北史 · 李延寿 · Chapter 12 of 100

本记·卷十二

PinyinModern Translation
Size

yáng huáng dì huì guǎng yī míng yīng xiǎo zì ā gāo zǔ dì èr zi yě

这句话大意是:炀皇帝讳广,一名英,小字阿,高祖第二子也。

mǔ yuē wén xiàn dú gū huáng hòu

这句话大意是:母曰文献独孤皇后。

shàng měi zī yí shǎo mǐn huì

这句话大意是:上美姿 仪,少敏慧。

gāo zǔ jí hòu yú zhū zi zhōng tè suǒ zhōng ài

这句话大意是:高祖及后于诸子中,特所钟爱。

zài zhōu yǐ gāo zǔ xūn fēng yàn mén jùn gōng

这句话大意是:在周以高祖勋,封雁门郡公。

kāi huáng yuán nián lì wèi jìn wáng bài zhù guó bīng zhōu zǒng guǎn shí nián shí sān

这句话大意是:开皇元 年,立为晋王,拜柱国、并州总管,时年十三。

xún shòu wǔ wèi dà jiàng jūn jìn shàng zhù guó hé běi dào héng tái shàng shū lìng dà jiàng jūn rú gù

这句话大意是:寻授武卫大将军,进上柱国、河北 道行台尚书令,大将军如故。

gāo zǔ lìng xiàng chéng gōng xīn ān dào gōng li chè fǔ dǎo zhī

这句话大意是:高祖令项城公歆、安道公李彻辅导之。

shàng hǎo xué shàn shǔ wén shěn shēn yán zhòng cháo yě zhǔ wàng

这句话大意是:上好学,善属 文,沈深严重,朝野属望。

gāo zǔ mì lìng shàn xiāng zhě lái hé biàn shì zhū zǐ

这句话大意是:高祖密令善相者来和遍视诸子。

hé yuē jìn wáng méi shàng shuāng gǔ lóng qǐ guì bù kě yán

这句话大意是:和曰:“晋王眉上双骨 隆起,贵不可言。

jì ér gāo zǔ xìng shàng suǒ jū dì jiàn yuè qì xián duō duàn jué yòu yǒu chén āi ruò bù yòng zhě yǐ wéi bù hǎo shēng jì zhī wán

这句话大意是:”既而高祖幸上所居第,见乐器弦多断绝,又有尘埃,若不用者, 以为不好声妓之玩。

shàng yóu zì jiǎo shì dāng shí chēng wéi rén xiào

这句话大意是:上尤自矫饰,当时称为仁孝。

cháng guān liè yù yǔ zuǒ yòu jìn yóu yī shàng yuē shì zú jiē zhān shī wǒ dú yī cǐ hu

这句话大意是:尝观猎遇雨,左右进油衣,上曰: “士卒皆沾湿,我独衣此乎!

nǎi lìng chí qù

这句话大意是:”乃令持去。

liù nián zhuǎn huái nán dào héng tái shàng shū lìng

这句话大意是:六年,转淮南道行台尚书令。

qí nián zhēng bài yōng zhōu mù nèi shǐ lìng

这句话大意是:其年,征 拜雍州牧、内史令。

bā nián dōng dà jǔ fá chén yǐ shàng wéi xíng jūn yuán shuài

这句话大意是:八年冬,大举伐陈,以上为行军元帅。

jí chén píng zhí chén xiāng zhōu cì shǐ shī wén qìng sàn qí cháng shì chén kè qīng shì lìng tāng huì lǎng xíng fǎ jiān xú xī shàng shū dōu lìng shǐ jì huì yǐ qí xié nìng yǒu hài yú mín zhǎn zhī shí què xià yǐ xiè sān wú

这句话大意是:及陈平,执陈湘州刺史施文庆、散骑常 侍沈客卿、市令汤慧朗、刑法监徐析、尚书都令史暨慧,以其邪佞,有害于民,斩 之石阙下以谢三吴。

yú shì fēng fǔ kù zī cái wú suǒ qǔ tiān xià chēng xián

这句话大意是:于是封府库资财,无所取,天下称贤。

jìn wèi tài wèi cì lù chē chéng mǎ gǔn miǎn zhī fú xuán guī bái bì gè yī shuāng

这句话大意是:进位太尉,赐路车、乘 马、衮冕之服,玄珪、白璧各一双。

fù bài bīng zhōu zǒng guǎn

这句话大意是:复拜并州总管。

é ér jiāng nán gāo zhì huì děng xiāng jù zuò luàn xǐ shàng wèi yáng zhōu zǒng guǎn zhèn jiāng dōu měi suì yī zhāo

这句话大意是:俄而江南高智慧等相聚作乱, 徙上为扬州总管,镇江都,每岁一朝。

gāo zǔ zhī cí tài shān yě lǐng wǔ hou dà jiàng jūn

这句话大意是:高祖之祠太山也,领武候大将军。

míng nián guī fān hòu shù zài tū jué kòu biān fù wéi xíng jūn yuán shuài chū líng wǔ

这句话大意是:明年,归 籓,后数载,突厥寇边,复为行军元帅,出灵武。

wú lǔ ér xuán

这句话大意是:无虏而旋。

jí tài zǐ yǒng fèi lì shàng wèi huáng tài zǐ

这句话大意是:及太子勇废,立上为 皇太子。

shì yuè dāng shòu cè

这句话大意是:是月,当受册。

gāo zǔ yuē wú yǐ dà xīng gōng chéng dì yè

现代白话:高祖曰:“我以大兴公成帝业。

lìng shàng chū shè dà xīng

这句话大意是:”令上出舍大兴。

qí yè liè fēng dà xuě dì zhèn shān bēng mín shè duō huài yā sǐ zhě bǎi yú kǒu

这句话大意是:其夜, 烈风大雪,地震山崩,民舍多坏,压死者百余口。

rén shòu chū fèng zhào xún fǔ dōng nán

这句话大意是:仁寿初,奉诏巡抚东南。

shì hòu gāo zǔ měi bì shǔ rén shòu gōng héng lìng shàng jiān guó

这句话大意是:是后, 高祖每避署仁寿宫,恒令上监国。

sì nián qī yuè gāo zǔ bēng shàng jí huáng dì wèi yú rén shòu gōng

这句话大意是:四年七月,高祖崩,上即皇帝位于仁寿宫。

bā yuè fèng zǐ gōng hái jīng shī

这句话大意是:八月,奉梓宫还京师。

bīng zhōu zǒng guǎn hàn wáng liàng jǔ bīng fǎn zhào shàng shū zuǒ pú yè yáng sù tǎo píng zhī

这句话大意是:并州总管、 汉王谅举兵反,诏尚书左仆射杨素讨平之。

jiǔ yuè yǐ sì yǐ bèi shēn jiāng jūn cuī péng wèi zuǒ lǐng jūn dà jiāng jūn

这句话大意是:九月乙巳,以备身将军崔彭为左领军大 将军。

shí yī yuè yǐ wèi xìng luò yáng

这句话大意是:十一月乙未,幸洛阳。

bǐng shēn fā dīng nán shí shù wàn jué qiàn zì lóng mén dōng jiē cháng píng jí jùn dǐ lín qīng guān dù hé zhì jùn yí xiāng chéng dá yú shàng luò yǐ zhì guān fáng

这句话大意是:丙申,发丁男十数万掘堑,自龙门东接长平、汲郡, 抵临清关,度河,至浚仪,襄城,达于上洛,以置关防。

guǐ chǒu zhào yuē

这句话大意是:癸丑,诏曰:。

qián dào biàn huà yīn yáng suǒ yǐ xiāo xī

这句话大意是:乾道变化,阴阳所以消息;。

yán chuàng bù tóng shēng líng suǒ yǐ shùn xù

这句话大意是:沿创不同,生灵所以顺序。

ruò shǐ tiān yì bù biàn shī huà hé yǐ chéng sì shí

这句话大意是:若使天意不变,施化何 以成四时?

rén shì bù yì wéi zhèng hé yǐ lì wàn xìng

现代白话:人事不易,为政凭什么利万姓?

yì bù yún hū tōng qí biàn shǐ mín bù juàn

这句话大意是:《易》不云乎,通其变,使民不倦。

biàn zé tōng tōng zé jiǔ

这句话大意是:变则 通,通则久。

yǒu dé zé kě jiǔ yǒu gōng zé kě dà

这句话大意是:有德则可久,有功则可大。

zhèn yòu wén zhī ān ān ér néng qiān mín yòng pī biàn

这句话大意是:朕又闻之,安安而能迁,民用丕变。

shì gù jī yì liǎng zhōu rú wǔ wáng zhī yì

这句话大意是:是故 姬邑两周,如武王之意;。

yīn rén wǔ xǐ chéng tāng hòu zhī yè

这句话大意是:殷人五徙,成汤后之业。

ruò bù yīn mín shùn tiān gōng yè jiàn hu biàn ài mín zhì guó zhě kě bù wèi yú

这句话大意是:若不因民顺天,功业见乎变,爱 民治国者,可不谓欤。

rán luò yì zì gǔ zhī dōu wáng jī zhī nèi tiān dì zhī suǒ hé yīn yáng zhī suǒ hé

这句话大意是:然雒邑自古之都,王畿之内,天地之所合,阴阳之所和;。

kòng yǐ sān hé gù yǐ sì sài

这句话大意是:控以三河,固以四塞;。

shuǐ lù tōng gòng fù děng

这句话大意是:水陆通,贡赋等。

gù hàn zǔ yuē wú xíng tiān xià duō yǐ wéi jiàn luò yáng

现代白话:故汉祖曰:“我行天下多了,唯见雒阳。

zì gǔ huáng wáng hé cháng bù liú yì suǒ bù dōu zhě gài yǒu yóu yān

现代白话:”自古皇王,何尝不留 意,所不都者,盖有由呢。

huò yǐ jiǔ zhōu wèi yī huò yǐ kùn qí fǔ kù zuò luò zhī zhì suǒ yǐ wèi xiá yě

这句话大意是:或以九州未一,或以困其府库,作雒之制,所以未暇也。

wǒ yǒu duò zhī shǐ biàn yù chuàng cí huái luò rì fù yī rì yuè jì yú jīn

这句话大意是:我有隋之始,便欲创兹怀、雒,日复一日,越暨于今。

niàn zī zài zī xīng yán gǎn gěng

这句话大意是:念兹在兹,兴言感哽。

zhèn sù yīng bǎo lì zuǎn lín wàn bāng zūn ér bù shī xīn fèng xiān zhì

这句话大意是:朕肃 膺宝历,纂临万邦,遵而不失,心奉先志。

jīn zhě hàn wáng liàng bèi nì dú bèi shān dōng

这句话大意是:今者,汉王谅悖逆,毒被山东;。

suì lìng zhōu xiàn huò lún fēi suǒ

这句话大意是:遂令州 县,或沦非所。

yóu guān hé xuán yuǎn bīng bù fù jí

这句话大意是:由关河悬远,兵不赴急。

jiā yǐ bīng zhōu yí hù fù zài hé nán

这句话大意是:加以并州移户,复在河南;。

zhōu qiān yīn mín yì zài yú cǐ

这句话大意是:周迁殷民,意 在于此。

kuàng fù nán fú xiá yuǎn dōng xià yīn dà yīn jī shùn dòng jīn yě qí shí

这句话大意是:况复南服遐远,东夏殷大,因机顺动,今也其时。

qún sī bǎi bì qiān xié jué yì

这句话大意是:群司百辟,佥谐厥议。

dàn chéng zhōu xū jí fú kān xū yǔ

这句话大意是:但成周歔脊,弗堪胥宇。

jīn kě yú yī luò yíng jiàn dōng jīng biàn jí shè guān fēn zhí yǐ wéi mín jí yě

这句话大意是:今可于伊雒营建东京,便即设官分职,以为民极也。

fu gōng shì zhī zhì běn yǐ biàn shēng rén

这句话大意是:夫 宫室之制,本以便生人;。

shàng dòng xià yǔ zú yǐ bì fēng lù

这句话大意是:上栋下宇,足以避风露。

gāo tái guǎng shà qǐ yuē shì xíng

这句话大意是:高台广厦,岂曰适形?

gù chuán yún jiǎn dé zhī gōng

这句话大意是:故《传》 云:俭,德之恭;。

chǐ è zhī dà

这句话大意是:侈,恶之大。

xuān ní yǒu yún yǔ qí bù xùn yě níng jiǎn

这句话大意是:宣尼有云:与其不逊也,宁俭。

qǐ wèi yáo tái qióng shì fāng wèi gōng diàn zhě hu

这句话大意是:岂谓瑶台琼室,方 为宫殿者吗?

tǔ jiē cǎi chuán ér fēi dì wáng zhě hu

这句话大意是:土阶采椽,而非帝王者吗?

shì zhī fēi tiān xià yǐ fèng yī rén nǎi yī rén yǐ zhǔ tiān xià yě

这句话大意是:是知非天下以奉一人,乃一人以主天下也。

mín wéi guó běn běn gù bāng níng

这句话大意是:民惟国本,本固邦宁。

bǎi xìng zú shú yǔ bù zú

这句话大意是:百姓足,孰与不足。

jīn suǒ yíng gòu wu cóng jié jiǎn

这句话大意是:今所营构,务从节俭。

wú lìng diāo qiáng jùn yǔ fù qǐ yú dāng jīn

这句话大意是:无令雕墙峻宇, 复起于当今;。

sú shǐ bēi gōng fěi shí jiāng yí yú hòu shì

这句话大意是:俗使卑宫菲食,将贻于后世。

yǒu sī míng wèi tiáo gé chēng zhèn yì yān

现代白话:有司明为条格,称朕意呢。

shí èr yuè yǐ chǒu yǐ yòu wǔ wèi jiāng jūn lái hù r wèi yòu xiāo wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:十二月乙丑,以右武卫将军来护儿为右骁卫大将军。

wù chén yǐ zhù guó li jǐng wèi yòu wǔ wèi dà jiàng jūn yǐ yòu wèi lǜ zhōu luó wèi yòu wǔ hou dà jiàng jūn

这句话大意是:戊辰,以柱国李景为右武 卫大将军,以右卫率周罗为右武候大将军。

dà yè yuán nián chūn zhèng yuè rén chén shuò dà shè gǎi yuán

这句话大意是:大业元年春正月壬辰朔,大赦,改元。

lì fēi xiāo shì wèi huáng hòu

这句话大意是:立妃萧氏为皇后。

gǎi yù zhōu wèi zhēn zhōu luò zhōu wèi yù zhōu

这句话大意是:改豫州为溱州,洛州 为豫州。

fèi zhū zhōu zǒng guǎn fǔ

这句话大意是:废诸州总管府。

bǐng shēn lì jìn wáng zhāo wèi huáng tài zǐ

这句话大意是:丙申,立晋王昭为皇太子。

dīng yǒu yǐ shàng zhù guó yǔ wén shù wèi zuǒ wèi dà jiàng jūn shàng zhù guó guō yǎn wèi zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn yán shòu gōng yú zhòng wén wèi yòu wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:丁酉,以上柱国宇文述为左卫 大将军,上柱国郭衍为左武卫大将军,延寿公于仲文为右卫大将军。

jǐ hài yǐ yù zhāng wáng jiǎn wèi yù zhōu mù

这句话大意是:己亥,以豫章 王暕为豫州牧。

wù shēn fā bā shǐ xún shěng fēng sú

这句话大意是:戊申,发八使巡省风俗。

xià zhào yuē

这句话大意是:下诏曰:。

xī zhě zhé wáng zhī lǐ tiān xià yě qí zài ài mín hu

这句话大意是:昔者哲王之理天下也,其在爱民吗?

jì fù ér jiào jiā jǐ rén zú gù néng fēng jiào chún hòu yuǎn zhì ěr ān

这句话大意是:既富而教,家给人足,故能风教淳厚,远 至迩安。

lǐ dìng gōng chéng lǜ yóu sī dào

这句话大意是:理定功成,率由斯道。

zhèn gōng sì bǎo wèi fǔ yù lí xiàn sù yè zhàn jīng ruò lín chuān gǔ

这句话大意是:朕恭嗣宝位,抚育黎献,夙夜战兢,若临川谷。

suī zé yù zūn xiān xù fú gǎn shī zhuì yǒng yán zhèng shù duō yǒu quē rán

这句话大意是:虽 则聿遵先绪,弗敢失坠,永言政术,多有缺然。

kuàng yǐ sì hǎi zhī yuǎn zhào mín zhī zhòng wèi huò qīn lín wèn qí jí kǔ

这句话大意是:况以四海之远,兆民之众,未获亲 临,问其疾苦。

měi lǜ yōu zè mò jǔ yuān qū bù shēn yī wù shī suǒ yòng shāng hé qi

这句话大意是:每虑幽仄莫举,冤屈不申,一物失所,用伤和气。

wàn fāng yǒu zuì zé zài zhèn gōng suǒ yǐ xìng wù zēng tàn ér xī tì zài huái zhě yě

这句话大意是:万方有罪,责在 朕躬,所以兴寤增叹,而夕惕载怀者也。

jīn jì bù zhèng wéi shǐ yi cún kuān dà

这句话大意是:今既布政惟始,宜存宽大。

kě fēn qiǎn shǐ rén xún shěng fāng sú xuān yáng fēng huà jiàn bá yān zhì shēn dá yōu wǎng

这句话大意是:可分遣使人, 巡省方俗,宣扬风化,荐拔淹滞,申达幽枉。

xiào tì lì tián gěi yǐ yōu fù

这句话大意是:孝悌力田,给以优复。

guān guǎ gū dú bù néng zì cún zhě liàng jiā zhèn jì

这句话大意是:鳏寡孤独不能 自存者,量加振济。

yì fū jié fù jīng biǎo mén lǘ

这句话大意是:义夫节妇,旌表门闾。

gāo nián zhī lǎo jiā qí bǎn shòu bìng yī bié tiáo cì yǐ sù bó

这句话大意是:高年之老,加其板授,并依别条,赐以 粟帛。

dǔ jí zhī tú gěi shì dīng zhě suī yǒu shì yǎng zhī míng céng wú zhōu shàn zhī shí míng jiā jiǎn jiào shǐ de cún yǎng

这句话大意是:笃疾之徒给侍丁者,虽有侍养之名,曾无赒赡之实,明加检校,使得存养。

ruò yǒu míng xíng xiǎn zhù cāo lǚ xiū jié

这句话大意是:若有名行显著,操履修洁;。

jí xué yè cái néng yī yì kě qǔ xián yi fǎng cǎi jiāng shēn rù cháo

这句话大意是:及学业才能,一艺可取,咸宜访采,将身入朝。

suǒ zài zhōu xiàn yǐ lǐ fā qiǎn

这句话大意是:所在州 县,以礼发遣。

qí dù zhèng hài rén bù biàn yú shí zhě shǐ hái zhī rì jù lù zòu wén

这句话大意是:其蠹政害人,不便于时者,使还之日,具录奏闻。

jǐ yǒu yǐ wú zhōu zǒng guǎn yǔ wén bì wèi xíng bù shàng shū

这句话大意是:己酉,以吴州总管宇文弼为刑部尚书。

èr yuè jǐ mǎo yǐ shàng shū zuǒ pú yè yáng sù wèi shàng shū lìng

这句话大意是:二月己卯,以尚书左仆射杨素为尚书令。

sān yuè dīng wèi zhào shàng shū lìng yáng sù nà yán yáng dá jiāng zuò dà jiàng yǔ wén kǎi yíng jiàn dōng jīng xǐ yù zhōu guō xià jū mín yǐ shí zhī

这句话大意是:三月丁未,诏尚书令杨素、纳言杨达、将作大匠宇文恺营建东京,徙豫州郭下居民 以实之。

wù shēn zhào yuē tīng cǎi yú sòng móu jí lí shù gù néng shěn zhèng xíng zhī dé shī

这句话大意是:戊申,诏曰:“听采舆颂,谋及黎庶,故能审政刑之得失。

shì zhī mèi dàn sī zhì yù shǐ yōu wǎng bì dá yí lún yǒu zhāng

这句话大意是:是知昧旦思治, 欲使幽枉必达,彝伦有章。

ér mù zǎi rèn chēng cháo wěi gǒu wèi jiǎo xìng yǐ qiú kǎo kè xū lì diàn zuì bù cún lǐ shí

这句话大意是:而牧宰任称朝委,苟为侥幸,以求考课,虚立殿最,不 存理实。

gāng jì yú shì bù lǐ yuān qū suǒ yǐ mò shēn

这句话大意是:纲纪于是不理,冤屈所以莫申。

guān hé zhòng zǔ wú yóu zì dá

这句话大意是:关河重阻,无由自达。

zhèn gù jiàn lì dōng jīng gōng qīn cún wèn

这句话大意是:朕故建立东京,躬 亲存问。

jīn jiāng xún lì huái hǎi guān shěng fēng sú

这句话大意是:今将巡历淮海,观省风俗。

juàn qiú dǎng yán tú fán cí hàn ér xiāng xiào zhī nèi quē ěr wú wén

现代白话:眷求谠言,徒繁词翰,而乡校之内,阙你无闻;。

kuāng rán xī tì yòng láo xīng qǐn

这句话大意是:恇然夕惕,用劳兴寝。

qí mín xià yǒu zhī zhōu xiàn guān rén zhèng lǐ kē kè qīn hài bǎi xìng bèi gōng xùn sī bù biàn yú mín zhě tīng yì cháo táng fēng zòu

这句话大意是:其民下有知州县官人政理苛刻,侵害百姓,背公徇私,不便 于民者,听诣朝堂封奏。

shù hū sì cōng yǐ dá tiān xià wú yuān

这句话大意是:庶乎四聪以达,天下无冤。

yòu yú zào jiàn yíng xiǎn rén gōng cǎi hǎi nèi qí qín yì shòu cǎo mù zhī lèi yǐ shí yuán yuàn

这句话大意是:”又于皂涧营显仁宫,采海内 奇禽异兽草木之类,以实园苑。

xǐ tiān xià fù shāng dà jiǎ shù wàn jiā yú dōng jīng

这句话大意是:徙天下富商大贾数万家于东京。

xīn hài fā hé nán zhū jùn nán nǚ qī bǎi wàn kāi tōng jì qú zì xī yuàn yǐn gǔ luò shuǐ dá yú hé zì bǎn zhǔ yǐn hé tōng yú huái

这句话大意是:辛亥,发河南诸郡 男女七百万开通济渠,自西苑引谷、洛水达于河,自板渚引河通于淮。

gēng shēn qiǎn huáng mén shì láng wáng hóng shàng yí tóng yú shì chéng wǎng jiāng nán cǎi mù zào lóng zhōu fèng biàn huáng lóng chì jiàn lóu chuán děng shù wàn sōu

