话大意是:因受遗辅政,都督内外诸军事。

dì kǒng zhōu shì zhū wáng zài fān shēng biàn chēng zhào wáng zhāo jiāng jià nǚ yú tū jué wèi cí yǐ zhēng zhī

这句话大意是:帝恐周氏诸王在籓生变,称赵王招将嫁女 于突厥为词以征之。

jǐ yǒu zhōu xuān bēng

这句话大意是:己酉,周宣崩。

gēng xū jìng dì zhào jiǎ huáng yuè zuǒ dà chéng xiàng bǎi guān zǒng jǐ ér tīng yān

现代白话:庚戌,静帝诏假黄钺、左大丞相,百官总己而 听呢。

yǐ zhèng yáng gōng wèi chéng xiàng fǔ yǐ zhèng yì wèi zhǎng shǐ liú yù fǎng wèi sī mǎ jù zhì liáo zuǒ

这句话大意是:以正阳宫为丞相府,以郑译为长史,刘悆昉为司马,具置僚佐。

zhōu xuān shí xíng zhèng jùn kù zhě xī gèng yǐ kuān dà zhī zhì tiān xià guī xīn yǐ

现代白话:周宣时刑政 峻酷者,悉更以宽大之制,天下归心了。

liù yuè zhào wáng zhāo chén wáng chún zhào wáng shèng dài wáng dá téng wáng qiāo bìng zhì cháng ān

这句话大意是:六月,赵王招、陈王纯、赵王盛、代王达、 滕王悄并至长安。

xiāng zhōu zǒng guǎn yù chí jiǒng zì yǐ sù jiàng zhì shì bù néng píng suì jǔ bīng

这句话大意是:相州总管尉迟迥自以宿将,至是不能平,遂举兵。

zhào wèi zhī shì xiǎng yīng xún rì jiān zhòng zhì shí yú wàn

这句话大意是:赵、魏之士响 应,旬日间,众至十余万。

yǔ wén zhòu yǐ xíng zhōu shí yù yǐ jiàn zhōu xí pí yǐ pèi jùn pí dì chā luō yǐ yǎn zhōu jiē yīng

这句话大意是:宇文胄以荥州,石悆以建州,席毗以沛郡,毗弟叉罗以 兖州,皆应。

jiǒng qiǎn zi zhì yú chén yǐ qiú yuán

这句话大意是:迥遣子质于陈,以求援。

dì mìng shàng zhù guó yún gōng wéi xiào kuān tǎo zhī

这句话大意是:帝命上柱国、郧公韦孝宽讨之。

yōng zhōu mù bì wáng xián jí zhào chén děng wǔ wáng móu zuò luàn dì zhí xián zhǎn zhī ér yǎn zhào wáng děng zuì

这句话大意是:雍州牧、毕 王贤及赵、陈等五王谋作乱,帝执贤斩之,而掩赵王等罪。

yīn zhào wǔ wáng jiàn lǚ shàng diàn

这句话大意是:因诏五王剑履上殿。

rù cháo bù qū yǐ ān zhī

这句话大意是:入 朝不趋,以安之。

shí wǔ wáng yīn móu zī shén dì yǐ jiǔ yáo zào zhào wáng guān qí zhǐ

这句话大意是:时五王阴谋滋甚,帝以酒肴造赵王,观其指。

zhào wáng fú jiǎ yú wò nèi dì lài yuán zhòu yǐ miǎn yú shì zhū zhào yuè èr wáng

这句话大意是:赵王伏甲于卧内, 帝赖元胄以免,于是诛赵、越二王。

bā yuè gēng wǔ wéi xiào kuān pò yù chí jiǒng zhǎn zhī chuán shǒu què xià yú dǎng xī píng

这句话大意是:八月庚午,韦孝宽破尉迟迥,斩之,传首阙下, 余党悉平。

chū jiǒng zhī luàn yún zhōu zǒng guǎn sī mǎ xiāo nán jù zhōu yīng jiǒng huái nán zhōu xiàn duō cóng zhī

这句话大意是:初,迥之乱,郧州总管司马消难据州应迥,淮南州县多从之。

xiāng zhōu zǒng guǎn wáng yì tǎo zhī xiāo nán bēn chén

这句话大意是:襄州总管 王谊讨之,消难奔陈。

jīng yǐng qún mán chéng xìn ér qǐ mìng bó zhōu zǒng guǎn hè ruò yì tǎo píng zhī

这句话大意是:荆、郢群蛮乘衅而起,命亳州总管贺若谊讨平之。

xiān shì shàng zhù guó wáng qiān wèi yì zhōu zǒng guǎn yì yōng zhòng yì shǔ yǐ kuāng fù wèi cí

这句话大意是:先是,上 柱国王谦为益州总管,亦拥众邑、蜀,以匡复为辞。

dì yǐ dōng xià shān nán wéi shì wèi huáng zhì tǎo qiān suì zhūn jiàn kǒu xiàn shǐ zhōu

这句话大意是:帝以东夏、山南为事,未遑致 讨,谦遂屯剑口,陷始州。

zhì shì nǎi mìng shàng zhù guó liáng ruì tǎo píng zhī chuán shǒu què xià

这句话大意是:至是,乃命上柱国梁睿讨平之,传首阙下。

huī jiàn gé zhī xiǎn yǐ jué hǎo luàn zhī méng yān

现代白话:隳剑阁之险, 以绝好乱之萌呢。

jiǔ yuè rén zǐ zhōu dì jìn dì dà chéng xiàng

这句话大意是:九月壬子,周帝进帝大丞相。

shí yuè zhōu dì zhào zhuī zèng huáng zēng zǔ liè wèi zhù guó tài bǎo dū du shí zhōu zhū jūn shì xú zhōu cì shǐ duò guó gōng shì yuē kāng

这句话大意是:十月,周帝诏追赠皇曾祖烈为柱国、 太保、都督十州诸军事、徐州刺史、隋国公,谥曰康。

huáng zǔ zhēn wèi zhù guó dū du shí sān zhōu zhū jūn shì tóng zhōu cì shǐ duò guó gōng shì yuē xiàn

这句话大意是:皇祖祯为柱国、都督十三州 诸军事、同州刺史、隋国公,谥曰献。

huáng kǎo zhōng wéi shàng zhù guó tài shī dà zhǒng zǎi dū du shí sān zhōu zhū jūn shì yōng zhōu mù

这句话大意是:皇考忠为上柱国、太师、大冢宰、都督十三 州诸军事、雍州牧。

rén xū zhū chén wáng chún

这句话大意是:壬戌,诛陈王纯。

zhōu dì jìn dì dà zhǒng zǎi wǔ fǔ zǒng yú tiān guān

这句话大意是:周帝进帝大冢宰,五府总于天官。

shí yī yuè xīn wèi zhū dài wáng dá téng wáng qiāo

这句话大意是:十一月辛 未,诛代王达、滕王悄。

shí èr yuè jiǎ zǐ zhōu dì shòu dì xiàng guó zǒng bǎi kuí qù dū du nèi wài zhū jūn shì dà zhǒng zǎi zhī hào jìn jué wèi wáng

这句话大意是:十二月甲子,周帝授帝相国,总百揆,去都督内外诸军事、 大冢宰之号,进爵为王。

yǐ duò zhōu zhī chóng yè

这句话大意是:以隋州之崇业,。

yún zhōu zhī ān lù chéng yáng

这句话大意是:郧州之安陆、城阳,。

wēn zhōu zhī yí rén

这句话大意是:温州之宜人,。

yīng zhōu zhī píng jìng shàng míng

这句话大意是:应州之 平靖、上明,。

shùn zhōu zhī huái nán

这句话大意是:顺州之淮南,。

shì zhōu zhī yǒng chuān

这句话大意是:士州之永川,。

chāng zhōu zhī guǎng chāng ān chāng

这句话大意是:昌州之广昌、安昌,。

shēn zhōu zhī yì yáng huái ān

这句话大意是:申州之义阳、淮安,。

xi zhōu zhī xīn cài jiàn ān

这句话大意是:息州之新蔡、建安,。

yù zhōu zhī rǔ nán lín yǐng guǎng níng chū ān

现代白话:豫州之你南、临颍、广宁、初安,。

cài zhōu zhī cài yáng

这句话大意是:蔡州之蔡阳,。

yǐng zhōu zhī hàn dōng èr shí jùn wèi duò guó

这句话大意是:郢州之汉东二 十郡为隋国。

jiàn lǚ shàng diàn rù cháo bù qū zàn bài bù míng bèi jiǔ cì zhī lǐ

这句话大意是:剑履上殿,入朝不趋,赞拜不名,备九锡之礼。

jiā xǐ fú yuǎn yóu guān xiāng guó yìn lǜ lì shòu wèi zài zhū hóu wáng shàng

这句话大意是:加玺绂、远游冠,相 国印绿𫄫绶,位在诸侯王上。

duò guó zhì chéng xiàng yǐ xià yī yī jiù shì

这句话大意是:隋国置丞相以下,一依旧式。

dì zài ràng nǎi shòu wáng jué shí jùn ér yǐ

这句话大意是:帝再让,乃受王爵,十 郡而已。

zhōu dì zhào jìn huáng zǔ huáng kǎo jué bìng wèi wáng fū rén wèi wáng fēi

这句话大意是:周帝诏进皇祖、皇考爵并为王,夫人为王妃。

dà dìng yuán nián èr yuè rén zǐ xià lìng yuē yǐ qián cì xìng jiē fù qí jiù

这句话大意是:大定元年二月壬子,下令曰:“以前赐姓,皆复其旧。

jiǎ yín dì shòu jiǔ cì zhī lǐ

这句话大意是:”甲寅,帝受九锡之礼。

bǐng chén zhōu dì yòu zhào dì miǎn shí yǒu èr liú jiàn tiān zǐ jīng qí

这句话大意是:丙辰,周帝又诏帝冕十有二旒,建天子旌旗;。

chū jǐng rù bì chéng jīn gēn chē jià liù mǎ bèi wǔ shí fù chē zhì máo tóu yún hǎn

这句话大意是:出警入跸,乘金根车,驾六马,备五 时副车,置旄头云罕;。

yuè wǔ bā yì shè zhōng zhūn gōng xiàn

这句话大意是:乐舞八佾,设钟谆宫县;。

wáng fēi wèi wáng hòu shì zǐ wèi tài zǐ

这句话大意是:王妃为王后,世子为太子。

qián hòu sān ràng nǎi shòu

这句话大意是:前后三 让,乃受。

é ér xià zhào yī táng yú hàn wèi gù shì

这句话大意是:俄而下诏,依唐虞、汉魏故事。

dì sān ràng bù xǔ

这句话大意是:帝三让,不许。

nǎi qiǎn tài fù shàng zhù guó sì guó gōng chūn fèng cè yuē

这句话大意是:乃遣太傅、上柱国、 巳国公椿奉册曰:。

zī ěr xiàng guó duò wáng yuè ruò shàng gǔ zhī chū

现代白话:咨你相国隋王,粤若上古之初。

yuán qǐ qīng zhuó jiàng fú shòu shèng wèi tiān xià jūn

这句话大意是:爰启清浊,降符授圣,为天下君;。

shì shàng dì ér lǐ zhào shù hé bǎi líng ér lì wàn wù

这句话大意是:事上帝而理 兆庶,和百灵而利万物;。

fēi yǐ qū yǔ zhī fù wèi yǐ chén jí wèi zūn

这句话大意是:非以区宇之富,未以宸极为尊。

dà tíng xuān yuán yǐ qián lí lián hè xū zhī rì xián yǐ wú wéi wú yù bù jiāng bù yíng

这句话大意是:大庭、轩辕以前,骊连、 赫胥之日,咸以无为无欲,不将不迎。

xiá zāi qí xiáng bù kě wén yǐ

现代白话:遐啊,其详不可闻已。

jué yǒu zǎi jí yí wén kě guān shèng mò yú yú yáo měi wèi guò yú shùn

这句话大意是:厥有载籍,遗文可观, 圣莫逾于尧,美未过于舜。

yáo de tài wèi yǐ zuò yùn héng zhī piān

这句话大意是:尧得太尉,已作运衡之篇;。

shùn yù sī kōng biàn xù jīng huá zhī jié

这句话大意是:舜遇司空,便叙菁华之竭。

qiān cháng tuō xǐ èr gōng shè xiǎng bǎi guān guī yǔ ruò dì zhī chū

这句话大意是:褰裳脱屣,二宫设飨,百官归禹,若帝之初。

sī gài shang zé tiān shí bù gǎn bù shòu

这句话大意是:斯盖上则天时,不敢不授;。

xià zhī tiān mìng bù gǎn bù shòu

这句话大意是:下祗天命, 不敢不受。

tāng dài yú xià wǔ gé yú yīn gān gē yī ràng suī fù yì kuí yìng tiān shùn rén qí dào mǐ yì

这句话大意是:汤代于夏,武革于殷,干戈揖让,虽复异揆,应天顺人,其道靡异。

zì hàn qì jìn yǒu wèi zhì zhōu tiān lì zhú yù sòng zhī guī shén dǐng suí ōu gē zhī qù

这句话大意是:自 汉迄晋,有魏至周,天历逐狱讼之归,神鼎随讴歌之去。

dào gāo zhě chēng dì lù jǐn zhě bù wáng

这句话大意是:道高者称帝,禄尽者不王;。

yǔ fu wén zǔ shén zōng wú yǐ bié yě

这句话大意是:与夫文祖神宗,无以别也。

zhōu dé jiāng jǐn huò nán pín xìng

这句话大意是:周德将尽,祸难频兴。

zōng qī jiān huí xián jiāng qiè fā gù zhān gōng què jiāng tú zōng shè

这句话大意是:宗戚奸回,咸将窃发,顾瞻宫阙, 将图宗社。

fān wéi lián lǜ nì luàn xiāng xún yáo dàng sān fāng bù hé rú lì

这句话大意是:籓维连率,逆乱相寻,摇荡三方,不合如砺。

shé xíng niǎo jué tóu zú wú suǒ

这句话大意是:蛇行鸟攫,投足无所。

wáng shòu tiān míng mìng ruì dé zài gōng

这句话大意是:王 受天明命,睿德在躬。

jiù tuí yùn zhī jiān kuāng zhuì dì zhī yè

这句话大意是:救颓运之艰,匡坠地之业;。

yuán dà chuān zhī ruò jiù liáo yuán zhī huǒ

这句话大意是:援大川之溺,救燎原之火;。

chú qún xiōng yú chéng shè kuò yāo qì yú yuǎn fú

这句话大意是:除群 凶于城社,廓妖气于远服。

zhì dé hé yú zào huà shén yòng qià yú tiān rǎng

这句话大意是:至德合于造化,神用洽于天壤;。

bā jí jiǔ yě wàn fāng sì yì yuán shǒu fāng zú mò bù lè tuī

这句话大意是:八极九野,万方四裔, 圆首方足,莫不乐推。

wǎng suì cháng xīng yè sǎo jīng tiān zhòu jiàn

这句话大意是:往岁长星夜扫,经天昼见。

bā fēng bǐ xià hòu zhī zuò wǔ wěi tóng hàn dì zhī jù chú jiù zhī zhēng zhāo rán zài shàng

这句话大意是:八风比夏后之作,五纬同汉帝之 聚,除旧之征,昭然在上。

jìn zhě chì què jiàng zhǐ xuán guī xiào líng zhōng shí biàn yīn jiāo yú chū xué yǒu xīn zhī kuàng huàn yān zài xià

现代白话:近者赤雀降祉,玄龟效灵,钟石变音,蛟鱼出穴,有新 之贶,焕呢在下。

jiǔ qū guī wǎng bǎi líng xié zàn rén shén zhǔ wàng wǒ bù dú zhī

这句话大意是:九区归往,百灵协赞,人神属望,我不独知。

yǎng zhī huáng líng fǔ shùn rén yuàn jìng yǐ dì wèi chán yú ěr gōng

现代白话:仰祗皇灵,俯顺人 愿,敬以帝位,禅于你躬。

tiān zuò gào qióng tiān lù yǒng zhōng

这句话大意是:天祚告穷,天禄永终。

wū hū

这句话大意是:于戏!

wáng qí yǔn zhí jué hé yí xíng diǎn xùn

这句话大意是:王其允执厥和,仪刑典训;。

shēng yuán qiū ér jìng cāng hào yù huáng jí ér fǔ qián lí fù shuài tǔ zhī xīn huī wú jiāng zhī zuò kě bù shèng yú

这句话大意是:升圆丘而敬苍昊,御皇极而抚黔黎,副率土之心,恢无疆之祚,可不盛欤!

qiǎn dà zōng bó dà jiàng jūn jīn chéng gōng zhào xiè fèng huáng dì xǐ fú bǎi guān quàn jìn dì nǎi shòu yān

现代白话:遣大宗伯、大将军、金城公赵蟹奉皇帝玺绂,百官劝进,帝乃受呢。

kāi huáng yuán nián chūn èr yuè jiǎ zǐ zì xiāng fǔ cháng fú rù gōng bèi lǐ jí huáng dì wèi yú lín guāng diàn

这句话大意是:开皇元年 春二月甲子,自相府常服入宫,备礼即皇帝位于临光殿。

shè tán yú nán jiāo qiǎn jiān tài fù shàng zhù guó shān gōng dòu chì chái liáo gào tiān

