北史 · 李延寿 · Chapter 14 of 100

列传·卷二

PinyinModern Translation
Size

hòu fēi xià

这句话大意是:后妃下。

qí wǔ míng huáng hòu lóu shì rú rú gōng zhǔ yù jiǔ lǘ shì péng chéng tài fēi ěr zhū shì xiǎo ěr zhū shì

现代白话:齐武明皇后娄氏 蠕蠕公主郁久闾氏 彭城太妃你朱氏 小你朱氏。

shàng dǎng tài fēi hán shì féng yì tài fēi zhèng shì gāo yáng tài fēi yóu shì féng niang li niang

这句话大意是:上党太妃韩氏 冯翊太妃郑氏 高阳太妃游氏 冯娘 李娘。

wén xiāng jìng huáng hòu yuán shì láng yá gōng zhǔ wén xuān huáng hòu lǐ shì duàn zhāo yí wáng pín xuē pín

这句话大意是:文襄敬皇后元氏 琅邪公主 文宣皇后李氏 段昭仪 王嫔 薛嫔。

xiào zhāo huáng hòu yuán shì wǔ chéng huáng hòu hú shì hóng dé lǐ fū rén hòu zhǔ huáng hòu hú lǜ shì

这句话大意是:孝昭皇后元氏 武成皇后胡氏 弘德李夫人 后主皇后斛律氏。

hòu zhǔ huáng hòu hú shì hòu zhǔ huáng hòu mù shì féng shū fēi zhōu wén huáng hòu yuán shì wén xuān huáng hòu chì nú shì

这句话大意是:后主皇后胡氏 后主皇后穆氏 冯淑妃 周文皇后元氏 文宣皇后叱奴氏。

xiào mǐn huáng hòu yuán shì míng jìng huáng hòu dú gū shì wǔ chéng huáng hòu ā shǐ nà shì wǔ huáng hòu lǐ shì

这句话大意是:孝闵皇后元氏 明敬皇后独孤氏 武成皇后阿史那氏 武皇后李氏。

xuān huáng hòu yáng shì xuān huáng hòu zhū shì xuān huáng hòu chén shì xuān huáng hòu yuán shì xuān huáng hòu yù chí shì

这句话大意是:宣皇后杨氏 宣皇后朱氏 宣皇后陈氏 宣皇后元氏 宣皇后尉迟氏。

jìng huáng hòu sī mǎ shì duò wén xiàn huáng hòu dú gū shì xuān huá fū rén chén shì róng huá fū rén cài shì

这句话大意是:静皇后司马氏 隋文献皇后独孤氏 宣华夫人陈氏 容华夫人蔡氏。

yáng mǐn huáng hòu xiāo shì

这句话大意是:炀愍皇后萧氏。

qí wǔ míng huáng hòu lóu shì huì zhāo jūn zèng sī tú nèi gàn zhī nǚ yě

这句话大意是:齐武明皇后娄氏,讳昭君,赠司徒内干之女也。

shǎo míng wù qiáng zú duō pìn zhī bìng bù kěn xíng

这句话大意是:少明悟,强族多娉之,并不肯 行。

jí jiàn shén wǔ chéng shàng zhí yì jīng yuē cǐ zhēn wú fu yě

现代白话:及见神武城上执役,惊曰:“此真我夫也。

nǎi shǐ bì tōng yì yòu shù zhì sī cái shǐ yǐ pìn jǐ fù mǔ bù dé yǐ ér xǔ yān

现代白话:”乃使婢通意,又数致私财,使以 娉己,父母不得已而许呢。

shén wǔ jì yǒu chéng qīng zhī zhì qīng chǎn yǐ jié yīng háo mì móu mì cè hòu héng cān yù

这句话大意是:神武既有澄清之志,倾产以结英豪,密谋秘策,后恒参 预。

jí bài bó hǎi wáng fēi kǔn wéi zhī shì xī jué yān

现代白话:及拜勃海王妃,阃闱之事悉决呢。

hòu gāo míng yán duàn yā zūn jiǎn yuē wǎng lái wài shè shì cóng bù guò shí rén

这句话大意是:后高明严断,雅遵俭约,往来外舍,侍从不过十人。

xìng kuān hòu bù dù jì shén wǔ jī shì xián jiā ēn dài

这句话大意是:性宽厚,不妒忌,神武姬 侍咸加恩待。

shén wǔ cháng jiāng xi tǎo chū shī hòu yè luán shēng yī nán yī nǚ zuǒ yòu yǐ wēi jí qǐng zhuī gào shén wǔ

这句话大意是:神武尝将西讨出师,后夜孪生一男一女,左右以危急,请追告神武。

hòu fú tīng yuē wáng chū tǒng dà bīng hé de yǐ wǒ gù qīng lí jūn mù

这句话大意是:后弗听,曰:“王出统大兵,何得以我故轻离军幕?