这句话大意是:庚申,遣黄 门侍郎王弘、上仪同于士澄往江南采木,造龙舟、凤抃、黄龙、赤舰楼船等数万艘。

xià sì yuè guǐ hài dà jiàng jūn liú zhòng fāng jī lín yì pò zhī

这句话大意是:夏四月癸亥,大将军刘仲方击林邑破之。

wǔ yuè gēng xū hù bù shàng shū yì fēng hòu wéi chōng zú

这句话大意是:五月庚戌,户部尚书、义丰侯韦冲卒。

jiǎ zi yíng huò rù tài wēi

这句话大意是:甲 子,荧惑入太微。

qiū qī yuè dīng yǒu zhì zhàn wáng zhī jiā gěi fù shí nián

这句话大意是:秋七月丁酉,制战亡之家,给复十年。

bǐng wǔ téng wáng lún wèi wáng jí bìng duó jué xǐ biān

这句话大意是:丙午,滕王纶、卫王集并 夺爵徙边。

rùn qī yuè jiǎ zǐ yǐ shàng shū lìng yáng sù wèi tài zǐ tài shī ān dé wáng xióng wèi tài zǐ tài fù hé jiān wáng hóng wèi tài zǐ tài bǎo

这句话大意是:闰七月甲子,以尚书令杨素为太子太师,安德王雄为太子太傅,河间王 弘为太子太保。

bǐng zǐ zhào yuē

这句话大意是:丙子,诏曰:。

jūn mín jiàn guó jiào xué wèi xiān

这句话大意是:君民建国,教学为先;。

yí fēng yì sú bì zì cí shǐ

这句话大意是:移风易俗,必自兹始。

ér yán jué yì guāi duō lì nián dài jìn dé xiū yè qí dào jìn wēi

这句话大意是:而言绝义乖,多历年代,进德修 业,其道浸微。

hàn cǎi kēng fén zhī yú bù jué rú xiàn

这句话大意是:汉采坑焚之余,不绝如线;。

jìn chéng bǎn dàng zhī yùn sǎo dì jiāng jǐn

这句话大意是:晋承板荡之运,扫地将尽。

zì shí jué hòu jūn guó duō yú

这句话大意是:自时厥后, 军国多虞;。

suī fù hóng yǔ shí jiàn shì tóng ài lǐ

这句话大意是:虽复黉宇时建,示同爱礼;。

hán zhàng huò chén dài wèi xū qì

这句话大意是:函丈或陈,殆为虚器。

suì shǐ yū qīng tuō zǐ fēi yǐ xué yōu

这句话大意是:遂使纡青拖紫,非以 学优;。

zhì jǐn cāo dāo lèi duō qiáng miàn

这句话大意是:制锦操刀,类多墙面。

shàng líng xià tì gāng wéi bù lì yā quē dào xiāo shí yóu yú cǐ

这句话大意是:上陵下替,纲维不立,雅缺道消,实由于此。

zhèn zuǎn chéng hóng xù sī hóng dà xun

这句话大意是:朕纂承 洪绪,思弘大训。

jiāng yù zūn shī zhòng dào yòng chǎn jué yáo

这句话大意是:将欲尊师重道,用阐厥繇;。

jiǎng xìn xiū mù dūn jiǎng míng jiào

这句话大意是:讲信修睦,敦奖名教。

fāng jīn qū yǔ píng yī wén guǐ yōu tóng shí bù zhī nèi bì yǒu fāng cǎo

这句话大意是:方今区宇平壹, 文轨攸同,十步之内,必有芳草;。

sì hǎi zhī zhōng qǐ wú xiào xiù

这句话大意是:四海之中,岂无孝、秀。

zhū zài jiā jí jiàn rù xué zhě ruò yǒu dǔ zhì hào gǔ dān diǎn yuè lǐ xué xíng yōu mǐn kān yīng shí wù suǒ zài cǎi fǎng jù yǐ míng wén

这句话大意是:诸在家及见入学者,若 有笃志好古,耽典悦礼,学行优敏,堪膺时务,所在采访,具以名闻。

jí dāng suí qí qì néng zhuó yǐ bù cì

这句话大意是:即当随其器 能,擢以不次。

ruò yán jīng jīng shù wèi gù jìn shì kě yī qí yì yè shēn qiǎn mén yìn gāo bēi suī wèi shēng cháo bìng liàng zhǔn gěi lù

这句话大意是:若研精经术,未顾进仕,可依其艺业深浅,门荫高卑,虽未升朝, 并量准给禄。

zhù fu xún xún shàn yòu bù rì chéng qì jì jì yíng cháo hé yuǎn zhī yǒu

这句话大意是:庶夫恂恂善诱,不日成器,济济盈朝,何远之有。

qí guó zǐ děng xué yì yi shēn míng jiù zhì jiào xí shēng tú jù wèi kè shì zhī fǎ yǐ jǐn dǐ lì zhī dào

这句话大意是:其国子等学,亦宜 申明旧制,教习生徒,具为课试之法,以尽砥砺之道。

bā yuè rén yín shàng yù lóng zhōu xìng jiāng dū yǐ zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn guō yǎn wèi qián jūn yòu wǔ wèi dà jiàng jūn li jǐng wèi hòu jūn

这句话大意是:八月壬寅,上御龙舟幸江都,以左武卫大将军郭衍为前军,右武卫大将军李景 为后军。

wén wǔ guān wǔ pǐn yǐ shàng gěi lóu chuán jiǔ pǐn yǐ shàng gěi huáng miè

这句话大意是:文武官五品以上给楼船,九品以上给黄篾。

zhú lú xiāng jiē èr bǎi yú lǐ

这句话大意是:舳舻相接,二百余里。

dōng shí yuè jǐ chǒu shè jiāng huái yǐ nán yáng zhōu gěi fù wǔ nián

这句话大意是:冬十月 己丑,赦江、淮已南,扬州给复五年;。

jiù zǒng guǎn nèi gěi fù sān nián

这句话大意是:旧总管内,给复三年。

shí yī yuè jǐ wèi yǐ dà jiàng jūn cuī zhòng fāng wèi lǐ bù shàng shū

这句话大意是:十一月己未,以大将 军崔仲方为礼部尚书。

èr nián chūn zhēng yuè xīn yǒu dōng jīng chéng cì jiān dū zhě yǒu chà

这句话大意是:二年春正月辛酉,东京成,赐监督者有差。

yǐ dà lǐ qīng liáng pí wèi xíng bù shàng shū

这句话大意是:以大理卿梁毗为刑部尚书。

dīng mǎo qiǎn shí shǐ bìng shěng zhōu xiàn

这句话大意是:丁卯, 遣十使,并省州县。

èr yuè bǐng xū zhào shàng shū lìng yáng sù lì bù shàng shū niú hóng dà jiàng jūn yǔ wén kǎi nèi shǐ shì láng yú shì jī lǐ bù shì láng xǔ shàn xīn zhì dìng yú fú

这句话大意是:二月丙戌,诏尚书令杨素、吏部尚书牛弘、大将军宇文恺、内 史侍郎虞世基、礼部侍郎许善心制定舆服。

shǐ bèi niǎn lù jí wǔ shí fù chē

这句话大意是:始备辇辂及五时副车。

shàng cháng fú pí biàn shí yǒu èr qí

这句话大意是:上常服皮弁,十 有二琪。

wén guān biàn fú pèi yù

这句话大意是:文官弁服,珮玉;。

wǔ pǐn yǐ shàng gěi dú chē tōng xiàn

这句话大意是:五品已上,给犊车通宪;。

sān gōng qīn wáng jiā yóu luò

这句话大意是:三公、亲王加油络。

wǔ guān píng jīn zé kù dié

这句话大意是:武官平 巾帻,裤褶;。

sān pǐn yǐ shàng gěi bó shuò

这句话大意是:三品已上,给瓟槊。

xià zhì xū lì fú sè gè yǒu chà

这句话大意是:下至胥吏,服色各有差。

fēi shù rén bù dé róng fú

这句话大意是:非庶人不得戎服。

wù xū zhì dōu wèi guān

这句话大意是:戊戌, 置都尉官。

sān yuè gēng wǔ chē jià fā jiāng dū

这句话大意是:三月庚午,车驾发江都。

xiān shì tài fǔ shǎo qīng hé chóu tài fǔ chéng yún dìng xīng shèng xiū yí zhàng yú shì kè zhōu xiàn sòng yǔ máo

这句话大意是:先是,太府少卿何稠、太府丞云定兴盛修仪仗, 于是课州县送羽毛。

bǎi xìng qiú bǔ zhī wǎng luó bèi shuǐ lù qín shòu yǒu kān zhān ěr zhī yòng zhě dài wú yí lèi

这句话大意是:百姓求捕之,网罗被水陆,禽兽有堪毡毦之用者,殆无遗类。

zhì shì ér chéng

这句话大意是:至是而成。

xià sì yuè gēng xū shàng zì yī quē chén fǎ jià bèi qiān chéng wàn qí rù yú dōng jīng

这句话大意是:夏四月庚戌,上自伊阙,陈法驾,备千乘万骑,入于东京。

xīn hài shàng yù duān mén dà shè tiān xià miǎn jīn nián zū fù

这句话大意是:辛亥,上御 端门,大赦天下,免今年租赋。

guǐ chǒu yǐ jì zhōu cì shǐ yáng wén sī wèi mín bù shàng shū

这句话大意是:癸丑,以冀州刺史杨文思为民部尚书。

wǔ yuè jiǎ yín jīn zǐ guāng lù dài fu bīng bù shàng shū li tōng zuò shì miǎn

这句话大意是:五月甲寅, 金紫光禄大夫、兵部尚书李通坐事免。

yǐ mǎo zhào yuē jīng biǎo xiān zhé shì zài xiǎng sì

这句话大意是:乙卯,诏曰:“旌表先哲,式在飨祀。

suǒ yǐ yōu lǐ xián néng xiǎn zhāng yí ài

这句话大意是:所以 优礼贤能,显彰遗爱。

zhèn yǒng jiàn qián xiū shàng xiǎng míng dé hé cháng bù xīng tàn jiǔ yuán shǔ huái qiān zǎi

这句话大意是:朕永鉴前修,尚想名德,何尝不兴叹九原,属怀千载。

qí zì gǔ yǐ lái xián rén jūn zǐ yǒu néng shù shēng lì dé zuǒ shì kuāng shí bó lì shū gōng yǒu yì yú rén zhě bìng yi yíng lì cí yǔ yǐ shí zhì jì

现代白话:其自 古以来贤人有德行的人,有能树声立德,佐世匡时,博利殊功,有益于人者,并宜营立祠 宇,以时致祭。

fén lǒng zhī chù bù dé qīn jiàn

这句话大意是:坟垄之处,不得侵践。

yǒu sī liàng wèi tiáo shì chēng zhèn yì yān

现代白话:有司量为条式,称朕意呢。

liù yuè rén zǐ yǐ shàng shū lìng tài zǐ tài shī yáng sù wèi sī tú

这句话大意是:”六月壬子,以 尚书令、太子太师杨素为司徒。

jìn fēng yù zhāng wáng jiǎn wèi qí wáng

这句话大意是:进封豫章王暕为齐王。

qiū qī yuè guǐ chǒu yǐ wèi wèi qīng wèi xuán wèi gōng bù shàng shū

这句话大意是:秋七月癸丑,以卫尉卿卫玄 为工部尚书。

gēng shēn zhì bǎi guān bù dé jì kǎo zēng jí

这句话大意是:庚申,制百官不得计考增级。

bì yǒu dé xíng gōng néng zhuó rán xiǎn zhù zhě zhuó zhī

这句话大意是:必有德行功能,灼然显著者,擢之。

rén xū zhuó fān dǐ jiù chén xiān yú luō děng èr shí qī rén guān jué yǒu chà

这句话大意是:壬 戌,擢籓邸旧臣鲜于罗等二十七人,官爵有差。

jiǎ xū huáng tài zǐ zhāo hōng

这句话大意是:甲戌,皇太子昭薨。

yǐ hài shàng zhù guó sī tú chǔ guó gōng yáng sù hōng

这句话大意是:乙亥,上柱国、 司徒、楚国公杨素薨。

bā yuè xīn mǎo fēng huáng sūn tán wèi yàn wáng tōng wèi yuè wáng yòu wèi dài wáng

这句话大意是:八月辛卯,封皇孙倓为燕王,侗为越王,侑为代王。

jiǔ yuè yǐ chǒu lì qín wáng jùn zi hào wèi qín wáng

这句话大意是:九月乙 丑,立秦王俊子浩为秦王。

dōng shí yuè wù zǐ yǐ líng zhōu cì shǐ duàn wén zhèn wèi bīng bù shàng shū

这句话大意是:冬十月戊子,以灵州刺史段文振为兵部尚书。

shí èr yuè gēng yín zhào yuē qián dài dì wáng yīn shí chuàng yè jūn mín jiàn guó lǐ zūn nán miàn

这句话大意是:十二月庚 寅,诏曰:“前代帝王,因时创业,君民建国,礼尊南面。

miàn lì yùn tuī yí nián dài yǒng jiǔ qiū lǒng cán huǐ qiáo mù xiāng qū

这句话大意是:面历运推移,年代永久, 丘垄残毁,樵牧相趋;。

yíng zhào yīn wú fēng shù mò biàn

这句话大意是:茔兆堙芜,封树莫辨。

xīng yán lún miè yǒu chuàng yú huái

这句话大意是:兴言沦灭,有怆于怀。

zì gǔ yǐ lái dì wáng líng mù kě gěi suí jìn shí hù juān qí zá yì yǐ gōng shǒu shì

这句话大意是:自古以来帝王 陵墓,可给随近十户,蠲其杂役,以供守视。

sān nián chūn zhēng yuè guǐ hài chì bīng zhōu nì rén yǐ liú pèi ér táo wáng zhě suǒ huò zhī chù jí yi zhǎn jué

这句话大意是:三年春正月癸亥,敕并州逆人已流配而逃亡者,所获之处,即宜斩决。

bǐng zǐ cháng xīng jìng tiān chū yú dōng bì èr xún ér zhǐ

这句话大意是:丙子, 长星竟天,出于东壁,二旬而止。

shì yuè wǔ yáng jùn shàng yán hé shuǐ qīng

这句话大意是:是月,武阳郡上言河水清。

èr yuè jǐ chǒu huì xīng jiàn yú dōng jǐng wén chāng

这句话大意是:二月己丑,慧星见于 东井、文昌;。

lì dà líng wǔ chē běi hé rù tài wēi sǎo dì zuò qián hòu bǎi yú rì ér zhǐ

这句话大意是:历大陵、五车、北河,入太微,扫帝座,前后百余日而止。

sān yuè xīn hài chē jià hái jīng shī

这句话大意是:三月辛亥, 车驾还京师。

rén zǐ yǐ dà jiàng jūn yáo biàn wèi zuǒ wèi jiāng jūn

这句话大意是:壬子,以大将军姚辩为左卫将军。

guǐ chǒu qiǎn yǔ qí zhū kuān shǐ yú liú qiú guó

这句话大意是:癸丑,遣羽骑朱宽使于流求国。

yǐ mǎo hé jiān wáng hóng hōng

这句话大意是:乙 卯,河间王弘薨。

xià sì yuè gēng chén zhào yuē gǔ zhě dì wáng guān fēng sú jiē suǒ yǐ yōu qín zhào shù ān jí xiá huāng

这句话大意是:夏四月庚辰,诏曰:“古者帝王观风俗,皆所以忧勤兆庶,安集 遐荒。

zì fán yí nèi fù wèi huáng qīn fǔ shān dōng jīng luàn xū jiā cún xù

这句话大意是:自蕃夷内附,未遑亲抚,山东经乱,须加存恤。

jīn yù ān jí hé běi xún shěng zhào wèi suǒ sī yī shì

这句话大意是:今欲安辑河北,巡省赵、魏, 所司依式。

jiǎ shēn bān lǜ lìng dà shè tiān xià guān nèi gěi fù sān nián

这句话大意是:”甲申,颁律令,大赦天下,关内给复三年。

rén chén gǎi zhōu wèi jùn

这句话大意是:壬辰,改州为郡。

gǎi dù liàng héng bìng yī gǔ shì

这句话大意是:改度量 衡,并依古式。

gǎi shàng zhù guó yǐ xià guān wèi dài fū

这句话大意是:改上柱国以下官为大夫。

jiǎ wǔ zhào yuē

这句话大意是:甲午,诏曰:。

tiān xià zhī zhòng fēi dú lǐ suǒ ān

这句话大意是:天下之重,非独理所安;。

dì wáng zhī gōng qǐ yī shì zhī lüè

这句话大意是:帝王之功,岂一士之略。

zì gǔ míng jūn zhé hòu lì zhèng jīng bāng hé cháng bù xuǎn xián yǔ néng zhèn bá yān zhì

这句话大意是:自古明君哲后,立政经邦, 何尝不选贤与能,振拔淹滞。

zhōu chèn duō shì hàn hào dé rén shàng xiǎng qián fēng zài huái qīn zhù

这句话大意是:周称多士,汉号得人,尚想前风,载怀钦伫。

zhèn fù yǐ sù xīng miǎn liú dài dàn

这句话大意是:朕负扆 夙兴,冕旒待旦。

yǐn lǐng yán gǔ zhì yǐ zhōu xíng

这句话大意是:引领岩谷,置以周行;。

jì yǔ qún cái gòng kāng shù jì

这句话大意是:冀与群才,共康庶绩。

ér huì máo jì mò tóu gān hǎn zhì

这句话大意是:而汇茅寂漠,投竿 罕至。

qǐ měi pú tāo cǎi wèi zhí liáng gōng

这句话大意是:岂美璞韬采,未值良工;。

jiāng jiè shí zài huái què hū nán bá

这句话大意是:将介石在怀,确乎难拔?

yǒng jiàn zé zhé wǔ rán xīng tàn

这句话大意是:永鉴则哲,怃然兴叹。

fán jué zài wèi pì zhū gǔ gōng ruò jì jù chuān yì tóng zhōu jí

这句话大意是:凡 厥在位,譬诸股肱,若济巨川,义同舟楫。

qǐ de bǎo cí chǒng lù huì ěr suǒ zhī yōu yóu zú suì shén fēi wèi yě

现代白话:岂得保兹宠禄,晦你所知,优游卒岁, 甚非谓也。

qí dài fū zhī jǔ shàn liáng shǐ yǐ wéi zhì gōng

这句话大意是:祁大夫之举善,良史以为至公;。

zāng wén zhòng zhī bì xián ní fù jī qí qiè wèi

这句话大意是:臧文仲之蔽贤,尼父讥其窃位。

qiú zhū wǎng gǔ fēi wú bāo biǎn

这句话大意是:求诸往 古,非无褒贬。

yi sī jìn shàn yòng kuāng guǎ bó

这句话大意是:宜思进善,用匡寡薄。

fu xiào tì yǒu wén rén lún zhī běn

这句话大意是:夫孝悌有闻,人伦之本;。

dé xíng dūn hòu lì shēn zhī jī

这句话大意是:德行敦厚,立身之 基。

huò jié yì kě chēng huò cāo lǚ qīng jié suǒ yǐ jī tān lì sú yǒu yì fēng huà

这句话大意是:或节义可称,或操履清洁,所以激贪厉俗,有益风化。

qiáng yì zhèng zhí zhí xiàn bù náo xué yè yōu mǐn wén cái měi xiù

这句话大意是:强毅正直,执宪不挠, 学业优敏,文才美秀;。

bìng wèi láng miào zhī yòng shí nǎi hú liǎn zhī zī

这句话大意是:并为廊庙之用,实乃瑚琏之资。

cái kān jiàng lüè zé bá zhī yǐ yù wǔ

这句话大意是:才堪将略,则拔之以御侮;。

lì yǒu xiāo zhuàng zé rèn zhī yǐ zhǎo yá

这句话大意是:力有骁壮,则任之以爪牙。

yuán jí yī yì kě qǔ yì yi cǎi lù

这句话大意是:爰及一艺可取,亦宜采录;。

ruò zhòng shàn bì jǔ yǔ shí wú qì

这句话大意是:若众善毕举,与时无弃。

yǐ cǐ qiú lǐ shù jī fēi yuǎn

这句话大意是:以 此求理,庶几非远。

wén wǔ yǒu zhí shì zhě wǔ pǐn yǐ shàng yi yī lìng shí kē jǔ rén

这句话大意是:文武有职事者,五品已上,宜依令十科举人。

yǒu yī yú cǐ bù bì qiú bèi

这句话大意是:有一于此,不必 求备。

zhèn dāng dài yǐ bù cì suí cái shēng yòng

这句话大意是:朕当待以不次,随才升用。

qí jiàn rèn jiǔ pǐn yǐ shàng guān zhě bù zài jǔ sòng zhī xiàn

这句话大意是:其见任九品已上官者,不在举送之限。

bǐng shēn chē jià běi xún shòu

这句话大意是:丙申,车驾北巡狩。

dīng yǒu yǐ xíng bù shàng shū yǔ wén bì wèi lǐ bù shàng shū

这句话大意是:丁酉,以刑部尚书宇文弼为礼部尚书。

wù xū chì bǎi sī bù dé jiàn bào hé jià

这句话大意是:戊戌,敕百司不得 践暴禾稼。

qí yǒu xū kāi wèi lù zhě yǒu sī jì de suǒ shōu jí yǐ jìn cāng chou cì wu cóng yōu hòu

这句话大意是:其有须开为路者,有司计地所收,即以近仓酬赐,务从优厚。

jǐ hài zhì chì àn zé yǐ tài láo jì gù tài shī li mù

这句话大意是:己亥,至 赤岸泽,以太牢祭故太师李穆。

wǔ yuè dīng sì tū jué qǐ mín kè hán qiǎn zi zhí tè lè lái cháo

这句话大意是:五月丁巳,突厥启民可汗遣子拓特勒来朝。

wù wǔ fā hé běi shí yú jùn dīng nán zì tài háng shān dá yú bīng zhōu yǐ tōng chí dào