这句话大意是:设坛于南郊,遣兼太傅、 上柱国、邓公窦炽柴燎告天。

shì rì gào miào

这句话大意是:是日,告庙。

dà shè gǎi yuán

这句话大意是:大赦,改元。

jīng shī qìng yún jiàn

这句话大意是:京师庆云见。

gǎi zhōu guān yī hàn wèi zhī jiù

这句话大意是:改周官,依 汉、魏之旧。

zhì yǐ xiàng guó sī mǎ gāo zhān wèi shàng shū zuǒ pú yè jiān nà yán

这句话大意是:制:以相国司马高谵为尚书左仆射兼纳言,。

xiàng guó sī lù yú qìng zé wèi nèi shǐ jiān jiān shǐ bù shàng shū

这句话大意是:相国司录虞庆则为内史监 兼史部尚书,。

xiàng guó nèi láng lǐ dé lín wèi nèi shǐ lìng

这句话大意是:相国内郎李德林为内史令,。

shàng kāi fǔ wéi shì kāng wèi lǐ bù shàng shū

这句话大意是:上开府韦世康为礼部尚书,。

shàng kāi fǔ yuán huī wèi dōu guān shàng shū

这句话大意是:上开府元晖为 都官尚书,。

kāi fǔ hù bù shàng shū yuán yán wèi bīng bù shàng shū

这句话大意是:开府、户部尚书元岩为兵部尚书,。

shàng yí tóng sī zōng cháng sūn pí wèi gōng bù shàng shū

这句话大意是:上仪同、司宗长孙毗为工部尚书,。

shàng yí tóng sī huì yáng shàng xī wèi dù zhī shàng shū

这句话大意是:上 仪同、司会杨尚希为度支尚书,。

yōng zhōu mù yáng huì wèi zuǒ wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:雍州牧杨惠为左卫大将军。

yǐ chǒu zhuī zūn huáng kǎo wèi wǔ yuán huáng dì miào hào tài zǔ

这句话大意是:乙丑,追尊皇考为武元 皇帝,庙号太祖;。

huáng bǐ lǚ shì wèi yuán míng huáng hòu

这句话大意是:皇妣吕氏为元明皇后。

gǎi zhōu shì zuǒ shè yòu miào zhì wèi yòu shè zuǒ miào

这句话大意是:改周氏左社右庙制为右社左庙。

qiǎn bā shǐ xún shěng fēng sú

这句话大意是:遣八使巡 省风俗。

bǐng yín xiū miào shè

这句话大意是:丙寅,修庙社。

lì wáng hòu dú gū shì wèi huáng hòu wáng tài zǐ yǒng wèi huáng tài zǐ

这句话大意是:立王后独孤氏为皇后,王太子勇为皇太子。

dīng mǎo yǐ dà jiàng jūn zhào xiè wèi shàng shū yòu pú yè yǐ shàng kāi fǔ yī lóu yàn gōng wèi yòu wǔ hou dà jiàng jūn

这句话大意是:丁卯,以大将 军赵蟹为尚书右仆射,以上开府伊娄彦恭为右武候大将军。

jǐ sì yǐ wǔ qiān hù fēng zhōu dì jiè guó gōng wèi duò shì bīn

这句话大意是:己巳,以五千户封周帝 介国公为隋室宾;。

jīng qí chē fú lǐ yuè yī rú qí jiù

这句话大意是:旌旗车服礼乐,一如其旧;。

shàng shū bù wéi biǎo dá biǎo bù chēng zhào

这句话大意是:上书不为表,答表不称诏。

zhōu shì zhū wáng jǐn jiàng wèi gōng

这句话大意是:周氏诸王, 尽降为公。

xīn wèi yǐ huáng dì tóng ān jùn gōng shuǎng wèi yōng zhōu mù

这句话大意是:辛未,以皇弟同安郡公爽为雍州牧。

yǐ hài fēng huáng dì shào guó gōng huì wèi téng wáng tóng ān gōng shuǎng wèi wèi wáng huáng zǐ yàn mén gōng guǎng wéi jìn wáng jùn wèi qín wáng xiù wèi yuè wáng liàng wèi hàn wáng

这句话大意是:乙亥,封皇弟邵国公慧为滕王,同 安公爽为卫王,皇子雁门公广为晋王,俊为秦王,秀为越王,谅为汉王。

bīng zhōu zǒng guǎn li mù wèi tài shī shàng zhù guó dòu chì wèi tài fù yōu zhōu zǒng guǎn yú yì wèi tài wèi guān guó gōng tián rén gōng wèi tài zǐ tài shī wǔ dé jùn gōng liǔ mǐn wèi tài zǐ tài bǎo

这句话大意是:并州总管 李穆为太师,上柱国窦炽为太傅,幽州总管于翼为太尉,观国公田仁恭为太子太师, 武德郡公柳敏为太子太保。

dīng chǒu yǐ jìn wáng guǎng wéi bīng zhōu zǒng guǎn fēng chén liú jùn gōng zhì jī wèi cài wáng xīng chéng jùn gōng jìng wéi dào wáng

这句话大意是:丁丑,以晋王广为并州总管,封陈留郡公智积为蔡王, 兴城郡公静为道王。

wù yín gǎi dōng jīng fǔ wèi shàng shū shěng fā guān niú wǔ qiān tóu fēn cì pín rén

这句话大意是:戊寅,改东京府为尚书省,发官牛五千头,分赐贫人。

sān yuè xuān rén mén huái shù lián lǐ zhòng zhī nèi fù

这句话大意是:三月, 宣仁门槐树连理,众枝内附。

rén wǔ bái láng guó xiàn fāng wù

这句话大意是:壬午,白狼国献方物。

dīng hài zhào quǎn mǎ qì wán kǒu wèi bù dé xiàn shàng

这句话大意是:丁亥,诏犬马器玩口味,不得 献上。

wù zǐ chí shān zé jìn

这句话大意是:戊子,弛山泽禁。

jǐ chǒu yí zhōu fēi lián lǐ shù zhí yú gōng tíng

这句话大意是:己丑,移盩啡连理树植于宫庭。

wù xū yǐ tài zi shǎo bǎo sū wēi jiān nà yán lì bù shàng shū

这句话大意是:戊戌,以太子少保苏威兼 纳言、吏部尚书。

gēng zǐ zhào qián dài pǐn jué xī yī jiù dìng

这句话大意是:庚子,诏前代品爵,悉依旧定。

dīng wèi liáng xiāo kuī shǐ qí tài zǎi xiāo yán lái hè

这句话大意是:丁未,梁萧岿使其太宰萧岩来贺。

xià sì yuè xīn sì dà shè

这句话大意是:夏四月辛巳,大赦。

wù xū tài cháng sàn lè bìng miǎn wèi biān hù

这句话大意是:戊戌,太常散乐并免为编户。

jìn zá lè bǎi xì

这句话大意是:禁杂乐百戏。

xīn chǒu chén rén lái pìn yú zhōu zhì ér shàng yǐ shòu shàn zhì zhī jiè guó

这句话大意是:辛丑,陈人来聘于 周,至而上已受禅,致之介国。

shì yuè fā jī hú xiū kǒng cháng chéng èr xún ér ba

这句话大意是:是月,发稽胡修恐长城,二旬而罢。

wǔ yuè wù wǔ fēng hán guó gōng yáng xióng wèi guǎng píng wáng yǒng kāng jùn gōng yáng hóng wèi hé jiān wáng

这句话大意是:五月戊午,封 邗国公杨雄为广平王,永康郡公杨弘为河间王。

xīn wèi jiè gōng hōng shàng jǔ āi yú cháo táng shì yuē zhōu jìng dì

这句话大意是:辛未,介公薨,上举哀于朝堂,谥 曰周静帝。

liù yuè guǐ wèi zhào yǐ chū shòu mìng chì què jiàng xiáng tuī wǔ dé xiāng shēng wèi huǒ sè

这句话大意是:六月癸未,诏以初受命,赤雀降祥,推五德相生,为火色。

qí jiāo jí shè miào yī fú miǎn zhī yí

这句话大意是:其郊及社、 庙,依服冕之仪;。

ér cháo huì zhī fú qí zhì xī shēng jǐn shàng chì róng fú shàng huáng

这句话大意是:而朝会之服、旗帜、牺牲尽尚赤,戎服尚黄。

qiū qī yuè yǐ mǎo shàng shǐ fú huáng bǎi liáo bì hè

这句话大意是:秋七月乙卯,上始 服黄,百僚毕贺。

bā yuè rén wǔ fèi dōng jīng guān

这句话大意是:八月壬午,废东京官。

jiǎ wǔ qiǎn lè ān gōng yuán xié jī tǔ yù hún yú qīng hǎi pò ér jiàng zhī

这句话大意是:甲午,遣乐安公元谐击吐谷浑于青海,破 而降之。

jiǔ yuè wù shēn qiǎn shǐ zhèn gěi zhàn wáng zhě jiā

这句话大意是:九月戊申,遣使振给战亡者家。

gēng wǔ chén jiāng zhōu luó gōng xiàn hú shù xiāo mó hē kòu jiāng běi

这句话大意是:庚午,陈将周罗攻陷胡墅,萧摩诃寇江 北。

xīn wèi yǐ yuè wáng xiù wèi yì zhōu zǒng guǎn gǎi fēng shǔ wáng

这句话大意是:辛未,以越王秀为益州总管,改封蜀王。

rén shēn yǐ xuē gōng zhǎng sūn lǎn sòng ān gōng yuán jǐng shān bìng wéi xíng jūn yuán shuài

这句话大意是:壬申,以薛公长孙览、宋安公元景山 并为行军元帅。

fá chén réng lìng shàng shū zuǒ pú yè gāo zhān jié dù zhū jūn

这句话大意是:伐陈,仍令尚书左仆射高谵节度诸军。

shì yuè xíng wǔ zhū qián

这句话大意是:是月,行五铢钱。

dōng shí yuè yǐ yǒu bǎi jì wáng fú yú chāng qiǎn shǐ lái hè

这句话大意是:冬十月乙 酉,百济王扶余昌遣使来贺。

shòu chāng shàng kāi fǔ yí tóng sān sī dài fāng jùn gōng

这句话大意是:授昌上开府仪同三司、带方郡公。

wù zǐ xíng xīn lǜ

这句话大意是:戊子,行新律。

rén chén xíng xìng qí zhōu

这句话大意是:壬 辰,行幸岐州。

shí yī yuè yǐ mǎo yǐ yǒng fù jùn gōng dòu róng dìng wèi yòu wǔ hou dà jiàng jūn

这句话大意是:十一月乙卯,以永富郡公窦荣定为右武候大将军。

qiǎn jiān sàn qí shì láng zhèng zǒng shǐ yú chén

这句话大意是:遣兼散骑侍郎郑 捴使于陈。

jǐ sì yǒu liú xīng rú zhuì qiáng guāng zhào yú de

这句话大意是:己巳,有流星如坠墙,光照于地。

shí èr yuè jiǎ shēn yǐ lǐ bù shàng shū wéi shì kāng wèi lì bù shàng shū

这句话大意是:十二月甲申,以礼部尚书韦世康为吏 部尚书。

gēng zǐ zhì zì qí zhōu

这句话大意是:庚子,至自岐州。

rén yín gāo lí wáng gāo yáng qiǎn shǐ cháo gòng shòu yáng dà jiàng jūn liáo dōng jùn gōng

这句话大意是:壬寅,高丽王高阳遣使朝贡,授阳大将军、辽东郡公。

tài zǐ tài bǎo liǔ mǐn zú

这句话大意是:太子太保柳敏卒。

shì suì mò hé tū jué ā bō kè hán shā bō lüè kè hán bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是岁,靺鞨、突厥阿波可汗、沙钵略可汗并遣使朝贡。

èr nián chūn zhēng yuè gēng shēn chén xuān dì cú

这句话大意是:二年春正月庚申,陈宣帝殂。

xīn yǒu zhì hé běi dào héng tái shàng shū shěng yú bīng zhōu yǐ jìn wáng guǎng wéi shàng shū lìng

这句话大意是:辛酉,置河北道行台尚书省于并州,以晋王广为 尚书令。

zhì hé nán dào héng tái shàng shū shěng yú luò zhōu yǐ qín wáng jùn wèi shàng shū lìng

这句话大意是:置河南道行台尚书省于洛州,以秦王俊为尚书令。

zhì xī nán dào héng tái shàng shū shěng yú yì zhōu yǐ shǔ wáng xiù wèi shàng shū lìng

这句话大意是:置西南道行台尚书省于 益州,以蜀王秀为尚书令。

wù chén chén rén qiǎn shǐ qǐng hé qiú guī hú shù

这句话大意是:戊辰,陈人遣使请和,求归胡墅。

jiǎ xū zhào jǔ xián liáng

这句话大意是:甲戌,诏举贤良。

èr yuè jǐ chǒu zhào yǐ chén yǒu sàng mìng gāo jiǒng děng bān shī

这句话大意是:二 月己丑,诏以陈有丧,命高颎等班师。

gēng yín jiā jìn wáng guǎng zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn qín wáng jùn yòu wǔ wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:庚寅,加晋王广左武卫大将军,秦王俊右武 卫大将军。

gēng zǐ jīng shī yǔ tǔ

这句话大意是:庚子,京师雨土。

sān yuè chū mìng rù gōng diàn mén tōng jí

这句话大意是:三月,初命入宫殿门通籍。

wù shēn kāi qú yǐn zhù yáng shuǐ yú sān zhì yuán

这句话大意是:戊申,开渠引柱阳水于三 畤原。

xià sì yuè dīng chǒu yǐ níng zhōu cì shǐ dòu róng dìng wèi zuǒ wǔ hou dà jiàng jūn

这句话大意是:夏四月丁丑,以宁州刺史窦荣定为左武候大将军。

gēng yín dà jiàng jūn hán sēng shòu pò tū jué yú jī tóu shān shàng zhù guó li chōng pò tū jué yú hé běi shān

这句话大意是:庚寅,大将军韩僧寿破突 厥于鸡头山,上柱国李充破突厥于河北山。

wǔ yuè wù shēn yǐ shàng kāi fǔ zhǎng sūn píng wèi dù zhī shàng shū

这句话大意是:五月戊申,以上开府长孙平为度支尚书。

jǐ yǒu yǐ hàn gù shàng qīn shěng qiú tú qí rì dà yǔ

这句话大意是:己酉,以旱故,上亲省囚徒,其日大雨。

jǐ wèi gāo bǎo níng kòu píng zhōu tū jué rù cháng chéng

这句话大意是:己未,高宝宁寇平州,突厥入长城。

gēng shēn yǐ yù zhōu cì shǐ huáng fǔ jī wèi dōu guān shàng shū

这句话大意是:庚申, 以豫州刺史皇甫绩为都官尚书。

jiǎ zǐ gǎi chuán guó xǐ yuē shòu mìng xǐ

这句话大意是:甲子,改传国玺曰受命玺。

dīng mǎo zhì rén nián liù shí yǐ shàng miǎn kè

这句话大意是:丁卯,制人年六十以上 免课。

liù yuè rén wǔ yǐ tài fǔ qīng sū xiào cí wèi bīng bù shàng shū

这句话大意是:六月壬午,以太府卿苏孝慈为兵部尚书。

jiǎ shēn shǐ shǐ diào yú chén

这句话大意是:甲申,使使吊于陈。

yǐ yǒu shàng zhù guó li chōng pò tū jué yú mǎ yì

这句话大意是:乙酉,上柱国 李充破突厥于马邑。

bǐng shēn zhào yuē

这句话大意是:丙申诏曰:。

zhèn zhī fèng shàng xuán qún lín wàn guó

这句话大意是:朕祗奉上玄,群临万国。

shǔ shēng líng zhī bì chù qián dài zhī gōng yǐ wéi zuò zhī zhě láo jū zhī zhě yì

这句话大意是:属生灵之弊,处前代之宫,以为作之者劳,居之者逸。

gǎi chuàng zhī shì xīn wèi huáng yě

这句话大意是:改创之事,心未遑也。

ér wáng gōng dà chén chén móu xiàn cè xián yún xī nóng yǐ jiàng zhì yú jī liú yǒu dāng shì ér lǚ qiān wú gé mìng ér bù xǐ

这句话大意是:而王公大臣,陈谋献策,咸云:羲、农以降,至于姬、刘, 有当世而屡迁,无革命而不徙。

cáo mǎ zhī hòu shí jiàn yīn xún nǎi mò shì zhī yàn ān fēi wǎng shèng zhī hóng yì

这句话大意是:曹、马之后,时见因循,乃末世之宴安,非往圣之 宏义。

cǐ chéng cóng hàn diāo cán rì jiǔ lǚ wèi zhàn chǎng jiù jīng sāng luàn

这句话大意是:此城从汉,雕残日久,屡为战场,旧经丧乱。

jīn zhī gōng shì jìn dài quán yí yòu fēi móu shì cóng guī zhān xīng kuí rì

这句话大意是:今之宫室,近代权宜,又非谋 筮从龟,瞻星揆日;。

bù zú jiàn huáng wáng zhī yì hé dà zhòng suǒ jù

这句话大意是:不足建皇王之邑,合大众所聚。

lùn biàn tōng zhī shù jù yōu xiǎn zhī qíng

这句话大意是:论变通之数,具幽显之情。

tóng xīn gù qǐng cí qíng shēn qiè

这句话大意是:同 心固请,词情深切。

rán zé jīng shī bǎi guān zhī fǔ sì hǎi guī xiàng fēi zhèn yī rén zhī suǒ dú yǒu

这句话大意是:然则京师百官之府,四海归向,非朕一人之所独有。

gǒu lì yú wù qí kě wéi hu

这句话大意是:苟利于物, 其可违吗。

qiě yīn zhī wǔ qiān kǒng rén jǐn yuàn

这句话大意是:且殷之五迁,恐人尽怨。

shì zé yǐ jí xiōng zhī tǔ zhì cháng duǎn zhī mìng móu xīn qù gù rú nóng wàng qiū suī zé qú láo qí jiū ān zhái