sǐ shēng mìng yě lái fù hé wéi

这句话大意是:死生命也,来复何为。

shén wǔ wén zhī jiē tàn liáng jiǔ

这句话大意是:”神武 闻之,嗟叹良久。

shā yuàn bài hòu hóu jǐng lǚ yán qǐng jīng qí èr wàn bì néng qǔ zhī

这句话大意是:沙苑败后,侯景屡言请精骑二万,必能取之。

shén wǔ yuè yǐ gào yú hòu

这句话大意是:神武悦,以告于后。

hòu yuē ruò rú qí yán qǐ yǒu hái lǐ

这句话大意是:后曰:“若如其言,岂有还理?

de tǎ shī jǐng yì yǒu hé lì

这句话大意是:得獭失景,亦有何利。

nǎi zhǐ

这句话大意是:”乃止。

shén wǔ bī yú rú rú yù qǔ qí nǚ ér wèi jué

这句话大意是:神武逼于蠕蠕,欲 娶其女而未决。

hòu yuē guó jiā dà jì yuàn bù yí yě

这句话大意是:后曰:“国家大计,愿不疑也。

jí rú rú gōng zhǔ zhì hòu bì zhèng shì chù zhī shén wǔ kuì ér bài xiè yān

现代白话:”及蠕蠕公主至,后避正室处之, 神武愧而拜谢呢。

yuē bǐ jiāng yǒu jué yuàn jué wù gù

这句话大意是:曰:“彼将有觉,愿绝勿顾。

cí ài zhū zǐ bù yì jǐ chū gōng zì fǎng jì rén cì yī páo yī kù

这句话大意是:”慈爱诸子,不异己出,躬自纺绩, 人赐一袍一裤。

shǒu féng róng fú yǐ shuài zuǒ yòu

这句话大意是:手缝戎服,以帅左右。

dì zhāo yǐ gōng míng zì dá qí yú qīn shǔ wèi cháng wèi qǐng jué wèi měi yán yǒu cái dāng yòng yì bù yǐ sī luàn gōng

这句话大意是:弟昭以功名自达,其余亲属,未尝为请爵位, 每言有材当用,义不以私乱公。

wén xiāng sì wèi jìn wèi tài fēi

这句话大意是:文襄嗣位,进为太妃。

wén xuān jiāng shòu wèi chán hòu gù zhí bù xǔ dì suǒ yǐ zhōng zhǐ

这句话大意是:文宣将受魏禅,后固执不许,帝所以中止。

tiān bǎo chū zūn wèi huáng tài hòu gōng yuē xuān xùn

这句话大意是:天保初,尊 为皇太后,宫曰宣训。

jǐ nán jí wèi zūn wèi tài huáng tài hòu

这句话大意是:济南即位,尊为太皇太后。

shàng shū lìng yáng yīn děng shòu yí zhào fǔ zhèng shū jì zhū wáng

这句话大意是:尚书令杨愔等受遗诏辅政,疏忌 诸王。

tài huáng tài hòu mì yǔ xiào zhāo jí zhū dà jiàng dìng cè zhū zhī xià lìng fèi lì

这句话大意是:太皇太后密与孝昭及诸大将定策诛之,下令废立。

xiào zhāo jí wèi fù wèi huáng tài hòu

这句话大意是:孝昭即位,复为皇太后。

xiào zhāo bēng tài hòu yòu xià zhào lì wǔ chéng dì

这句话大意是:孝昭崩,太后又下诏立武成帝。

dà níng èr nián chūn tài hòu qǐn jí yī hū zì jǔ yòng wū ǎo yán gǎi xìng shí shì

这句话大意是:大宁二年春,太后寝疾,衣忽自举,用巫媪言,改 姓石氏。

sì yuè xīn chǒu bēng yú běi gōng shí nián liù shí èr

这句话大意是:四月辛丑,崩于北宫,时年六十二。

wǔ yuè jiǎ shēn hé zàng yì píng líng

这句话大意是:五月甲申,合葬义平陵。

tài hòu fán yùn liù nán èr nǚ jiē gǎn mèng

这句话大意是:太后凡孕六男二女,皆感梦。

yùn wén xiāng zé mèng yī duàn lóng

这句话大意是:孕文襄则梦一断龙;。

yùn wén xuān zé mèng dà lóng shǒu wěi shǔ tiān de zhāng kǒu dòng mù shì zhuàng jīng rén