这句话大意是:戊午, 发河北十余郡丁男,自太行山达于并州,以通驰道。

bǐng yín qǐ mín kè hán qiǎn qí xiōng zi pí lí qié tè lè lái cháo

这句话大意是:丙寅,启民可汗遣其兄子毗黎 伽特勒来朝。

xīn wèi qǐ mín kè hán shǐ qǐng zì rù hán fèng yíng yú jià shàng bù xǔ

这句话大意是:辛未,启民可汗使请自入寒奉迎舆驾,上不许。

guǐ yǒu yǒu xīng bèi yú wén chāng shàng jiàng xīng cháng jiē dòng yáo

这句话大意是:癸酉,有星孛于文昌, 上将星常皆动摇。

liù yuè xīn sì liè yú lián gǔ

这句话大意是:六月辛巳,猎于连谷。

dīng hài zhào yuē

这句话大意是:丁亥,诏曰:。

yù zhuī xiào xiǎng dé mò zhì yān

现代白话:聿追孝飨,德莫至呢;。

chóng jiàn qǐn miào lǐ zhī dà zhě

这句话大意是:崇建寝庙,礼之大者。

rán zé zhì wén yì dài sǔn yì shū shí

这句话大意是:然则质文异代,损益殊时。

xué miè kēng fén jīng diǎn sàn yì

这句话大意是:学灭 坑焚,经典散逸;。

xiàn zhāng yān zhuì miào táng zhì dù shī shuō bù tóng

这句话大意是:宪章湮坠,庙堂制度,师说不同。

suǒ yǐ shì shù duō shǎo mò néng shì zhèng lián shì yì gōng yì wú dìng zhǔn

这句话大意是:所以世数多少,莫能是正,连 室异宫,亦无定准。

zhèn huò fèng zǔ zōng qīn chéng jǐng yè yǒng wéi yán pèi jì lóng dà diǎn

这句话大意是:朕获奉祖宗,钦承景业,永惟严配,冀隆大典。

yú shì xún móu zài wèi bó fǎng rú shù

这句话大意是:于是询谋在位, 博访儒术。

xián yǐ wéi gāo zǔ wén huáng dì shòu tiān míng mìng yǎn yǒu qū xià

这句话大意是:咸以为高祖文皇帝受天明命,奄有区夏。

zhěng qún fēi yú sì hǎi gé diāo bì yú bǎi wáng

这句话大意是:拯群飞于四海,革雕弊于百王。

xù yù huǎn xíng shēng líng jiē suì qí xìng

这句话大意是:恤狱缓刑,生灵皆遂其性;。

qīng yáo báo fù bǐ wū gè ān qí yè

这句话大意是:轻徭薄赋,比屋各安其业。

shān yí yǔ zhòu hùn yī chē shū

这句话大意是:芟夷宇宙,混壹车书。

dōng jiān xi bèi wú sī bù fú

这句话大意是:东渐 西被,无思不服;。

nán zhēng běi yuàn jù hé lái sū

这句话大意是:南征北怨,俱荷来苏。

jià cuì chéng fēng lì dài suǒ fú zhì

这句话大意是:驾毳乘风,历代所弗至;。

biàn fā zuǒ rèn shēng jiào suǒ hǎn jí

这句话大意是:辫发左衽,声教 所罕及。

mò bù jué jiǎo guān sài dùn sǎng què tíng

这句话大意是:莫不厥角关塞,顿颡阙庭;。

yì mǐ jué shí shū wú xū yuè

这句话大意是:译靡绝时,书无虚月。

tāo gē yǎn bó tiān xià yàn rú

这句话大意是:韬戈偃伯,天下晏如;。

jiā ruì xiū zhēng biǎo lǐ zhī fú

这句话大意是:嘉瑞休征,表里禔福。

yī yú wěi yú wú de ér míng zhě yě

这句话大意是:猗欤伟欤,无得而名者也。

zhèn yòu wén zhī dé hòu zhě liú guāng lǐ biàn zhě lǐ rù

这句话大意是:朕又闻之,德厚者流光,理辨者 礼缛。

shì yǐ zhōu zhī wén wǔ hàn zhī gāo guāng qí diǎn zhāng tè lì shì hào sī zhòng

这句话大意是:是以周之文、武,汉之高、光,其典章特立,谥号斯重。

qǐ fēi yuán qíng chēng shù jí chóng xiǎn zhī yì hu

这句话大意是:岂非缘情称述,即 崇显之义吗。

gāo zǔ wén huáng dì yi bié jiàn miào yǔ yǐ zhāng wēi wēi zhī dé

这句话大意是:高祖文皇帝宜别建庙宇,以彰巍巍之德;。

réng zūn yuè jì yòng biǎo zhēng zhēng zhī huái

这句话大意是:仍遵月祭,用表蒸蒸之怀。

yǒu sī yǐ shí chuàng zào wu hé diǎn zhì

这句话大意是:有司以时创造,务合典制。

yòu míng wèi jì shū lǐ yì yì děng

这句话大意是:又名位既殊,礼亦异等。

tiān zǐ qī miào shì zhe qián jīng

这句话大意是:天子七庙,事著前经;。

zhū hóu èr zhāo yì yǒu chà jiàng

这句话大意是:诸侯二 昭,义有差降。

gù zhī yǐ duō wèi guì wáng zhě zhī lǐ jīn kě yī yòng yí jué hòu kūn

这句话大意是:故知以多为贵,王者之礼,今可依用,贻厥后昆。

wù zǐ cì yú lín jùn

这句话大意是:戊子,次榆林郡。

dīng yǒu qǐ mín kè hán lái cháo

这句话大意是:丁酉,启民可汗来朝。

jǐ hài tǔ yù hún gāo chāng bìng qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:己亥,吐谷浑、高昌并遣使贡方物。

jiǎ chén shàng yù běi lóu guān yú yú hé yǐ yàn bǎi liáo

这句话大意是:甲辰,上御北楼,观渔于河,以宴百僚。

qiū qī yuè xīn hài qǐ mín kè hán shàng biǎo qǐng biàn fú xí guān dài

这句话大意是:秋七月辛亥,启民可汗上表请变服,袭冠 带。

zhào qǐ mín zàn bài bù míng zài zhū hóu wáng shàng

这句话大意是:诏启民赞拜不名,在诸侯王上。

jiǎ yín shàng yú jùn chéng dōng yù dà zhàng qí xià bèi yí wèi jiàn jīng qí yàn qǐ mín jí qí bù luò sān qiān wǔ bǎi rén

这句话大意是:甲寅,上于郡城东御大帐,其下备仪卫,建旌 旗,宴启民及其部落三千五百人。

zòu bǎi xì zhī lè cì qǐ mín jí qí bù luò gè yǒu chà

这句话大意是:奏百戏之乐,赐启民及其部落各有差。

bǐng zǐ shā guāng lù dài fu hè kǔ bì lǐ bù shàng shū yǔ wén bì tài cháng qīng gāo jiǒng

这句话大意是:丙子,杀 光禄大夫贺苦弼、礼部尚书宇文弼、太常卿高颎。

shàng shū zuǒ pú yè sū wēi zuò shì miǎn

这句话大意是:尚书左仆射苏威坐事免。

fā dīng nán bǎi yú wàn zhù cháng chéng xi jù yú lín dōng zhì zǐ hé èr xún ér ba sǐ zhě shí wǔ liù

这句话大意是:发丁男 百余万筑长城,西钜榆林,东至紫河,二旬而罢,死者十五六。

bā yuè rén wǔ chē jià fā yú lín

这句话大意是:八月壬午,车驾发 榆林。

yǐ yǒu qǐ mín shì lú qīng dào yǐ hòu chéng yú dì xìng qí zhàng

这句话大意是:乙酉,启民饰卢清道以候乘舆,帝幸其帐。

qǐ mín fèng shāng shàng shòu yàn cì jí hòu

这句话大意是:启民奉觞上寿,宴赐极厚。

shàng wèi gāo lí shǐ zhě yuē guī yǔ ěr wáng dāng zǎo lái cháo jiàn

现代白话:上谓 高丽使者曰:“归语你王,当早来朝见。

bù rán zhě wú yǔ qǐ mín xún bǐ tǔ yǐ

现代白话:不然者,我与启民巡彼土了。

huáng hòu yì xìng yì chéng gōng zhǔ zhàng

这句话大意是:”皇后亦幸 义城公主帐。

jǐ chǒu qǐ mín kè hán guī fān

这句话大意是:己丑,启民可汗归蕃。

guǐ sì rù lóu fán guān

这句话大意是:癸巳,入楼烦关。

rén yín cì tài yuán zhào yíng jìn yáng gōng

这句话大意是:壬寅,次太原,诏营晋阳宫。

jiǔ yuè jǐ wèi cì jì yuán xìng yù shǐ dài fū zhāng héng zhái yàn xiǎng jí huān

这句话大意是:九月己未,次济源,幸御史大夫张衡宅,宴享极欢。

jǐ sì zhì yú dōng dōu

这句话大意是:己巳,至于东都。

rén shēn yǐ qí wáng jiǎn wèi hé nán yǐn kāi fǔ yí tóng sān sī

这句话大意是:壬申,以齐 王暕为河南尹、开府仪同三司。

guǐ yǒu yǐ hù bù shàng shū yáng wén sī wèi nà yán

这句话大意是:癸酉,以户部尚书杨文思为纳言。

sì nián chūn zhēng yuè yǐ sì zhào fā hé běi zhū jùn nán nǚ bǎi yú wàn kāi yǒng jì qú yǐn qìn shuǐ nán dá yú hé běi tōng zhuō jùn

这句话大意是:四年春正月乙巳,诏发河北诸郡男女百余万开永济渠,引沁水南达于河,北通 涿郡。

gēng xū bǎi liáo dà shè yú yǔn wǔ diàn

这句话大意是:庚戌,百僚大射于允武殿。

dīng mǎo cì chéng nèi jū mín mǐ gè shí shí

这句话大意是:丁卯,赐城内居民米各十石。

rén shēn yǐ tài fǔ qīng yuán shòu wèi nèi shǐ lìng hóng lú qīng yáng xuán gǎn wèi lǐ bù shàng shū

这句话大意是:壬申,以太府卿元 寿为内史令,鸿胪卿杨玄感为礼部尚书。

guǐ yǒu yǐ gōng bù shàng shū wèi xuán wèi yòu wǔ hou dà jiàng jūn dà lǐ qīng cháng sūn chì wèi hù bù shàng shū

这句话大意是:癸酉,以工部尚书卫玄为右武候大将军, 大理卿长孙炽为户部尚书。

èr yuè jǐ mǎo qiǎn sī cháo yè zhě cuī yì shǐ tū jué chù luō zhì hàn xuè mǎ

这句话大意是:二月己卯,遣司朝谒者崔毅使突厥处罗,致汗血马。

sān yuè xīn yǒu yǐ jiāng zuò dà jiàng yǔ wén kǎi wèi gōng bù shàng shū

这句话大意是:三 月辛酉,以将作大匠宇文恺为工部尚书。

rén xū bǎi jì wēi chì tǔ jiā luó hán guó bìng qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:壬戌,百济、倭、赤土、迦罗含国并遣使 贡方物。

yǐ chǒu chē jià xìng wǔ yuán yīn chū sài xún cháng chéng

这句话大意是:乙丑,车驾幸五原,因出塞,巡长城。

bǐng yín qiǎn tún tián zhǔ shì cháng jùn shǐ chì tǔ zhì luō jì

这句话大意是:丙寅,遣屯田主事常骏使赤土,致 罗罽。

xià sì yuè bǐng wǔ yǐ lí shí zhī fén yuán lín quán yàn mén zhī xiù róng wèi lóu fán jùn

这句话大意是:夏四月丙午,以离石之汾源、临泉,雁门之秀容为楼烦郡。

qǐ fén yáng gōng

这句话大意是:起汾阳宫。

guǐ chǒu yǐ hé nèi tài shǒu zhāng dìng hé wèi zuǒ tún wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:癸丑, 以河内太守张定和为左屯卫大将军。

yǐ mǎo zhào yuē tū jué yì lì zhēn dòu qǐ mín kè hán shuài lǐng bù luò bǎo fù guān sài zūn fèng cháo lǐ sī gǎi róng sú

这句话大意是:乙卯,诏曰:“突厥意利珍豆启民可汗率领部 落,保附关塞,遵奉朝礼,思改戎俗。

pín rù yè jìn lǚ yǒu chén qǐng

这句话大意是:频入谒觐,屡有陈请。

yǐ zhān qiáng cuì mù shì qióng huāng lòu

这句话大意是:以毡墙毳幕,事穷荒 陋;。

shàng dòng xià yǔ yuàn tóng bǐ wū

这句话大意是:上栋下宇,愿同比屋。

chéng xīn kěn qiè zhèn zhī suǒ zhòng

这句话大意是:诚心恳切,朕之所重。

yí yú wàn shòu shù zhì chéng zào wū qí wéi zhàng chuáng rù yǐ shàng suí shì liàng gěi wu cóng yōu hòu chēng zhèn yì yān

现代白话:宜于万寿戍置城造屋,其帷帐床 褥以上,随事量给,务从优厚,称朕意呢。

wǔ yuè rén shēn shǔ jùn huò sān zú wū zhāng yè huò xuán hú gè yī

这句话大意是:”五月壬申,蜀郡获三足乌,张掖获玄 狐,各一。

qiū qī yuè xīn sì fā dīng nán èr shí yú wàn zhù cháng chéng zì yú lín gǔ ér dōng

这句话大意是:秋七月辛巳,发丁男二十余万筑长城,自榆林谷而东。

yǐ wèi zuǒ yì wèi dà jiāng jūn yǔ wén shù pò tǔ yù hún yú màn tóu chì shuǐ

这句话大意是:乙未,左翊卫大 将军宇文述破吐谷浑于曼头、赤水。

bā yuè xīn yǒu qīn cí héng yuè hé běi dào jùn shǒu bì jí

这句话大意是:八月辛酉,亲祠恒岳,河北道郡守毕集。

dà shè tiān xià chē jià suǒ jīng jùn xiàn miǎn yī nián zū diào

这句话大意是:大赦 天下,车驾所经郡县,免一年租调。

jiǔ yuè xīn wèi zhēng tiān xià yīng shī xī jí dōng jīng zhì zhě wàn yú rén

这句话大意是:九月辛未,征天下鹰师,悉集东京,至者万余 人。

wù yín huì xīng chū wǔ chē sǎo wén chāng zhì fáng ér miè

这句话大意是:戊寅,慧星出五车,扫文昌,至房而灭。

xīn sì zhào miǎn cháng chéng yì zhě yī nián zū fù

这句话大意是:辛巳,诏免长城役者一年租赋。

dōng shí yuè bǐng wǔ zhào yuē xiān shī ní fù shèng dé zài gōng dàn fā tiān zòng zhī zī xiàn zhāng wén wǔ zhī dào

这句话大意是:冬十 月丙午,诏曰:“先师尼父,圣德在躬,诞发天纵之姿,宪章文武之道;。

mìng shì yīng qī yùn cí sù wáng

这句话大意是:命世膺期, 蕴兹素王。

ér tuí shān zhī tàn hū yú yú qiān sì

这句话大意是:而颓山之叹,忽逾于千祀;。

shèng dé zhī měi bù zài yú bǎi dài

这句话大意是:盛德之美,不在于百代。

yǒng wéi yì fàn yi yǒu yōu chóng

这句话大意是:永惟懿范,宜有优 崇。

kě lì kǒng zǐ hòu wèi shào shèng hóu yǒu sī qiú qí miáo yì lù yǐ shēn shàng

这句话大意是:可立孔子后为绍圣侯,有司求其苗裔,录以申上。

xīn hài zhào yuē xī zhōu wáng xià chē shǒu fēng táng yú zhī yìn

这句话大意是:”辛亥,诏曰:“昔周王下 车,首封唐虞之胤;。

hàn dì chéng lì yì mìng yīn zhōu zhī hòu

这句话大意是:汉帝承历,亦命殷周之后。

jiē suǒ yǐ bāo lì xiān dài xiàn zhāng zài xī

这句话大意是:皆所以褒立先代,宪章在昔。

zhèn sì yīng jǐng yè bàng qiú yǎ xùn yǒu yī hóng yì qīn ruò lìng diǎn

这句话大意是:朕嗣 膺景业,傍求雅训,有一弘益,钦若令典。

yǐ wéi zhōu jiān xià yīn wén zhì dà bèi

这句话大意是:以为周兼夏殷,文质大备;。

hàn yǒu tiān xià chē shū hùn yī

这句话大意是:汉有天下, 车书混一;。

wèi jìn yán xí fēng liú wèi yuǎn

这句话大意是:魏晋沿袭,风流未远。

bìng yi lì hòu yǐ cún jì jué zhī yì

这句话大意是:并宜立后,以存继绝之义。

yǒu sī kě qiú qí zhòu xù liè wén

这句话大意是:有司可求其胄绪,列 闻。

yǐ mǎo bān xīn shì yú tiān xià

这句话大意是:”乙卯,颁新式于天下。

wǔ nián chūn zhēng yuè bǐng zǐ gǎi dōng jīng wèi dōng dōu

这句话大意是:五年春正月丙子,改东京为东都。

guǐ wèi zhào tiān xià jūn tián wù zǐ shàng zì dōng dōu hái jīng shī

这句话大意是:癸未,诏天下均田”戊子,上自东都还京师。

jǐ chǒu zhì mín jiān tiě chā dā gōu rèn zhī lèi jiē jìn jué zhī

这句话大意是:己丑,制民间铁叉搭钩刃之类,皆禁绝之。

tài shǒu měi suì mì shàng shǔ guān jǐng jì

这句话大意是:太守每岁密上属官景迹。

èr yuè wù xū cì yú wén xiāng

这句话大意是:二月戊戌,次 于阌乡。

zhào jì gǔ dì wáng líng jí kāi huáng gōng chén mù

这句话大意是:诏祭古帝王陵及开皇功臣墓。

gēng zǐ zhì hàn wèi zhōu guān bù dé wèi yìn

这句话大意是:庚子制,汉魏、周官不得为荫。

xīn chǒu chì tǔ guó qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:辛丑,赤土 国遣使贡方物。

wù shēn chē jià zhì jīng shī

这句话大意是:戊申,车驾至京师。

bǐng chén yàn qí jiù sì bǎi rén yú wǔ dé diàn bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:丙辰,宴耆旧四百人于武德殿,颁赐各有差。

jǐ wèi shàng yù chóng dé diàn zhī xi yuàn qiǎo rán bú yuè gù wèi zuǒ yòu yuē cǐ xiān dì suǒ jū shí yòng zēng gǎn qíng suǒ wèi ān

这句话大意是:己未,上御崇德殿之西院,愀然不悦,顾谓左右曰:“此先帝所居,实用增感,情 所未安。

yú cǐ yuàn zhī xi bié yíng yī diàn

这句话大意是:于此院之西,别营一殿。

rén xū zhì fù mǔ tīng suí zi zhī guān

这句话大意是:”壬戌,制父母听随子之官。

sān yuè jǐ sì chē jià xi xún hé yòu

这句话大意是:三月己巳,车驾西 巡河右。

gēng wǔ yǒu sī yán wǔ gōng nán zǐ shǐ yǒng zūn yǔ cóng fù kūn dì tóng jū shàng jiā zhī cì wù yī bǎi duàn mǐ èr bǎi shí biǎo qí mén lǘ

这句话大意是:庚午,有司言武功男子史永遵与从父昆弟同居,上嘉之,赐物一百段,米 二百石,表其门闾。

yǐ hài xìng fú fēng jiù zhái

这句话大意是:乙亥,幸扶风旧宅。

xià sì yuè jǐ hài dà liè yú lǒng xī

这句话大意是:夏四月己亥,大猎于陇西。

rén yín gāo lí tǔ yù hún yī wú bìng qiǎn shǐ lái cháo

现代白话:壬寅,高丽、 吐谷浑、伊我并遣使来朝。

yǐ sì cì dí dào

这句话大意是:乙巳,次狄道。

dǎng xiàng qiāng lái gòng fāng wù

这句话大意是:党项羌来贡方物。

guǐ hài chū lín jīn guān dù huáng hé zhì xī píng chén bīng jiǎng wǔ

这句话大意是:癸亥,出临津关,度 黄河,至西平,陈兵讲武。

wǔ yuè yǐ hài shàng dà liè yú yán shān

这句话大意是:五月乙亥,上大猎于延山。

cháng wéi zhōu gèn èr qiān lǐ

这句话大意是:长围周亘二千里。

gēng chén rù cháng níng gǔ

这句话大意是:庚辰,入 长宁谷。

rén wǔ dù xīng lǐng

这句话大意是:壬午,度星岭。

jiǎ shēn yàn jùn chén yú jīn shān zhī shàng

这句话大意是:甲申,宴郡臣于金山之上。

bǐng xū liáng hào wěi yù mǎ dù ér qiáo huài zhǎn cháo sàn dài fū huáng xuān jí dū yì zhě jiǔ rén

这句话大意是:丙戌,梁浩亹,御马度而桥坏, 斩朝散大夫黄亘及督役者九人。

tǔ yù hún zhǔ lǜ zhòng bǎo fù yuán chuān

这句话大意是:吐谷浑主率众保覆袁川。

dì fēn mìng nèi shǐ yuán shòu nán zhūn jīn shān bīng bù shàng shū duàn wén zhèn běi tún xuě shān tài pú qīng yáng yì chén dōng zhūn pí pá xiá jiāng jūn zhāng shòu xī zhūn ní lǐng sì miàn wéi zhī

这句话大意是:帝分命内史元寿南屯金山, 兵部尚书段文振北屯雪山,太仆卿杨义臣东屯琵琶峡,将军张寿西屯泥岭,四面围 之。

tǔ yù hún zhǔ fú yǔn yǐ shù shí qí dùn chū qiǎn qí míng wáng zhà chēng fú yǔn bǎo chē wǒ zhēn shān

这句话大意是:吐谷浑主伏允以数十骑遁出,遣其名王诈称伏允,保车我真山。

rén chén zhào yòu zhūn wèi dà jiàng jūn zhāng dìng hé wǎng bǔ zhī

这句话大意是:壬辰,诏右屯 卫大将军张定和往捕之。

dìng hé tǐng shēn tiǎo zhàn wèi zéi suǒ shā

这句话大意是:定和挺身挑战,为贼所杀。

yà jiāng liǔ wǔ jiàn jī pò zhī zhǎn shǒu shù bǎi jí

这句话大意是:亚将柳武建击破之,斩首数百 级。

jiǎ wǔ qí xian tóu wáng qióng cù lǜ nán nǚ shí yú wàn kǒu lái jiàng

这句话大意是:甲午,其仙头王穷蹙,率男女十余万口来降。

liù yuè dīng yǒu qiǎn zuǒ guāng lù dài fu liáng mò yòu yì wèi jiāng jūn li qióng děng zhuī tǔ yù hún zhǔ jiē yù zéi sǐ zhī

这句话大意是:六月丁酉,遣左光禄大夫梁默、 右翊卫将军李琼等追吐谷浑主,皆遇贼,死之。

guǐ mǎo jīng dà dǒu bá gǔ

这句话大意是:癸卯,经大斗拔谷。

shān lù ài xiǎn yú guàn ér chū fēng xiàn huì míng yǔ hòu gōng xiāng shī

这句话大意是:山路隘险,鱼 贯而出,风霰晦暝,与后宫相失。

shì zú dòng sǐ zhě dà bàn

这句话大意是:士卒冻死者大半。

bǐng wǔ cì zhāng yè

这句话大意是:丙午,次张掖。

xīn hài zhào zhū jùn xué yè gāi tōng cái yì yōu qià

这句话大意是:辛亥,诏诸郡 学业该通,才艺优洽;。

lǚ lì xiāo zhuàng chāo jué děng lún

这句话大意是:膂力骁壮,超绝等伦;。

zài guān qín fèn kān lǐ zhèng shì

这句话大意是:在官勤奋,堪理政事;。

lì xìng zhèng zhí bù bì qiáng yù sì kē jǔ rén

这句话大意是:立性正直,不 避强御:四科举人。

rén zǐ gāo chāng wáng qū bó yǎ lái cháo

这句话大意是:壬子,高昌王曲伯雅来朝。

yī wú tǔ zhūn shè děng xiàn xī yù shù qiān lǐ zhī de shàng dà yuè

现代白话:伊我吐屯设等献西域数千里之地, 上大悦。

guǐ chǒu zhì xī hǎi hé yuán shàn shàn qiě mò děng sì jùn

这句话大意是:癸丑,置西海、河源、鄯善、且末等四郡。

bǐng chén shàng yù guān fēng xíng diàn shèng chén wén wù

这句话大意是:丙辰,上御观风行殿,盛陈文 物;。

zòu jiǔ bù lè shè yú lóng màn yán yàn gāo chāng wáng tǔ zhūn shè yú diàn shàng yǐ chǒng yì zhī