这句话大意是:是则以吉凶之土,制长短之命,谋新去故,如 农望秋:虽则劬劳,其究安宅。

jīn qū yǔ níng yī yīn yáng shùn xù ān ān yǐ qiān wù huái xū yuàn

这句话大意是:今区宇宁一,阴阳顺序,安安以迁,勿怀胥怨。

lóng shǒu shān chuān yuán xiù lì huì wù zī fù bǔ shí xiāng tǔ yi jiàn dū yì

这句话大意是:龙 首山川原秀丽,卉物滋阜,卜食相土,宜建都邑。

dìng dǐng zhī jī yǒng gù wú qióng zhī yè zài sī

这句话大意是:定鼎之基永固,无穷之业在斯。

gōng sī fǔ zhái guī mó yuǎn jìn yíng gòu zī xū suí shì xiū rōng

这句话大意是:公私府宅,规模远近,营构资须,随事修茸。

réng zhào zuǒ pú yè gāo jiǒng jiāng zuò dà jiàng liú lóng jù lù jùn gōng hè lóu zi gàn tài fǔ shǎo qīng gāo lóng chā děng chuàng zào xīn dū

这句话大意是:仍诏左仆射高颎、将作大匠刘龙、钜鹿郡公贺娄子干、太府少卿高龙叉等创造 新都。

qiū qī yuè guǐ sì zhào xīn zhì dōu chù fén mù lìng xī qiān zàng shè jì réng gěi rén gōng

这句话大意是:秋七月癸巳,诏新置都处坟墓,令悉迁葬设祭,仍给人功;。

wú zhǔ zhě mìng guān wèi bìn zàng

这句话大意是:无主者,命官为 殡葬。

jiǎ wǔ xíng xīn lìng

这句话大意是:甲午,行新令。

dōng shí yuè yǐ chè huǐ gù xǐ jū dōng gōng

这句话大意是:冬十月,以撤毁故,徙居东宫。

gěi nèi wài guān rén lù

这句话大意是:给内外官人禄。

guǐ yǒu huáng tài zi yǒng tún bīng xián yáng yǐ bèi hú lǔ

这句话大意是:癸酉,皇太 子勇屯兵咸阳,以备胡虏。

gēng yín shàng jí yù xiǎng bǎi liáo yú guān dé diàn cì qián bó jiē rèn zì qǔ jìn lì yǐ chū

这句话大意是:庚寅,上疾愈,享百僚于观德殿,赐钱帛,皆任自取, 尽力以出。

xīn mǎo yǐ yíng xīn dū fù jiān hè lóu zi gàn wèi gōng bù shàng shū

这句话大意是:辛卯,以营新都副监贺娄子干为工部尚书。

shí yī yuè bǐng wǔ chū mìng wèi fāng zhèn zhàn fǎ jí zhì jūn yíng tú yàng xià zhū jūn fǔ yǐ nǐ zhēng tū jué

这句话大意是:十一月丙午,初命为方阵战 法,及制军营图样,下诸军府,以拟征突厥。

shí èr yuè xīn wèi shàng jiǎng wǔ yú hòu yuán

这句话大意是:十二月辛未,上讲武于后园。

jiǎ xū shàng zhù guó dòu yì zú

这句话大意是:甲戌, 上柱国窦毅卒。

bǐng zǐ míng xīn dū yuē dà xīng chéng

这句话大意是:丙子,名新都曰大兴城。

yǐ yǒu qiǎn péng chéng gōng yú qìng zé zhūn hóng huà yǐ bèi hú

这句话大意是:乙酉,遣彭城公虞庆则屯弘化以备胡。

tū jué kòu zhōu pán xíng jūn zǒng guǎn dá xī zhǎng rú wèi lǔ suǒ bài

这句话大意是:突 厥寇周盘,行军总管达奚长儒为虏所败。

bǐng xū cì guó zi shēng jīng míng zhě shù bó

这句话大意是:丙戌,赐国子生经明者束帛。

dīng hài qīn lù qiú tú

这句话大意是:丁亥,亲录 囚徒。

shì suì gāo lí bǎi jì bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是岁,高丽、百济并遣使朝贡。

sān nián chūn zhēng yuè gēng zǐ jiāng qiān xīn dū dà shè

这句话大意是:三年春正月庚子,将迁新都,大赦。

jìn dà dāo zhǎng

这句话大意是:禁大刀长。

shǐ lìng rén yǐ èr shí yī chéng dīng suì yì gōng bù guò èr shí rì bù yì zhě shōu yōng

这句话大意是:始令人以二十一成丁,岁役 功不过二十日,不役者收庸。

fèi yuǎn jìn jiǔ fāng ba yán jǐng jìn

这句话大意是:废远近酒坊,罢盐井禁。

èr yuè jǐ sì shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:二月己巳朔,日有蚀之。

guǐ yǒu chén rén lái pìn

这句话大意是:癸 酉,陈人来聘。

tū jué fàn biān

这句话大意是:突厥犯边。

guǐ wèi yǐ zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn li lǐ chéng wèi yòu wǔ wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:癸未,以左武卫大将军李礼成为右武卫大将军。

sān yuè dīng wèi shàng zhù guó xiān yú xiàn gōng xiè qìng ēn zú

这句话大意是:三月丁 未,上柱国、鲜虞县公谢庆恩卒。

bǐng chén yǐ yǔ gù cháng fú rù xīn dū

这句话大意是:丙辰,以雨故,常服入新都。

jīng shī chéng míng lǐ lǐ quán chū

这句话大意是:京师承明里醴泉出。

dīng sì zhào gòu yí shū yú tiān xià

这句话大意是:丁巳,诏购遗书于天下。

guǐ hài chéng yú guān

这句话大意是:癸亥,城榆关。

xià sì yuè jǐ sì wèi wáng shuǎng dà pò tū jué yú bái dào shān tíng zhù yuán yáng yún nèi zǐ hé děng zhèn ér hái

这句话大意是:夏四月己巳,卫王爽大破突厥于白道山, 停筑原阳、云内、紫河等镇而还。

shàng zhù guó jiàn píng jùn gōng yú yì zú

这句话大意是:上柱国、建平郡公于义卒。

gēng wǔ tǔ yù hún kòu lín táo táo zhōu cì shǐ pí zi xìn sǐ zhī

这句话大意是:庚午,吐谷浑寇临洮, 洮州刺史皮子信死之。

rén shēn yǐ shàng shū yòu pú yè zhào jiǒng jiān nèi shǐ lìng

这句话大意是:壬申,以尚书右仆射赵煚兼内史令。

dīng chǒu yǐ téng wáng zàn wèi yōng zhōu mù

这句话大意是:丁丑,以滕王瓒为雍州 牧。

gēng chén xíng jūn zǒng guǎn yīn shòu dà pò gāo bǎo níng yú huáng lóng

这句话大意是:庚辰,行军总管阴寿大破高宝宁于黄龙。

jiǎ shēn yǐ hàn gù shàng qīn sì yǔ shī

这句话大意是:甲申,以旱故,上亲祀雨师。

bǐng xū zhào tiān xià quàn xué xíng lǐ

这句话大意是:丙戌, 诏天下劝学行礼。

jǐ chǒu chén yǐng zhōu chéng zhǔ zhāng zi jī qiǎn shǐ qǐng xiáng shàng yǐ hé hǎo bù nà

这句话大意是:己丑,陈郢州城主张子讥遣使请降,上以和好不纳。

xīn mǎo qiǎn jiān sàn qí cháng shì xuē shū pìn yú chén

这句话大意是:辛卯,遣兼 散骑常侍薛舒聘于陈。

guǐ sì shàng qīn yú

这句话大意是:癸巳,上亲雩。

wǔ yuè guǐ mǎo tài wèi rèn chéng gōng yú yì hōng

这句话大意是:五月癸卯,太尉、任城公于翼薨。

xíng jūn zǒng guǎn li huang pò tū jué yú mó nà dù kǒu

这句话大意是:行军总管 李晃破突厥于摩那渡口。

yǐ sì liáng tài zǐ xiāo cóng lái hè qiān dōu

这句话大意是:乙巳,梁太子萧琮来贺迁都。

xīn yǒu qīn sì fāng zé

这句话大意是:辛酉,亲祀方泽。

rén xū xíng jūn yuán shuài dòu róng dìng pò tū jué jí tǔ yù hún yú liáng zhōu

这句话大意是:壬戌,行 军元帅窦荣定破突厥及吐谷浑于凉州。

shè huáng lóng sǐ zuì yǐ xià

这句话大意是:赦黄龙死罪以下。

liù yuè gēng wǔ fēng wèi wáng shuǎng zǐ jí wèi suì ān jùn wáng

这句话大意是:六月庚午,封卫王爽子集 为遂安郡王。

wù yín tū jué qiǎn shǐ qiú hé

这句话大意是:戊寅,突厥遣使求和。

gēng chén xíng jūn zǒng guǎn liáng yuǎn pò tǔ yù hún yú ěr hàn shān zhǎn qí míng wáng

现代白话:庚辰,行军总管梁远破吐谷浑于你汗山,斩其 名王。

qiū qī yuè rén xū zhào yuē wǎng zhě shān dōng hé biǎo jīng cǐ yāo luàn gū chéng yuǎn shǒu duō bù zì quán

这句话大意是:秋七月壬戌,诏曰:“往者山东河表,经此妖乱,孤城远守,多不自全。

jì yīn tài shǒu dù yóu shēn xiàn zéi tú mìng xuán guān shǒu

这句话大意是:济 阴太守杜猷身陷贼徒,命悬冠手;。

jùn shěng shì fàn tái méi qīng chǎn yíng hù miǎn qí lù rǔ

这句话大意是:郡省事范台玫倾产营护,免其戮辱。

juàn yán chéng jié shí yǒu kě jiā

这句话大意是:眷言诚节, 实有可嘉。

yi chāo héng shǎng yòng míng jǔ quàn

这句话大意是:宜超恒赏,用明沮劝。

tái méi kě dà dū dū jiǎ xiāng zhōu cì shǐ

这句话大意是:台玫可大都督,假湘州刺史。

dīng mǎo rì yǒu shí zhī

这句话大意是:”丁卯,日有蚀之。

bā yuè rén wǔ qiǎn shàng shū yòu pú yè gāo jiǒng chū níng zhōu dào lì bù shàng shū yú qìng zé chū yuán zhōu dào bìng wéi xíng jūn yuán shuài yǐ jī hú

这句话大意是:八月壬午,遣尚书右仆射高颎出宁州道,吏部尚书虞庆则出原州道,并为行军元帅 以击胡。

wù zǐ qīn sì tài shè

这句话大意是:戊子,亲祀太社。

jiǔ yuè rén zǐ xìng chéng dōng guān gǔ jià

这句话大意是:九月壬子,幸城东观谷稼。

guǐ chǒu dà shè

这句话大意是:癸丑,大赦。

dōng shí yuè jiǎ xū fèi hé nán dào héng tái shěng

这句话大意是:冬十月甲戌, 废河南道行台省。

shí yī yuè fā shǐ xún shěng fēng sú

这句话大意是:十一月,发使巡省风俗。

gēng chén chén rén lái pìn

这句话大意是:庚辰,陈人来聘。

chén zhǔ zhī dì mào yì shì rén shǐ fù shǐ yuán yàn tú xiàng ér qù

这句话大意是:陈主知帝貌异世人, 使副使袁彦图像而去。

jiǎ wǔ ba tiān xià zhū jùn

这句话大意是:甲午,罢天下诸郡。

shí èr yuè yǐ mǎo qiǎn jiān sàn qí cháng shì táng lìng zé shǐ yú chén

这句话大意是:十二月乙卯,遣兼散骑常侍唐令则使于 陈。

wù wǔ yǐ xíng bù shàng shū sū wēi wèi hù bù shàng shū

这句话大意是:戊午,以刑部尚书苏威为户部尚书。

shì suì gāo lí tū jué mò hé bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是岁,高丽、突厥、靺鞨并遣使朝贡。

sì nián zhēng yuè jiǎ zǐ shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:四年正月甲子朔,日有蚀之。

sì tài miào

这句话大意是:祀太庙。

xīn wèi sì nán jiāo

这句话大意是:辛未,祀南郊。

rén shēn liáng zhǔ xiāo kuī lái cháo

这句话大意是:壬申,梁主萧岿来朝。

jiǎ xū dà shè yú běi yuàn shí rì ér ba

这句话大意是:甲戌,大射于北苑,十日而罢。

rén wǔ qí zhōu shuǐ

这句话大意是:壬午,齐州水。

xīn mǎo yū zhōu huò shòu shì mí yī jiǎo tóng tí

这句话大意是:辛卯,渝州获兽,似麋,一角同蹄。

rén chén bān xīn lì

这句话大意是:壬辰,班新历。

èr yuè yǐ yǐ shàng jiàn liáng zhǔ yú bà shàng

这句话大意是:二月乙已,上饯梁主于霸上。

gēng xū xíng xìng lǒng zhōu

这句话大意是:庚戌,行幸陇州。

tū jué kè hán ā shǐ nà diàn jué lǜ qí shǔ lái jiàng

这句话大意是:突厥可汗阿史那玷 厥率其属来降。

xià sì yuè jǐ hài chì zǒng guǎn cì shǐ fù mǔ jí zi nián shí wǔ yǐ shàng bù dé jiāng zhī guān

这句话大意是:夏四月己亥,敕总管、刺史,父母及子年十五以上,不得将之官。

gēng zǐ yǐ lì bù shàng shū yú qìng zé wèi shàng shū yòu pú yè yíng zhōu cì shǐ yáng shàng xī wèi bīng bù shàng shū máo zhōu cì shǐ liú rén ēn wèi xíng bù shàng shū

这句话大意是:庚子,以吏部尚书虞庆则为尚书右仆射,瀛州刺史杨尚希为兵部尚书,毛州刺史刘 仁恩为刑部尚书。

wǔ yuè guǐ yǒu qì dān zhǔ mò hè fú qiǎn shǐ qǐng xiáng bài dà jiàng jūn

这句话大意是:五月癸酉,契丹主莫贺弗遣使请降,拜大将军。

liù yuè gēng zǐ jiàng qiú tú

这句话大意是:六月庚子,降囚 徒。

rén zǐ kāi tōng jì qú zì wèi dá hé yǐ tōng yùn cáo

这句话大意是:壬子,开通济渠,自渭达河,以通运漕。

jiǎ yín zhì guān rén fēi zhàn gōng bù shòu shàng zhù guó yǐ xià róng guān

这句话大意是:甲寅,制官人非战功不授上柱国以下 戎官。

yǐ yōng tóng huá qí yi wǔ zhōu hàn mìng wú chū jīn nián zū diào

这句话大意是:以雍、同、华、岐、宜五州旱,命无出今年租调。

wù wǔ qín wáng jùn lái cháo

这句话大意是:戊午,秦王俊来朝。

qiū qī yuè bǐng yín chén rén lái pìn

这句话大意是:秋七 月丙寅,陈人来聘。

bā yuè jiǎ wǔ qiǎn shí shǐ xún shěng tiān xià

这句话大意是:八月甲午,遣十使巡省天下。

wù xū wèi wáng shuǎng lái cháo

这句话大意是:戊戌,卫王爽来朝。

rén yín shàng zhù guó tài fù shān gōng dòu chì hōng

这句话大意是:壬寅,上柱 国、太傅、邓公窦炽薨。

yǐ mǎo chén jiāng xià hóu miáo qǐng xiáng shàng yǐ tōng hé bù nà

这句话大意是:乙卯,陈将夏侯苗请降,上以通和不纳。

jiǔ yuè jǐ sì shàng qīn lù qiú tú

这句话大意是:九月己巳,上亲 录囚徒。

gēng wǔ qì dān nèi fù

这句话大意是:庚午,契丹内附。

jiǎ xū yǐ guān zhōng jī xíng xìng luò yáng

这句话大意是:甲戌,以关中饥,行幸洛阳。

dōng shí yī yuè rén xū qiǎn jiān sàn qí cháng shì xuē dào héng shǐ yú chén

这句话大意是:冬十一月壬戌,遣兼散骑 常侍薛道衡使于陈。

jiǎ xū gǎi zhōu shí èr yuè wèi xī là

这句话大意是:甲戌,改周十二月为腊蜡。

shì suì mò hé jí nǚ guó bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是岁靺鞨及女国并遣使朝贡。

wǔ nián chūn zhēng yuè wù chén zhào xíng xīn lǐ

这句话大意是:五年春正月戊辰,诏行新礼。

rén shēn zhào ba jiāng líng zǒng guǎn

这句话大意是:壬申,诏罢江陵总管。

qí hòu liáng zhǔ qǐng yī jiù xǔ zhī

这句话大意是:其后,梁主请依旧,许之。

sān yuè wù wǔ yǐ shàng shū zuǒ pú yè gāo jiǒng wèi zuǒ lǐng jūn dà jiàng jūn yǐ shàng zhù guó yǔ wén xīn wèi yòu lǐng jūn dà jiàng jūn