这句话大意是:孕文宣则梦大龙,首尾属天 地,张口动目,势状惊人;。

yùn xiào zhāo zé mèng rú lóng yú de

这句话大意是:孕孝昭则梦蠕龙于地;。

yùn wǔ chéng zé mèng lóng yù yú hǎi

这句话大意是:孕武成则梦龙浴于海;。

yùn wèi èr hòu bìng mèng yuè rù huái

这句话大意是:孕魏二后, 并梦月入怀;。

yùn xiāng chéng bó líng èr wáng mèng shǔ rù yī xià

这句话大意是:孕襄城、博陵二王,梦鼠入衣下。

hòu wèi bēng yǒu tóng yáo yuē jiǔ lóng mǔ sǐ bù zuò xiào

这句话大意是:后未崩,有童谣曰:“九龙母死不 作孝。

jí hòu bēng wǔ chéng bù gǎi fú fēi páo rú gù

这句话大意是:”及后崩,武成不改服,绯袍如故。

wèi jǐ dēng sān tái zhì jiǔ zuò yuè

这句话大意是:未几,登三台,置酒作乐;。

gōng nǚ jìn bái páo dì nù tóu zhū tái xià

这句话大意是:宫女进白袍, 帝怒,投诸台下。

hé shì kāi qǐng zhǐ lè dì dà nù wō zhī

这句话大意是:和士开请止乐,帝大怒,挝之。

dì yú kūn jì cì shí jiǔ gài qí zhēng yàn yě

这句话大意是:帝于昆季,次实九,盖其征验也。

rú rú gōng zhǔ zhě rú rú zhǔ yù jiǔ lǘ ā nà guī nǚ yě

这句话大意是:蠕蠕公主者,蠕蠕主郁久闾阿那瑰女也。

rú rú qiáng shèng yǔ xī wèi tōng hé yù lián bīng dōng fá

这句话大意是:蠕蠕强盛,与西魏通和,欲连兵东伐。

shén wǔ bìng zhī lìng dù bì shǐ rú rú wèi shì zǐ qiú hūn

这句话大意是:神武病之,令杜弼使蠕蠕,为世子求婚。

ā nà guī yuē gāo wáng zì qǔ zé kě

这句话大意是:阿那瑰曰:“高王自娶则可。

shén wǔ yóu yù wèi jǐng yǔ wǔ míng huáng hòu jí wén xiāng bìng quàn qǐng nǎi cóng zhī

这句话大意是:”神武犹豫, 尉景与武明皇后及文襄并劝请,乃从之。

wǔ dìng sān nián shǐ mù róng yǎn wǎng pìn zhī hào yuē rú rú gōng zhǔ

这句话大意是:武定三年,使慕容俨往娉之,号曰蠕蠕公 主。

bā yuè shén wǔ yíng yú xià guǎn ā nà guī shǐ qí dì tū tū jiā lái sòng nǚ qiě bào pìn réng jiè yuē dài jiàn wài sūn rán hòu fǎn guó

这句话大意是:八月,神武迎于下馆,阿那瑰使其弟秃突佳来送女,且报聘,仍戒曰:“待见 外孙,然后返国。

gōng zhǔ xìng yán yì yī shēng bù kěn huá yán

这句话大意是:”公主性严毅,一生不肯华言。

shén wǔ cháng yǒu bìng bù dé wǎng gōng zhǔ suǒ tū tū jiā yuàn huì shén wǔ zì shè táng yú jí jiù gōng zhǔ

这句话大意是:神武尝有病,不得往公主所,秃 突佳怨恚,神武自射堂舆疾就公主。

qí jiàn jiāng hù rú cǐ

这句话大意是:其见将护如此。

shén wǔ bēng wén xiāng cóng rú rú guó fǎ zhēng gōng zhǔ chǎn yī nǚ yān

现代白话:神武崩,文襄从蠕蠕国法,蒸 公主,产一女呢。

péng chéng tài fēi ěr zhū shì róng zhī nǚ wèi xiào zhuāng hòu yě

现代白话:彭城太妃你朱氏,荣之女,魏孝庄后也。

shén wǔ nà wéi bié shì jìng zhòng yú yú lóu fēi jiàn bì shù dài zì chēng xià guān

这句话大意是:神武纳为别室,敬重逾于娄妃,见必 束带,自称下官。

shén wǔ yíng rú rú gōng zhǔ hái ěr zhū shì yíng yú mù jǐng běi yǔ rú rú gōng zhǔ qián hòu bié xíng bù xiāng jiàn