这句话大意是:奏九部乐,设鱼龙曼延,宴高昌王、吐屯设于殿上,以宠异之。

qí mán yí péi liè zhě sān shí yú guó

这句话大意是:其蛮夷陪列者, 三十余国。

wù wǔ dà shè tiān xià

这句话大意是:戊午,大赦天下。

kāi huáng yǐ lái liú pèi xī fàng hái xiāng

这句话大意是:开皇已来流配,悉放还乡。

jìn yáng nì dǎng bù zài cǐ lì

这句话大意是:晋阳逆党,不在此例。

lǒng yòu zhū jùn gěi fù sān nián

这句话大意是:陇 右诸郡,给复三年。

qiū qī yuè dīng mǎo zhì mǎ mù yú qīng hǎi zhǔ zhōng yǐ qiú lóng zhǒng wú xiào ér zhǐ

这句话大意是:秋七月丁卯,置马牧于青海渚中,以求龙种,无效而止。

jiǔ yuè guǐ wèi chē jià rù cháng ān

这句话大意是:九月 癸未,车驾入长安。

dōng shí yuè guǐ hài zhào yuē yōu dé shàng chǐ zài zhī diǎn xùn

这句话大意是:冬十月癸亥,诏曰:“优德尚齿,载之典训;。

zūn shì qǐ yán yì zhāng jiāo xù

这句话大意是:尊事乞言,义彰 胶序。

zhōu xióng wèi shī wú qǔ jīn lì

这句话大意是:鬻熊为师,无取筋力;。

fāng shū yuán lǎo kè zhuàng qí yóu

这句话大意是:方叔元老,克壮其猷。

zhèn yǒng yán jī gǔ yòng qiú zhì lǐ

这句话大意是:朕永言稽古,用求至理。

shì yǐ páng méi huáng fā gèng lìng shōu xù

这句话大意是:是以 庞眉黄发,更令收叙;。

wu jiǎn zhì yōu wú kuī yào ěr zhù děng wò lǐ zhù qí hóng yì

这句话大意是:务简秩优,无亏药饵,庶等卧理,伫其弘益。

jīn suì qí lǎo fù jí zhě kě yú jìn jùn chǔ zhì

这句话大意是:今岁耆老赴集 者,可于近郡处置。

nián qī shí yǐ shàng jí huàn shěn zhì bù kān jū zhí jí gěi cì bó sòng hái běn jùn

这句话大意是:年七十已上,疾患沈滞不堪居职,即给赐帛,送还本郡。

qí guān zhì qī pǐn yǐ shàng zhě liàng gěi lǐn yǐ zhōng jué shēn

这句话大意是:其官 至七品以上者,量给廪以终厥身。

shí yī yuè bǐng zǐ chē jià xìng dōng dōu

这句话大意是:”十一月丙子,车驾幸东都。

liù nián chūn zhēng yuè guǐ hài shuò dàn yǒu dào shù shí rén jiē sù guān liàn yī fén xiāng chí huá zì chēng mí lè fó

这句话大意是:六年春正月癸亥朔,旦,有盗数十人,皆素冠练衣,焚香持华,自称弥勒佛。

rù zì jiàn guó mén jiān mén zhě jiē qǐ shǒu

这句话大意是:入自建国门,监门者皆稽首。

jì ér duó wèi shì zhàng jiāng wéi luàn

这句话大意是:既而夺卫士仗,将为乱。

qí wáng jiǎn yù ér zhǎn zhī

这句话大意是:齐王暕遇而斩之。

yú shì dū xià dà suǒ yǔ xiāng lián zuò zhě qiān yú jiā

这句话大意是:于是都下 大索,与相连坐者千余家。

dīng chǒu jué dǐ dà xì yú duān mén jiē tiān xià qí jì yì yì bì jí zhōng yuè ér ba

这句话大意是:丁丑,角抵大戏于端门街,天下奇伎异艺毕集,终月而 罢。

dì shù wēi fú wǎng guān zhī

这句话大意是:帝数微服往观之。

jǐ chǒu wō guó qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:己丑,倭国遣使贡方物。

èr yuè yǐ sì wǔ bēn láng jiàng chén léng cháo qǐng dà fu zhāng zhèn zhōu jī liú shuǐ pò zhī

这句话大意是:二月乙巳,武贲郎将陈棱、朝请大 夫张镇州击流水破之。

xiàn fú wàn qī qiān kǒu bān cì bǎi guān

这句话大意是:献俘万七千口,颁赐百官。

yǐ mǎo zhào yuē fu dì tú cǎo chuàng wáng yè jiān nán xián yī gǔ gōng yè tóng xīn dé

这句话大意是:乙卯,诏曰:“夫帝图草创,王 业艰难,咸依股肱,叶同心德;。

yòng néng jiù jué tuí yùn kè yīng dà bǎo

这句话大意是:用能救厥颓运,克膺大宝。

rán hòu chóu yōng mào shǎng kāi guó chéng jiā

这句话大意是:然后畴庸茂赏,开国承 家;。

shì yǐ shān hé chuán zhī bù xiǔ

这句话大意是:誓以山河,传之不朽。

jìn dài diāo sàng sì hǎi wèi yī

这句话大意是:近代凋丧,四海未壹。

máo tǔ wàng jiǎ míng shí xiāng guāi

这句话大意是:茅土妄假,名实相乖;。

lì cí yǒng jiǔ mò néng chéng gé

这句话大意是:历兹永久, 莫能惩革。

huáng yùn zhī chū bǎi dù yī shǐ yóu xún jiù guàn wèi xiá gǎi zuò

这句话大意是:皇运之初,百度伊始,犹循旧贯,未暇改作。

jīn tiān xià jiāo tài wén guǐ yōu tóng

这句话大意是:今天下交泰,文轨攸同。

yi lǜ zūn xiān diǎn yǒng chuí dà xùn

这句话大意是:宜率遵先典,永垂大训。

zì jīn yǐ hòu wéi yǒu gōng xūn nǎi de cì fēng réng lìng zǐ sūn chéng xí

这句话大意是:自今已后,唯有功勋,乃得赐封,仍令子孙承袭。

bǐng chén gǎi fēng ān dé wáng xióng wèi guān wáng hé jiān wáng zǐ qìng wèi xún wáng

这句话大意是:”丙辰, 改封安德王雄为观王,河间王子庆为郇王。

gēng shēn zhēng wèi qí zhōu chén lè rén xī pèi tài cháng

这句话大意是:庚申,征魏、齐、周、陈乐人,悉配太 常。

sān yuè guǐ hài xìng jiāng dū gōng

这句话大意是:三月癸亥,幸江都宫。

jiǎ zǐ yǐ hóng lú qīng shǐ xiáng wèi zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:甲子,以鸿胪卿史祥为左骁卫大将军。

xià sì yuè dīng wèi yàn jiāng huái yǐ nán fù lǎo bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:夏四月丁未,宴 江、淮已南父老,颁赐各有差。

liù yuè xīn mǎo shì wéi chì tǔ bìng qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:六月辛卯,室韦、赤土并遣使贡方物。

rén chén yàn mén zéi shuài wèi wén tōng jù zhòng sān qiān bǎo yú mò bì gǔ qiǎn yīng yáng yáng bó quán jī pò zhī

这句话大意是:壬辰,雁门 贼帅尉文通,聚众三千,保于莫壁谷,遣鹰扬杨伯泉击破之。

jiǎ yín zhì jiāng dū tài shǒu zhì tóng jīng yǐn

这句话大意是:甲寅,制江都太守, 秩同京尹。

dōng shí yuè rén shēn xíng bù shàng shū liáng pí zú

这句话大意是:冬十月壬申,刑部尚书梁毗卒。

rén zǐ hù bù shàng shū yín qīng guāng lù dài fu zhǎng sūn chì zú

这句话大意是:壬子,户部尚书、银青光禄大夫长孙炽 卒。

shí èr yuè jǐ wèi zuǒ guāng lù dài fu lì bù shàng shū niú hóng zú

这句话大意是:十二月己未,左光禄大夫、吏部尚书牛弘卒。

xīn yǒu zhū yá rén wáng wàn chāng jǔ bīng zuò luàn qiǎn lǒng xī tài shǒu hán hóng tǎo píng zhī

这句话大意是:辛酉,朱崖人王万昌举兵作乱, 遣陇西太守韩洪讨平之。

qī nián chūn zhēng yuè rén yín zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn guāng lù dài fu zhēn dìng hóu guō yǎn zú

这句话大意是:七年春正月壬寅,左武卫大将军、光禄大夫、真定侯郭衍卒。

èr yuè jǐ wèi shàng shēng diào tái lín yáng zǐ jīn dà yàn bǎi liáo bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:二月己未,上升 钓台,临杨子津,大宴百僚,颁赐各有差。

gēng shēn bǎi jì qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:庚申,百济遣使朝贡。

yǐ hài shàng zì jiāng dū yù lóng zhōu rù tōng jì qú suì xìng yú zhuō jùn

这句话大意是:乙亥,上自江都 御龙舟入通济渠,遂幸于涿郡。

rén wǔ zhào yuē wǔ yǒu qī dé xiān zhī yǐ ān mín

这句话大意是:壬午,诏曰:“武有七德,先之以安民;。

zhèng yǒu liù běn xìng zhī yǐ jiào yì

这句话大意是:政有六本, 兴之以教义。

gāo lí kuī shī fān lǐ jiāng yù wèn zuì liáo zuǒ huī xuān shèng lüè

这句话大意是:高丽亏失籓礼,将欲问罪辽左,恢宣胜略。

suī huái fá guó réng shì shěng lì

这句话大意是:虽怀伐国,仍事省力。

jīn wǎng zhuō jùn xún fǔ mín sú

这句话大意是:今 往涿郡,巡抚民俗。

qí hé běi zhū jùn jí shān xī shān dōng nián jiǔ shí yǐ shàng bǎn shòu tài shǒu

这句话大意是:其河北诸郡及山西、山东年九十已上,版授太守;。

bā shí zhě shòu xiàn lìng

这句话大意是:八十者,授 县令。

sān yuè dīng hài yòu guāng lù dài fu zuǒ tún wèi dà jiàng jūn yáo biàn zú

这句话大意是:三月丁亥,右光禄大夫、左屯卫大将军姚辩卒。

xià sì yuè gēng wǔ xìng zhuō jùn zhī lín shuò gōng

这句话大意是:夏四月庚午,幸涿郡之临朔 宫。

wǔ yuè wù zǐ yǐ wǔ wēi tài shǒu fán zi gài wèi mín bù shàng shū

这句话大意是:五月戊子,以武威太守樊子盖为民部尚书。

qiū dà shuǐ shān dōng hé nán piào méi sān shí yú jùn mín xiāng mài wèi nú bì

这句话大意是:秋,大水,山东、河南漂没三十余 郡,民相卖为奴婢。

dōng shí yuè yǐ mǎo dǐ zhù shān bēng yǎn shuǐ nì liú shù shí lǐ

这句话大意是:冬十月乙卯,底柱山崩,偃水逆流数十里。

wù wǔ yǐ dōng píng tài shǒu tǔ wàn xù wèi zuǒ tún wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:戊午,以东平太守 吐万绪为左屯卫大将军。

shí èr yuè jǐ yǒu tū jué chù luō duō lì kè hán lái cháo dì dà yuè jiē yǐ shū lǐ

这句话大意是:十二月己酉,突厥处罗多利可汗来朝,帝大悦,接以殊礼。

yú shí liáo dōng zhàn shì jí kuì yùn zhě tián yān yú dào zhòu yè bù jué

这句话大意是:于时,辽东战士及馈运者填咽于道,昼夜不绝。

kǔ yì zhě shǐ wèi qún dào

这句话大意是:苦役者,始为群盗。

jiǎ zǐ chì dū wèi yīng yáng yǔ jùn xiàn xiāng zhī zhuī bǔ suí huò zhǎn jué zhī

这句话大意是:甲子,敕都尉、 鹰扬与郡县相知追捕,随获斩决之。

bā nián chūn zhēng yuè xīn sì dà jūn jí yú zhuō jùn

这句话大意是:八年春正月辛巳,大军集于涿郡。

yǐ bīng bù shàng shū duàn wén zhèn wèi zuǒ hou wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:以兵部尚书段文振为左候卫大将军。

rén wǔ xià zhào yuē

这句话大意是:壬午, 下诏曰:。

tiān dì dà dé jiàng fán shuāng yú qiū lìng

这句话大意是:天地大德,降繁霜于秋令;。

shèng zhé zhì rén zhe bīng jiǎ yú xíng diǎn

这句话大意是:圣哲至仁,著兵甲于刑典。

gù zhī zào huà zhī yǒu sù shā yì zài wú sī

这句话大意是:故知造化之有肃杀,义 在无私;。

dì wáng zhī yòng gān gē gài fēi huò yǐ

这句话大意是:帝王之用干戈,盖非获已。

bǎn quán dān pǔ mò fěi gōng xíng

这句话大意是:版泉、丹浦,莫匪龚行;。

qǔ luàn fù hūn xián yóu shùn dòng

这句话大意是:取乱覆昏,咸由顺动。

kuàng hū gān yě shì shī xià kāi chéng dà yǔ zhī yè

这句话大意是:况乎甘野誓师,夏开承大禹之业;。

shāng jiāo wèn zuì zhōu fā chéng wén wáng zhī zhì

这句话大意是:商郊问罪,周发成文王之志。

yǒng jiān zǎi jí shǔ dāng zhèn gōng

这句话大意是:永监载籍,属当朕 躬。

yuè wǒ yǒu duò dàn yīng líng mìng

这句话大意是:粤我有隋,诞膺灵命。

jiān sān cái ér jiàn jí yī liù hé ér wèi jiā

这句话大意是:兼三才而建极,一六合而为家。

tí fēng suǒ jiàn xì liǔ pán táo zhī wài

这句话大意是:提封所渐,细柳、蟠桃 之外;。

shēng jiào yuán jì zǐ shé huáng zhī zhī yù

这句话大意是:声教爰暨,紫舌、黄枝之域。

yuǎn zhì ěr ān wǎng fú hé huì

这句话大意是:远至迩安,罔弗和会;。

gōng chéng lǐ dìng yú shì hū zài

这句话大意是:功成理定,于是乎在。

ér gāo lí xiǎo chǒu mí hūn bù gōng

这句话大意是:而高丽小丑,迷昏不恭。

chóng jù bó jié zhī jiān jiàn shí liáo huì zhī jìng

这句话大意是:崇聚勃、碣之间,荐食辽、濊之境。

suī fù hàn wèi zhū yí cháo kū zàn rǎo

这句话大意是:虽复汉、魏诛夷,巢 窟暂扰;。

luàn lí duō zǔ zhǒng luò hái jí

这句话大意是:乱离多阻,种落还集。

cuì chuān sǒu yú qián dài bō shí fán yǐ qì jīn

这句话大意是:萃川薮于前代,播实繁以迄今。

juàn bǐ huá rǎng jiǎn wèi yí lèi

这句话大意是:眷彼华壤,翦为夷 类。

lì nián yǒng jiǔ è rěn jì yíng

这句话大意是:历年永久,恶稔既盈;。

tiān dào huò yín wáng zhēng yǐ zhào luàn cháng bài dé fēi kě shèng tú

这句话大意是:天道祸淫,亡征已兆,乱常败德,非可胜图;。

yǎn tè huái jiān wéi rì bù zú

这句话大意是:掩慝怀奸, 唯日不足。

yí gào zhī yán wèi cháng miàn shòu

这句话大意是:移告之严,未尝面受;。

cháo jìn zhī lǐ mò kěn gōng qīn

这句话大意是:朝觐之礼,莫肯躬亲。

yòu nà wáng pàn bù zhī jì jí

这句话大意是:诱纳亡叛,不知纪极;。

chōng chì biān chuí jí láo fēng hòu

这句话大意是:充 斥边垂,亟劳烽候。

guān xī yǐ zhī bù jìng shēng rén wèi zhī fèi yè

这句话大意是:关析以之不静,生人为之废业。

zài xī báo fá yǐ lòu tiān wǎng

这句话大意是:在昔薄伐,已漏天网。

jì huǎn qián qín zhī lù wèi jí hòu fú zhī zhū

这句话大意是:既缓前 禽之戮,未即后服之诛。

céng bù huái ēn fān qí zhǎng è

这句话大意是:曾不怀恩,翻其长恶。

nǎi jiān qì dān zhī dǎng

这句话大意是:乃兼契丹之党。

qián liú hǎi shù

这句话大意是:虔刘海戍;。

xí hé mò zhī fú qīn yì liáo xī

这句话大意是:习鞨靺 之服,侵轶辽西。

yòu qīng qiū zhī biǎo xián xiū zhí gòng

这句话大意是:又青丘之表,咸修职贡;。

bì hǎi zhī bīn tóng bǐng zhēng shuò

这句话大意是:碧海之滨,同禀正朔。

suì fù kòu rǎng zhèng chēn jìn è jué wǎng lái

这句话大意是:遂复寇攘政琛赆, 遏绝往来;。

nüè jí fú gū chéng ér yù huò

这句话大意是:虐及弗辜,诚而遇祸。

yáo xuān fèng shǐ yuán jì hǎi dōng

这句话大意是:轺轩奉使,爰暨海东;。

jīng jié suǒ cì tú jīng fān jìng

这句话大意是:旌节所次,途经籓境;。

ér yōng sè dào lù jù jué wáng rén

这句话大意是:而 拥塞道路,拒绝王人。

wú shì jūn zhī xīn qǐ wéi chén zhī lǐ

这句话大意是:无事君之心,岂为臣之礼?

cǐ ér kě rěn shú bù kě róng

这句话大意是:此而可忍,孰不可容!

qiě fǎ lìng kē kù fù liǎn fán zhòng

这句话大意是:且法令苛 酷,赋敛烦重。

qiáng chén háo zú xián zhí guó jūn

这句话大意是:强臣豪族,咸执国均;。

péng dǎng bǐ zhōu yǐ zhī chéng sú

这句话大意是:朋党比周,以之成俗。

huì huò rú shì yuān wǎng mò shēn

这句话大意是:贿货如市,冤枉莫申。

zhòng yǐ réng suì zāi xiōng bǐ wū jī jǐn

这句话大意是:重以仍岁灾凶,比屋饥馑;。

bīng gē bù xī yáo yì wú qī

这句话大意是:兵戈不息,徭役无期。

lì jié zhuǎn shū shēn tián gōu hè

这句话大意是:力竭转输,身填沟壑。

bǎi xìng chóu kǔ yuán shuí shì cóng

这句话大意是:百姓愁苦, 爰谁适从。

jìng nèi āi huáng bù shèng qí bì

这句话大意是:境内哀惶,不胜其弊。

huí miàn nèi xiàng gè huái xìng mìng zhī tú

这句话大意是:回面内向,各怀性命之图;。

huáng fà zhì chǐ xián xīng kù dú zhī tàn

这句话大意是:黄发稚齿,咸兴酷毒 之叹。

xǐng sú guān fēng yuán qū yōu shuò

这句话大意是:省俗观风,爰屈幽朔;。

diào rén wèn zuì wú sì zài jià

这句话大意是:吊人问罪,无俟再驾。

qīn zǒng liù shī yòng shēn jiǔ fá

这句话大意是:亲总六师,用申九伐。

zhěng jué diàn wēi xié cóng tiān yì

这句话大意是:拯厥阽 危,协从天意;。

tiǎn cí bū huì kè sì xiān mó

这句话大意是:殄兹逋秽,克嗣先谟。

jīn yi shòu lǜ qǐ xíng fēn huī jiè lù

这句话大意是:今宜授律启行,分麾届路;。

yǎn bó xiè ér léi zhèn jí fū yú yǐ diàn sǎo

这句话大意是:掩勃澥而雷震, 及夫余以电扫。

bǐ gē àn jiǎ sì shì ér hòu xíng

这句话大意是:比戈按甲,俟誓而后行;。

sān lìng wǔ shēn bì shèng ér hòu zhàn

这句话大意是:三令五申,必胜而后战。

zuǒ dì yī jūn kě lòu fāng dào

这句话大意是:左第一军可镂方 道,。

dì èr jūn kě zhǎng cén dào

这句话大意是:第二军可长岑道,。

dì sān jūn kě hǎi míng dào

这句话大意是:第三军可海冥道,。

dì sì jūn kě gài mǎ dào

这句话大意是:第四军可盖马道,。

dì wǔ jūn kě jiàn ān dào

这句话大意是:第五军可建安道,。

dì liù jūn kě nán sū dào

这句话大意是:第六 军可南苏道,。

dì qī jūn kě liáo dōng dào

这句话大意是:第七军可辽东道,。

dì bā jūn kě xuán tú dào

这句话大意是:第八军可玄菟道,。

dì jiǔ jūn kě fú yú dào

这句话大意是:第九军可扶余道,。

dì shí jūn kě cháo xiǎn dào

这句话大意是:第十军可朝鲜 道,。

dì shí yī jūn kě wò jū dào

这句话大意是:第十一军可沃沮道,。

dì shí èr jūn kě lè làng dào

这句话大意是:第十二军可乐浪道;。

yòu dì yī jūn kě zhān chán dào

这句话大意是:右第一军可粘蝉道,。

dì èr jūn kě hán zī dào

这句话大意是:第二军可含资道,。

dì sān jūn kě hún mí dào

这句话大意是:第三军可浑弥道,。

dì sì jūn kě lín zhūn dào

这句话大意是:第四军可临屯道,。

dì wǔ jūn kě hou chéng dào

这句话大意是:第五军可候城道,。

dì liù jūn kě tí xī dào

这句话大意是:第六军可提奚道,。

dì qī jūn kě tà dùn dào

这句话大意是:第七军可 踏顿道,。

dì bā jūn kě sù shèn dào

这句话大意是:第八军可肃慎道,。

dì jiǔ jūn kě jié shí dào

这句话大意是:第九军可碣石道,。

dì shí jūn kě dōng shī dào

这句话大意是:第十军可东施道,。

dì shí yī jūn kě dài fāng dào

这句话大意是:第十一军可带方 道,。

dì shí èr jūn kě xiāng píng dào

这句话大意是:第十二军可襄平道。

fán cǐ zhòng jūn xiān fèng miào lüè

这句话大意是:凡此众军,先奉庙略。

luò yì yǐn tú zǒng jí píng rǎng

这句话大意是:络绎引途,总集平壤。

mò fēi rú chái rú pí zhī yǒng bǎi zhàn bǎi shèng zhī xióng

这句话大意是:莫非如豺如 貔之勇,百战百胜之雄。

gù miǎn zé shān yuè qīng tuí chì zhà zé fēng yún téng yù

这句话大意是:顾眄则山岳倾颓,叱咤则风云腾郁。

fù xīn yōu tóng zhǎo yá sī zài

这句话大意是:腹心攸同,爪牙斯在。

zhèn gōng yù yuán róng wèi qí jié dù

这句话大意是:朕躬驭元戎,为其节度。

shè liáo ér dōng xún hǎi zhī yòu

这句话大意是:涉辽而东,循海之右。

jiě dào xuán yú xiá yì wèn jí kǔ yú yí lí

这句话大意是:解倒悬于遐裔,问疾苦于遗黎。

qí wài qīng jī yóu quē suí jī fù xiǎng

这句话大意是:其 外轻赍游阙,随机赴响;。

juàn jiǎ xián méi chū qí bù yì

这句话大意是:卷甲衔枚,出其不意。

yòu cāng hǎi dào jūn zhōu lú qiān lǐ

这句话大意是:又沧海道军,舟舻千里;。

gāo fān diàn shì jù jiàn yún fēi

这句话大意是:高帆电逝, 巨舰云飞。

héng duàn jū jiāng jìng zào píng rǎng

这句话大意是:横断沮江,迳造平壤。

dǎo yǔ zhī wàng sī jué kǎn jǐng zhī lù yǐ qióng

这句话大意是:岛屿之望斯绝,坎井之路已穷。

qí yú pī fà zuǒ rèn zhī rén kòng xián dài fā

这句话大意是:其余被发左衽之 人,控弦待发;。

wēi lú péng pú zhī lǚ bù móu tóng cí

这句话大意是:微、卢、彭、濮之旅,不谋同辞。

zhàng shùn lín nì rén bǎi qí yǒng yǐ cǐ zhòng zhàn shì děng cuī kū

这句话大意是:杖顺临逆,人百其勇,以此众战, 势等摧枯。

rán zé wáng zhě zhī shī yì cún zhǐ shā

这句话大意是:然则王者之师,义存止杀;。

shèng rén zhī jiào bì yě shèng cán

这句话大意是:圣人之教,必也胜残。

tiān fá yǒu zuì běn zài yuán è

这句话大意是:天罚有罪,本在元恶;。

rén zhī duō pì xié cóng wǎng lǐ

这句话大意是:人之多辟,胁从罔理。

ruò gāo yuán ní shǒu yuán mén zì guī sī kòu jí jiě fù fén chèn hóng zhī yǐ ēn

这句话大意是:若高元泥首辕门,自归司寇,即解缚焚榇,弘之以恩。

qí yú jù rén yuàn guī cháo fèng huà xián jiā wèi fǔ gè ān shēng yè suí cái rèn yòng wú gé yí xià