这句话大意是:三月戊午,以尚书左仆射高颎为左领军大将军,以上柱国宇文忻为右领军大将军。

xià sì yuè jiǎ wǔ qì dān qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:夏四月甲午,契丹遣使朝贡。

rén yín shàng zhù guó wáng yì móu fǎn zhū

这句话大意是:壬寅,上柱国王谊谋反,诛。

yǐ sì zhào zhēng shān dōng dà rú mǎ róng bó děng

这句话大意是:乙巳,诏征山东大儒马 荣伯等。

wù shēn chē jià zhì zì luò yáng

这句话大意是:戊申,车驾至自洛阳。

wǔ yuè jiǎ shēn chū zhì yì cāng

这句话大意是:五月甲申,初置义仓。

liáng zhǔ xiāo kuī cú

这句话大意是:梁主萧岿殂。

qiǎn shàng dà jiàng jūn yuán qì shǐ yú tū jué ā bō kè hán

这句话大意是:遣上大将军元 契使于突厥阿波可汗。

qiū qī yuè gēng shēn chén rén lái pìn

这句话大意是:秋七月庚申,陈人来聘。

rén wǔ tū jué shā bō lüè kè hán shàng biǎo chēng chén

这句话大意是:壬午,突厥沙钵略可汗上表称臣。

bā yuè jiǎ chén hé nán zhū zhōu shuǐ qiǎn hù bù shàng shū sū wēi zhèn gěi zhī

这句话大意是:八月甲辰,河南诸州水,遣户部尚书苏威振给之。

wù shēn yǒu liú xīng shù bǎi sì sàn ér xià

这句话大意是:戊申,有流星数百,四散而下。

jiǔ yuè yǐ chǒu gǎi bào bēi yuē dù bēi bà shuǐ yuē zī shuǐ

这句话大意是:九月乙丑,改鲍陂曰杜陂,霸水曰滋水。

bǐng zǐ qiǎn jiān sàn qí cháng shì li ruò shǐ yú chén

这句话大意是:丙子,遣兼散骑常侍李若使于陈。

dōng shí yī yuè dīng mǎo jìn wáng guǎng lái cháo

这句话大意是:冬十一 月丁卯,晋王广来朝。

shí èr yuè dīng wèi jiàng qiú tú

这句话大意是:十二月丁未,降囚徒。

liù nián chūn zhēng yuè jiǎ zǐ dǎng xiàng qiāng nèi fù

这句话大意是:六年春正月甲子,党项羌内附。

gēng wǔ bān lì yú tū jué

这句话大意是:庚午,班历于突厥。

rén shēn shǐ hù bù shàng shū sū wēi xún shěng shān dōng

这句话大意是:壬申,使户部尚书苏威巡 省山东。

èr yuè yǐ yǒu shān nán jīng zhè qī zhōu shuǐ qiǎn qián gōng bù shàng shū zhǎng sūn pí zhèn xù zhī

这句话大意是:二月乙酉,山南荆浙七州水,遣前工部尚书长孙毗振恤之。

bǐng xū zhì cì shǐ shàng zuǒ měi suì mù gèng rù cháo shàng kǎo kè

这句话大意是:丙戌,制刺史 上佐,每岁暮,更入朝上考课。

dīng hài fā dīng nán shí yī wàn xiū zhù cháng chéng èr xún ér ba

这句话大意是:丁亥,发丁男十一万修筑长城,二旬而罢。

gēng zǐ dà shè

这句话大意是:庚子, 大赦。

sān yuè jǐ wèi luò yáng nán zǐ gāo dé shàng shū qǐng dì wèi tài shàng huáng chuán wèi huáng tài zǐ

这句话大意是:三月己未,洛阳男子高德上书,请帝为太上皇,传位皇太子。

dì yuē zhèn chéng tiān mìng fǔ yù cāng shēng rì gàn zī zī yóu kǒng bù dǎi

这句话大意是:帝曰:“朕承 天命,抚育苍生,日旰孜孜,犹恐不逮。

qǐ xué jìn dài dì wáng shì bù shī gǔ chuán wèi yú zi zì qiú yì lè zāi

现代白话:岂学近代帝王,事不师古,传位于子,自 求逸乐啊。

guǐ hài tū jué shā bō lüè kè hán qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:”癸亥,突厥沙钵略可汗遣使朝贡。

xià sì yuè jǐ hài chén rén lái pìn

这句话大意是:夏四月己亥,陈人来聘。

qiū qī yuè xīn hài hé nán zhū zhōu shuǐ

这句话大意是:秋七月辛 亥,河南诸州水。

yǐ chǒu jīng shī yù máo rú mǎ yǐ zhǎng zhě èr chǐ yú duǎn zhě yǒu liù qī cùn

这句话大意是:乙丑,京师雨毛如马尾,长者二尺余,短者有六七寸。

bā yuè xīn mǎo guān nèi qī zhōu hàn juān qí fù shuì

这句话大意是:八月辛卯 关内七州旱,蠲其赋税。

qiǎn sàn qí cháng shì péi shì háo shǐ yú chén

这句话大意是:遣散骑常侍裴世豪使于陈。

wù shēn shàng zhù guó tài shī shēn gōng li mù hōng

这句话大意是:戊申,上柱国、太师、申公李 穆薨。

rùn yuè dīng mǎo huáng tài zǐ zhèn luò yáng

这句话大意是:闰月丁卯,皇太子镇洛阳。

xīn wèi jìn wáng guǎng qín wáng jùn bìng lái cháo

这句话大意是:辛未,晋王广、秦王俊并来朝。

bǐng zǐ shàng zhù guó chéng gōng liáng shì yàn shàng zhù guó sì gōng yǔ wén xīn zhù guó shū gōng liú fǎng móu fǎn fú zhū

这句话大意是:丙子,上柱国郕 公梁士彦、上柱国巳公宇文忻、柱国舒公刘昉谋反,伏诛。

shàng zhù guó xǔ gōng yǔ wén shàn yǒu zuì chú míng

这句话大意是:上柱国、许公宇文善 有罪,除名。

jiǔ yuè xīn sì dì sù fú yù shè diàn zhào bǎi liáo shè liáng shì yàn sān jiā zī wù

这句话大意是:九月辛巳,帝素服御射殿,诏百寮射梁士彦三家资物。

bǐng xū shàng zhù guó sòng ān gōng yuán jǐng shān zú

这句话大意是:丙戌,上柱国、 宋安公元景山卒。

xīn chǒu zhào zhèn xù dà xiàng yǐ lái sǐ shì zhī jiā

这句话大意是:辛丑,诏振恤大象以来死事之家。

dōng shí yuè jǐ yǒu yǐ hé běi dào héng tái shàng shū lìng bīng zhōu zǒng guǎn jìn wáng guǎng wéi yōng zhōu mù yú guān rú gù

这句话大意是:冬十月己酉,以河北道行台尚 书令、并州总管、晋王广为雍州牧,余官如故。

yǐ bīng bù shàng shū yáng shàng xī wèi lǐ bù shàng shū

这句话大意是:以兵部尚书杨尚希为礼部尚书。

guǐ chǒu zhì shān nán dào héng tái shàng shū shěng yú xiāng zhōu yǐ qín wáng jùn wèi shàng shū lìng

这句话大意是:癸 丑,置山南道行台尚书省于襄州,以秦王俊为尚书令。

qī nián chūn zhēng yuè guǐ sì sì tài miào

这句话大意是:七年春正月癸巳,祀太庙。

yǐ wèi zhì zhū zhōu suì gòng sān rén

这句话大意是:乙未,制诸州岁贡三人。

èr yuè dīng sì sì cháo rì yú dōng jiāo

这句话大意是:二月丁巳,祀朝日于东郊。

jǐ sì chén rén lái pìn

这句话大意是:己巳,陈人来聘。

rén shēn xìng lǐ quán gōng

这句话大意是:壬申,幸醴泉宫。

shì yuè fā dīng nán shí wàn xiū zhù cháng chéng èr xún ér ba

这句话大意是:是月,发丁男十万修筑长城,二旬而罢。

xià sì yuè gēng xū yú yáng zhōu kāi shān yáng dú yǐ tōng yùn cáo

这句话大意是:夏四 月庚戌,于扬州开山阳渎,以通运漕。

tū jué shā bō lüè kè hán zú

这句话大意是:突厥沙钵略可汗卒。

guǐ hài bān qīng lóng fú yú dōng fāng zǒng guǎn cì shǐ

这句话大意是:癸亥,颁青龙符于东方 总管、刺史;。

xī fāng yǐ bái wǔ

这句话大意是:西方以白武;。

nán fāng yǐ zhū què

这句话大意是:南方以朱雀;。

běi fāng yǐ xuán wǔ

这句话大意是:北方以玄武。

jiǎ xū qiǎn jiān sàn qí cháng shì yáng zhōu shǐ yú chén

这句话大意是:甲戌,遣兼散骑常侍杨周使 于陈。

yǐ hù bù shàng shū sū wēi wèi lì bù shàng shū

这句话大意是:以户部尚书苏威为吏部尚书。

wǔ yuè yǐ hài shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:五月乙亥朔,日有蚀之。

jǐ mǎo yǔn shí yú wǔ ān fǔ yáng jiān shí yú lǐ

这句话大意是:己卯,陨石于武安、 滏阳间,十余里。

qiū qī yuè jǐ chǒu wèi wáng shuǎng hōng

这句话大意是:秋七月己丑,卫王爽薨。

bā yuè gēng shēn liáng zhǔ xiāo cóng lái cháo

这句话大意是:八月庚申,梁主萧琮来朝。

jiǔ yuè yǐ yǒu liáng ān píng wáng xiāo yán lüè yú qí guó yǐ bēn chén

这句话大意是:九月乙酉, 梁安平王萧岩掠于其国以奔陈。

xīn mǎo fèi liáng guó qǔ shè jiāng líng

这句话大意是:辛卯,废梁国,曲赦江陵。

yǐ liáng zhǔ xiāo cóng wèi zhù guó fēng jǔ guó gōng

这句话大意是:以梁主萧琮为柱国,封 莒国公。

dōng shí yuè gēng shēn xíng xìng tóng zhōu

这句话大意是:冬十月庚申,行幸同州。

yǐ xiān dì suǒ jū gù qǔ jiàng qiú tú

这句话大意是:以先帝所居故,曲降囚徒。

guǐ hài xìng pú zhōu

这句话大意是:癸亥,幸蒲州。

bǐng yín yàn fù lǎo shàng jí huān yuē cǐ jiān rén wù yī fú xiān lì róng zhǐ xián yǎ

这句话大意是:丙寅, 宴父老,上极欢,曰:“此间人物,衣服鲜丽,容止闲雅。

liáng yóu shì huàn zhī xiāng táo rǎn chéng sú yě

这句话大意是:良由仕宦之乡,陶染成 俗也。

shí yī yuè jiǎ wǔ xìng féng yì jì gù shè

这句话大意是:”十一月甲午,幸冯翊,祭故社。

fù lǎo duì zhào shī zhǐ shàng dà nù miǎn qí xiàn guān ér qù

这句话大意是:父老对诏失旨,上大怒,免其县官而去。

wù xū chē jià zhì zì féng yì

这句话大意是:戊戌,车驾至自冯翊。

bā nián chūn zhēng yuè yǐ hài chén rén lái pìn

这句话大意是:八年春正月乙亥,陈人来聘。

èr yuè xīn yǒu chén rén kòu xiá zhōu

这句话大意是:二月辛酉,陈人寇硖州。

sān yuè xīn wèi shàng zhù guó lǒng xi gōng li xún zú

这句话大意是:三月辛未,上柱国、陇 西公李询卒。

jiǎ xū qiǎn jiān sàn qí cháng shì chéng shàng xián shǐ yú chén

这句话大意是:甲戌,遣兼散骑常侍程尚贤使于陈。

wù yín zhào dà jǔ fá chén

这句话大意是:戊寅,诏大举伐陈。

qiū bā yuè dīng wèi hé běi zhū zhōu jī qiǎn lì bù shàng shū sū wēi zhèn xù zhī

这句话大意是:秋八月丁未, 河北诸州饥,遣吏部尚书苏威振恤之。

jiǔ yuè guǐ sì jiā zhōu yán lóng xiàn

这句话大意是:九月癸巳,嘉州言龙见。

dōng shí yuè jǐ wèi zhì huái nán xíng tái shěng yú shòu chūn yǐ jìn wáng guǎng wéi shàng shū lìng

这句话大意是:冬十月己未,置淮 南行台省于寿春,以晋王广为尚书令。

xīn yǒu chén rén lái pìn jū liú bù qiǎn

这句话大意是:辛酉,陈人来聘,拘留不遣。

jiǎ zǐ yǒu xīng bèi yú qiān niú

这句话大意是:甲子,有星孛 于牵牛。

xiǎng tài miào shòu lǜ lìng jìn wáng guǎng qín wáng jùn qīng hé gōng yáng sù bìng wéi xíng jūn yuán shuài yǐ fá chén

这句话大意是:享太庙,授律,令晋王广、秦王俊、清河公杨素并为行军元帅以伐陈。

yú shì jìn wáng chū liù hé

这句话大意是:于 是晋王出六合,。

qín wáng chū xiāng yáng

这句话大意是:秦王出襄阳,。

qīng hé gōng yáng sù chū xìn zhōu

这句话大意是:清河公杨素出信州,。

jīng zhōu cì shǐ liú rén ēn chū jiāng líng

这句话大意是:荆州刺史刘仁恩出江陵,。

yí yáng gōng wáng shì jī chū qí chūn

这句话大意是:宜阳公 王世积出蕲春,。

xīn yì gōng hán qín chū lú jiāng

这句话大意是:新义公韩擒出庐江,。

xiāng yì gōng hè ruò bì chū wú zhōu

这句话大意是:襄邑公贺若弼出吴州,。

luò cóng gōng yàn róng chū dōng hǎi

这句话大意是:落丛公燕荣出东海,。

hé zǒng guǎn jiǔ shí

这句话大意是:合 总管九十。

bīng wǔ shí yī wàn bā qiān jiē shòu jìn wáng jié dù

这句话大意是:兵五十一万八千,皆受晋王节度。

dōng jiē cāng hǎi xi jù bā shǔ jīng zhān zhōu jí héng xuān shù qiān lǐ

这句话大意是:东接沧海,西拒巴蜀,旌旃舟楫,横 亘数千里。

réng qǔ shè chén guó

这句话大意是:仍曲赦陈国。

shí yī yuè dīng mǎo chē jià jiàn shī

这句话大意是:十一月丁卯,车驾饯师。

zhào gòu chén shū bǎo wèi shàng zhù guó wàn hù gōng

这句话大意是:诏购陈叔宝,位上柱国、万户公。

yǐ hài xíng xìng dìng chéng chén shī shì zhòng

这句话大意是:乙亥,行幸定城,陈师誓众。

bǐng zǐ xìng hé dōng

这句话大意是:丙子,幸河东。

shí èr yuè chē jià zhì zì hé dōng

这句话大意是:十二月,车驾至自河东。

jiǔ nián chūn zhēng yuè guǐ yǒu yǐ shàng shū zuǒ pú yè yú qìng zé wèi yòu wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:九年春正月癸酉,以尚书左仆射虞庆则为右卫大将军。

bǐng zǐ hè ruò bì bài chén shī yú jiǎng shān huò qí jiāng xiāo mó hē

这句话大意是:丙子,贺若弼败陈师于 蒋山,获其将萧摩诃;。

hán qín jìn shī rù jiàn yè huò chén zhǔ shū bǎo chén guó píng

这句话大意是:韩擒进师入建邺,获陈主叔宝,陈国平。

hé zhōu sì shí jùn yī bǎi xiàn sì bǎi hù wǔ shí wàn kǒu èr bǎi wàn

这句话大意是:合州四十,郡一百, 县四百,户五十万,口二百万。

guǐ sì qiǎn shǐ chí jié xún fǔ zhī

这句话大意是:癸巳,遣使持节巡抚之。

èr yuè yǐ wèi fèi huái nán shàng shū shěng

这句话大意是:二月乙未,废淮南尚书省。

bǐng shēn zhì wǔ bǎi jiā wèi xiāng zhèng yī rén

这句话大意是:丙申,制五百家为乡,正一人;。

bǎi jiā wèi lǐ zhǎng yī rén

这句话大意是:百家为里,长一人。

xià sì yuè jǐ hài xìng lí shān qīn láo xuán shī

这句话大意是:夏四月己亥,幸骊山,亲劳旋 师。

yǐ sì sān jūn kǎi rù xiàn fú yú tài miào

这句话大意是:乙巳,三军凯入,献俘于太庙。

yǐ jìn wáng guǎng wéi tài wèi

这句话大意是:以晋王广为太尉。

gēng xū dì yù guǎng yáng mén yàn jiàng shì bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:庚戌,帝御广阳门,宴将士, 颁赐各有差。

xīn hài dà shè

这句话大意是:辛亥,大赦。

yǐ chén dōu guān shàng shū kǒng fàn sàn qí cháng shì wáng chà wáng yí yù shǐ zhōng chéng chén guān děng xié nìng yú qí zhǔ yǐ zhì wáng miè jiē tóu zhī biān yì

这句话大意是:以陈都官尚书孔范、散骑常侍王差、王仪、御史中丞 沈观等邪佞于其主,以致亡灭,皆投之边裔。

chén rén pǔ gěi fù shí nián

这句话大意是:陈人普给复十年。

jūn rén bì shì miǎn yáo yì

这句话大意是:军人毕世免徭役。

zhuó chén zhī wén wǔ zhòng cái ér yòng zhī

这句话大意是:擢陈之文武众才而用之。

gōng nú shù qiān kě guī zhě guī zhī qí yú jǐn yǐ fēn cì jiàng shì jí wáng gōng guì chén

这句话大意是:宫奴数千,可归者归之,其余尽以分赐将士及王公贵臣。

qí zī wù jiē yú wǔ duǒ cì wáng gōng yǐ xià dà shè

这句话大意是:其资物,皆于五垛赐王公以下大射。

huǐ suǒ de qín hàn sān dà zhōng yuè èr dà gǔ

这句话大意是:毁所得秦汉三大钟,越二大鼓。

yòu shè wáng chén nǚ lè wèi gōng qīng děng yuē cǐ shēng shì tí zhèn wén zhī shén bù xǐ gù yǔ gōng děng yī tīng wáng guó zhī yīn jù wèi yǒng jiàn yān