现代白话:神武迎蠕蠕公主还,你朱氏迎于木井北,与蠕蠕公主前后别行, 不相见。

gōng zhǔ yǐn jiǎo gōng yǎng shè xiáng chī yīng xián ér luò

这句话大意是:公主引角弓仰射翔鸱,应弦而落;。

fēi yǐn zhǎng gōng xié shè fēi wū yì yī fà ér zhōng

这句话大意是:妃引长弓斜射飞乌,亦一发而中。

shén wǔ xǐ yuē wǒ cǐ èr fù bìng kān jī zéi

这句话大意是:神武 喜曰:“我此二妇,并堪击贼。

hòu wèi ní shén wǔ wèi qǐ fó sì

这句话大意是:”后为尼,神武为起佛寺。

tiān bǎo chū wèi tài fēi

这句话大意是:天保初,为太妃。

jí wén xuān kuáng jiǔ jiāng wú lǐ yú tài fēi tài fēi bù cóng suì yù huò

这句话大意是:及文 宣狂酒,将无礼于太妃,太妃不从,遂遇祸。

xiǎo ěr zhū zhě zhào zhī nǚ yě

现代白话:小你朱者,兆之女也。

chū wèi jiàn míng huáng hòu

这句话大意是:初为建明皇后。

shén wǔ nà zhī shēng rèn chéng wáng

这句话大意是:神武纳之,生任城王。

wèi jǐ yǔ zhào jùn gōng chēn sī tōng xǐ yú líng zhōu

这句话大意是:未几,与赵郡公 琛私通,徙于灵州。

hòu shì fàn yáng lú jǐng zhāng

这句话大意是:后适范阳卢景璋。

shàng dǎng tài fēi hán shì guǐ zhī mèi yě

这句话大意是:上党太妃韩氏,轨之妹也。

shén wǔ wēi shí yù pìn zhī guǐ mǔ bù xǔ

这句话大意是:神武微时欲娉之,轨母不许。

jí shén wǔ guì hán shì fu yǐ sǐ nǎi nà zhī

这句话大意是:及神武贵,韩氏夫已 死,乃纳之。

féng yì tài fēi zhèng shì míng dà chē yán zǔ mèi yě

这句话大意是:冯翊太妃郑氏,名大车,严祖妹也。

chū wèi wèi guǎng píng wáng fēi

这句话大意是:初为魏广平王妃。

qiān yè hòu shén wǔ nà zhī chǒng guān hòu tíng shēng féng yì wáng rùn

这句话大意是:迁邺后,神武纳之,宠 冠后庭,生冯翊王润。

shén wǔ zhī zhēng liú lǐ shēng wén xiāng zhēng yú dà chē

这句话大意是:神武之征刘蠡升,文襄蒸于大车。

shén wǔ hái yī bì gào zhī èr bì wèi zhèng

这句话大意是:神武还,一婢告之,二婢 为证。

shén wǔ zhàng wén xiāng yī bǎi ér yōu zhī wǔ míng hòu yì jiàn gé jué

这句话大意是:神武杖文襄一百而幽之,武明后亦见隔绝。

shí péng chéng ěr zhū tài fēi yǒu chǒng shēng wáng zǐ yóu shén wǔ jiāng yǒu fèi lì yì

现代白话:时彭城你朱太妃有宠,生王子浟, 神武将有废立意。

wén xiāng qiú jiù yú sī mǎ zi rú

这句话大意是:文襄求救于司马子如。

zi rú lái cháo wěi wèi bù zhī zhě qǐng wǔ míng hòu

这句话大意是:子如来朝,伪为不知者,请武明后。

shén wǔ gào qí gù

这句话大意是:神武 告其故。

zi rú yuē xiāo nán yì jiān zǐ rú qiè rú cǐ shì zhèng kě fù gài

这句话大意是:子如曰:“消难亦奸子如妾,如此事,正可覆盖。

fēi shì wáng jié fà fù cháng yǐ fù mǔ jiā cái fèng wáng wáng zài huái shuò bèi zhàng bèi wú wán pí fēi zhòu yè gōng jǐ kàn chuāng

这句话大意是:妃是王结发妇,常以父 母家财奉王,王在怀朔被杖,背无完皮,妃昼夜供给看疮。

hòu bì gé zéi tóng zǒu bīng zhōu

这句话大意是:后避葛贼,同走并州。

pín kùn rán mǎ shǐ zì zuò xuē ēn yì hé kě wàng

这句话大意是:贫困,然马屎,自作靴,恩义何可忘?

fū fù xiāng yí nǚ pèi zhì zūn nán chéng dà yè yòu lóu lǐng jūn xūn hé yi yáo dòng

这句话大意是:夫妇相宜,女配至尊,男承大业,又娄领军 勋,何宜摇动?

yī nǚ zǐ rú cǎo jiè kuàng bì yán bù bì xìn

这句话大意是:一女子如草芥,况婢言不必信。

shén wǔ yīn shǐ zi rú jū zhī

这句话大意是:”神武因使子如鞫之。

zi rú jiàn wén xiāng yóu zhī yuē nán r hé yì wèi wēi zì wū

这句话大意是:子如见文襄, 尤之曰:“男儿何意畏威自诬?

yīn jiào èr bì fǎn cí xié gào zhě zì yì nǎi qǐ shén wǔ yuē guǒ xū yán

这句话大意是:”因教二婢反辞,胁告者自缢,乃启神武曰:“果 虚言。

shén wǔ dà yuè zhào hòu jí wén xiāng

这句话大意是:”神武大悦,召后及文襄。

wǔ míng hòu yáo jiàn shén wǔ yī bù yī kòu tóu

这句话大意是:武明后遥见神武,一步一叩头。

wén xiāng qiě bài qiě jìn fù zǐ fū qī xiàng qì nǎi rú chū

这句话大意是:文襄且拜且进, 父子夫妻相泣,乃如初。

shén wǔ nǎi zhì jiǔ yuē quán wǒ fù zǐ zhě sī mǎ zi rú

这句话大意是:神武乃置酒曰:“全我父子者,司马子如。

cì zhī huáng jīn bǎi sān shí jīn wén xiāng zèng liáng mǎ wǔ shí pǐ

这句话大意是:”赐之黄金百 三十斤,文襄赠良马五十匹。

gāo yáng tài fēi yóu shì fù jīng zhī wèi xiāng zhōu zhǎng shǐ

这句话大意是:高阳太妃游氏,父京之,为相州长史。

shén wǔ kè yè yù nà zhī

这句话大意是:神武克邺,欲纳之;。

jīng zhī bù xǔ suì qiān yè qǔ zhī

这句话大意是:京之不许,遂牵曳 取之。

jīng zhī xín sǐ

这句话大意是:京之寻死。

yóu shì yú zhū tài fēi zhōng zuì yǒu dé xun zhū wáng gōng zhǔ hūn jià cháng lìng zhǔ zhī