这句话大意是:其余 巨人,愿归朝奉化,咸加慰抚,各安生业,随才任用,无隔夷夏。

yíng lěi suǒ cì wu zài zhěng sù

这句话大意是:营垒所次,务在 整肃;。

dàn yáo yǒu jìn qiū háo wù fàn

这句话大意是:萏尧有禁,秋毫勿犯。

yǐ bù ēn yòu yǐ yù huò fú

这句话大意是:以布恩宥,以喻祸福。

ruò qí tóng è xiāng jì kàng jù guān jūn guó yǒu cháng xíng bǐ wú yí lèi

这句话大意是:若其同恶相济,抗拒官军,国 有常刑,俾无遗类。

míng jiā xiǎo shì chēng zhèn yì yān

现代白话:明加晓示,称朕意呢!

zǒng yī bǎi yī shí sān wàn sān qiān bā bǎi hào èr bǎi wàn qí kuì yùn zhě bèi zhī

这句话大意是:总一百一十三万三千八百,号二百万,其馈运者倍之。

guǐ wèi dì yī jūn fā zhōng sì shí rì yǐn shī nǎi jǐn

这句话大意是:癸未,第一军发,终四 十日,引师乃尽。

jīng qí xuān qiān lǐ jìn gǔ chū shī zhī shèng wèi zhī yǒu yě

现代白话:旌旗亘千里,近古出师之盛,从来没有这种情况。

yǐ wèi yǐ yòu hou wèi dà jiàng jūn wèi xuán wèi xíng bù shàng shū

这句话大意是:乙未,以右候卫大将军 卫玄为刑部尚书。

jiǎ chén nèi shǐ lìng yuán shòu zú

这句话大意是:甲辰,内史令元寿卒。

èr yuè jiǎ yín zhào yuē zhèn guān fēng yàn yì wèn zuì liáo bīn wén wǔ xié lì zhǎo yá sī fèn

这句话大意是:二月甲寅,诏曰:“朕观风燕裔,问罪辽 滨,文武叶力,爪牙思奋;。

mò bù zhí ruì qín wáng shě jiā cóng yì

这句话大意是:莫不执锐勤王,舍家从役。

hǎn xù cāng lǐn zhī zī jiān juān bō zhí zhī wu

这句话大意是:罕蓄仓廪之资,兼捐播殖之 务。

zhèn suǒ yǐ xī tì qiǎo rán lǜ qí kuì fá

这句话大意是:朕所以夕惕愀然,虑其匮乏。

suī fù sù bǎo zhī zhòng qíng zài wàng sī

这句话大意是:虽复素饱之众,情在忘私;。

yuè shǐ zhī tú yi cóng qí hòu

这句话大意是:悦使之徒,宜从其厚。

zhū xíng cóng yī pǐn yǐ xià cì fēi mù rén yǐ shàng jiā kǒu jùn xiàn yi shù cún wèn

这句话大意是:诸行从一品以下佽飞募人以上家口,郡县宜数存问。

ruò yǒu liáng shí fá shǎo jiē zhèn gěi zhī

这句话大意是:若有粮食乏少,皆赈给之。

huò suī yǒu tián chóu pín ruò bù néng zì gēng zhòng kě yú duō dīng fù shì qín kè xiāng zhù

这句话大意是:或 虽有田畴,贫弱不能自耕重,可于多丁富室,勤课相助。

shǐ fu jū zhě yǒu liǎn jī zhī fēng xíng yì wú gù hòu zhī lǜ

这句话大意是:使夫居者有敛积之丰,行 役无顾后之虑。

rén róng sī kōng jīng zhào yǐn guāng lù dài fu guān wáng xióng hōng

这句话大意是:”壬戎,司空、京兆尹、光禄大夫、观王雄薨。

sān yuè xīn mǎo bīng bù shàng shū zuǒ hou wèi dà jiàng jūn duàn wén zhèn zú

这句话大意是:三月辛卯,兵部尚 书、左候卫大将军段文振卒。

guǐ sì shàng yù shī

这句话大意是:癸巳,上御师。

jiǎ wǔ lín róng yú liáo shuǐ qiáo

这句话大意是:甲午,临戎于辽水桥。

wù xū dà jūn wèi zéi suǒ jù bù guǒ jì

这句话大意是:戊戌,大军为 贼所拒,不果济。

yòu tún wèi dà jiàng jūn zuǒ guāng lù dài fu mài tiě zhàng wǔ bēn láng jiàng qián shì xióng mèng jīn chā děng jiē sǐ zhī

这句话大意是:右屯卫大将军左光禄大夫麦铁杖、武贲郎将钱士雄、孟金叉等皆 死之。

jiǎ wǔ chē jià dù liáo dà zhàn yú dōng àn jī zéi pò zhī jìn wéi liáo dōng

这句话大意是:甲午,车驾度辽,大战于东岸,击贼破之,进围辽东。

yǐ wèi dà dùn

这句话大意是:乙未,大顿。

jiàn èr dà niǎo gāo zhàng yú hào shēn zhū zú yóu yǒng zì ruò

这句话大意是:见二大 鸟,高丈余,皓身朱足,游泳自若。

shàng yì zhī mìng gōng tú xiě bìng lì míng sòng

这句话大意是:上异之,命工图写,并立铭颂。

wǔ yuè wù wǔ nà yán yáng dá zú yú shí zhū jiāng gè fèng zhǐ bù gǎn yuè jī

这句话大意是:五月戊午,纳 言杨达卒,于时,诸将各奉旨,不敢越机。

jì ér gāo lí gè gù chéng shǒu gōng zhī bù xià

这句话大意是:既而高丽各固城守,攻之不下。

liù yuè jǐ wèi xìng liáo dōng zé nù zhū jiāng zhǐ chéng xi shù lǐ yù liù hé chéng

这句话大意是:六月己 未,幸辽东,责怒诸将,止城西数里,御六合城。

qī yuè rén wǔ yǔ wén shù děng bài jì yú sà shuǐ yòu tún wèi jiāng jūn xuē shì xióng sǐ zhī

这句话大意是:七月壬午,宇文述等败绩于萨水, 右屯卫将军薛世雄死之。

jiǔ jūn bìng xiàn shī bēn hái wáng zhě qiān yú qí

这句话大意是:九军并陷,师奔还,亡者千余骑。

guǐ mǎo bān shī

这句话大意是:癸卯,班师。

jiǔ yuè gēng chén shàng zhì dōng dōu jǐ chǒu zhào jūn guó yì róng wén wǔ shū yòng kuāng wēi zhěng nán zé bà dé yōu xìng

这句话大意是:九月庚辰, 上至东都,己丑,诏:“军国异容,文武殊用,匡危拯难,则霸德攸兴;。

huà rén chéng sú zé wáng dào sī guì

这句话大意是:化人成俗, 则王道斯贵。

shí dāng bō luàn tú fàn kě yǐ dēng cháo

现代白话:时当拨乱,屠贩能够登朝;。

shì shǔ lóng píng jīng shù rán hòu shēng shì

这句话大意是:世属隆平,经术然后升仕。

fēng dū yuán zhào rú fú wú yù yú zhōu xíng

这句话大意是:丰都爰肇,儒 服无预于周行;。

jiàn wǔ zhī cháo gōng chén bù cān yú lì zhí

这句话大意是:建武之朝,功臣不参于吏职。

zì sān fāng wèi yī sì hǎi jiāo zhēng

这句话大意是:自三方未一,四海交争;。

bù huáng wén jiào wéi shàng wǔ gōng

这句话大意是:不遑文教, 唯尚武功。

shè guān fēn zhí hǎn yǐ cái shòu

这句话大意是:设官分职,罕以才授;。

bān cháo lǐ rén nǎi yóu xūn xù

这句话大意是:班朝理人,乃由勋叙。

mò fēi bá zú háng zhèn chū zì yǒng fū

这句话大意是:莫非拔足行阵,出自勇夫。

xué xiào zhī dào jì suǒ bù xí

这句话大意是:学敩之道,既所不习;。

zhèng shì zhī fāng gù yì wú qǔ

这句话大意是:政事之方,故亦无取。

shì fēi àn yú zài jǐ wēi fú zhuān yú xià lì

这句话大意是:是非暗于在己,威福专于下吏。

tān mào huò huì bù zhī jì jí

这句话大意是:贪冒 货贿,不知纪极;。

dù zhèng hài mín shí yóu yú cǐ

这句话大意是:蠹政害民,实由于此。

zì jīn yǐ hòu zhū shòu xūn guān zhě bìng bù de huí shòu wén wǔ zhí shì

这句话大意是:自今已后,诸授勋官者,并不得回授文武 职事。

zhù zūn bǐ gēng zhāng qǔ lèi yú tiáo sè

这句话大意是:庶遵彼更张,取类于调瑟;。

qiú zhū míng zhì bù shāng yú měi jǐn

这句话大意是:求诸名制,不伤于美锦。

ruò lì bù zhé nǐ yòng zhě yù shǐ jí yi jiū dàn

这句话大意是:若吏部辄拟用者,御史 即宜纠弹。

dōng shí yuè wù yín gōng bù shàng shū yǔ wén kǎi zú

这句话大意是:”冬十月戊寅,工部尚书宇文恺卒。

shí yī yuè jǐ mǎo yǐ zōng nǚ huá róng gōng zhǔ jià yú gāo chāng wáng

这句话大意是:十一月己卯,以宗女华容公主嫁于 高昌王。

xīn sì guāng lù dài fu hán shòu zú

这句话大意是:辛巳,光禄大夫韩寿卒。

jiǎ shēn bài jiàng yǔ wén shù yú zhòng wén děng chú míng wèi mín zhǎn shàng shū yòu chéng liú shì lóng yǐ xiè tiān xià

这句话大意是:甲申,败将宇文述、于仲文等除名为民,斩尚书 右丞刘士龙以谢天下。

shì suì dà hàn yì rén duō sǐ shān dōng yóu shén

这句话大意是:是岁,大旱疫,人多死,山东尤甚。

mì zhào jiāng huái nán zhū jùn yuè shì mín jiān tóng nǚ zī zhì duān lì zhě měi suì gòng zhī

这句话大意是:密诏江、淮南诸郡,阅 视民间童女姿质端丽者,每岁贡之。

jiǔ nián chūn zhēng yuè dīng chǒu zhēng tiān xià bīng mù mín wèi xiāo guǒ jí yú zhuō jùn

这句话大意是:九年春正月丁丑,征天下兵,募民为骁果,集于涿郡。

rén wǔ zéi shuài dù yàn yǒng wáng rùn děng xiàn píng yuán jùn dà lüè ér qù

这句话大意是:壬午,贼帅杜彦永、王 润等陷平原郡,大掠而去。

xīn mǎo zhì zhé chōng guǒ yì wǔ yǒng xióng wǔ děng láng jiàng guān yǐ lǐng xiāo guǒ

这句话大意是:辛卯,置折冲、果毅、武勇、雄武等郎将官,以领骁果。

yǐ wèi píng yuán lǐ dé yì jù zhòng shù wàn chēng ā jiù zéi jié lüè shān dōng

这句话大意是:乙未,平原李德逸聚众数万,称阿舅贼,劫掠山东。

líng wǔ bái yú wàng chēng nú zéi jié lüè mù mǎ

这句话大意是:灵武白榆妄称奴贼,劫掠牧马;。

běi lián tū jué lǒng yòu duō bèi qí huàn

这句话大意是:北连突厥,陇右多被其患。

qiǎn jiàng jūn fàn guì tǎo zhī lián nián bù néng kè

这句话大意是:遣将军范贵讨之,连年不能克。

wù xū dà shè

这句话大意是:戊戌,大赦。

jǐ hài qiǎn dài wáng yòu xíng bù shàng shū wèi xuán zhèn jīng shī

这句话大意是:己亥,遣 代王侑、刑部尚书卫玄镇京师。

xīn chǒu yǐ yòu xiāo wèi jiāng jūn li hún wèi yòu xiāo wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:辛丑,以右骁卫将军李浑为右骁卫大将军。

èr yuè jǐ wèi jì běi rén hán jìn luò jù zhòng shù wàn wèi qún dào

这句话大意是:二月己 未,济北人韩进洛聚众数万为群盗。

rén wǔ fù yǔ wén shù děng guān jué yòu zhēng bīng tǎo gāo lí

这句话大意是:壬午,复宇文述等官爵,又征兵讨高丽。

sān yuè bǐng zǐ jì běi rén mèng hǎi gōng qǐ bīng wèi dào zhòng zhì shù wàn

这句话大意是:三月 丙子,济北人孟海公起兵为盗,众至数万。

dīng chǒu fā dīng nán shí wàn chéng dà xìng

这句话大意是:丁丑,发丁男十万城大兴。

wù yín xìng liáo dōng

这句话大意是:戊寅,幸辽 东。

yǐ yuè wáng tōng gōng bù shàng shū fán zi gài zhèn dōng dōu

这句话大意是:以越王侗、工部尚书樊子盖镇东都。

gēng zǐ běi hǎi rén guō fāng yù jù tú wèi zéi zì hào lú gōng zhòng zhì sān wàn gōng xiàn jùn chéng dà lüè ér qù

这句话大意是:庚子,北海人郭方预聚徒为贼,自号卢公, 众至三万,攻陷郡城,大掠而去。

xià sì yuè gēng wǔ chē jià dù liáo

这句话大意是:夏四月庚午,车驾度辽。

rén shēn qiǎn yǔ wén shù yáng yì chén qù píng rǎng chéng

这句话大意是:壬申,遣宇文述、杨义 臣趣平壤城。

wǔ yuè dīng chǒu yíng huò rù nán dòu

这句话大意是:五月丁丑,荧惑入南斗。

jǐ mǎo jì běi rén zhēn bǎo chē jù zhòng wàn yú kòu lüě chéng yì

这句话大意是:己卯,济北人甄宝车聚众万余,寇掠城邑。

liù yuè yǐ sì lǐ bù shàng shū yáng xuán gǎn fǎn yú lí yáng

这句话大意是:六月乙巳,礼部尚书杨玄感反于黎阳。

bǐng chén xuán gǎn bī dōng dōu

这句话大意是:丙辰,玄感逼东都。

hé nán zàn lǐ péi hóng cè jù zhī fǎn wèi zéi suǒ bài

这句话大意是:河南赞理裴弘策拒之, 反为贼所败。

wù chén bīng bù shì láng hú sī zhèng bēn yú gāo lí

这句话大意是:戊辰,兵部侍郎斛斯政奔于高丽。

gēng wǔ shàng bān shī

这句话大意是:庚午,上班师。

gāo lí fàn hòu jūn chì yòu wǔ wèi dà jiàng jūn li jǐng wèi hòu jù qiǎn zuǒ yì wèi dà jiàng jūn yǔ wén shù zuǒ hou wèi jiāng jūn qū tū tōng děng chí chuán fā bīng yǐ tǎo xuán gǎn

这句话大意是:高丽犯后军,敕右 武卫大将军李景为后拒,遣左翊卫大将军宇文述、左候卫将军屈突通等驰传发兵, 以讨玄感。

qiū qī yuè jǐ mǎo lìng suǒ zài fā rén chéng xiàn fǔ yì

这句话大意是:秋七月己卯,令所在发人城县府驿。

guǐ wèi yú háng rén liú yuán jìn jǔ bīng fǎn zhòng zhì shù wàn

这句话大意是:癸未,余杭人刘元进举兵反,众至 数万。

bā yuè rén yín zuǒ yì wèi dà jiàng jūn yǔ wén shù děng pò yáng xuán gǎn yú wén xiāng zhǎn zhī

这句话大意是:八月壬寅,左翊卫大将军宇文述等破杨玄感于阌乡,斩之。

yú dǎng xī píng

这句话大意是:余党悉平。

guǐ mǎo wú rén zhū xiè jìn líng rén guǎn chóng yōng zhòng shí wàn yú zì chēng jiāng jūn kòu jiāng zuǒ

这句话大意是:癸卯, 吴人朱燮、晋陵人管崇拥众十万余,自称将军,寇江左。

jiǎ chén zhì xiāo guǒ zhī jiā juān miǎn fù yì

这句话大意是:甲辰,制骁果之家,蠲免 赋役。

dīng wèi zhào jùn xiàn chéng qù dào guò wǔ lǐ yǐ shàng zhě xǐ jiù zhī

这句话大意是:丁未,诏郡县城去道过五里已上者,徙就之。

wù shēn zhì dào zéi jí mò qí jiā

这句话大意是:戊申,制盗贼籍没其家。

yǐ mǎo zéi shuài chén tiàn děng sān wàn gōng xiàn xìn ān jùn

这句话大意是:乙卯, 贼帅陈瑱等三万,攻陷信安郡。

xīn yǒu sī nóng qīng guāng lù dài fu gé guó gōng zhào yuán shū yǐ zuì fú zhū

这句话大意是:辛酉,司农卿、光禄大夫、葛国公赵元淑以罪伏诛。

jiǔ yuè jǐ mǎo jì yīn rén wú hǎi liú dōng hǎi rén péng xiào cái bìng jǔ bīng wèi dào zhòng shù wàn

这句话大意是:九月己卯,济阴人吴海流、东海人彭孝才并举兵为盗,众数万。

gēng chén zéi shuài liáng huì shàng jù zhòng sì wàn xiàn cāng wú jùn

这句话大意是:庚辰,贼帅梁慧尚 聚众四万,陷苍梧郡。

jiǎ wǔ chē jià cì shàng gǔ

这句话大意是:甲午,车驾次上谷。

yǐ gōng fèi bù gěi shàng dà nù miǎn tài shǒu yú hé děng guān

这句话大意是:以供费不给,上大怒,免太守虞荷等官。

dīng yǒu dōng yáng rén li sān r xiàng dàn zi jǔ bīng zuò luàn zhòng zhì wàn yú

这句话大意是:丁酉,东阳人李三儿、向但子举兵作乱,众至万余。

rùn yuè jǐ sì xìng bó líng

这句话大意是:闰月己巳,幸博陵。

gēng wǔ shàng wèi shì chén yuē zhèn xī cóng xiān cháo zhōu xuán yú cǐ nián fu bā suì

这句话大意是:庚午,上 谓侍臣曰:“朕昔从先朝,周旋于此,年甫八岁。

rì yuè bù jū shū jīng sān jì zhuī wéi nǎng xī bù kě fù xī

这句话大意是:日月不居,倏经三纪,追惟曩昔, 不可复希。

yán wèi zú liú tì wū yè

这句话大意是:”言未卒,流涕呜咽。

shì wèi zhě jiē qǐ xià zhān jīn

这句话大意是:侍卫者皆泣下沾襟。

dōng shí yuè dīng chǒu zéi shuài lǚ míng xīng lǜ zhòng shù qiān wéi dōng jùn wǔ bēn láng jiàng fèi qīng nú jī zhǎn zhī

这句话大意是:冬十月丁丑,贼帅吕明星率 众数千围东郡,武贲郎将费青奴击斩之。

yǐ yǒu zhào yuē bó líng xī wèi dìng zhōu de jū chōng yào

这句话大意是:乙酉,诏曰:“博陵昔为定州,地居冲要;。

xiān wáng lì shì suǒ jī wáng huà sī yuǎn

这句话大意是:先王历试所基,王化斯远。

gù yǐ dào guān bīn fēng yì gāo yáo yì

这句话大意是:故以道冠《豳风》,义高姚邑。

zhèn xún fǔ méng shù yuán jiè cí bāng zhān wàng jiāo chán miǎn huái jìng zhǐ

这句话大意是:朕巡抚氓庶,爰届兹邦, 瞻望郊廛,缅怀敬止。

sī suǒ yǐ xuān bō qìng zé qín bèi xià rén

这句话大意是:思所以宣播庆泽,覃被下人;。

chóng jì xiǎn hào shì guāng lìng xù

这句话大意是:崇纪显号,式光令绪。

kě gǎi bó líng wèi gāo yáng jùn shè jìng nèi sǐ zuì yǐ xià gěi fù yī nián

这句话大意是:可改博 陵为高阳郡,赦境内死罪以下,给复一年。

yú shì zhào gāo zǔ shí gù lì jiē liàng cái shòu zhí

这句话大意是:”于是召高祖时故吏,皆量才授职。

rén chén yǐ nà yán sū wēi wèi kāi fǔ yí tóng sān sī

这句话大意是:壬 辰,以纳言苏威为开府仪同三司。

zhū xiè guǎn chóng tuī liú yuán jìn wèi tiān zǐ qiǎn jiàng jūn tǔ wàn xù yú jù luō tǎo zhī lián nián bù néng kè