现代白话:又设亡陈女乐, 谓公卿等曰:“此声似啼,朕闻之甚不喜,故与公等一听亡国之音,俱为永鉴呢。

xīn yǒu yǐ lì bù shì láng yǔ wén bì wèi xíng bù shàng shū zōng zhèng qīng yáng yì wèi gōng bù shàng shū

这句话大意是:” 辛酉,以吏部侍郎宇文弼为刑部尚书,宗正卿杨异为工部尚书。

rén xū zhào yuē jīn shuài tǔ dà tóng hán shēng suì xìng

这句话大意是:壬戌,诏曰:“今 率土大同,含生遂性。

bīng kě lì wēi bù kě bù jí

这句话大意是:兵可立威,不可不戢;。

xíng kě zhù huà bù kě zhuān xíng

这句话大意是:刑可助化,不可专行。

jìn wèi jiǔ zhòng zhī yú zhèn shǒu sì fāng zhī wài

这句话大意是:禁卫九重之余, 镇守四方之外;。

róng lǚ jūn qì jiē yi tíng bà

这句话大意是:戎旅军器,皆宜停罢。

wǔ lì zhī zǐ jù kě xué wén

这句话大意是:武力之子,俱可学文。

rén jiān jiǎ zhàng xī jiē chú huǐ

这句话大意是:人间甲仗,悉皆除毁。

rùn yuè dīng chǒu bān mù yú fú yú zǒng guǎn cì shǐ cí yī xióng sān

这句话大意是:” 闰月丁丑,颁木鱼符于总管、刺史,雌一雄三。

jǐ mǎo yǐ lì bù shàng shū sū wēi wèi shàng shū yòu pū shè

这句话大意是:己卯,以吏部尚书苏威为尚书右仆 射。

liù yuè yǐ chǒu yǐ jīng zhōu zǒng guǎn yáng sù wèi nà yán

这句话大意是:六月乙丑,以荆州总管杨素为纳言。

dīng mǎo yǐ lì bù shì láng lú kǎi wèi lǐ bù shàng shū

这句话大意是:丁卯,以吏部侍郎卢恺为礼部尚书。

shí qún chén xián qǐng fēng shàn zhào bù xǔ yuē qǐ kě mìng yī jiāng jūn chú yī xiǎo guó yǐ báo dé ér fēng míng shān yòng xū yán ér gàn shàng dì yá

这句话大意是:时群 臣咸请封禅,诏不许,曰:“岂可命一将军除一小国,以薄德而封名山,用虚言而 干上帝邪。

bā yuè rén xū yǐ guǎng píng wáng xióng wèi sī kōng

这句话大意是:”八月壬戌,以广平王雄为司空。

dōng shí yī yuè rén chén kǎo shǐ dìng zhōu cì shǐ dòu lú tōng děng shàng biǎo qǐng fēng shàn shàng bù xǔ

这句话大意是:冬十一月壬辰,考使定州刺史豆卢通 等上表请封禅,上不许。

gēng zǐ yǐ yòu wèi dà jiàng jūn yú qìng zé wèi yòu wǔ hou dà jiàng jūn yòu lǐng jūn jiāng jūn lǐ ān wèi yòu lǐng jūn dà jiàng jūn

这句话大意是:庚子,以右卫大将军虞庆则为右武候大将军,右领军将军 李安为右领军大将军。

jiǎ yín jiàng qiú tú

这句话大意是:甲寅,降囚徒。

shí èr yuè jiǎ zǐ zhào tài cháng qīng niú hóng tōng zhí sàn qí cháng shì xǔ shàn xīn mì shū chéng yáo chá tōng zhí láng yú shì jī děng yì dìng lè

这句话大意是:十二月甲子,诏太常卿牛弘、通直散骑常侍 许善心、秘书丞姚察、通直郎虞世基等议定乐。

shí nián chūn zhèng yuè yǐ wèi yǐ huáng sūn zhāo wèi hé nán wáng jiè wèi huá yáng wáng

这句话大意是:十年春正月乙未,以皇孙昭为河南王,楷为华阳王。

èr yuè gēng shēn xíng xìng bīng zhōu

这句话大意是:二月庚申,行幸并州。

xià wǔ yuè yǐ wèi zhào yuē wèi wèi sāng luàn yǔ xiàn guā fēn yì jūn suì dòng wèi huáng xiū xī

这句话大意是:夏 五月乙未,诏曰:“魏未丧乱,宇县瓜分,役军岁动,未遑休息。

bīng shì jūn rén quán zhì fang fǔ nán zhēng běi fá jū chǔ wú dìng

这句话大意是:兵士军人,权置 坊府,南征北伐,居处无定;。

jiā wú wán dǔ de hǎn bāo sāng

这句话大意是:家无完堵,地罕苞桑;。

héng wèi liú yù zhī rén jìng wú xiāng lǐ zhī hào zhèn shén mǐn zhī

这句话大意是:恒为流寓之人,竟无乡里之号, 朕甚愍之。

fán shì jūn rén kě xī shǔ zhōu xiàn kěn tián jí zhàng yī tóng biān hù

这句话大意是:凡是军人,可悉属州县,垦田籍帐,一同编户。

jūn fǔ tǒng lǐng yi yī jiù shì

这句话大意是:军府统领,宜依旧式。

ba shān dōng hé nán jí běi fāng yuán biān zhī de xīn zhì jūn fǔ

这句话大意是:” 罢山东、河南及北方缘边之地新置军府。

liù yuè xīn yǒu zhì rén nián wǔ shí miǎn yì zhé yōng

这句话大意是:六月辛酉,制人年五十,免役折庸。

qiū qī yuè guǐ mǎo yǐ nà yán yáng sù wèi nèi shǐ lìng

这句话大意是:秋七 月癸卯,以纳言杨素为内史令。

gēng xū shàng qīn lù qiú tú

这句话大意是:庚戌,上亲录囚徒。

xīn hài gāo lí liáo dōng jùn gōng gāo yáng zú

这句话大意是:辛亥,高丽辽东郡公高阳卒。

bā yuè rén shēn qiǎn zhù guó wéi guāng shàng kāi fǔ wáng jǐng bìng chí jié xún fǔ lǐng nán bǎi yuè jiē fú

这句话大意是:八月壬申,遣柱国韦洸、上开府王景并持节巡抚岭南,百越皆服。

jiǔ yuè dīng yǒu zhì zì bīng zhōu

这句话大意是:九月丁酉,至自 并州。

dōng shí yuè jiǎ zǐ bān mù yú fú yú jīng guān wǔ pǐn yǐ shàng

这句话大意是:冬十月甲子,颁木鱼符于京官五品以上。

shí yī yuè xīn mǎo xìng guó xué bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:十一月辛卯,幸国学,颁赐各有差。

xīn chǒu sì nán jiāo

这句话大意是:辛丑,祀南郊。

shì yuè wù zhōu rén wāng wén jìn kuài jī rén gāo zhì huì sū zhōu rén chén xuán wèi jiē jǔ bīng fǎn zì chēng tiān zǐ

这句话大意是:是月,婺州人汪文进、会稽人高智慧、苏州人沈玄𢙓皆举兵反,自 称天子。

lè ān cài dào rén ráo zhōu wú shì huá yǒng jiā chén xiào chè quán zhōu wáng guó qìng yú háng yáng bǎo yīng jiāo chǐ li chūn děng jiē zì chēng dà dū dū

这句话大意是:乐安蔡道人、饶州吴世华、永嘉沈孝彻、泉州王国庆、余杭杨宝英、交耻 李春等,皆自称大都督。

zhào nèi shǐ lìng yáng sù tǎo píng zhī

这句话大意是:诏内史令杨素讨平之。

shì suì tǔ yù hún qì dān bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是岁,吐谷浑、契丹并遣使朝贡。

shí yī nián chūn zhēng yuè dīng yǒu yǐ píng chén suǒ de gǔ qì duō wèi yāo biàn xī mìng huǐ zhī

这句话大意是:十一年春正月丁酉,以平陈所得古器,多为妖变,悉命毁之。

bǐng wǔ huáng tài zǐ fēi yuán shì hōng shàng jǔ āi yú dōng gōng wén sī diàn

这句话大意是:丙午,皇太子妃 元氏薨,上举哀于东宫文思殿。

èr yuè wù wǔ yǐ dà jiàng jūn sū xiào cí wèi gōng bù shàng shū

这句话大意是:二月戊午,以大将军苏孝慈为工部尚书。

bǐng zǐ yǐ lín yǐng lìng liú kuàng zhèng jì yóu yì zhuó wèi jǔ zhōu cì shǐ

这句话大意是:丙子,以 临颍令刘旷政绩尤异,擢为莒州刺史。

xīn sì huì rì yǒu shí zhī

这句话大意是:辛巳晦,日有蚀之。

xià wǔ yuè yǐ sì yǐ yòu wèi jiāng jūn yuán mín wèi zuǒ wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:夏五月乙巳,以右卫将 军元旻为左卫大将军。

qiū bā yuè rén shēn téng wáng zàn hōng

这句话大意是:秋八月壬申,滕王瓒薨。

yǐ hài shàng zhù guó pèi guó gōng zhèng yì zú

这句话大意是:乙亥,上柱国沛国公郑译卒。

shì suì gāo lí mò hé bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是岁, 高丽、靺鞨并遣使朝贡。

tū jué xiàn qī bǎo wǎn

这句话大意是:突厥献七宝碗。

shí èr nián chūn èr yuè jǐ sì yǐ shǔ wáng xiù wèi nèi shǐ lìng jiān yòu lǐng jūn dà jiàng jūn

这句话大意是:十二年春二月己巳,以蜀王秀为内史令,兼右领军大将军;。

yǐ hàn wáng liàng wèi yōng zhōu mù yòu wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:以汉王谅为雍州牧、 右卫大将军。

qiū qī yuè yǐ sì shàng shū yòu pú yè pī gōng sū wēi lǐ bù shàng shū róng chéng hòu lú kǎi bìng zuò shì chú míng

这句话大意是:秋七月乙巳,尚书右仆射邳公苏威、礼部尚书容城侯卢恺并坐事除名。

rén shēn huì rì yǒu shí zhī

这句话大意是:壬申晦,日有蚀之。

bā yuè jiǎ xū zhì tiān xià sǐ zuì zhū zhōu bù dé biàn jué jiē lìng dà lǐ fù zhī

这句话大意是:八月甲戌,制天下死罪,诸州不得便决,皆令大理覆之。

guǐ sì zhì sù wèi zhě bù dé zhé lí suǒ shǒu

这句话大意是:癸巳, 制宿卫者不得輙离所守。

dīng yǒu shàng zhù guó chu gōng dòu lú jī zú

这句话大意是:丁酉,上柱国、楚公豆卢绩卒。

wù xū shàng qīn lù qiú tú

这句话大意是:戊戌,上亲录囚徒。

dōng shí yuè dīng chǒu yǐ suì ān wáng jí wèi wèi wáng

这句话大意是:冬十 月丁丑,以遂安王集为卫王。

rén wǔ sì tài miào

这句话大意是:壬午,祀太庙。

zhì tài zǔ shén zhǔ qián dì liú tì míng yàn bù zì shèng

这句话大意是:至太祖神主前,帝流涕鸣咽,不自胜。

shí yī yuè xīn hài sì nán jiāo

这句话大意是:十一月辛亥,祀南郊。

jǐ wèi shàng zhù guó xīn yì gōng hán qín zú

这句话大意是:己未,上柱国、新义公韩擒卒。

jiǎ zǐ bǎi liáo dà shè yú wǔ dé diàn

这句话大意是:甲子,百僚大射于武德殿。

shí èr yuè yǐ yǒu yǐ nèi shǐ lìng yáng sù wèi shàng shū yòu pú yè

这句话大意是:十二月乙酉,以内史令杨素为尚书右仆射。

shì suì tū jué tǔ yù hún mò hé bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是岁,突厥、吐谷浑、靺鞨并遣使朝贡。

shí sān nián chūn zhēng yuè yǐ sì shàng zhù guó xún gōng hán jiàn yè zú

这句话大意是:十三年春正月乙巳,上柱国、郇公韩建业卒。

rén zǐ sì gǎn dì

这句话大意是:壬子,祀感帝。

jǐ wèi yǐ xìn zhōu zǒng guǎn wéi shì kāng wèi lì bù shàng shū

这句话大意是:己未,以信州总 管韦世康为吏部尚书。

rén xū xíng xìng qí zhōu

这句话大意是:壬戌,行幸岐州。

èr yuè bǐng zǐ zhào yíng rén shòu gōng

这句话大意是:二月丙子,诏营仁寿宫。

dīng hài zhì zì qí zhōu

这句话大意是:丁亥,至自岐州。

jǐ mǎo lì huáng sūn jiǎn wèi yù zhāng wáng

这句话大意是:己卯,立皇孙暕为豫章王。

wù zǐ jìn zhōu cì shǐ nán yáng jùn gōng gǔ xī dá xí zhōu zǒng guǎn fǔ níng jùn gōng hán yán děng yǐ huì fú zhū

这句话大意是:戊子,晋州刺史南阳郡公贾悉达、隰州总管抚宁郡公韩 延等以贿伏诛。

jǐ chǒu zhì zuò shì qù guān zhě pèi fáng yī nián

这句话大意是:己丑,制坐事去官者,配防一年。

dīng yǒu zhì sī jiā bù dé xiàn cáng wěi hòu tú chèn

这句话大意是:丁酉,制私家不得陷藏纬候图谶。

xià wǔ yuè guǐ hài zhào jìn rén jiān zhuàn jí guó shǐ zāng pǐ rén wù

这句话大意是:夏五月癸亥,诏禁人间撰集国史,臧否人物。

qiū qī yuè wù chén huì rì yǒu shí zhī

这句话大意是:秋七月戊辰晦,日有蚀之。

jiǔ yuè bǐng chén jiàng qiú tú

这句话大意是:九月丙辰, 降囚徒。

gēng shēn fēng shào gōng yáng lún wèi téng wáng

这句话大意是:庚申,封邵公杨纶为滕王。

dōng shí yī yuè yǐ mǎo shàng zhù guó huá yáng gōng liáng yàn guāng zú

这句话大意是:冬十一月乙卯,上柱国、华阳公梁彦光卒。

shì suì qì dān suì shì wéi mò hé bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是 岁,契丹、燧、室韦、靺鞨并遣使朝贡。

shí sì nián xià sì yuè yǐ chǒu zhào yuē bǐ mìng yǒu sī zǒng lìng yán jiū zhèng lè yǎ shēng xiáng dìng yǐ qì yi jí shī yòng jiàn xíng zhě tíng

这句话大意是:十四年夏四月乙丑,诏曰:“比命有司,总令研究,正乐雅声,详定已讫,宜 即施用,见行者停。

rén jiān yīn yuè liú pì rì jiǔ

这句话大意是:人间音乐,流僻日久;。

qì qí jiù tǐ jìng zào fán shēng

这句话大意是:弃其旧体,竞造繁声;。

liú dàng bù guī suì yǐ chéng sú

这句话大意是:流宕不归,遂以 成俗。

yi jiā jìn yuē wu cún qí běn

这句话大意是:宜加禁约,务存其本。

wǔ yuè xīn yǒu jīng shī dì zhèn

这句话大意是:”五月辛酉,京师地震。

guān nèi zhū zhōu hàn

这句话大意是:关内诸州旱。

liù yuè dīng mǎo zhào shěng fǔ zhōu xiàn jiē gěi xiè tián bù dé xīng shēng yú rén zhēng lì

这句话大意是:六月丁卯,诏 省、府、州、县皆给廨田,不得兴生,与人争利。

qiū qī yuè yǐ wèi yǐ pī gōng sū wēi wèi nà yán

这句话大意是:秋七月乙未,以邳公苏威为纳言。

bā yuè xīn wèi guān zhōng dà hàn rén jī

这句话大意是:八月辛未,关中大旱,人饥。

xíng xìng luò yáng bìng mìng bǎi xìng shān dōng jiù shí

这句话大意是:行幸洛阳,并命百姓山东就食。

dōng rùn shí yuè jiǎ yín zhào yuē liáng qí chén wǎng jiē chuàng yè yī fāng mián lì nián dài

这句话大意是:冬闰十月甲寅,诏曰: “梁、齐、陈往皆创业一方,绵历年代。

jì zōng sì fèi jué jì diàn wú zhǔ

这句话大意是:既宗祀废绝,祭奠无主;。

xīng yán jīn niàn liáng yǐ chuàng rán

这句话大意是:兴言矜念,良以 怆然。

jǔ guó gōng xiāo cóng jí gāo rén yīng chén shū bǎo děng yi lìng yǐ shí shì xiū jì sì suǒ xū qì wù yǒu sī gěi zhī