这句话大意是:游氏于诸太妃中最有德训,诸王、公主婚嫁,常令主之。

féng niang zhě zi áng mèi yě chū wèi wèi rèn chéng wáng fēi shì ěr zhū shì lóng

现代白话:冯娘者,子昂妹也,初为魏任城王妃,适你朱世隆。

shén wǔ nà zhī shēng fú yáng gōng zhǔ

这句话大意是:神武纳之,生浮阳公主。

li niang zhě yán shí cóng mèi yě

这句话大意是:李娘者,延实从妹也。

chū wèi wèi chéng yáng wáng fēi

这句话大意是:初为魏城阳王妃。

yòu wáng niang shēng yǒng ān wáng jùn mù niang shēng píng yáng wáng yān

这句话大意是:又王娘生永安王浚,穆娘生平阳王淹。

bìng zǎo zú bù wéi tài fēi

这句话大意是:并 早卒,不为太妃。

wén xiāng jìng huáng hòu yuán shì wèi xiào jìng dì zhī zǐ yě

这句话大意是:文襄敬皇后元氏,魏孝静帝之姊也。

xiào wǔ dì shí fēng féng yì gōng zhǔ ér guī yú wén xiāng

这句话大意是:孝武帝时,封冯翊公主,而归于文襄。

róng dé jiān měi qǔ jìn hé jìng

这句话大意是:容 德兼美,曲尽和敬。

chū shēng hé jiān wáng xiào wǎn shí wén xiāng wèi shì zǐ sān rì ér xiào jìng xìng shì zǐ dì zèng jǐn cǎi jí bù bó wàn pǐ

这句话大意是:初生河间王孝琬,时文襄为世子,三日而孝静幸世子第,赠锦 彩及布帛万匹。

shì zǐ cí qiú tōng shòu zhū guì lǐ yí yú shì shí wū jiē mǎn

这句话大意是:世子辞,求通受诸贵礼遗,于是十屋皆满。

cì shēng liǎng gōng zhǔ

这句话大意是:次生两公主。

wén xuān shòu shàn zūn wéi wén xiāng huáng hòu jū jìng dé gōng

这句话大意是:文宣受禅, 尊为文襄皇后,居静德宫。

jí tiān bǎo liù nián wén xuān jiàn zhì hūn kuáng nǎi yí jū yú gāo yáng zhī zhái ér qǔ qí fǔ kù yuē wú xiōng xī jiān wǒ fù wǒ jīn xū bào

现代白话:及天保六年,文宣渐致昏狂,乃移居于高阳之宅而取其 府库,曰:“我兄昔奸我妇,我今须报。

nǎi yín yú hòu

这句话大意是:”乃淫于后。

qí gāo shì nǚ fù wú qīn shū jiē shǐ zuǒ yòu luàn jiāo zhī yú qián

这句话大意是:其高氏女妇,无亲疏皆使左 右乱交之于前。

yǐ gé wèi huán lìng wèi ān dé zhǔ qí shàng shǐ rén tuī yǐn zhī

这句话大意是:以葛为𫄠,令魏安德主骑上,使人推引之。

yòu mìng hú rén kǔ rǔ zhī

这句话大意是:又命胡人苦辱之。

dì yòu zì chéng lù yǐ shì qún xià

这句话大意是:帝又 自呈露,以示群下。

wǔ píng zhōng hòu bēng fù zàng yì píng líng

这句话大意是:武平中,后崩,祔葬义平陵。

láng yá gōng zhǔ míng yù yí wèi gāo yáng wáng bīn shù shēng mèi yě

这句话大意是:琅邪公主名玉仪,魏高阳王斌庶生妹也。

chū bú jiàn chǐ wèi sūn téng jì téng yòu fàng qì

这句话大意是:初不见齿,为孙腾妓,腾又放弃。

wén xiāng yù zhū tú yuè ér nà zhī suì bèi shū chǒng zòu wèi dì fēng yān

现代白话:文 襄遇诸途,悦而纳之,遂被殊宠,奏魏帝封呢。

wén xiāng wèi cuī jì shū yuē ěr yóu lái wèi wǒ qiú sè bù rú wǒ zì dé yī jué yì zhě

现代白话:文襄谓崔季舒曰:“你由来为我求 色,不如我自得一绝异者。

cuī xiān bì dāng zào zhí jiàn wǒ yì yǒu yǐ dài zhī

这句话大意是:崔暹必当造直谏,我亦有以待之。

jí xiān zī shì wén xiāng bù fù jiǎ yǐ yán sè

这句话大意是:”及暹谘事,文襄不 复假以颜色。

jū sān rì xiān huái cì zhuì zhī yú qián

这句话大意是:居三日,暹怀刺,坠之于前。

wén xiāng wèn hé yòng cǐ wèi

这句话大意是:文襄问:“何用此为?