这句话大意是:朱燮、管崇推刘元进为天子,遣将军吐万绪、鱼 俱罗讨之,连年不能克。

qí rén mèng ràng wáng báo děng zhòng shí yú wàn jù cháng bái shān gōng piāo zhū jùn

这句话大意是:齐人孟让、王薄等众十余万,据长白山,攻剽诸郡。

qīng hé zéi zhāng jīn chēng zhòng gè shù wàn bó hǎi zéi shuài gé qiān zì hào yàn wáng sūn xuān yā zì hào qí wáng zhòng gè shí wàn shān dōng kǔ zhī

这句话大意是:清河 贼张金称众各数万,勃海贼帅格谦,自号燕王,孙宣雅自号齐王,众各十万,山东 苦之。

dīng hài yǐ yòu hou wèi jiāng jūn guō róng wèi yòu hou wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:丁亥,以右候卫将军郭荣为右候卫大将军。

shí yī yuè jǐ yǒu yòu hou wèi jiāng jūn féng xiào cí tǎo zhāng jīn chēng yú qīng hé fǎn wèi suǒ bài xiào cí sǐ zhī

这句话大意是:十一月己酉,右候卫将军冯孝慈 讨张金称于清河,反为所败,孝慈死之。

shí èr yuè jiǎ chén chē liè yáng xuán gǎn dì cháo sàn dài fū jī shàn jí dǎng yǔ shí yú rén réng fén ér yáng zhī

这句话大意是:十二月甲辰,车裂杨玄感弟朝散大夫积善 及党与十余人,仍焚而扬之。

dīng hài fú fēng rén xiàng hǎi míng jǔ bīng zuò luàn chēng huáng dì jiàn yuán bái wū

这句话大意是:丁亥,扶风人向海明举兵作乱,称皇帝,建元白乌。

qiǎn tài pú qīng yáng yì chén jī pò zhī

这句话大意是:遣太仆卿杨义臣击破之。

shí nián chūn zhèng yuè jiǎ yín yǐ zōng nǚ wèi xìn yì gōng zhǔ jià yú tū jué hé suō nà kè hán

这句话大意是:十年春正月甲寅,以宗女为信义公主,嫁于突厥曷娑那可汗。

èr yuè xīn wèi zhào bǎi liáo yì fá gāo lí shù rì wú gǎn yán zhě

这句话大意是:二月辛未,诏百 寮议伐高丽,数日无敢言者。

wù zǐ zhào yuē jié lì wáng yì zhì shēn róng shì xián yóu xùn yì mò fěi qín chéng

这句话大意是:戊子,诏曰:“竭力王役,致身戎事,咸由徇义,莫 匪勤诚。

wěi mìng cǎo jiè bào hái yuán yě

这句话大意是:委命草芥,暴骸原野;。

xīng yán niàn zhī měi huái mǐn cè

这句话大意是:兴言念之,每怀愍恻。

wǎng nián wèn zuì jiāng jiè liáo bīn

这句话大意是:往年问罪,将届辽滨;。

miào suàn shèng lüè jù yǒu jìn zhǐ

这句话大意是:庙算 胜略,具有进止。

ér liàng hūn xiōng wǎng shi chéng bài

这句话大意是:而谅昏凶,罔识成败;。

gāo jiǒng bì hěn běn wú zhì móu

这句话大意是:高颎愎狠,本无智谋。

lín sān jūn yóu r xì shì rén mìng rú cǎo jiè

这句话大意是:临三军犹儿戏,视 人命如草芥;。

bù zūn chéng guī zuò yí náo tuì

这句话大意是:不遵成规,坐贻挠退。

suì lìng sǐ wáng zhě zhòng bù jí mái cáng

这句话大意是:遂令死亡者众,不及埋藏。

jīn yi qiǎn shǐ rén fēn dào shōu zàng

这句话大意是:今宜遣使人,分道 收葬。

shè jì yú liáo xī jùn lì dào chǎng yī suǒ

这句话大意是:设祭于辽西郡,立道场一所。

ēn jiā quán rǎng zhù mǐ qióng hún zhī yuān

这句话大意是:恩加泉壤,庶弭穷魂之冤;。

zé jí kū gǔ yòng hóng rén zhě zhī huì

这句话大意是:泽及枯骨,用弘仁 者之惠。

xīn mǎo zhào yuē

这句话大意是:”辛卯,诏曰:。

huáng dì wǔ shí èr zhàn chéng tāng èr shí qī zhēng fāng nǎi dé shī zhū hóu lìng xíng tiān xià

这句话大意是:黄帝五十二战,成汤二十七征,方乃德施诸侯,令行天下;。

lú fāng xiǎo dào hàn zǔ shàng qiě qīn róng

这句话大意是:卢芳小盗,汉祖尚 且亲戎;。

wěi áo yú jìn guāng wǔ yóu zì dēng lǒng

这句话大意是:隗嚣余烬,光武犹自登陇。

qǐ bù yù chú bào zhǐ gē láo ér hòu yì zhě zāi

现代白话:岂不欲除暴止戈,劳而后逸者啊。

zhèn zuǎn chéng bǎo yè jūn lín tiān xià

这句话大意是:朕纂承宝业, 君临天下;。

rì yuè suǒ zhào fēng yǔ suǒ zhān

这句话大意是:日月所照,风雨所沾;。

shú fēi wǒ chén dú gé shēng jiào

这句话大意是:孰非我臣,独隔声教。

zuì ěr gāo lí pì jū huāng yì

现代白话:蕞你高丽,僻居荒裔;。

chī zhāng hěn shì wǔ màn bù gōng

这句话大意是:鸱 张狠噬,侮慢不恭;。

chāo qiè wǒ biān chuí qīn bī wǒ chéng zhèn

这句话大意是:抄窃我边垂,侵逼我城镇。

shì yǐ qù suì chū jūn wèn zuì liáo jié

这句话大意是:是以去岁出军,问罪辽、碣;。

yì zhǎng shé yú xuán tú lù fēng shǐ yú xiāng píng

这句话大意是:殪长 蛇于玄菟,戮封豕于襄平。

fú yú zhòng jūn fēng chí diàn shì

这句话大意是:扶余众军,风驰电逝;。

zhuī bēn zhú běi jìng yú pèi shuǐ

这句话大意是:追奔逐北,径逾𬇙水。

cāng hǎi zhōu jí chōng zéi fù xīn

这句话大意是:沧海舟楫, 冲贼腹心;。

fén qí chéng guō wū qí gōng shì

这句话大意是:焚其城郭,污其宫室。

gāo yuán fú jīn zhì ní shǒu sòng kuǎn jūn mén

这句话大意是:高元伏钅质泥首,送款军门。

xún qǐng rù cháo guī zuì sī kòu

这句话大意是:寻请入朝,归罪司 寇。

zhèn yǐ xǔ qí gǎi guò nǎi zhào bān shī

这句话大意是:朕以许其改过,乃诏班师。

ér cháng è mǐ quān yàn ān zhèn dú

这句话大意是:而长恶靡悛,宴安鸩毒。

cǐ ér kě rěn shú bù kě róng

这句话大意是:此而可忍,孰不可容。

biàn kě fēn mìng liù shī bǎi dào jù jìn

这句话大意是:便 可分命六师,百道俱进。

zhèn dāng qīn zhí wǔ jié lín yù zhū jūn

这句话大意是:朕当亲执武节,临御诸军;。

mò mǎ jiǔ dōu guān bīng liáo shuǐ

这句话大意是:秣马九都,观兵辽水;。

shùn tiān zhū yú hǎi wài zhěng qióng mín yú dào xuán

这句话大意是:顺天诛 于海外,拯穷民于倒悬。

zhēng fá yǐ zhèng zhī

这句话大意是:征伐以正之;。

míng dé yǐ zhū zhī

这句话大意是:明德以诛之;。

zhǐ chú yuán è yú wú suǒ wèn

这句话大意是:止除元恶,余无所问。

ruò yǒu shí cún wáng zhī fēn wù ān wēi zhī jī fān rán běi shǒu zì qiú duō fú

这句话大意是:若有识 存亡之分,悟安危之机,翻然北首,自求多福。

bì qí tóng è xiāng jì kàng jù wáng shī ruò huǒ liǎo yuán xíng cí wú shè

这句话大意是:必其同恶相济,抗拒王师,若火燎 原,刑兹无赦。

yǒu sī pián yí xuān bù xián shǐ zhī wén

这句话大意是:有司便宜宣布,咸使知闻。

dīng yǒu fú fēng rén táng bì jǔ bīng fǎn zhòng shí wàn tuī li hóng wèi tiān zǐ zì chēng táng wáng

这句话大意是:丁酉,扶风人唐弼举兵反,众十万,推李弘为天子,自称唐王。

sān yuè rén zǐ xíng xìng zhuō jùn

这句话大意是:三月壬子,行 幸涿郡。

guǐ hài cì lín yū gōng

这句话大意是:癸亥,次临渝宫。

qīn yù róng fú mà jì huáng dì zhǎn pàn jūn zhě yǐ xìn gǔ

这句话大意是:亲御戎服,祃祭黄帝,斩叛军者以衅鼓。

xià sì yuè xīn wèi péng chéng zéi zhāng dà biāo jù zhòng shù wàn bǎo xiàn báo shān wèi dào qiǎn yú lín tài shǒu dǒng chún jī pò zhǎn zhī

这句话大意是:夏四月辛未, 彭城贼张大彪聚众数万,保县薄山为盗,遣榆林太守董纯击破斩之。

jiǎ wǔ chē jià cì běi píng

这句话大意是:甲午,车驾次 北平。

wǔ yuè gēng zǐ zhào jǔ jùn xiào tì lián jié gè shí rén

这句话大意是:五月庚子,诏举郡孝悌廉洁各十人。

rén yín zéi shuài sòng shì mó xiàn láng yá

这句话大意是:壬寅,贼帅宋世谟陷琅邪。

gēng shēn yán ān rén liú jiā lùn jǔ bīng fǎn zì chēng huáng wáng jiàn yuán dà shì

这句话大意是:庚申,延安 人刘迦论举兵反,自称皇王,建元大世。

liù yuè xīn wèi zéi shuài zhèng wén yǎ lín bǎo hù děng zhòng sān wàn xiàn jiàn ān jùn tài shǒu yáng jǐng xiáng sǐ zhī

这句话大意是:六月辛未,贼帅郑文雅、林宝护等众三万, 陷建安郡,太守杨景祥死之。

qiū qī yuè guǐ chǒu chē jià cì huái yuǎn zhèn

这句话大意是:秋七月癸丑,车驾次怀远镇。

yǐ mǎo cáo guó qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:乙卯,曹国遣使贡方物。

jiǎ zǐ gāo lí qiǎn shǐ qǐng xiáng qiú sòng hú sī zhèng

这句话大意是:甲子,高丽遣使请降,囚送斛斯政。

shàng dà yuè

这句话大意是:上大悦。

bā yuè jǐ sì bān shī

这句话大意是:八月己巳,班师。

yòu wèi dà jiàng jūn zuǒ guāng lù dài fū zhèng róng zú

这句话大意是:右卫大将军、左光 禄大夫郑荣卒。

dōng shí yuè dīng mǎo shàng zhì dōng dōu

这句话大意是:冬十月丁卯,上至东都。

jǐ chǒu hái jīng shī

这句话大意是:己丑,还京师。

shí yī yuè bǐng shēn zhī jiě hú sī zhèng yú jīn guāng mén wài

这句话大意是:十一月丙申,支解斛斯政 于金光门外。

yǐ sì yǒu shì yú nán jiāo

这句话大意是:乙巳,有事于南郊。

jǐ yǒu zéi shuài sī mǎ cháng ān pò cháng píng jùn

这句话大意是:己酉,贼帅司马长安破长平郡。

yǐ mǎo lí shí hú liú miáo wáng jǔ bīng fǎn zì chēng tiān zǐ yǐ qí dì liù r wèi yǒng ān wáng zhòng zhì shù wàn

这句话大意是:乙卯,离石胡刘 苗王举兵反,自称天子,以其弟六儿为永安王,众至数万。

jiāng jūn pān zhǎng wén tǎo zhī bù néng kè

这句话大意是:将军潘长文讨之,不能 克。

shì yuè zéi shuài wáng dé rén yōng zhòng shù wàn bǎo lín lǜ shān wèi dào

这句话大意是:是月,贼帅王德仁拥众数万,保林虑山为盗。

shí èr yuè rén shēn shàng rú dōng dōu qí rì dà shè tiān xià

这句话大意是:十二月壬申,上如东都,其日大 赦天下。

wù zǐ rù dōng dōu

这句话大意是:戊子,入东都。

gēng yín zéi shuài mèng ràng zhòng shí yú wàn jù dōu liáng gōng

这句话大意是:庚寅,贼帅孟让众十余万,据都梁宫。

qiǎn jiāng dū chéng wáng shì chōng jī pò zhī jǐn lǔ qí zhòng

这句话大意是:遣江都丞王世充击 破之,尽虏其众。

shí yī nián chūn zhēng yuè jiǎ wǔ shuò yàn bǎi liáo

这句话大意是:十一年春正月甲午朔,宴百寮。

tū jué xīn luó mò hé bì dà cí hē duō fu yuè wū nà hé bō xī tǔ huǒ luó jù lǜ jiàn hū lùn mò hé hē duō pèi hàn qiū cí shū lè yú tián ān guó cáo guó hé guó mù guó bì yī mì shī fàn yán qié zhé qì dān děng guó

这句话大意是:突厥、新罗、靺鞨、毕大辞、诃咄、傅越、乌 那曷、波腊吐火罗、俱虑建、忽论、靺鞨、诃多、沛汗、龟兹、疏勒、于阗、安国、 曹国、何国、穆国、毕、衣密、失范延、伽折、契丹等国,。

bìng qiǎn shǐ cháo gòng

这句话大意是:并遣使朝贡。

wù xū wǔ bēn láng jiàng gāo jiàn pí pò zéi shuài yán xuān zhèng yú qí jùn lǔ nán nǚ shù qiān kǒu

这句话大意是:戊戌,武 贲郎将高建毗破贼帅颜宣政于齐郡,虏男女数千口。

yǐ mǎo dà huì mán yí shè yú lóng màn yán zhī lè bān cì gè yǒu chà

这句话大意是:乙卯,大会蛮夷,设鱼龙曼延 之乐,颁赐各有差。

èr yuè wù chén zéi shuài yáng zhòng xù děng lǜ zhòng wàn yú gōng běi píng huá gōng li jǐng pò zhǎn zhī

这句话大意是:二月戊辰,贼帅杨仲绪等率众万余攻北平,滑公李景破斩之。

gēng wǔ zhào yuē shè xiǎn shǒu guó zhe zì qián jīng

这句话大意是:庚午,诏曰:“设险守国,著自前经;。

chóng mén yù bào shì zhāng wǎng cè

这句话大意是:重门御暴,事彰往策。

suǒ yǐ zhái tǔ níng bāng jìn xié gù běn

这句话大意是:所以宅土宁邦,禁邪 固本。

ér jìn dài zhàn zhēng jū rén sàn yì tián chóu wú wǔ fú guō bù xiū

这句话大意是:而近代战争,居人散逸,田畴无伍,郛郭不修。

suì shǐ yóu duò shí fán kòu rǎng wèi xi

这句话大意是:遂使游惰实繁,寇攘未息。

jīn tiān xià píng yī hǎi nèi yàn rú

这句话大意是:今天下平一,海内晏如;。

yi lìng rén xī chéng jū tián suí jìn gěi

这句话大意是:宜令人悉城居,田随近给。

shǐ qiáng ruò xiāng róng lì yì jiān jì

这句话大意是:使强弱相容,力役兼济;。

chuān yú wú suǒ cuò qí jiān guǐ guàn pú bù dé jù qí bū táo

这句话大意是:穿窬 无所厝其奸宄,雚蒲不得聚其逋逃。

yǒu sī jù wéi shì tiáo wu lìng de suǒ

这句话大意是:有司具为事条,务令得所。

bǐng zǐ wáng xū bá fǎn zì chēng màn tiān wáng guó hào yàn

这句话大意是:”丙子,王须拔反, 自称漫天王,国号燕。

zéi shuài wèi dāo r zì chēng lì shān fēi zhòng gè shí yú wàn běi lián tū jué nán kòu zhào

这句话大意是:贼帅魏刀儿自称历山飞,众各十余万,北连突厥,南寇赵。

sān yuè dīng yǒu shā yòu xiāo wèi dà jiàng jūn guāng lù dài fu chéng gōng li hún jiāng zuò jiān guāng lù dài fu li mǐn bìng zú miè qí jiā

这句话大意是:三月丁酉,杀右骁卫大将军光禄大夫郕公李浑、将作监光禄大夫李敏,并族灭其家。

guǐ mǎo zéi shuài sī mǎ cháng ān pò xī hé

这句话大意是:癸卯,贼帅司马长安破西河。

jǐ yǒu xìng tài yuán bì shǔ fén yáng gōng

这句话大意是:己酉,幸太原,避暑汾阳宫。

qiū qī yuè jǐ hài huái nán rén zhāng qǐ xù jǔ bīng wèi dào zhòng zhì sān wàn

这句话大意是:秋七月己亥,淮南人张 起绪举兵为盗,众至三万。

xīn chǒu guāng lù dài fu yòu yù wèi dà jiàng jūn zhāng shòu zú

这句话大意是:辛丑,光禄大夫、右御卫大将军张寿卒。

bā yuè yǐ mǎo xún běi sāi

这句话大意是:八月乙卯,巡 北塞。

wù chén tū jué shǐ bì kè hán lǜ qí shù shí wàn móu xí shèng yú

这句话大意是:戊辰,突厥始毕可汗率骑数十万,谋袭乘舆;。

yì chéng gōng zhǔ qiǎn shǐ gào biàn

这句话大意是:义成公主遣使告变。

rén shēn chē jià chí xìng yàn mén

这句话大意是:壬申,车 驾驰幸雁门。

guǐ yǒu tū jué wéi chéng guān jūn pín zhàn bù lì

这句话大意是:癸酉,突厥围城,官军频战不利。

shàng dà jù yù lǜ jīng qí kuì wéi ér chū

这句话大意是:上大惧,欲率精骑溃围而出;。

mín bù shàng shū fán zi gài gù jiàn nǎi zhǐ

这句话大意是:民部 尚书樊子盖固谏,乃止。

qí wáng jiǎn yǐ hòu jūn bǎo yú guō xiàn

这句话大意是:齐王暕以后军保于崞县。

jiǎ shēn zhào tiān xià zhū jùn mù bīng

这句话大意是:甲申,诏天下诸郡募兵。

yú shì shǒu lìng gè lái fù nàn

这句话大意是:于是守 令各来赴难。

jiǔ yuè jiǎ chén tū jué jiě wéi ér qù

这句话大意是:九月甲辰,突厥解围而去。

dīng wèi qǔ shè tài yuán yàn mén sǐ zuì yǐ xià

这句话大意是:丁未,曲赦太原、雁门死罪已下。

dōng shí yuè rén xū shàng zhì yú dōng dōu

这句话大意是:冬十月 壬戌,上至于东都。

dīng mǎo péng chéng rén wèi qí lín jù zhòng wàn yú wèi dào kòu lǔ jùn

这句话大意是:丁卯,彭城人魏骐𬴊聚众万余为盗,寇鲁郡。

rén shēn zéi shuài lú míng yuè jù zhòng shí yú wàn kòu chén rǔ jiān

现代白话:壬申,贼帅卢明 月聚众十余万,寇陈、你间。

dōng hǎi zéi lǐ zǐ tōng yōng zhòng dù huái zì hào chǔ wáng jiàn yuán míng zhèng kòu jiāng dōu

这句话大意是:东海贼李子通拥众度淮,自号楚王,建元明政,寇江 都。

shí yī yuè yǐ mǎo zéi shuài wáng xū bá pò gāo yáng jùn

这句话大意是:十一月乙卯,贼帅王须拔破高阳郡。

shí èr yuè wù yín yǒu dà liú xīng rú hú zhuì míng yuè yíng pò qí chōng chē

这句话大意是:十二月戊寅,有大流星如斛,坠明月营, 破其冲车。

gēng chén zhào mín bù shàng shū fán zi gài fā guān zhōng bīng tǎo jiàng jùn zéi jìng pán tuó chái bǎo chāng děng jīng nián bù néng kè

这句话大意是:庚辰,诏民部尚书樊子盖发关中兵,讨绛郡贼敬盘陁、柴保昌等,经年 不能克。

qiáo jùn rén zhū càn yōng zhòng shù shí wàn kòu jīng xiāng jiàn chēng chu dì jiàn yuán chāng dá

这句话大意是:谯郡人朱粲拥众数十万寇荆、襄,僭称楚帝,建元昌达。

hàn nán zhū jùn duō wèi suǒ xiàn yān

现代白话:汉南诸郡,多为 所陷呢。

shí èr nián chūn zhēng yuè jiǎ wǔ yàn mén rén dí sōng bǎi qǐ bīng yú líng qiū zhòng zhì shù wàn zhuǎn gōng bàng xiàn

这句话大意是:十二年春正月甲午,雁门人翟松柏起兵于灵丘,众至数万,转攻傍县。

èr yuè jǐ wèi zhēn là qiǎn shǐ gòng fāng wù

这句话大意是:二月己 未,真腊遣使贡方物。

jiǎ zǐ yè yǒu èr dà niǎo shì diāo fēi rù dà yè diàn zhǐ yú yù wò zhì míng ér qù

这句话大意是:甲子夜,有二大鸟似雕,飞入大业殿,止于御幄,至明而去。

guǐ hài dōng hǎi zéi lú gōng xiān lǜ zhòng wàn yú bǎo yú cāng shān

这句话大意是:癸亥,东海贼卢公暹率众万余,保于苍山。

xià sì yuè dīng sì xiǎn yáng mén zāi

这句话大意是:夏四月丁巳,显阳门灾。

guǐ hài wèi dāo r suǒ bù jiāng zhēn dí r hào lì shān fēi zhòng shí wàn zhuǎn kòu tài yuán