这句话大意是:莒国公萧琮及高仁英、陈叔宝等,宜令以时世修祭祀,所须器物,有司给之。

yǐ mǎo zhì wài guān jiǔ pǐn yǐ shàng fù mǔ jí zi nián shí wǔ bù dé cóng zhī guān

这句话大意是:乙卯,制外官九品以上,父母及子年十五不得从之官。

shí yī yuè rén xū zhì zhōu xiàn zuǒ shǐ sān nián yī dài bù dé zhòng rèn

这句话大意是:十一月壬戌,制州县佐史, 三年一代,不得重任。

guǐ wèi yǒu xīng bèi yú jiǎo gāng

这句话大意是:癸未,有星孛于角、亢。

shí èr yuè yǐ wèi dōng xún shòu

这句话大意是:十二月乙未,东巡狩。

shí wǔ nián chūn zhēng yuè rén xū chē jià cì qí zhōu qīn wèn jí kǔ

这句话大意是:十五年春正月壬戌,车驾次齐州,亲问疾苦。

bǐng yín lǚ wáng fú shān

这句话大意是:丙寅,旅王符山。

gēng wǔ yǐ suì hàn sì tài shān yǐ xiè qiān jiù dà shè

这句话大意是:庚午,以岁旱, 祀太山以谢愆咎,大赦。

èr yuè bǐng chén jìn sī jiā chù bīng qì guān zhōng yuán biān bù zài qí lì

这句话大意是:二月丙辰,禁私家畜兵器,关中、缘边不在其例。

jìn hé yǐ dōng wú de chéng mǎ

这句话大意是:禁河以 东无得乘马。

dīng sì shàng zhù guó jiǎng gōng liáng ruì zú

这句话大意是:丁巳,上柱国、蒋公梁睿卒。

sān yuè jǐ wèi chē jià zhì zì dōng xún

这句话大意是:三月己未,车驾至自东巡。

wàng jì wǔ yuè hǎi dú

这句话大意是:望祭五岳海 渎。

dīng hài xìng rén shòu gōng

这句话大意是:丁亥,幸仁寿宫。

xià sì yuè jǐ chǒu shuò dà shè

这句话大意是:夏四月己丑朔,大赦。

jiǎ chén yǐ zhào zhōu cì shǐ yáng dá wèi gōng bù shàng shū

这句话大意是:甲辰,以赵州刺史杨达为工部尚书。

wǔ yuè dīng hài zhì jīng guān wǔ pǐn yǐ shàng pèi tóng yú fú

这句话大意是:五月丁亥,制京官五品以上佩铜鱼符。

liù yuè wù zǐ zhào záo dǐ zhù

这句话大意是:六月戊子,诏凿砥柱。

gēng yín xiāng zhōu cì shǐ dòu lú tōng gòng líng wén bù mìng fén zhī yú cháo táng

这句话大意是:庚寅,相州刺史豆卢 通贡绫文布,命焚之于朝堂。

xīn chǒu zhào míng shān wèi zài sì diǎn zhě xī mìng sì zhī

这句话大意是:辛丑,诏名山未在祀典者,悉命祀之。

qiū qī yuè jiǎ xū qiǎn pī gōng sū wēi xún shěng jiāng nán

这句话大意是:秋七月甲戌, 遣邳公苏威巡省江南。

wù yín zhì zì rén shòu gōng

这句话大意是:戊寅,至自仁寿宫。

xīn sì zhì jiǔ pǐn yǐ shàng guān yǐ lǐ qù guān zhě bìng tīng zhí hù

这句话大意是:辛巳,制九品以上官,以理去官者,并 听执笏。

dōng shí èr yuè wù zǐ chì dào biān liáng yī shēng yǐ shàng jiē zhǎn jí mò qí jiā

这句话大意是:冬十二月戊子,敕盗边粮一升以上,皆斩,籍没其家。

jǐ chǒu zhào wén wǔ guān yǐ sì kǎo gēng dài

这句话大意是:己丑,诏文武官以 四考更代。

shì suì tǔ yù hún lín yì děng guó bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是岁,吐谷浑、林邑等国并遣使朝贡。

shí liù nián chūn èr yuè dīng hài fēng huáng sūn yù wèi píng yuán wáng yún wèi ān chéng wáng yí wèi ān píng wáng kè wèi xiāng chéng wáng gāi wèi gāo yáng wáng sháo wèi jiàn ān wáng xiè wèi yǐng chuān wáng

这句话大意是:十六年春二月丁亥,封皇孙裕为平原王,筠为安成王,嶷为安平王,恪为襄城 王,该为高阳王,韶为建安王,蟹为颍川王。

xià liù yuè jiǎ wǔ zhì gōng shāng bù dé jìn shì

这句话大意是:夏六月甲午,制工商不得进仕。

bīng zhōu dà huáng

这句话大意是:并州 大蝗。

xīn chǒu zhào jiǔ pǐn yǐ shàng qī wǔ pǐn yǐ shàng qiè fu wáng bù dé gǎi jià

这句话大意是:辛丑,诏九品以上妻、五品以上妾,夫亡不得改嫁。

qiū bā yuè gēng xū zhào jué sǐ zuì zhě sān zòu ér hòu xíng xíng

这句话大意是:秋八月庚戌,诏决死罪 者,三奏而后行刑。

dōng shí yuè jǐ chǒu xìng cháng chūn gōng

这句话大意是:冬十月己丑,幸长春宫。

shí yī yuè rén zǐ zhì zì cháng chūn gōng

这句话大意是:十一月壬子,至自长春宫。

shí qī nián chūn èr yuè guǐ wèi tài píng gōng shǐ wàn suì fá xī níng kè zhī

这句话大意是:十七年春二月癸未,太平公史万岁伐西宁,克之。

gēng yín xíng xìng rén shòu gōng

这句话大意是:庚寅,行幸仁寿宫。

gēng zǐ shàng zhù guó wáng shì jī tǎo guì zhōu zéi li guāng shì píng zhī

这句话大意是:庚子, 上柱国王世积讨桂州贼李光仕,平之。

sān yuè bǐng chén zhào zhū sī shǔ guān yǒu fàn tīng yú lǜ lìng wài zhēn zhuó jué zhàng

这句话大意是:三月丙辰,诏诸司属官有犯,听于律令外斟 酌决杖。

xīn yǒu shàng qīn lù qiú tú

这句话大意是:辛酉,上亲录囚徒。

guǐ hài shàng zhù guó péng chéng gōng liú chǎng yǐ zuì zhuàng zhū

这句话大意是:癸亥,上柱国、彭城公刘昶以罪状诛。

gēng wǔ qiǎn yù shǐ liǔ yù huáng fǔ dàn xún shěng hé nán běi

这句话大意是:庚午,遣御史 柳彧、皇甫诞巡省河南北。

xià sì yuè wù yín bān xīn lì

这句话大意是:夏四月戊寅,颁新历。

wǔ yuè gēng shēn yàn bǎi liáo yú yù nǚ quán bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:五月庚申,宴百僚于玉女泉,班 赐各有差。

jǐ sì shǔ wáng xiù lái cháo

这句话大意是:己巳,蜀王秀来朝。

rùn yuè jǐ mǎo qún lù rù diàn mén

这句话大意是:闰月己卯,群鹿入殿门。

xùn rǎo shì wèi zhī nèi

这句话大意是:驯扰侍卫之内。

qiū qī yuè dīng chǒu guì zhōu rén li shì xián fǎn qiǎn yòu wǔ hou dà jiàng jūn yú qìng zé tǎo píng zhī

这句话大意是:秋七月丁 丑,桂州人李世贤反,遣右武候大将军虞庆则讨平之。

dīng hài bīng zhōu zǒng guǎn qín wáng jùn zuò shì miǎn yǐ wáng jiù dì

这句话大意是:丁亥,并州总管、秦王俊坐 事免,以王就第。

jiǔ yuè jiǎ shēn chē jià zhì zì rén shòu gōng

这句话大意是:九月甲申,车驾至自仁寿宫。

gēng yín shàng wèi shì chén yuē miào tíng shè lè běn yǐ yíng shén

这句话大意是:庚寅,上谓侍臣曰:“庙庭设乐, 本以迎神。

zhāi jì zhī rì chù mù duō gǎn dāng cǐ zhī jì hé kě wèi xīn

这句话大意是:斋祭之日,触目多感,当此之际,何可为心?

zài lù zòu yuè lǐ wèi wèi yǔn

这句话大意是:在路奏乐,礼为未允。

gōng qīng yi gèng xiáng zhī

这句话大意是:公 卿宜更详之。

dōng shí yuè dīng wèi bān tóng wǔ fú yú piào qí chē qí fǔ

这句话大意是:”冬十月丁未,颁铜武符于骠骑、车骑府。

wù shēn dào wáng jìng hōng

这句话大意是:戊申,道王静薨。

gēng wǔ zhào yuē wǔ dì yì lè sān wáng shū lǐ jiē suí shì ér yǒu sǔn yì yīn qíng ér lì jié wén

这句话大意是:庚午, 诏曰:“五帝异乐,三王殊礼,皆随事而有损益,因情而立节文。

yǎng wéi jì xiǎng zōng miào zhān jìng rú zài wǎng jí zhī gǎn qíng shēn cí rì

这句话大意是:仰惟祭享宗庙, 瞻敬如在,罔极之感,情深兹日。

ér lǐ bì shēng lù gǔ chuī fā yīn hái rù gōng mén jīn shí zhèn xiǎng

这句话大意是:而礼毕升路,鼓吹发音,还入宫门,金石振响;。

sī zé āi yuè tóng rì xīn shì xiāng wéi qíng suǒ bù ān lǐ shí wèi yǔn

这句话大意是:斯则哀乐同日,心事相违,情所不安,理实未允。

yi gǎi cí wǎng shì yòng hóng lǐ jiào

这句话大意是:宜改兹往式,用弘礼教。

zì jīn xiǎng miào rì bù xū bèi gǔ chuī diàn tíng wù shè lè xiàn

这句话大意是:自今享 庙日,不须备鼓吹,殿庭勿设乐县。

xīn wèi jīng xià dà suǒ

这句话大意是:”辛未,京下大索。

shí èr yuè rén zǐ shàng zhù guó yòu wǔ hou dà jiàng jūn lǔ gōng yú qìng zé yǐ zuì fú zhū

这句话大意是:十二月壬子,上柱国、右 武候大将军、鲁公虞庆则以罪伏诛。

shì suì gāo lí tū jué bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:是岁,高丽、突厥并遣使朝贡。

shí bā nián chūn zhēng yuè xīn chǒu zhào yuē wú yuè zhī rén wǎng chéng bì sú

这句话大意是:十八年春正月辛丑,诏曰:“吴、越之人,往承弊俗;。

suǒ zài zhī chù sī zào dà chuán yīn xiāng jù jié zhì yǒu qīn hài

这句话大意是:所在之处,私造大船, 因相聚结,致有侵害。

jiāng nán zhū zhōu rén jiān yǒu chuán zhǎng sān zhàng yǐ shàng xī kuò rù guān

这句话大意是:江南诸州,人间有船长三丈以上,悉括入官。

èr yuè jiǎ chén xìng rén shòu gōng

这句话大意是:”二月甲辰, 幸仁寿宫。

yǐ sì yǐ hàn wáng liàng wéi xíng jūn yuán shuài shuǐ lù sān shí wàn fá gāo lí

这句话大意是:乙巳,以汉王谅为行军元帅,水陆三十万,伐高丽。

xià wǔ yuè xīn hài zhào chù māo guǐ gǔ dú yàn mèi yě dào zhī jiā tóu yú sì yì

这句话大意是:夏五月辛亥,诏畜 猫鬼蛊毒厌魅野道之家,投于四裔。

liù yuè bǐng yín zhào chù gāo lí wáng gāo yuán guān jué

这句话大意是:六月丙寅,诏黜高丽王高元官爵。

qiū bā yuè bǐng zǐ zhào jīng guān wǔ pǐn yǐ shàng zǒng guǎn cì shǐ jǔ zhì xíng xiū jǐn qīng píng gàn jì zhī shì

这句话大意是:秋八月丙子, 诏京官五品以上、总管、刺史举志行修谨、清平干济之士。

jiǔ yuè jǐ chǒu hàn wáng liàng shī yù jí yì ér xuán sǐ zhě shí èr sān

这句话大意是:九月己丑,汉王谅师遇 疾疫而旋,死者十二三。

gēng yín chì shě kè wú gōng yàn zhě zuò jí cì shǐ xiàn lìng

这句话大意是:庚寅,敕舍客无公验者,坐及刺史、县令。

xīn mǎo chē jià zhì zì rén shòu gōng

这句话大意是:辛卯,车驾至 自仁寿宫。

dōng shí yī yuè jiǎ xū dì qīn lù qiú tú

这句话大意是:冬十一月甲戌,帝亲录囚徒。

guǐ wèi sì nán jiāo

这句话大意是:癸未,祀南郊。

shí èr yuè gēng zǐ shàng zhù guó xià zhōu zǒng guǎn dōng lái gōng wáng jǐng yǐ zuì fú zhū

这句话大意是:十二月庚子,上柱国、夏 州总管、东莱公王景以罪伏诛。

shì suì zì jīng shī zhì rén shòu gōng zhì xíng gōng shí suǒ

这句话大意是:是岁,自京师至仁寿宫,置行宫十所。

sì sòng chén bó cáo dài yǐng děng zhōu shuǐ zhào bìng miǎn yōng diào

这句话大意是:巳、宋、 陈、亳、曹、戴、颍等州水,诏并免庸调。

shí jiǔ nián chūn zhēng yuè guǐ yǒu dà shè

这句话大意是:十九年春正月癸酉,大赦。

wù yín dà shè yú wǔ dé diàn

这句话大意是:戊寅,大射于武德殿。

èr yuè jǐ hài jìn wáng guǎng lái cháo

这句话大意是:二月己亥,晋王广来朝。

jiǎ yín xìng rén shòu gōng

这句话大意是:甲 寅,幸仁寿宫。

xià sì yuè dīng yǒu tū jué lì kè hán nèi fù

这句话大意是:夏四月丁酉,突厥利可汗内附。

dá tóu kè hán fàn sāi xíng jūn zǒng guǎn shǐ wàn suì jī pò zhī

这句话大意是:达头可汗犯塞,行军总管史万岁击 破之。

liù yuè dīng yǒu yǐ yù zhāng wáng jiǎn wèi nèi shǐ lìng

这句话大意是:六月丁酉,以豫章王暕为内史令。

qiū bā yuè guǐ mǎo shàng zhù guó shàng shū zuǒ pú yè qí gōng gāo jiǒng zuò shì miǎn

这句话大意是:秋八月癸卯,上柱国、尚书左仆射、齐公 高颎坐事免。

xīn hài shàng zhù guó huàn chéng gōng zhāng wēi zú

这句话大意是:辛亥,上柱国、皖城公张威卒。

jiǎ yín shàng zhù guó chéng yáng gōng li chè zú

这句话大意是:甲寅,上柱国、城阳公李彻卒。

jiǔ yuè yǐ chǒu yǐ tài cháng qīng niú hóng wèi lì bù shàng shū

这句话大意是:九月 乙丑,以太常卿牛弘为吏部尚书。

dōng shí yuè jiǎ wǔ yǐ tū jué lì kè hán wèi qǐ rén kè hán zhù dà lì chéng chù qí bù luò

这句话大意是:冬十月甲午,以突厥利可汗为启人可汗,筑大利 城,处其部落。

shí yī yuè yǒu sī yán yuán nián yǐ lái rì jiàn zhǎng

这句话大意是:十一月,有司言元年已来,日渐长。

shí èr yuè yǐ wèi tū jué dōu lán kè hán wèi bù xià suǒ shā guó dà luàn

这句话大意是:十二月乙未,突厥都蓝可汗为 部下所杀,国大乱。

xīng yǔn yú bó hǎi

这句话大意是:星陨于勃海。

èr shí nián chūn zhēng yuè xīn yǒu shuò tū jué gāo lí qì dān bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:二十年春正月辛酉朔,突厥、高丽、契丹并遣使 朝贡。

èr yuè dīng chǒu wú yún ér léi

这句话大意是:二月丁丑,无云而雷。

sān yuè xīn mǎo xī zhōu rén li yīng lín fǎn qiǎn xíng jūn zǒng guǎn zhāng héng tǎo zhī

这句话大意是:三月辛卯,熙州人李英林反,遣行军总管张衡讨之。

xià sì yuè rén xū tū jué fàn sāi yǐ jìn wáng guǎng wéi xíng jūn yuán shuài jī pò zhī

这句话大意是:夏四月壬戌,突厥犯塞,以晋王广为行军元帅,击破之。

yǐ hài tiān yǒu shēng rú xiě shuǐ zì nán ér běi

这句话大意是:乙亥,天有声如写水,自 南而北。

liù yuè dīng chǒu qín wáng jùn hōng

这句话大意是:六月丁丑,秦王俊薨。

qiū jiǔ yuè dīng wèi chē jià zhì zì rén shòu gōng

这句话大意是:秋九月丁未,车驾至自仁寿宫。

dōng shí yuè yǐ chǒu fèi huáng tài zǐ yǒng jí qí zhū zǐ

这句话大意是:冬十月乙丑,废皇 太子勇及其诸子。

bìng wèi shù rén

这句话大意是:并为庶人。

shā zhù guó tài píng gōng shǐ wàn suì

这句话大意是:杀柱国、太平公史万岁。

jǐ sì shā zuǒ wèi dà jiàng jūn wǔ yuán gōng yuán mín

这句话大意是:己巳,杀左卫大将军、五原 公元旻。

shí yī yuè wù zǐ yǐ jìn wáng guǎng wéi huáng tài zǐ

这句话大意是:十一月戊子,以晋王广为皇太子。

tiān xià dì zhèn

这句话大意是:天下地震。

jīng chéng dà fēng xuě

这句话大意是:京城大风雪。

shí èr yuè wù wǔ zhào dōng gōng guān shǔ yú huáng tài zǐ bù dé chēng chén

这句话大意是:十二月戊午, 诏东宫官属于皇太子不得称臣。

xīn sì zhào huǐ huài tōu dào fú jí tiān zūn xiàng yuè zhèn hǎi dú shén xíng zhě yǐ bù dào lùn