xiān sǒng rán yuē wèi de tōng gōng zhǔ

这句话大意是:”暹悚然曰: “未得通公主。

wén xiāng dà yuè bǎ xiān bì rù jiàn yān

现代白话:”文襄大悦,把暹臂入见呢。

jì shū yǔ rén yuē cuī xiān cháng fèn wú nìng zài dà jiāng jūn qián měi yán shū fù hé shā

现代白话:季舒语人曰:“崔暹常忿我佞,在大 将军前,每言叔父合杀。

jí zì zuò tǐ nìng nǎi tǐ guò yú wú

现代白话:及自作体佞,乃体过于我。

yù yí tóng chǎn zǐ jìng yí xiān shì huáng mén láng cuī kuò wén xiāng yì xìng zhī jiē fēng gōng zhǔ

这句话大意是:”玉仪同产姊静仪,先适黄门 郎崔括,文襄亦幸之,皆封公主。

kuò fù zǐ yóu shì chāo shòu shǎng cì shén hòu yān

现代白话:括父子由是超授,赏赐甚厚呢。

wén xuān huáng hòu lǐ shì huì zǔ é zhào jùn li xī zōng nǚ yě

这句话大意是:文宣皇后李氏讳祖娥,赵郡李希宗女也。

róng dé shén měi

这句话大意是:容德甚美。

chū wèi tài qí yuán gōng fū rén

这句话大意是:初为太其原公夫人。

jí dì jiāng jiàn zhōng gōng

这句话大意是:及帝 将建中宫。

gāo lóng zhī gāo dé zhèng yán hàn fù rén bù kě wèi tiān xià mǔ yi gèng zé měi pèi

这句话大意是:高隆之、高德正言汉妇人不可为天下母,宜更择美配。

yáng yīn gù qǐng yī hàn wèi gù shì bù gǎi yuán fēi

这句话大意是:杨愔固请依汉、 魏故事,不改元妃。

ér dé zhèng yóu gù qǐng fèi hòu ér lì duàn zhāo yí yù yǐ jié xūn guì zhī yuán

这句话大意是:而德正犹固请废后而立段昭仪,欲以结勋贵之援。

dì jìng bù cóng ér lì hòu yān

现代白话:帝竟不从而 立后呢。

dì hǎo chuí tà pín yù nǎi zhì yǒu shā lù zhě wéi hòu dú jiā lǐ jìng

这句话大意是:帝好捶挞嫔御,乃至有杀戮者,唯后独家礼敬。

tiān bǎo shí nián gǎi wéi kě hè dūn huáng hòu

这句话大意是:天保十年,改为可贺敦皇 后。

xiào zhāo jí wèi jiàng jū zhāo xìn gōng hào zhāo xìn huáng hòu

这句话大意是:孝昭即位,降居昭信宫,号昭信皇后。

wǔ chéng jiàn zuò bī hòu yín luàn yún ruò bù xǔ wǒ dāng shā ěr r

现代白话:武成践阼,逼后淫乱云:“若不许我, 当杀你儿。

hòu jù cóng zhī

这句话大意是:”后惧,从之。

hòu yǒu shēn tài yuán wáng shào dé zhì gé bù dé jiàn

这句话大意是:后有娠,太原王绍德至阁,不得见。

yùn yuē r qǐ bù zhī yá

这句话大意是:愠曰:“儿岂不知 邪?

zǐ zǐ fù dà gù bú jiàn r

这句话大意是:姊姊腹大,故不见儿。

hòu wén zhī dà cán yóu shì shēng nǚ bù jǔ

这句话大意是:”后闻之大惭,由是生女不举。

dì héng dāo gòu yuē ěr shā wǒ nǚ wǒ hé bù shā ěr r

现代白话:帝横刀诟曰:“你杀我 女,我何不杀你儿?

duì hòu qián zhù shā shào dé

这句话大意是:”对后前筑杀绍德。

hòu dà kū dì yù nù luǒ hòu luàn wō tà zhī hào tiān bù yǐ

这句话大意是:后大哭,帝愈怒,裸后乱挝挞之,号天不 已。

shèng yǐ juàn náng liú xiě lín lù tóu zhū qú shuǐ liáng jiǔ nǎi sū dú chē zǎi sòng miào shèng ní sì

这句话大意是:盛以绢囊,流血淋漉,投诸渠水,良久乃苏,犊车载送妙胜尼寺。

hòu xìng ài fó fǎ yīn cǐ wèi ní

这句话大意是:后性爱佛法, 因此为尼。

qí wáng rù guān duò shí de hái zhào jùn

这句话大意是:齐亡,入关,隋时得还赵郡。

duàn zhāo yí sháo mèi yě

这句话大意是:段昭仪,韶妹也。

hūn xī sháo qī yuán shì wèi sú nòng nǚ xù fǎ xì wén xuān wén xuān xián zhī

这句话大意是:婚夕,韶妻元氏为俗弄女婿法戏文宣,文宣衔之。

hòu yīn fā nù wèi sháo yuē wǒ huì shā ěr fù

现代白话:后因发怒, 谓韶曰:“我会杀你妇!