这句话大意是:癸亥,魏刀儿 所部将甄翟儿号历山飞,众十万,转寇太原。

jiāng jūn pān zhǎng wén tǎo zhī fǎn wèi suǒ bài zhǎng wén sǐ zhī

这句话大意是:将军潘长文讨之,反为所败,长文死 之。

wǔ yuè bǐng xū shuò rì yǒu shí zhī jì

这句话大意是:五月丙戌朔,日有蚀之,既。

guǐ sì dà liú xīng yǔn yú wú jùn wèi shí

这句话大意是:癸巳,大流星殒于吴郡,为石。

rén wǔ shàng yú jǐng huá gōng zhēng qiú yíng huǒ de shù hú yè chū yóu shān ér fàng zhī guāng biàn yán gǔ

这句话大意是:壬午,上于景华 宫征求萤火,得数斛,夜出游山而放之,光遍岩谷。

qiū qī yuè rén xū mín bù shàng shū guāng lù dài fū jì běi gōng fán zi gài zú

这句话大意是:秋七月壬戌,民部尚书、光禄 大夫、济北公樊子盖卒。

jiǎ zǐ xìng jiāng dū gōng yǐ yuè wáng tōng guāng lù dài fu duàn dá tài fǔ qīng yuán wén dōu jiǎn jiào mín bù shàng shū wéi jīn yòu wǔ wèi jiāng jūn huáng fǔ wú yì yòu sī láng lú chu děng zǒng liú shǒu shì

这句话大意是:甲子,幸江都宫,以越王侗、光禄大夫段达、太府卿元文 都、检校民部尚书韦津、右武卫将军皇甫无逸、右司郎卢楚等总留守事。

fèng xìn láng cuī mín xiàng yǐ dào zéi chōng chì yú jiàn guó mén biǎo jiàn bù yí xún xìng

这句话大意是:奉信郎崔 民象以盗贼充斥,于建国门表谏不宜巡幸。

shàng dà nù xiān jiě qí yí nǎi zhǎn zhī

这句话大意是:上大怒,先解其颐,乃斩之。

wù chén féng yì rén sūn huá zì hào zǒng guǎn jǔ bīng wèi dào

这句话大意是:戊辰,冯 翊人孙华自号总管,举兵为盗。

gāo liáng tōng shǒu xǐ bǎo chè jǔ bīng zuò luàn lǐng nán xī dòng duō yìng zhī

这句话大意是:高凉通守洗宝彻举兵作乱,岭南溪洞多应之。

jǐ sì yíng huò shǒu yǔ lín yuè yú nǎi tuì

这句话大意是:己巳, 荧惑守羽林,月余乃退。

chē jià cì sì shuǐ fèng xìn láng wáng ài rén yǐ dào zéi rì shèng jiàn shàng qǐng hái xī jīng

这句话大意是:车驾次汜水,奉信郎王爱仁以盗贼日盛,谏上,请还西京。

shàng nù zhǎn zhī ér xíng

这句话大意是:上怒,斩之而行。

bā yuè yǐ sì zéi shuài zhào wàn hǎi zhòng shù shí wàn zì héng shān kòu gāo yáng

这句话大意是:八月乙巳,贼帅赵万海众数十万,自恒山寇高阳。

rén zǐ yǒu dà liú xīng rú dòu chū wáng liáng gé dào shēng rú huài qiáng

这句话大意是:壬子,有大流 星如斗,出王良、阁道,声如坏墙。

guǐ chǒu dà liú xīng rú wèng chū yǔ lín

这句话大意是:癸丑,大流星如瓮,出羽林。

jiǔ yuè dīng yǒu dōng hǎi rén dù fú wēi yáng zhōu chén mì dí děng zuò luàn zhòng zhì shù wàn yòu yù wèi jiāng jūn chén léng jī pò zhī

这句话大意是:九月丁酉,东海 人杜伏威、扬州沈觅敌等作乱,众至数万,右御卫将军陈棱击破之。

wù wǔ yǒu èr wang shǐ chū běi dǒu kuí wěi qū shé xíng zhù yú nán dòu

这句话大意是:戊午,有二枉 矢,出北斗魁,委曲蛇形,注于南斗。

rén xū ān dìng rén lì fēi shì xióng shā lín jīng lìng jǔ bīng zuò luàn zì hào jiāng jūn

这句话大意是:壬戌,安定人荔非世雄杀临泾令,举兵作乱, 自号将军。

dōng shí yuè jǐ chǒu kāi fǔ yí tóng sān sī zuǒ yì wèi dà jiàng jūn guāng lù dài fu xǔ gōng yǔ wén shù hōng

这句话大意是:冬十月己丑,开府仪同三司、左翊卫大将军、光禄大夫、许公宇文述薨。

shí èr yuè guǐ wèi pó yáng zéi cāo tiān chéng jǔ bīng fǎn zì hào yuán xīng wáng jiàn yuán shǐ xīng gōng xiàn yù zhāng jùn

这句话大意是:十二月癸未,鄱阳贼操天成举兵反,自号元兴王,建元始兴,攻陷豫章郡。

yǐ yǒu yǐ yòu yì wèi dà jiàng jūn lái hù wèi kāi fǔ yí tóng sān sī xíng zuǒ yì wèi dà jiàng jūn

这句话大意是:乙酉, 以右翊卫大将军来护为开府仪同三司,行左翊卫大将军。

rén chén pó yáng rén lín shì hóng zì chēng huáng dì guó hào chu jiàn yuán tài píng

这句话大意是:壬辰,鄱阳人林士弘自称 皇帝,国号楚,建元太平。

gōng xiàn jiǔ jiāng lú líng jùn

这句话大意是:攻陷九江、庐陵郡。

táng gōng pò zhēn dí r yú xī hé lǔ nán nǚ qiān kǒu

这句话大意是:唐公破甄翟儿于西河,虏男女千口。

shí sān nián chūn zhēng yuè rén zǐ qí jùn zéi dù fú wēi lǜ zhòng dù huái gōng xiàn lì yáng jùn

这句话大意是:十三年春正月壬子,齐郡贼杜伏威率众度淮,攻陷历阳郡。

bǐng chén bó hǎi zéi dòu jiàn dé shè tán yú hé jiān zhī lè shòu zì chēng cháng lè wáng jiàn yuán dīng chǒu

这句话大意是:丙辰,勃海贼窦建 德设坛于河间之乐寿,自称长乐王,建元丁丑。

xīn sì zéi shuài xú yuán láng lǜ zhòng shù qiān pò dōng píng jùn

这句话大意是:辛巳,贼帅徐圆郎率众数千破东平 郡。

hóng huà rén dào chéng jù zhòng wàn yú rén wèi dào bàng jùn kǔ zhī

这句话大意是:弘化人到GC成聚众万余人为盗,傍郡苦之。

èr yuè rén wǔ shuò fāng rén liáng shī dōu shā jùn chéng táng shì zōng jù jùn fǎn zì chēng dà chéng xiàng

这句话大意是:二月壬午,朔方人梁师都杀郡丞 唐世宗,据郡反,自称大丞相。

qiǎn yín qīng guāng lù dài fu zhāng shì lóng jī zhī fǎn wèi suǒ bài

这句话大意是:遣银青光禄大夫张世隆击之,反为所败。

wù zǐ zéi shuài wáng zǐ yīng pò shàng gǔ jùn

这句话大意是:戊子,贼 帅王子英破上谷郡。

jǐ chǒu mǎ yì xiào wèi liú wǔ zhōu shā tài shǒu wáng rén gōng jǔ bīng zuò luàn běi lián tū jué zì chēng dìng yáng kè hán

这句话大意是:己丑,马邑校尉刘武周杀太守王仁恭,举兵作乱,北连突厥, 自称定杨可汗。

gēng yín zéi shuài li mì dí ràng děng xiàn xìng luò cāng

这句话大意是:庚寅,贼帅李密、翟让等陷兴洛仓。

yuè wáng tōng qiǎn wǔ bēn láng jiàng liú zhǎng gōng guāng lù shǎo qīng fáng zè jī zhī fǎn wèi suǒ bài sǐ zhě shí wǔ liù

这句话大意是:越王侗遣武贲郎将刘长恭、光 禄少卿房崱击之,反为所败,死者十五六。

gēng zǐ li mì zì hào wèi gōng chēng yuán nián

这句话大意是:庚子,李密自号魏公,称元年;。

kāi cāng yǐ zhèn qún dào zhòng zhì shù shí wàn

这句话大意是:开仓以 赈群盗,众至数十万。

hé nán zhū jùn xiāng jì jiē xiàn yān

现代白话:河南诸郡,相继皆陷呢。

rén yín liú wǔ zhōu pò wǔ bēn láng jiàng wáng zhì biàn yú sāng qián zhèn zhì biàn sǐ zhī

这句话大意是:壬寅,刘武周破武贲郎将王智辩于 桑干镇,智辩死之。

sān yuè wù wǔ lú jiāng rén zhāng zǐ lù jǔ bīng fǎn qiǎn yòu yù wèi jiāng jūn chén léng tǎo píng zhī

这句话大意是:三月戊午,庐江人张子路举兵反,遣右御卫将军陈棱讨平之。

dīng chǒu zéi shuài li tōng dé zhòng shí wàn kòu lú jiāng zuǒ tún wèi jiāng jūn zhāng zhèn zhōu jī pò zhī

这句话大意是:丁丑,贼帅李通德众十万寇庐江,左屯卫将军张镇州击破之。

xià sì yuè guǐ wèi jīn chéng xiào wèi xuē jǔ lǜ zhòng fǎn zì chēng xī qín bà wáng jiàn yuán qín xìng

这句话大意是:夏四月癸未,金城校 尉薛举率众反,自称西秦霸王,建元秦兴。

gōng xiàn lǒng yòu zhū jùn

这句话大意是:攻陷陇右诸郡。

jǐ chǒu zéi shuài mèng ràng yè rù dōng dōu wài guō shāo fēng dū shì ér qù

这句话大意是:己丑,贼帅孟让夜入东 都外郭,烧丰都市而去。

guǐ sì li mì xiàn jiǒng luò dōng cāng

这句话大意是:癸巳,李密陷迥洛东仓。

dīng yǒu zéi shuài fáng xiàn bó xiàn rǔ yīn jùn

现代白话:丁酉,贼帅房宪伯陷你阴郡。

shì yuè guāng lù dài fu wǔ bēn láng jiàng péi rén jī huái yáng tài shǒu zhào tuó děng bìng yǐ zhòng pàn guī li mì

这句话大意是:是 月,光禄大夫武贲郎将裴仁基、淮阳太守赵佗等,并以众叛归李密。

wǔ yuè xīn yǒu yè yǒu liú xīng rú wèng zhuì yú jiāng dū jiǎ zǐ táng gōng qǐ yì shī yú tài yuán

这句话大意是:五月辛酉夜, 有流星如瓮,坠于江都,甲子,唐公起义师于太原。

bǐng yín tū jué shù qiān kòu tài yuán táng gōng jī pò zhī

这句话大意是:丙寅,突厥数千寇太原,唐公 击破之。

qiū qī yuè rén zǐ yíng huò shǒu jī shī

这句话大意是:秋七月壬子,荧惑守积尸。

bǐng chén wǔ wēi rén li guǐ jǔ bīng fǎn gōng xiàn hé qū zhū jùn zì chēng liáng wáng jiàn yuán ān lè

这句话大意是:丙辰,武威人李轨举兵反,攻陷河曲诸郡,自 称凉王,建元安乐。

bā yuè xīn sì táng gōng pò wǔ yá láng jiāng sòng lǎo shēng yú huò yì zhǎn zhī

这句话大意是:八月辛巳,唐公破武牙郎将宋老生于霍邑,斩之。

jiǔ yuè jǐ chǒu dì kuò jiāng dū rén nǚ guǎ fù yǐ pèi cóng bīng

这句话大意是:九月己丑, 帝括江都人女、寡妇以配从兵。

shì yuè wǔ yáng jùn chéng yuán bǎo cáng yǐ jùn pàn guī li mì yǔ zéi shuài li wén xiāng gōng xiàn lí yáng cāng

这句话大意是:是月,武阳郡丞元宝藏以郡叛归李密,与贼帅李文 相攻陷黎阳仓。

huì xīng jiàn yú yíng shì

这句话大意是:彗星见于营室。

dōng shí yuè dīng hài tài yuán yáng shì luò jù zhòng wàn yú rén

这句话大意是:冬十月丁亥,太原阳世洛聚众万余人。

kòu lüě chéng yì

这句话大意是:寇掠城邑。

bǐng shēn luō lìng xiāo xǐ yǐ xiàn fǎn pó yáng rén dǒng jǐng zhēn yǐ jùn fǎn yíng xǐ yú luō xiàn hào wèi liáng wáng gōng xiàn bàng jùn

这句话大意是:丙申,罗令萧铣以县反,鄱阳人董景珍以郡反,迎铣于罗县,号为梁王,攻陷傍郡。

wù xū wǔ bēn láng jiàng gāo pí bài jì běi jùn zéi zhēn bǎo chē yú jiān shān

这句话大意是:戊戌,武贲郎将高毗败济北郡贼甄宝车于监山。

shí yī yuè bǐng chén táng gōng rù jīng shī

这句话大意是:十一月丙辰,唐公入京师。

xīn yǒu yáo zūn dì wèi tài shàng huáng lì dài wáng yòu wèi dì gǎi yuán yì níng

这句话大意是:辛酉, 遥尊帝为太上皇,立代王侑为帝,改元义宁。

shàng qǐ gōng dān yáng jiāng xùn yú jiāng zuǒ

这句话大意是:上起宫丹杨,将逊于江左。

yǒu wū què lái cháo wò zhàng qū bù néng zhǐ

这句话大意是:有乌鹊来 巢幄帐,驱不能止。

yíng huò fàn tài wēi

这句话大意是:荧惑犯太微。

yǒu shí zì jiāng fú rù yú yáng zǐ rì guāng sì sàn rú liú xiě shàng shén è zhī

这句话大意是:有石自江浮入于杨子,日光四散如流血,上甚恶 之。

èr nián sān yuè

这句话大意是:二年三月,。

yòu tún wèi jiāng jūn yǔ wén huà jí wǔ bēn láng jiàng sī mǎ dé kān yuán lǐ jiān mén zhí gé péi qián tōng jiāng zuò shǎo jiān yǔ wén zhì jí wǔ yǒng láng jiàng zhào xíng shū yīng yáng láng jiàng mèng jǐng nèi shǐ shè rén yuán mǐn fú xǐ láng li fù niú fāng yù qiān niú zuǒ yòu li xiào běn dì xiào zhì zhí zhǎng xǔ hóng rén xuē shì liáng chéng mén láng táng fèng yì yī zhèng zhāng kǎi děng

这句话大意是:右屯卫将军宇文化及、武贲郎将司马德戡、元礼、监门直阁裴虔通、 将作少监宇文智及、武勇郎将赵行枢、鹰扬郎将孟景、内史舍人元敏、符玺郎李覆、 牛方裕、千牛左右李孝本、弟孝质、直长许弘仁、薛世良、城门郎唐奉义、医正张 恺等,。

yǐ xiāo guǒ zuò luàn

这句话大意是:以骁果作乱,。

rù fàn gōng wéi

这句话大意是:入犯宫闱。

shàng bēng yú wēn shì shí nián wǔ shí

这句话大意是:上崩于温室,时年五十。

xiāo hòu lìng gōng rén chè chuáng zé wèi guān yǐ mái zhī

这句话大意是:萧后令宫人撤床箦为棺, 以埋之。

huà jí fā hòu yòu yù wèi jiāng jūn chén léng fèng zǐ gōng yú chéng xiàng diàn zàng wú gōng tái xià

这句话大意是:化及发后,右御卫将军陈棱奉梓宫于成象殿,葬吴公台下。

fā liǎn zhī shǐ róng mào ruò shēng zhòng xián yì zhī

这句话大意是:发敛之始,容 貌若生,众咸异之。

dà táng píng jiāng nán zhī hòu gǎi zàng léi táng

这句话大意是:大唐平江南之后,改葬雷塘。

chū shàng zì yǐ fān wáng cì bù dàng lì měi jiǎo qíng shì xíng yǐ diào xū míng yīn yǒu duó zōng zhī jì