这句话大意是:辛巳,诏毁坏偷盗佛及天尊像、岳镇海渎神形者, 以不道论。

shā mén huài fó xiàng dào shì huài tiān zūn xiàng yǐ è nì lùn

这句话大意是:沙门坏佛像,道士坏天尊像,以恶逆论。

rén shòu yuán nián chūn zhèng yuè yǐ yǒu shuò dà shè gǎi yuán

这句话大意是:仁寿元年春正月乙酉朔,大赦,改元。

yǐ shàng shū yòu pú yè yáng sù wèi zuǒ pú yè yǐ nà yán sū wēi wèi yòu pú yè

这句话大意是:以尚书右仆射杨素为左仆射,以纳言苏 威为右仆射。

dīng yǒu xǐ hé nán wáng zhāo wèi jìn wáng

这句话大意是:丁酉,徙河南王昭为晋王。

tū jué kòu héng ān qiǎn zhù guó hán hóng jī zhī bài yān

现代白话:突厥寇恒安,遣柱国韩洪击之,败呢。

yǐ jìn wáng zhāo wèi nèi shǐ lìng

这句话大意是:以 晋王昭为内史令。

xīn chǒu zhào yuē tóu shēng xùn jié zì gǔ chēng nán yǔn shēn wáng shì lǐ jiā èr děng

这句话大意是:辛丑,诏曰:“投生殉节,自古称难,殒身王事,礼加二等。

ér shì sú zhī tú bù dá dà yì zhì mìng róng lǚ bù rù zhào yù

这句话大意是:而 世俗之徒,不达大义,致命戎旅,不入兆域。

xīng yán niàn cǐ měi shēn mǐn tàn

这句话大意是:兴言念此,每深愍叹。

qiě rù miào jì sì bìng bù fèi quē hé zhǐ fén yíng dú zài qí wài

这句话大意是:且入庙祭祀, 并不废阙,何止坟茔,独在其外?

zì jīn zhàn wáng zhī tú yi rù mù yù

这句话大意是:自今战亡之徒,宜入墓域。

èr yuè yǐ mǎo shuò rì yǒu shí zhī

这句话大意是:”二月乙卯朔,日有 蚀之。

xià wǔ yuè jǐ chǒu tū jué nán nǚ jiǔ wàn yú kǒu lái jiàng

这句话大意是:夏五月己丑,突厥男女九万余口来降。

rén chén zhòu yǔ zhèn léi dà fēng bá mù yí jūn jiǎo shuǐ yí yú shǐ píng

这句话大意是:壬辰,骤雨震雷,大风拔木,宜君湫 水,移于始平。

liù yuè yǐ mǎo qiǎn shí liù shǐ xún shěng fēng sú

这句话大意是:六月乙卯,遣十六使巡省风俗。

yǐ chǒu fèi tài xué jí zhōu xiàn xué wéi liú guó zǐ yī xué qǔ zhèng sān pǐn yǐ shàng zi qī shí èr rén chōng shēng

这句话大意是:乙丑,废太学及州县学,唯留国子 一学,取正三品以上子七十二人充生。

bān shè lì yú zhū zhōu qiū qī yuè wù xū gǎi guó zǐ wèi tài xué

这句话大意是:颁舍利于诸州秋七月戊戌,改国子为太学。

shí yī yuè jǐ chǒu sì nán jiāo

这句话大意是:十一月己丑,祀南郊。

shí èr yuè yáng sù jī tū jué dà pò zhī

这句话大意是:十二月,杨素击突厥,大破之。

èr nián chūn sān yuè jǐ hài xìng rén shòu gōng

这句话大意是:二年春三月己亥,幸仁寿宫。

xià sì yuè gēng xū qí yōng èr zhōu dì zhèn

这句话大意是:夏四月庚戌,岐、雍二州地震。

qiū qī yuè bǐng xū zhào nèi wài guān gè jǔ suǒ zhī

这句话大意是:秋七月丙戌,诏 内外官各举所知。

bā yuè jǐ sì huáng hòu dú gū shì bēng

这句话大意是:八月己巳,皇后独孤氏崩。

jiǔ yuè bǐng xū chē jià zhì zì rén shòu gōng

这句话大意是:九月丙戌,车驾至自仁寿宫。

rén chén hé nán běi zhū zhōu dà shuǐ qiǎn gōng bù shàng shū yáng dá zhèn xù zhī

这句话大意是:壬辰, 河南北诸州大水,遣工部尚书杨达振恤之。

yǐ wèi shàng zhù guó yuán zhōu zǒng guǎn jīn shuǐ gōng zhōu yáo zú

这句话大意是:乙未,上柱国、袁州总管、金水公周摇 卒。

lǒng xī dì zhèn

这句话大意是:陇西地震。

dōng shí yuè rén zǐ diǎn shè yì zhōu guǎn nèi

这句话大意是:冬十月壬子,典赦益州管内。

guǐ chǒu yǐ gōng bù shàng shū yáng dá wèi nà yán

这句话大意是:癸丑,以工部尚书杨达为纳言。

rùn yuè jiǎ shēn zhào shàng shū zuǒ pú yè yáng sù yǔ zhū shù zhě kān dìng yīn yáng chuǎn miù

这句话大意是:闰月 甲申,诏尚书左仆射杨素与诸术者刊定阴阳舛谬。

jǐ chǒu zhào yáng sù yòu pú yè sū wēi lì bù shàng shū niú hóng nèi shǐ shì láng xuē dào héng mì shū chéng xǔ shàn xīn nèi shǐ shè rén yú shì jī zhù zuò láng wáng shào děng xiū dìng wǔ lǐ

这句话大意是:己丑,诏杨素、右仆射苏威、吏 部尚书牛弘、内史侍郎薛道衡、秘书丞许善心、内史舍人虞世基、著作郎王劭等修 定五礼。

rén yín zàng xiàn huáng hòu yú tài líng

这句话大意是:壬寅,葬献皇后于太陵。

shí èr yuè guǐ sì yì zhōu zǒng guǎn shǔ wáng xiù yǒu zuì fèi wèi shù rén

这句话大意是:十二月癸巳,益州总管、蜀王秀有罪,废为庶人。

jiāo zhōu rén lǐ fó zǐ jǔ bīng fǎn qiǎn xíng jūn zǒng guǎn liú fāng tǎo píng zhī

这句话大意是:交州人李佛子举兵反,遣行军总管刘方讨平之。

sān nián chūn èr yuè wù zǐ yǐ dà jiàng jūn cài yáng jùn gōng yáo biàn wèi zuǒ wǔ hou dà jiàng jūn

这句话大意是:三年春二月戊子,以大将军、蔡阳郡公姚辩为左武候大将军。

xià wǔ yuè guǐ mǎo zhào yuē liù yuè shí sān rì shì zhèn shēng rì qí rì lìng hǎi nèi wèi wǔ yuán huáng dì yuán míng huáng hòu duàn tú

这句话大意是:夏五月癸卯,诏 曰:“六月十三日是朕生日,其日令海内为武元皇帝、元明皇后断屠。

liù yuè jiǎ wǔ zhào yuē

这句话大意是:”六月甲午, 诏曰:。

lǐ yún qīn yǐ qī duàn

这句话大意是:《礼》云:亲以期断。

gài yǐ sì shí zhī biàn yì wàn wù zhī gēng shǐ gù shèng rén xiàng zhī

这句话大意是:盖以四时之变易,万物之更始,故圣人象之。

qí yǒu sān nián jiā lóng ěr yě

现代白话:其有三年, 加隆你也。

dàn jiā wú èr zūn mǔ wèi yā jiàng shì yǐ fù zài sàng mǔ hái fú yú qī zhě fú zhī zhèng yě

这句话大意是:但家无二尊,母为厌降,是以父在丧母,还服于期者,服之正也。

qǐ róng qī nèi ér gèng xiǎo xiáng

这句话大意是:岂容 期内而更小祥!

rán sān nián zhī sàng ér yǒu xiǎo xiáng zhě lǐ yún qī jì lǐ yě

这句话大意是:然三年之丧而有小祥者,《礼》云:“期祭,礼也;。

qī ér chú sàng dào yě

这句话大意是:期而除丧,道 也。

yǐ shì zhī gù suī wèi zài qī ér tiān dì yī biàn bù kě bù jì bù kě bù chú

这句话大意是:”以是之故,虽未再期,而天地一变,不可不祭,不可不除。

gù yǒu liàn yān yǐ cún sàng jì zhī běn

现代白话:故有练呢,以存 丧祭之本。

rán qī sàng yǒu liàn yú lǐ wèi ān

这句话大意是:然期丧有练,于理未安。

suī yún shí yī yuè ér liàn nǎi wú suǒ fǎ xiàng fēi qī fēi shí qǐ kě chú jì

这句话大意是:虽云十一月而练,乃无所法象,非期非时,岂 可除祭?

ér rú zhě tú nǐ sān nián zhī sàng lì liàn dàn zhī jié kě wèi gǒu cún qí biàn ér shī qí běn

这句话大意是:而儒者徒拟三年之丧,立练禫之节,可谓苟存其变,而失其本;。

yù jiàn yú duó nǎi báo yú sàng

这句话大意是:欲渐于夺, 乃薄于丧。

zhì shǐ zi zé guān liàn qù dié huáng lǐ quàn yuán

这句话大意是:致使子则冠练去绖,黄里縓缘;。

dié zé bù gé zài gōng cū fú wèi gǎi

这句话大意是:绖则布葛在躬,粗服未改。

qǐ fēi dié āi shàng cún zi qíng yǐ duó

这句话大意是:岂非绖哀尚 存,子情已夺;。

qīn shū shī lún qīng zhòng diān dǎo

这句话大意是:亲疏失伦,轻重颠倒。

nǎi bù shùn rén qíng qǐ shèng rén zhī yì yě

这句话大意是:乃不顺人情,岂圣人之意也?

gù fēi xiān shèng zhī lǐ fèi yú rén yá

这句话大意是:故非先圣之礼, 废于人邪!

sān nián zhī sàng shàng yǒu bù xíng zhī zhě

这句话大意是:三年之丧,尚有不行之者;。

zhì yú xiáng liàn zhī jié ān néng bù zhuì zhě hu

这句话大意是:至于祥练之节,安能不坠者乎!

lǐ yún fù mǔ zhī sàng wú guì jiàn yī yě

这句话大意是:《礼》云:父母之丧,无贵贱一也。

ér dài fū shì zhī sàng fù mǔ nǎi guì jiàn yì fú

这句话大意是:而大夫士之丧父母,乃贵贱异服。

rán zé lǐ huài lè bēng yóu lái jiàn yǐ

现代白话:然则礼 坏乐崩,由来渐了。

suǒ yǐ yàn píng zhòng zhī zhǎn cū cuī qí lǎo wèi zhī fēi lǐ téng wén gōng zhī fú sān nián qí chén xián suǒ bù yù

这句话大意是:所以晏平仲之斩粗缞,其老谓之非礼,滕文公之服三2年,其臣 咸所不欲。

gài yóu wáng dào jì shuāi zhū hóu yì zhèng jiāng yú yuè yú fǎ dù è lǐ zhì zhī hài jǐ

这句话大意是:盖由王道既衰,诸侯异政,将逾越于法度,恶礼制之害己。

nǎi miè qù piān jí zì zhì qí yi

这句话大意是:乃灭去篇籍, 自制其宜。

suì zhì gǔ ròu zhī ēn qīng zhòng cóng sú wú yì zhī dào jiàng shā rèn qíng

这句话大意是:遂至骨肉之恩,轻重从俗,无易之道,降杀任情。

fu lǐ bù cóng tiān jiàng bù cóng de chū nǎi rén xīn ér yǐ zhě wèi qíng yuán yú ēn yě

这句话大意是:夫礼不从天降,不从 地出,乃人心而已者,谓情缘于恩也。

gù ēn hòu zhě qí lǐ lóng qíng qīng zhě qí lǐ shā

这句话大意是:故恩厚者其礼隆,情轻者其礼杀。

shèng rén yǐ shì chēng qíng lì wén bié qīn shū guì jiàn zhī jié

这句话大意是:圣人以是 称情立文,别亲疏贵贱之节。

zì chén zǐ dào xiāo shàng xià shī xù mò dà zhī ēn zhú qíng ér báo

这句话大意是:自臣子道消,上下失序,莫大之恩,逐情而薄;。

mò zhòng zhī huà yǔ shí ér shā

这句话大意是:莫重 之化,与时而杀。

cǐ nǎi fú bù chēng sàng róng bù chēng fú fēi suǒ wèi shèng rén yuán ēn biǎo qíng zhì lǐ zhī yì yě

这句话大意是:此乃服不称丧,容不称服,非所谓圣人缘恩表情制礼之义也。

rán sàng yǔ qí yì yě níng zài yú qi zé lǐ zhī běn yě

这句话大意是:然 丧与其易也,宁在于戚,则礼之本也。

lǐ yǒu qí yú wèi ruò yú āi zé qíng zhī shí yě

这句话大意是:礼有其余,未若于哀,则情之实也。

jīn shí yī yuè ér liàn zhě fēi lǐ zhī běn fēi qíng zhī shí

这句话大意是:今十一 月而练者,非礼之本,非情之实。

yóu shì yán zhī fù zài sàng mǔ bù yí yǒu liàn

这句话大意是:由是言之,父在丧母,不宜有练。

dàn yī lǐ shí sān yuè ér xiáng zhōng yuè ér dàn zhù yǐ hé shèng rén zhī yì dá rén zi zhī xīn

这句话大意是:但依《礼》十 三月而祥,中月而禫,庶以合圣人之意,达人子之心。

qiū qī yuè dīng mǎo zhào zhōu xiàn sōu yáng xián zhé jiē qǔ míng zhī gǔ jīn tōng shí ān wēi jiū zhèng jiào zhī běn dá lǐ lè zhī yuán

这句话大意是:秋七月丁卯,诏州县搜扬贤哲,皆取明知古今,通识安危,究政教之本,达礼 乐之源。

bù xiàn duō shǎo bù dé bù jǔ

这句话大意是:不限多少,不得不举。

zhēng zhào jiāng sòng bì xū yǐ lǐ

这句话大意是:征召将送,必须以礼。

bā yuè rén shēn shàng zhù guó jiǎn jiào yōu zhōu zǒng guǎn luò cóng gōng yàn róng yǐ zuì fú zhū

这句话大意是:八月壬申,上柱国、检校幽 州总管、落丛公燕荣以罪伏诛。

jiǔ yuè rén xū zhì cháng píng guān

这句话大意是:九月壬戌,置常平官。

jiǎ zǐ yǐ yíng zhōu zǒng guǎn wéi chōng wèi hù bù shàng shū

这句话大意是:甲子,以营州总管韦冲为户 部尚书。

shí èr yuè guǐ yǒu hé nán zhū zhōu shuǐ qiǎn nà yán yáng dá zhèn xù zhī

这句话大意是:十二月癸酉,河南诸州水,遣纳言杨达振恤之。

sì nián chūn zhēng yuè bǐng chén dà shè

这句话大意是:四年春正月丙辰,大赦。

jiǎ zǐ xìng rén shòu gōng

这句话大意是:甲子,幸仁寿宫。

xià sì yuè yǐ mǎo shàng bù yù

这句话大意是:夏四月乙卯,上不豫。

liù yuè gēng wǔ dà shè

这句话大意是:六月庚午, 大赦。

yǒu xīng rù yuè zhōng shù rì ér tuì cháng rén jiàn yú yàn mén

这句话大意是:有星入月中,数日而退,长人见于雁门。

qiū qī yuè yǐ wèi rì qīng wú guāng bā rì nǎi fù

这句话大意是:秋七月乙未,日青无光,八日乃复。

jiǎ chén dì jí shèn wò yú rén shòu gōng yǔ bǎi liáo cí jué shàng wò shǒu xū xī

这句话大意是:甲辰,帝疾甚,卧于仁寿宫,与百僚辞诀,上握手歔欷。

dīng wèi bēng yú dà bǎo diàn shí nián liù shí sì

这句话大意是:丁未,崩于大宝殿,时年 六十四。

zhào yuē

这句话大意是:诏曰:。

jiē hū

这句话大意是:嗟乎!

zì xī jìn shì bō qiān tiān xià sāng luàn sì hǎi bù yī

这句话大意是:自昔晋室播迁,天下丧乱,四海不一。

yǐ zhì zhōu qí zhàn zhēng xiāng xún nián jiāng sān bǎi

这句话大意是:以至周、齐,战争相寻,年将三 百。

gù gē jiāng tǔ zhě fēi yī suǒ chēng dì wáng zhě fēi yī rén

这句话大意是:故割疆土者非一所,称帝王者非一人。

shū guǐ bù tóng shēng líng tú tàn

这句话大意是:书轨不同,生灵涂炭。

shàng tiān jiàng jiān shòu mìng yú zhèn yòng dēng dà wèi qǐ guān rén lì

这句话大意是:上天降监,受命 于朕,用登大位,岂关人力?