yuán shì jù nì lóu tài hòu jiā zhōng wén xuān shì bù gǎn chū

这句话大意是:”元氏惧,匿娄太后家,终文宣世不敢出。

zhāo yí cái sè jiān měi lǐ yù dài tóng zhèng dí

这句话大意是:昭仪才色兼美, 礼遇殆同正嫡。

hòu zhǔ shí gǎi shì lù shàng shū táng yōng

这句话大意是:后主时,改适录尚书唐邕。

wáng pín zhě láng yá rén yě

这句话大意是:王嫔者,琅邪人也。

pín zǐ xiān shì cuī xiū wén xuān bìng xìng zhī

这句话大意是:嫔姊先适崔修,文宣并幸之。

shuò shuò jiàng qí fū jiā chāo yòng xiū wéi shàng shū láng

这句话大意是:数数降其夫家,超用修为尚 书郎。

xuē pín zhě běn chàng jiā nǚ yě

这句话大意是:薛嫔者,本倡家女也。

nián shí sì wǔ shí wèi qīng hé wáng yuè suǒ hǎo

这句话大意是:年十四五时,为清河王岳所好。

qí fù qiú nèi gōng zhōng dà bèi bì chǒng

这句话大意是:其父求内宫中,大被嬖 宠。

qí zǐ yì jù jìn yù

这句话大意是:其姊亦俱进御。

wén xuān hòu zhī xiān yǔ yuè tōng yòu wèi qí fù qǐ sī tú gōng

这句话大意是:文宣后知先与岳通,又为其父乞司徒公。

dì dà nù xiān jù shā qí zǐ

这句话大意是:帝大怒,先锯杀其姊。

xuē pín dāng shí yǒu shēn guò chǎn yì cóng lù

这句话大意是:薛嫔当时有娠,过产亦从戮。

xiào zhāo huáng hòu yuán shì kāi fǔ yuán mán nǚ yě

这句话大意是:孝昭皇后元氏,开府元蛮女也。

chū wèi cháng shān wáng fēi tiān bǎo mò cì xìng bù liù gū

这句话大意是:初为常山王妃,天保末,赐姓步六孤。

xiào zhāo jí wèi lì wèi huáng hòu

这句话大意是:孝昭即 位,立为皇后。

dì bēng cóng zǐ gōng zhī yè

这句话大意是:帝崩,从梓宫之邺。

shǐ dù fén qiáo wǔ chéng wén hòu yǒu jī yào zhuī suǒ zhī bù dé shǐ yān rén jiù chē dùn rǔ

这句话大意是:始度汾桥,武成闻后有奇药,追索之不得,使 阉人就车顿辱。

jiàng jū shùn chéng gōng

这句话大意是:降居顺成宫。

wǔ chéng jì shā lè líng wáng yuán bèi bì gé bù dé yǔ jiā xiāng zhī

这句话大意是:武成既杀乐陵王,元被閟隔,不得与家相知。

gōng wéi nèi hū yǒu fēi yǔ dì lìng jiǎn tuī de hòu fù xiōng shū xìn yuán mán yóu shì zuò miǎn guān

这句话大意是:宫闱内 忽有飞语,帝令检推,得后父兄书信,元蛮由是坐免官。

hòu yǐ qí wáng rù zhōu shì gōng zhōng

这句话大意是:后以齐亡,入周氏宫中。

suí wén dì zuò xiāng fàng hái shān dōng

这句话大意是:隋文帝作相,放还山东。

wǔ chéng huáng hòu hú shì ān dìng hú yán zhī nǚ

这句话大意是:武成皇后胡氏,安定胡延之女。

qí mǔ fàn yáng lú dào yuē nǚ

这句话大意是:其母范阳卢道约女。

chū huái yùn yǒu hú sēng yì mén yuē cǐ zhái hù lú zhōng yǒu yuè

这句话大意是:初怀孕,有胡僧诣门曰: “此宅瓠芦中有月。

jì ér shēng hòu

这句话大意是:”既而生后。

tiān bǎo chū xuǎn wèi zhǎng guǎng wáng fēi

这句话大意是:天保初,选为长广王妃。

chǎn hòu zhǔ rì yǒu xiāo míng yú chǎn zhàng shàng

这句话大意是:产后主日,有鸮鸣于产 帐上。

wǔ chéng bēng zūn wèi huáng tài hòu

这句话大意是:武成崩,尊为皇太后。

lù ǎo jí hé shì kāi mì móu shā zhào jùn wáng ruì chū lóu dìng yuǎn gāo wén yáo wèi cì shǐ