这句话大意是:初,上自以蕃王,次不当立,每矫情饰行,以钓虚名,阴有夺宗之计。

shí gāo zǔ yǎ zhòng wén xiàn huáng hòu ér xìng jì qiè yìng

这句话大意是:时高祖 雅重文献皇后,而性忌妾媵;。

huáng tài zǐ yǒng nèi duō bì xìng yǐ cǐ shī ài

这句话大意是:皇太子勇内多嬖幸,以此失爱。

dì hòu tíng yǒu zi jiē bù yù zhī shì wú sī chǒng qǔ mèi yú hòu

这句话大意是:帝后庭有子皆不育之, 示无私宠,取媚于后。

dà chén yòng shì zhě qīng xīn yǔ jiāo

这句话大意是:大臣用事者,倾心与交。

zhōng shǐ zhì dì wú guì jiàn jiē qǔ chéng yán sè shēn yǐ hòu lǐ

这句话大意是:中使至第,无贵贱,皆曲承颜色, 申以厚礼。

bì pú wǎng lái zhě wú bù chēng qí rén xiào

这句话大意是:婢仆往来者,无不称其仁孝。

yòu cháng sī rù gōng yè mì móu yú wén xiàn hòu

这句话大意是:又常私入宫掖,密谋于文献后。

yáng sù děng yīn jī gòu shàn suì chéng fèi lì

这句话大意是:杨素等因 机构扇,遂成废立。

zì gāo zǔ dà jiàn jì liàng ān zhī zhōng zhēng yín wú dù

这句话大意是:自高祖大渐暨谅暗之中,蒸淫无度。

shān líng shǐ jiù jí shì xún yóu

这句话大意是:山陵始就,即事巡游。

yǐ tiān xià chéng píng rì jiǔ shì mǎ quán shèng

这句话大意是:以 天下承平日久,士马全盛。

kǎi rán mù qín huáng hàn wǔ zhī shì

这句话大意是:慨然慕秦皇、汉武之事。

nǎi shèng lǐ gōng shì qióng jí chǐ mí

这句话大意是:乃盛理宫室,穷极侈靡。

zhào mù xíng rén fēn shǐ jué yù

这句话大意是:召募 行人,分使绝域。

zhū fān zhì zhě hòu jiā lǐ cì

这句话大意是:诸蕃至者,厚加礼赐;。

yǒu bù gōng mìng yǐ bīng jī zhī

这句话大意是:有不恭命,以兵击之。

shèng xìng tún tián yú yù mén liǔ chéng zhī wài

这句话大意是:盛兴屯田于玉门、 柳城之外。

kè tiān xià fù shì fēn dào shì wǔ mǎ shū zhí shí yú wàn

这句话大意是:课天下富室分道市武马,疋直十余万。

fù qiáng zuò shì ér dòng něi zhě shí jiā ér jiǔ

这句话大意是:富强坐是而冻馁者,十家而九。

xìng duō guǐ jué

这句话大意是:性多诡谲。

suǒ xìng zhī chù bù yù rén zhī

这句话大意是:所幸之处,不欲人知;。

měi xìng zhī suǒ zhé shǔ dào zhì dùn

这句话大意是:每幸之所,辄数道置顿。

sì hǎi zhēn xiū shū wèi shuǐ lù bì bèi yān

现代白话:四海珍羞殊味,水陆 必备呢。

qiú shì zhě wú yuǎn bù zhì

这句话大意是:求市者无远不至。

jùn xiàn guān rén jìng wèi xiàn shí

这句话大意是:郡县官人,竞为献食;。

fēng hòu zhě jìn zhuó shū jiǎn zhě huò zuì

这句话大意是:丰厚者进擢,疏俭者获罪。

jiān lì qīn yú nèi wài xū jié

这句话大意是:奸吏 侵渔,内外虚竭;。

tóu kuài jī liǎn rén bù liáo shēng

这句话大意是:头会箕敛,人不聊生。

yú shí jūn guó duō wù rì bù xiá jǐ

这句话大意是:于时,军国多务,日不暇给。

dì fāng jiāo dài è wén zhèng shì

这句话大意是:帝方骄怠, 恶闻政事;。

yuān qū bù lǐ zòu qǐng hǎn jué

这句话大意是:冤屈不理,奏请罕决。

yòu cāi jì chén xià wú suǒ zhuān rèn

这句话大意是:又猜忌臣下,无所专任。

cháo chén yǒu bù hé yì zhě bì gòu qí zuì ér zú miè zhī

这句话大意是:朝臣有不合意者,必构 其罪而族灭之。

gāo jiǒng hè ruò bì xiān huáng xīn lǚ cān móu wéi wò

这句话大意是:高颎、贺若弼先皇心膂,参谋帷幄;。

zhāng héng li jīn cái fān dǐ wéi jiù jī zhe jīng lún

这句话大意是:张衡、李金才籓邸惟旧,绩著 经纶。

è qí zhí dào jì qí zhèng yì

这句话大意是:恶其直道,忌其正义;。

qiú qí wú xíng zhī zuì jiā yǐ dān jǐng zhī lù

这句话大意是:求其无形之罪,加以丹颈之戮。

qí yú shì jūn jìn lǐ jiǎn jiǎn fěi gōng

这句话大意是:其余事君尽礼,謇謇 匪躬;。

wú gū wú zuì héng shòu yí lù zhě bù kě shèng jì

这句话大意是:无辜无罪,横受夷戮者,不可胜纪。

zhèng xíng chí wěn huì huò gōng xíng mò gǎn yǒu yán dào lù yǐ mù

这句话大意是:政刑弛紊,贿货公行,莫敢有言,道路 以目。

liù jūn bù xī bǎi yì fán xīng

这句话大意是:六军不息,百役繁兴;。

xíng zhě bù guī jū zhě shī yè

这句话大意是:行者不归,居者失业;。

rén jī xiāng shí yì luò wèi xū shàng fú zhī xù yě

这句话大意是:人饥相食,邑落为墟,上弗之 恤也。

dōng xī xíng xìng mǐ yǒu dìng jū

这句话大意是:东西行幸,靡有定居;。

měi yǐ gōng fèi bù gěi nì shōu shù nián zhī fù

这句话大意是:每以供费不给,逆收数年之赋。

suǒ zhì wéi yǔ hòu gōng liú lián dān miǎn wéi rì bù zú

这句话大意是:所至,唯与后宫流连 耽湎,惟日不足。

zhāo yíng mǔ ǎo zhāo xī gòng sì chǒu yán

这句话大意是:招迎姥媪,朝夕共肆丑言。

yòu yǐn shào nián lìng yǔ gōng rén huì luàn

这句话大意是:又引少年,令与宫人秽乱。

bù guǐ bù xùn yǐ wéi yú lè

这句话大意是:不轨不逊, 以为娱乐。

qū yǔ zhī nèi dào zéi fēng qǐ

这句话大意是:区宇之内,盗贼蜂起;。

jié lüè cóng guān tú xiàn chéng yì

这句话大意是:劫掠从官,屠陷城邑。

jìn chén hù xiāng yǎn bì jiē yǐn zéi shù bù yǐ shí duì

这句话大意是:近臣互相掩蔽,皆隐贼数, 不以实对。

huò yǒu yán zéi duō zhě zhé dà bèi jié zé

这句话大意是:或有言贼多者,辄大被诘责。

gè qiú gǒu miǎn shàng xià xiāng méng

这句话大意是:各求苟免,上下相蒙。

měi chū shī tú bài wáng xiāng jì

这句话大意是:每出师徒,败亡相 继。

zhàn shì jìn lì bù jiā shǎng cì

这句话大意是:战士尽力,不加赏赐;。

bǎi xìng wú gū xián shòu tú lù

这句话大意是:百姓无辜,咸受屠戮。

zhēng zhù jī yuàn tiān xià tǔ bēng

这句话大意是:蒸庶积怨,天下土崩;。

zhì yú jiù qín ér yóu wèi zhī wù yě

这句话大意是:至于就禽, 而犹未之寤也。

gōng huáng dì huì yòu yuán dé tài zǐ zhī zǐ yě

这句话大意是:恭皇帝讳侑,元德太子之子也。

mǔ yuē wéi fēi

这句话大意是:母曰韦妃。

xìng cōng mǐn yǒu qì dù

这句话大意是:性聪敏,有气度。

dà yè sān nián lì wèi chén wáng

这句话大意是:大业三年,立为 陈王。

hòu shù zài xǐ wèi dài wáng

这句话大意是:后数载,徙为代王。

jí yáng dì qīn zhēng liáo dōng lìng yú jīng shī zǒng liú shì

这句话大意是:及炀帝亲征辽东,令于京师总留事。

shí yī nián cóng xìng jìn yáng bài tài yuán tài shǒu xún zhèn jīng shī

这句话大意是:十一年,从幸晋阳, 拜太原太守,寻镇京师。

yì bīng rù cháng ān zūn yáng dì wèi tài shàng huáng fèng dì zuǎn yè

这句话大意是:义兵入长安,尊炀帝为太上皇,奉帝纂业。

yì níng yuán nián shí yī yuè rén xū shàng jí huáng dì wèi yú dà xīng diàn

这句话大意是:义宁元年十一月壬戌,上即皇帝位于大兴殿。

zhào yuē wáng dào sāng luàn tiān bù bù kāng

这句话大意是:诏曰:“王道丧乱,天步不康;。

shǔ zhī yú zhèn féng cǐ bǎi lí

这句话大意是:属之于朕,逢此百罹。

qiǎng bǎo zhī suì sù zāo mǐn xiōng

这句话大意是:襁褓之岁,夙遭悯凶;。

rú zǐ zhī chén tài shàng bō yuè

这句话大意是:孺子之辰,太上播越。

xīng yán gǎn dòng shí jiù yú huái

这句话大意是:兴言感动,实 疚于怀。

tài wèi táng gōng yīng qī zuò zǎi jiū hé yì bīng yì dài huáng shì

这句话大意是:太尉唐公,膺期作宰,纠合义兵,翼戴皇室。

yuán fèng míng zhào bì yǔ yòu chōng xiǎn mìng guāng lín tiān wēi zhǐ chǐ

这句话大意是:爰奉明诏,弼予幼冲,显命 光临,天威咫尺。

duì yáng zūn hào dào xīn shī tú

这句话大意是:对扬尊号,悼心失图;。

yī rén zài yuǎn sān ràng bù suí

这句话大意是:一人在远,三让不遂;。

mǐn miǎn nán miàn cuò shēn wú suǒ

这句话大意是:僶勉南面,厝身无 所。

gǒu lì shè jì mò gǎn huò wéi

这句话大意是:苟利社稷,莫敢或违;。

fǔ cóng qún yì fèng zūn shèng zhǐ

这句话大意是:俯从群议,奉遵圣旨。

kě dà shè tiān xià

这句话大意是:可大赦天下。

gǎi dà yè shí sān nián wèi yì níng yuán nián

这句话大意是:改大业十三年为义 宁元年。

shí yī yuè shí liù rì mèi shuǎng yǐ qián dà bì zuì yǐ xià jiē shè chú zhī

这句话大意是:十一月十六日昧爽以前,大辟罪已下,皆赦除之;。

cháng shè suǒ bù miǎn zhě bù zài shè xiàn

这句话大意是:常赦所不免者,不在赦 限。

jiǎ zǐ yǐ guāng lù dài fu dà jiàng jūn tài wèi táng gōng wèi jiǎ huáng yuè shǐ chí jié dà dū dū nèi wài zhū jūn shì shàng shū lìng dà chéng xiàng jìn fēng táng wáng

这句话大意是:”甲子,以光禄大夫、大将军、太尉唐公为假黄钺、使持节、大都督内外诸军 事、尚书令、大丞相,进封唐王。

bǐng yín zhào yuē zhèn wéi rú zǐ wèi chū shēn gōng

这句话大意是:丙寅,诏曰:“朕惟孺子,未出深宫;。

tài shàng yuǎn xún zhuī zōng mù mǎn

这句话大意是:太上远巡, 追踪穆满。

shí féng duō nàn wěi dāng zūn jí

这句话大意是:时逢多难,委当尊极;。

cí bù huò miǎn gōng jǐ lín cháo

这句话大意是:辞不获免,恭己临朝。

ruò shè dà chuān wǎng zhī suǒ jì

这句话大意是:若涉大川,罔知所济;。

mín zhī qíng wěi céng wèi zhī wén

这句话大意是:民 之情伪,曾未之闻。

lài gǔ gōng lù lì shàng zǎi xián liáng

这句话大意是:赖股肱戮力,上宰贤良;。

kuāng zuǒ chōng rén fǔ qí bù dǎi

这句话大意是:匡佐冲人,辅其不逮。

jūn guó jī wù shì wú dà xiǎo

这句话大意是:军国机务,事 无大小;。

wén wǔ shè guān wèi wú guì jiàn

这句话大意是:文武设官,位无贵贱;。

xiàn zhāng shǎng fá xián guī xiāng fǔ

这句话大意是:宪章赏罚,咸归相府。

shù jì qí níng zé chéng sī shǔ

这句话大意是:庶绩其凝,责成斯属。

jǐ sì yǐ táng wáng zǐ lǒng xī gōng jiàn chéng wèi táng guó shì zǐ

这句话大意是:”己 巳,以唐王子陇西公建成为唐国世子;。

dūn huáng gōng wèi jīng zhào yǐn gǎi fēng qín gōng

这句话大意是:敦煌公为京兆尹,改封秦公;。

yuán jí wèi qí gōng

这句话大意是:元吉为齐公。

tài yuán zhì zhèn běi fǔ

这句话大意是:太原置镇北府。

yǐ hài zhāng yè kāng lǎo hé jǔ bīng fǎn

这句话大意是:乙亥,张掖康老和举兵反。

shí èr yuè guǐ wèi xuē jǔ zì chēng tiān zǐ kòu fú fēng qín gōng wèi yuán shuài jī pò zhī

这句话大意是:十二月癸未,薛举自称天子,寇扶风, 秦公为元帅击破之。

dīng hài guì yáng rén cáo wǔ chè jǔ bīng fǎn jiàn yuán tōng shèng

这句话大意是:丁亥,桂阳人曹武彻举兵反,建元通圣。

dīng yǒu yì shī qín xiāo wèi dà jiāng jūn qū tū tōng yú wén xiāng

这句话大意是:丁酉,义师禽骁卫大 将军屈突通于阌乡。

yǐ sì zéi shuài zhāng shàn ān xiàn lú jiāng jùn

这句话大意是:乙巳,贼帅张善安陷庐江郡。

èr nián chūn zhēng yuè dīng wèi zhào táng wáng jiàn lǚ shàng diàn rù cháo bù qū zàn bài bù míng jiā qián hòu yǔ bǎo gǔ chuī

这句话大意是:二年春正月丁未,诏唐王剑履上殿,入朝不趋,赞拜不名,加前后羽葆鼓吹。

rén xū jiāng jūn wáng shì chōng wèi li mì suǒ bài hé nèi tōng shǒu mèng shàn yì wǔ bēn láng jiàng wáng biàn yáng wēi liú zhǎng gōng liáng dé dǒng zhì tōng jiē sǐ zhī

这句话大意是:壬戌,将军王世充为李密所败,河内通守孟善谊、武贲郎将王辩、杨威、刘长恭、 梁德、董智通皆死之。

gēng xū hé yáng jùn wèi dú gū wǔ dū jiàng yú li mì

这句话大意是:庚戌,河阳郡尉独孤武都降于李密。

sān yuè bǐng chén yòu tún wèi jiāng jūn yǔ wén huà jí shì tài shàng huáng yú jiāng dū gōng

这句话大意是:三月丙辰,右屯卫将军 宇文化及弑太上皇于江都宫。

yòu yù wèi jiāng jūn dú gū shèng sǐ zhī

这句话大意是:右御卫将军独孤盛死之。

qí wáng jiǎn zhào wáng gǎo yàn wáng tán yòu yì wèi dà jiàng jūn yǔ wén xié nèi shǐ shì láng yú shì jī yù shǐ dài fū péi yùn jǐ shì láng xǔ shàn xīn jiē yù hài

这句话大意是:齐王暕、赵王杲、燕王倓、 右翊卫大将军宇文协、内史侍郎虞世基、御史大夫裴蕴、给事郎许善心皆遇害。

huà jí lì qín wáng hào wèi dì zì chēng dà chéng xiàng cháo shì wén wǔ jiē shòu qí guān jué

这句话大意是:化 及立秦王浩为帝,自称大丞相,朝士文武,皆受其官爵。

guāng lù dài fu sù gōng mài cái zhé chōng láng jiàng cháo qǐng dài fū chén guāng tóng móu tǎo zéi yè xí huà jí yíng fǎn wèi suǒ hài

这句话大意是:光禄大夫宿公麦才、折冲 郎将朝请大夫沈光同谋讨贼,夜袭化及营,反为所害。

wù chén zhào táng wáng bèi jiǔ cì zhī lǐ jiā xǐ fú yuǎn yóu guān lǜ lì shòu wèi zài zhū hóu wáng shàng

这句话大意是:戊辰,诏唐王备九锡之礼, 加玺绂、远游冠、绿𫄫绶,位在诸侯王上。

táng guó zhì chéng xiàng yǐ xià yī yī jiù shì

这句话大意是:唐国置丞相已下,一依旧式。

wǔ yuè yǐ sì shuò zhào táng wáng miǎn shí yǒu èr liú jiàn tiān zǐ jīng qí

这句话大意是:五月乙巳 朔,诏唐王冕十有二旒,建天子旌旗;。

chū jǐng rù bì jīn gēn chē jià bèi wǔ shí fù chē zhì máo tóu yún hǎn chē

这句话大意是:出警入跸,金根车,驾备五时副车,置旄头 云罕车;。

wǔ bā yì shè zhōng yú gōng xiàn

这句话大意是:舞八佾,设钟虞宫县。

wáng hòu wáng zǐ wáng nǚ jué mìng zhī hào yī zūn jiù diǎn

这句话大意是:王后、王子、王女爵命之号,一遵旧典。

wù wǔ zhào yuē tiān huò duò guó dà xíng tài shàng huáng yù dào jiāng dū

这句话大意是:戊午,诏 曰:“天祸隋国,大行太上皇遇盗江都。

mǐn yǔ xiǎo zi āi háo yǒng gǎn yǎng wéi tú dú chóu fù mǐ shēn

这句话大意是:悯予小子,哀号永感,仰惟荼毒,仇复靡 申。

xiàng guó táng wáng yīng qī mìng shì fú wēi zhěng nì

这句话大意是:相国唐王膺期命世,扶危拯溺;。

zì běi cú nán dōng zhēng xī yuàn

这句话大意是:自北徂南,东征西怨。

zǒng jiǔ hé yú yī kuāng jué bǎi shèng yú qiān lǐ

这句话大意是:总九合于一匡,决百胜 于千里。

jiū lǜ yí xià dà bì máng lí

这句话大意是:纠率夷夏,大庇氓黎;。

bǎo yì zhèn gōng yī wáng shì lài

这句话大意是:保义朕躬,繄王是赖。

dé móu zào huà gōng gé cāng mín

这句话大意是:德侔造化,功格苍旻;。

zhào shù guī xīn lì shǔ sī zài

这句话大意是:兆庶 归心,历数斯在;。

qū wéi rén chén zài wéi tiān mìng

这句话大意是:屈为人臣,载违天命。

dāng jīn jiǔ fù bēng lí sān líng gǎi bǔ dà yùn qù yǐ qǐng bì xián lù

现代白话:当今九服崩离,三灵改卜,大运去了,请 避贤路。

sī tóng mìng jià xū guī fān guó

这句话大意是:私僮命驾,须归籓国。

yǔ běn dài wáng jí yǔ ér dài tiān zhī suǒ fèi qǐ qī rú shì

这句话大意是:予本代王,及予而代,天之所废,岂期如是。

zhù píng jī gǔ zhī shèng yǐ zhū sì xiōng

这句话大意是:庶凭 稽古之圣,以诛四凶;。

xìng zhí wéi xīn zhī ēn yù chōng sān kè

这句话大意是:幸值惟新之恩,预充三恪。

xuě yuān chǐ yú huáng zǔ shǒu yīn sì wèi xiào sūn

这句话大意是:雪冤耻于皇祖,守禋祀为孝孙;。

cháo wén xī yǔn jí quán wú hèn

这句话大意是:朝闻夕殒,及泉无恨。

jīn zūn gù shì xùn yú jiù dǐ

这句话大意是:今遵故事,逊于旧邸。

shù guān qún bì gǎi shì táng cháo

这句话大意是:庶官群辟,改事唐朝。

yi yī qián diǎn qù shàng zūn hào

这句话大意是:宜依前典,趣 上尊号。

ruò shì zhòng fù gǎn tài jiān huái

这句话大意是:若释重负,感泰兼怀。

jiǎ shǒu zhēn rén bǐ chú chǒu nì

这句话大意是:假手真人,俾除丑逆。

réng chì yǒu sī fán yǒu biǎo zòu jiē bù dé yǐ wén

这句话大意是:”仍敕有司,凡有表奏,皆 不得以闻。

shì rì shàng xùn wèi yú dà táng

这句话大意是:是日,上逊位于大唐。

yǐ wéi xī guó gōng

这句话大意是:以为酅国公。

wǔ dé èr nián xià wǔ yuè bēng shí nián shí wǔ

这句话大意是:武德二年夏五月崩,时年十五。

shǐ chén yuē yáng dì yuán zài ruò líng zǎo yǒu zhì shàng nán píng wú huì běi què xiōng nú kūn dì zhī zhōng dú zhe shēng jī

这句话大意是:史臣曰:炀帝爰在弱龄,早有志尚,南平吴会,北却匈奴,昆弟之中,独著声 绩。

yú shì jiǎo qíng shì mào sì jué jiān huí gù de xiàn hòu zhōng xīn wén huáng gé lǜ

这句话大意是:于是矫情饰貌,肆厥奸回,故得献后钟心,文皇革虑。

tiān fāng zhào luàn suì shēng chǔ liǎng

这句话大意是:天方肇乱,遂升储两。

jiàn jùn jí zhī róng jī chéng pī xiǎn zhī xiū mìng

这句话大意是:践峻极之荣基,承丕显之休命。

de guǎng sān dài wēi zhèn bā hóng

这句话大意是:地广三代,威振八纮。

chán yú dùn sǎng yuè cháng chóng yì

这句话大意是:单于顿颡,越常重译。

chì zè zhī quán liú yì yú dū nèi

这句话大意是:赤仄 之泉,流溢于都内;。

hóng fǔ zhī sù chōng jī yú sāi xià

这句话大意是:红腐之粟,充积于塞下。

fù qí fù qiáng zhī zī sī chěng wú yàn zhī yù

这句话大意是:负其富强之资,思逞无厌之欲。

xiá yīn zhōu zhī zhì dù shàng qín hàn zhī guī mó

这句话大意是:狭殷 周之制度,尚秦汉之规摹。

shì cái jīn jǐ ào hěn míng dé

这句话大意是:恃才矜己,傲狠明德。

nèi huái xiǎn zào wài shì níng jiǎn

这句话大意是:内怀险躁,外示凝简。

shèng guān fú yǐ sāi qí jiān chú jiàn guān yǐ yǎn qí guò

这句话大意是:盛冠服以 塞其奸,除谏官以掩其过。

yín huāng wú dù fǎ lìng zī zhāng

这句话大意是:淫荒无度,法令滋彰;。

jiào jué sì wéi xíng cān wǔ nüè

这句话大意是:教绝四维,刑参五虐。

zhū chú gǔ ròu tú yì zhōng liáng

这句话大意是:诛锄骨肉, 屠劓忠良。

shòu shǎng zhě mò jiàn qí gōng wèi lù zhě mò wén qí zuì

这句话大意是:受赏者莫见其功,为戮者莫闻其罪。

jiāo nù zhī bīng lǚ dòng tǔ mù zhī gōng bù xī

这句话大意是:骄怒之兵屡动,土木之功不息。

pín chū shuò fāng sān jià liáo zuǒ

这句话大意是:频 出朔方,三驾辽左。

jīng qí wàn lǐ zhēng shuì bǎi duān

这句话大意是:旌旗万里,征税百端。

huá lì qīn yú rén fú kān mìng

这句话大意是:猾吏侵渔,人弗堪命。

nǎi jí lìng bào fù yǐ rǎo zhī yán xíng jùn fǎ yǐ lín zhī jiá bīng wēi wǔ yǐ dǒng zhī zì shì hǎi nèi sāo rán wú liáo shēng yǐ

现代白话:乃急令暴赋以扰 之,严刑峻法以临之,甲兵威武以董之,自是海内骚然,无聊生了。

é ér xuán gǎn zhào lí yáng zhī luàn xiōng nú yǒu yàn mén zhī wéi

这句话大意是:俄而玄感肇黎 阳之乱,匈奴有雁门之围。

tiān zǐ fāng qì zhōng tǔ yuǎn zhī yáng yuè

这句话大意是:天子方弃中土,远之扬、越。

jiān guǐ chéng xìn qiáng ruò xiāng líng

这句话大意是:奸宄乘衅,强弱相陵;。

guān liáng bì ér bù tōng huáng yú wǎng ér mò fǎn

这句话大意是:关 梁闭而不通,皇舆往而莫返。

jiā zhī yǐ shī lǚ yīn zhī yǐ jī jǐn liú lí dào lù zhuǎn sǐ gōu hè shí qī bā yān

现代白话:加之以师旅,因之以饥馑,流离道路,转死沟壑,十 七八呢。

yú shì xiāng jù guàn pú wei máo ér qǐ

这句话大意是:于是相聚雚蒲,猬毛而起。

dà zé kuà zhōu lián jùn chēng dì chēng wáng

这句话大意是:大则跨州连郡,称帝称王;。

xiǎo zé qiān bǎi wèi qún gōng chéng piào yì

这句话大意是:小则千百为群,攻 城剽邑。

liú xiě chéng chuān zé sǐ rén rú luàn má

这句话大意是:流血成川泽,死人如乱麻;。

chuī zhě bù jí xī hái shí zhě bù huáng yì zi

这句话大意是:炊者不及析骸,食者不遑易子。

máng máng jiǔ tǔ bìng wèi mí lù zhī chǎng

这句话大意是:茫茫九土,并 为糜鹿之场;。

dié dié qián lí jù chōng shé shǐ zhī ěr

这句话大意是:惵惵黔黎,俱充蛇豕之饵。

sì fāng wàn lǐ jiǎn shū xiāng xù

这句话大意是:四方万里,简书相续。

yóu wèi shǔ qiè gǒu dào bù zú wèi yú

这句话大意是:犹谓鼠窃狗盗,不 足为虞;。

shàng xià xiāng méng mò kěn niàn luàn

这句话大意是:上下相蒙,莫肯念乱。

zhèn fú yóu zhī yǔ qióng cháng yè zhī lè

这句话大意是:振蜉蝣之羽,穷长夜之乐。

tǔ bēng yú làn guàn yíng è rěn

这句话大意是:土崩鱼烂,贯盈恶稔。

pǔ tiān zhī xià mò fěi chóu chóu

这句话大意是:普天之下,莫匪仇雠;。

zuǒ yòu zhī rén jiē wèi dí guó

这句话大意是:左右之人,皆为敌国。

zhōng rán bù wù tóng bǐ wàng yí

这句话大意是:终然不悟,同彼望夷;。

suì yǐ wàn shèng zhī zūn sǐ yú pǐ fū zhī shǒu

这句话大意是:遂以万乘之尊, 死于疋夫之手。

yì zhào mǐ gǎn ēn zhī shì jiǔ mù wú qín wáng zhī shī

这句话大意是:亿兆靡感恩之士,九牧无勤王之师。

zǐ dì tóng jiù zhū yí tǐ gǔ qì ér mò yǎn

这句话大意是:子弟同就诛夷,体骨弃而莫掩。

shè jì diān yǔn běn zhī tiǎn jué

这句话大意是:社稷颠陨,本枝殄绝。

zì zhào yǒu shū qì yǐ qì yú zī yǔ zhòu bēng lí shēng líng tú tàn sàng shēn miè guó wèi yǒu ruò sī zhī shén yě

这句话大意是:自肇有书契,以迄于兹,宇宙崩离,生灵涂炭,丧身灭国, 未有若斯之甚也。

shū yuē tiān zuò niè yóu kě wéi

这句话大意是:《书》曰:“天作孽,犹可违;。

zì zuò niè bù kě huàn

这句话大意是:自作孽,不可逭。

chuán yuē jí xiōng yóu rén yāo bù wàng zuò

这句话大意是:”《传》曰: “吉凶由人,妖不妄作。

yòu yuē bīng yóu huǒ yě bù jí jiāng zì fén

这句话大意是:”又曰:“兵犹火也,不戢将自焚。

guān duò shì zhī cún wáng sī yán yǒu zhēng yǐ

现代白话:”观隋室之存亡,斯 言有征了。

gōng dì nián zài yòu chōng zāo jiā jīn nán

这句话大意是:恭帝年在幼冲,遭家金难。

yī rén shī dé sì hǎi tǔ bēng

这句话大意是:一人失德,四海土崩;。

qún dào zhōng qǐ chái láng sāi lù

这句话大意是:群盗螽起,豺狼塞路;。

nán cháo suì wǎng liú zhì bù guī

这句话大意是:南巢遂往,流彘不归。

jì zhōng bǎi liù zhī qī gōng jiàn shù zhōng zhī yùn ōu gē yǒu shǔ shēng zhōng biàn xiǎng

这句话大意是:既钟百六之期,躬践数终之运,讴歌有属,笙钟变响。

suī yù bù zūn yáo shùn zhī jī yōng kě de hu

这句话大意是:虽欲 不遵尧、舜之迹,庸可得吗。

✦ You read 本记·卷十二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.