gù de bō luàn fǎn zhèng yǎn wǔ xiū wén

这句话大意是:故得拨乱反正,偃武修文;。

tiān xià dà tóng shēng jiào yuǎn bèi cǐ yòu shì tiān yì yù níng qū xià

这句话大意是:天下大同,声教远被,此 又是天意欲宁区夏。

suǒ yǐ mèi dàn lín cháo bù gǎn yì yù

这句话大意是:所以昧旦临朝,不敢逸豫;。

yī rì wàn jī liú xīn qīn lǎn

这句话大意是:一日万机,留心亲览;。

huì míng hán shǔ bù dàn qú láo

这句话大意是:晦明寒暑, 不惮劬劳;。

fěi yuē zhèn gōng gài wèi bǎi xìng gù yě

这句话大意是:匪曰朕躬,盖为百姓故也。

wáng gōng qīng shì měi rì què tíng cì shǐ yǐ xià suì shí cháo jí

这句话大意是:王公卿士,每日阙庭,刺史以下,岁时朝集。

hé cháng bù qìng jié xīn fǔ jiè chì yīn qín

这句话大意是:何尝不罄竭心府,诫敕殷勤。

yì nǎi jūn chén qíng jiān fù zǐ zhù jiè bǎi liáo zhī zhì wàn guó huān xīn

这句话大意是:义乃君臣,情兼父子,庶藉百寮之智,万国欢心。

yù lìng shuài tǔ zhī rén yǒng de ān lè

这句话大意是:欲 令率土之人,永得安乐。

bù wèi gòu jí mí liú zhì yú dà jiàn

这句话大意是:不谓遘疾弥留,至于大渐。

cǐ nǎi rén shēng cháng fēn hé zú yán jí

这句话大意是:此乃人生常分,何足言及。

dàn sì hǎi bǎi xìng yī shí bù fēng

这句话大意是:但 四海百姓,衣食不丰;。

jiào huà zhèng xíng yóu wèi jǐn qià

这句话大意是:教化政刑,犹未尽洽。

xīng yán niàn cǐ wéi yǐ liú hèn

这句话大意是:兴言念此,唯以留恨。

zhèn jīn yú liù shí bù fù chēng yāo

这句话大意是:朕今逾六十, 不复称夭;。

dàn jīn lì jīng shén yī shí láo jié

这句话大意是:但筋力精神,一时劳竭。

rú cǐ zhī shì běn fēi wéi shēn zhǐ yù ān yǎng bǎi xìng suǒ yǐ zhì cǐ

这句话大意是:如此之事,本非为身,止欲安养百姓,所以致 此。

rén shēng zǐ sūn shuí bù niàn ài

这句话大意是:人生子孙,谁不念爱?

jì wèi tiān xià shì xū gē qíng

这句话大意是:既为天下,事须割情。

yǒng jí xiù děng bìng huái bèi è

这句话大意是:勇及秀等,并怀悖恶;。

jì wú chén zǐ zhī xīn suǒ yǐ chù fèi

这句话大意是:既无臣子 之心,所以黜废。

gǔ rén yǒu yún zhī chén mò ruò jūn zhī zǐ mò ruò fù

这句话大意是:古人有云:“知臣莫若君,知子莫若父。

lìng yǒng xiù dé zhì gòng lǐ jiā guó yì dāng lù rǔ biàn yú gōng qīng kù dú liú yú rén shù

这句话大意是:”令勇、秀得志,共理 家国,亦当戮辱遍于公卿,酷毒流于人庶。

jīn è zǐ sūn yǐ wèi bǎi xìng chù píng hǎo zǐ sūn zú kān fù hé dà yè

这句话大意是:今恶子孙已为百姓黜屏,好子孙足堪负 荷大业。

cǐ suī zhèn jiā shì lǐ bù róng yǐn qián duì wén wǔ shì wèi jù yǐ lùn shù

这句话大意是:此虽朕家事,理不容隐,前对文武侍卫,具已论述。

huáng tài zǐ guǎng de jū shàng sì rén xiào zhe wén

这句话大意是:皇太子广,地居上嗣, 仁孝著闻。

yǐ qí háng yè kān chéng zhèn zhì

这句话大意是:以其行业,堪成朕志。

dàn niàn nèi wài qún guān tóng xīn lù lì yǐ cǐ gòng ān tiān xià

这句话大意是:但念内外群官,同心戮力,以此共安天下。

zhèn suī míng mù hé suǒ fù hèn

这句话大意是:朕虽 瞑目,何所复恨?

guó jiā dà shì bù kě xiàn yǐ cháng lǐ

这句话大意是:国家大事,不可限以常礼;。

jì zàng gōng chú xíng zhī zì xī jīn yi zūn yòng bù láo gǎi dìng

这句话大意是:既葬公除,行之自昔,今宜遵用,不 劳改定。

xiōng lǐ suǒ xū cái lìng zhōu shì wu cóng jié jiǎn bù dé láo rén

这句话大意是:凶礼所须,才令周事,务从节俭,不得劳人。

zhū zhōu zǒng guǎn cì shǐ yǐ xià yi lǜ qí zhí bù xū bēn fù

这句话大意是:诸州总管、刺史以下,宜率 其职,不须奔赴。

zì gǔ zhé wáng yīn rén zuò fǎ qián dì hòu dì yán gé suí shí

这句话大意是:自古哲王,因人作法,前帝后帝,沿革随时。

lǜ lìng gé shì yǒu bù biàn yú shì zhě yi yī qián xiū gǎi wu dāng zhèng yào

这句话大意是:律令格式有不便于 事者,宜依前修改,务当政要。

wū hū

这句话大意是:呜呼!

jìng zhī zāi wú zhuì zhèn mìng

现代白话:敬之啊,无坠朕命。

yǐ mǎo fā sāng

这句话大意是:乙卯,发丧。

hé jiān yáng liǔ sì zhū wú gù huáng luò jì ér huā yè fù shēng

这句话大意是:河间杨柳四株,无故黄落,既而花叶复生。

bā yuè dīng mǎo zǐ gōng zhì zì rén shòu gōng

这句话大意是:八月丁卯,梓宫至自 仁寿宫。

bǐng zǐ bìn yú dà xīng qián diàn

这句话大意是:丙子,殡于大兴前殿。

shí yuè yǐ mǎo zàng yú tài líng tóng fén ér yì xué

这句话大意是:十月乙卯,葬于太陵,同坟而异穴。

shì shù fù zàng zhě jiē tīng rù shì líng nèi

这句话大意是:士庶赴葬者, 皆听入视陵内。

dì xìng yán zhòng yǒu wēi róng wài zhì mù ér nèi míng mǐn yǒu dà lüè

这句话大意是:帝性严重有威容,外质木而内明敏,有大略。

chū de zhèng zhī shǐ qún qíng bù fù

这句话大意是:初得政之始,群情不 附。

zhū zǐ yòu ruò nèi yǒu liù wáng zhī móu wài zhì sān fāng zhī luàn wò qiáng bīng jū zhòng zhèn zhě jiē zhōu zhī jiù chén

这句话大意是:诸子幼弱,内有六王之谋,外致三方之乱,握强兵、居重镇者,皆周之旧臣。

shàng tuī yǐ chì xīn gè jǐn qí yòng

这句话大意是:上推以赤心,各尽其用。

bù yú qī yuè kè dìng sān biān

这句话大意是:不逾期月,克定三边;。

wèi jí shí nián píng yī sì hǎi

这句话大意是:未及十年,平一四海。

báo fù liǎn qīng xíng fá

这句话大意是:薄赋敛,轻 刑罚;。

nèi xiū zhì dù wài fǔ róng yí

这句话大意是:内修制度,外抚戎夷。

měi dàn tīng cháo rì zè wàng juàn

这句话大意是:每旦听朝,日仄忘倦。

jū chǔ fú wán wu cún jié jiǎn lìng xíng jìn zhǐ shàng xià huà zhī

这句话大意是:居处服玩,务存节俭,令行禁 止,上下化之。

kāi huáng rén shòu zhī jiān zhàng fū bù yī líng qǐ ér wú jīn yù zhī shì

这句话大意是:开皇、仁寿之间,丈夫不衣绫绮而无金玉之饰。

cháng fú lǜ duō bù bó zhuāng dài bù guò yǐ tóng tiě gǔ jiǎo ér yǐ

这句话大意是:常服率多布帛,装 带不过以铜铁骨角而已。

suī sè yú cái zhì yú shǎng cì yǒu gōng yì wú suǒ ài xī

这句话大意是:虽啬于财,至于赏赐有功,亦无所爱惜。

měi shèng yú sì chū lù féng shàng biǎo zhě zhù mǎ qīn zì lín wèn

这句话大意是:每乘舆四出,路 逢上表者,驻马亲自临问。

huò qián qiǎn xíng rén cǎi tīng fēng sú

这句话大意是:或潜遣行人,采听风俗;。

lì zhèng dé shī rén jiān jí kǔ wú bù liú yì

这句话大意是:吏政得失,人间疾苦,无不留 意。

cháng yù guān zhōng jī qiǎn zuǒ yòu shì bǎi xìng suǒ shí

这句话大意是:尝遇关中饥,遣左右视百姓所食。

yǒu de dòu xiè zá kāng ér zòu zhī zhě shàng liú tì yǐ shì qún chén

这句话大意是:有得豆屑杂糠而奏之者,上流涕以示群臣;。

shēn zì jiù zé wèi zhī sǔn shàn ér bù yù jiǔ ròu zhě dài jiāng yī qī

这句话大意是:深自咎责,为之损膳而不御酒肉者,殆将一期。

jí dōng bài tài shān guān zhōng hù kǒu jiù shí luò yáng zhě dào lù xiāng zhǔ

这句话大意是:及东拜太山,关中户口就食洛阳者, 道路相属。

dì chì chì hòu bù dé zhé yǒu qū bī nán nǚ cān cè yú zhàng wèi zhī jiān

这句话大意是:帝敕斥候,不得辄有驱逼,男女参厕于仗卫之间。

yù féng fú lǎo xié yòu zhě zhé yǐn mǎ bì zhī wèi miǎn ér qù

这句话大意是:遇逢扶老携幼者,辄 引马避之,慰勉而去。

zhì jiān xiǎn zhī chù jiàn fù dān zhě jù lìng zuǒ yòu fú zhù zhī

这句话大意是:至艰险之处,见负担者,遽令左右扶助之。

qí yǒu jiàng shì zhàn mò bì jiā yōu shǎng réng lìng shǐ zhě jiù jiā láo wèn

这句话大意是:其有将士战殁, 必加优赏,仍令使者,就家劳问。

zì qiáng bù xī zhāo xī zī zī

这句话大意是:自强不息,朝夕孜孜。

rén shù yīn fán tǎng cáng chōng shí

这句话大意是:人庶殷繁,帑藏充实。

suī wèi néng zhēn yú zhì dào yì zú chēng jìn dài zhī liáng zhǔ

这句话大意是:虽 未能臻于至道,亦足称近代之良主。

rán yǎ xìng shěn cāi sù wú xué shù hǎo wèi xiǎo shù

这句话大意是:然雅性沈猜,素无学术,好为小数。

yán shén zhú shèng zhàng kān néng liáo bìng

这句话大意是:言神烛圣 杖,堪能疗病。

yòu xìn wáng shào jiě shí wén yǐ wéi jǐ ruì yān

现代白话:又信王劭解石文以为己瑞呢。

bù dá dà tǐ rú shì

这句话大意是:不达大体如是。

gù zhōng chén yì shì mò de jǐn xīn jié cí

这句话大意是:故忠臣义士,莫得尽 心竭辞。

qí cǎo chuàng yuán xūn jí yǒu gōng zhū jiāng zhū yí huò zuì hǎn yǒu cún zhě

这句话大意是:其草创元勋,及有功诸将,诛夷获罪,罕有存者。

yòu bú yuè shī shū yáng sù yóu zhī xī zhǐ suì zòu chú xué xiào

这句话大意是:又不悦诗书,杨素由之 希旨,遂奏除学校。

wéi fù yán shì yòng fèi chù zhū zǐ

这句话大意是:唯妇言是用,废黜诸子。

dǎi yú mù nián chí fǎ yóu jùn xǐ nù shī cháng guǒ yú shā lù

这句话大意是:逮于暮年,持法尤峻,喜怒失常,果 于杀戮。

cháng lìng zuǒ yòu sòng xī yù cháo gòng shǐ chū guān qí rén suǒ jīng zhī chù shòu mù zǎi xiǎo wù kuì yīng wǔ jīng pí mǎ biān zhī shǔ wén ér dà nù

这句话大意是:尝令左右送西域朝贡使出关,其人所经之处,受牧宰小物,馈鹦鹉、麖皮、 马鞭之属,闻而大怒。

yòu yì wǔ kù jiàn shǔ zhōng wú huì bù lǐ yú shì zhí wǔ kù lìng jí zhū shòu yí zhě chū kāi yuǎn mén wài qīn zì lín jué sǐ zhě shù shí rén

这句话大意是:又诣武库,见署中芜秽不理,于是执武库令及诸受遗者,出 开远门外,亲自临决,死者数十人。

yòu wǎng wǎng qián lìng lù yí lìng shǐ fǔ shǐ shòu zhě bì sǐ wú suǒ kuān dài yì zhě yǐ cǐ shǎo zhī

这句话大意是:又往往潜令赂遗令史,府史受者必死,无所宽 贷,议者以此少之。

lùn yuē suí wén dì shù jī lì běn jī dé lěi rén

这句话大意是:论曰:隋文帝树基立本,积德累仁。

tú yǐ wài qi zhī zūn shòu tuō gū zhī rèn yǔ néng zhī yì wèi wèi suǒ xǔ

这句话大意是:徒以外戚之尊,受托孤之任,与能之议, 未为所许。

shì yǐ zhōu shì jiù chén xián huái fèn wǎn

这句话大意是:是以周室旧臣,咸怀愤惋。

jì ér wáng qiān gù sān shǔ zhī zǔ bù yú qī yuè

这句话大意是:既而王谦固三蜀之阻,不逾期月;。

yù chí jiǒng jǔ quán qí zhī zhòng yī zhàn ér wáng

这句话大意是:尉迟迥举 全齐之众,一战而亡。

sī nǎi fēi zhǐ rén móu yì yì tiān zhī suǒ zàn

这句话大意是:斯乃非止人谋,抑亦天之所赞。

chéng cí jī yùn suì qiān zhōu dǐng

这句话大意是:乘兹机运,遂迁周鼎。

yú shí mán yí huá xià jīng yáng wèi yī qú láo rì zè jīng yíng sì fāng

这句话大意是:于时 蛮夷猾夏,荆、扬未一,劬劳日仄,经营四方。

lóu chuán nán mài zé jīn líng shī xiǎn

这句话大意是:楼船南迈,则金陵失险;。

piào qí běi zhǐ zé chán yú kuǎn sāi

这句话大意是:骠骑北指, 则单于款塞。

zhí fāng suǒ zài bìng rù jiāng lǐ

这句话大意是:《职方》所载,并入疆理;。

yǔ gòng suǒ tú xián shòu zhēng shuò

这句话大意是:《禹贡》所图,咸受正朔。

suī jìn wǔ zhī kè píng wú huì hàn xuān zhī tuī wáng gù cún bǐ yì lùn gōng bù néng shàng yě

这句话大意是:虽晋武之克平 吴会,汉宣之推亡固存,比义论功,不能尚也。

qī dé jì fū jiǔ gē yǐ qià wèi hòu wú jǐng xiá ěr sù qīng

这句话大意是:七德既敷,九歌已洽,尉候无警, 遐迩肃清。

yú shì gōng jié jiǎn píng yáo fù cāng lǐn shí fǎ lìng xíng

这句话大意是:于是躬节俭,平徭赋,仓廪实,法令行。

jūn zǐ xián lè qí shēng xiǎo rén gè ān qí yè qiáng bù líng ruò zhòng bù bào guǎ

现代白话:有德行的人咸乐其生,品行较差的人各安其业, 强不陵弱,众不暴寡;。

rén wù yīn fù cháo yě huān yú

这句话大意是:人物殷阜,朝野欢娱。

zì kāi huáng èr shí nián jiān tiān xià wú shì

这句话大意是:自开皇二十年间,天下无事;。

qū yǔ zhī nèi yàn rú yě

这句话大意是:区宇之 内,晏如也。

kǎo zhī qián wáng zú yǐ cān zōng shèng liè

这句话大意是:考之前王,足以参踪盛烈。

ér sù wú shù yè bù néng jìn xià

这句话大意是:而素无术业,不能尽下。

wú kuān rén zhī dù yǒu kè bó zhī zī

这句话大意是:无宽仁之度,有 刻薄之资。

jì hu mù nián cǐ fēng yù shàn

这句话大意是:暨乎暮年,此风愈扇。

yòu yǎ hǎo ruì fú àn yú dà dào

这句话大意是:又雅好瑞符,暗于大道。

jiàn bǐ wéi chéng quán móu jīng shì jiē tóng dì zhì mí suǒ shì cóng

这句话大意是:建彼维城,权侔京室, 皆同帝制,靡所适从。

tīng gū guī zhī yán huò xié chén zhī shuō ruò chǒng fèi dí tuō fù shī suǒ

这句话大意是:听姑归之言,惑邪臣之说,溺宠废嫡,托付失所。

miè fù zǐ zhī dào kāi kūn dì zhī xì

这句话大意是:灭父子之 道,开昆弟之隙;。

zòng qí xún fǔ jiǎn fá běn gēn

这句话大意是:纵其寻斧,翦伐本根。

fén tǔ wèi gàn zǐ sūn jì zhǒng wèi lù

这句话大意是:坟土未干,子孙继踵为戮;。

sōng jiǎ cái liè tiān xià yǐ fēi duò yǒu

这句话大意是:松槚才列,天 下已非隋有。

xī zāi

现代白话:惜啊!

jī qí shuāi dài zhī yuán jī qí luàn wáng zhī zhào qǐ zì wén huáng chéng yú yáng dì

这句话大意是:迹其衰怠之源,稽其乱亡之兆,起自文皇,成于炀帝;。

suǒ yóu lái yuǎn yǐ fēi yī zhāo yī xī qí bù sì hū zhū wèi wèi bù xìng yě

现代白话:所由来 远了,非一朝一夕,其不祀忽诸,未为不幸也。

✦ You read 本记·卷十一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.