这句话大意是:陆媪及和士开密谋杀赵郡王睿,出娄定远、高文遥为 刺史。

hé lù chǎn shì tài hòu wú suǒ bù zhì

这句话大意是:和、陆谄事太后,无所不至。

chū wǔ chéng shí hòu yǔ zhū yān rén xiè xiá

这句话大意是:初,武成时,后与诸阉人亵狎。

wǔ chéng chǒng xìng hé shì kāi

这句话大意是:武成宠幸和士 开。

měi yǔ hòu wò shuò yīn cǐ yǔ hòu jiān tōng

这句话大意是:每与后握槊,因此与后奸通。

zì wǔ chéng bēng hòu shǔ chū yì fó sì yòu yǔ shā mén yù xiàn tōng

这句话大意是:自武成崩后,数出诣佛寺,又与沙门昙献通。

bù jīn qián yú xiàn dù xià yòu guà bǎo zhuāng hú chuáng yú xiàn wū bì wǔ chéng píng shēng zhī suǒ yù yě

这句话大意是:布 金钱于献度下,又挂宝装胡床于献屋壁,武成平生之所御也。

nǎi zhì bǎi sēng yú nèi diàn tuō yǐ tīng jiǎng rì yè yǔ yù xiàn qǐn chǔ

这句话大意是:乃置百僧于内殿,托 以听讲,日夜与昙献寝处。

yǐ xiàn wèi zhāo xuán tǒng

这句话大意是:以献为昭玄统。

sēng tú yáo zhǐ tài hòu yǐ nòng yù xiàn nǎi zhì wèi zhī wèi tài shàng zhě

这句话大意是:僧徒遥指太后以弄昙献,乃至谓之为太 上者。

dì wén tài hòu bù jǐn ér wèi zhī xìn

这句话大意是:帝闻太后不谨,而未之信。

hòu cháo tài hòu jiàn èr shǎo ní yuè ér zhào zhī nǎi nán zǐ yě

这句话大意是:后朝太后,见二少尼,悦而召之,乃男子也。

yú shì yù xiàn shì yì fā jiē fú fǎ

这句话大意是:于 是昙献事亦发,皆伏法。

bìng shā yuán shān wáng sān jùn jūn jiē tài hòu zhī suǒ nì yě

这句话大意是:并杀元山王三郡君,皆太后之所昵也。

dì zì jìn yáng fèng tài hòu hái yè zhì zǐ mò zú yù dà fēng

这句话大意是:帝自晋阳奉太后还 邺,至紫陌,卒遇大风。

jiān shè rén wèi sēng jiā míng fēng jiǎo

这句话大意是:兼舍人魏僧伽明风角。

zòu yán jí shí dāng yǒu bào nì shì

这句话大意是:奏言:“即时当有暴逆事。

dì zhà yún yè zhōng yǒu jí wān gōng chán shāo chí rù nán chéng

这句话大意是:”帝诈 云邺中有急,弯弓缠弰,驰入南城。

lìng shān zhǎng yóng yōu tài hòu běi gōng

这句话大意是:令邓长颙幽太后北宫。

réng yǒu chì nèi wài zhū qīn yī bù de yǔ tài hòu xiāng jiàn

这句话大意是:仍有敕,内外诸亲一不 得与太后相见。

jiǔ zhī dì yíng fù tài hòu

这句话大意是:久之,帝迎复太后。

tài hòu chū wén shǐ zhě zhì dà jīng lǜ yǒu bù cè

这句话大意是:太后初闻使者至,大惊,虑有不测。

měi tài hòu shè shí dì yì bù gǎn cháng

这句话大意是:每太后设 食,帝亦不敢尝。

zhōu shǐ yuán wěi lái pìn zuò shù xíng fù xù zhèng zhuāng gōng kè duàn ér qiān jiāng shì

这句话大意是:周使元伟来聘,作《述行赋》,叙郑庄公克段而迁姜氏。

wén suī bù gōng dāng shí shēn yǐ wéi kuì

这句话大意是:文虽不 工,当时深以为愧。

qí wáng rù zhōu zì xíng jiān huì

这句话大意是:齐亡,入周,恣行奸秽。

kāi huáng zhōng cú

这句话大意是:开皇中殂。

hóng dé fū rén lǐ shì zhào jùn li shū ràng nǚ yě

这句话大意是:弘德夫人李氏,赵郡李叔让女也。

chū wèi wèi jìng dì pín wǔ chéng nà yān

现代白话:初为魏静帝嫔,武成纳呢。

shēng nán yáng wáng rén shèng wèi tài fēi

这句话大意是:生南阳王仁盛, 为太妃。

zǐ wèi nán ān wáng sī fēi zuò fu fǎn yǐ shāo sǐ

这句话大意是:姊为南安王思妃,坐夫反,以烧死。

tài fēi wén zhī fā kuáng ér hōng

这句话大意是:太妃闻之,发狂而薨。

wén xuān wáng pín jí zhōng rén lú lēi chā mèi wǔ chéng bìng yǐ wéi pín

这句话大意是:文宣王嫔及中人卢勒叉妹,武成并以为嫔。

wǔ chéng bēng hòu hú hòu lìng èr pín zì shā

这句话大意是:武成崩后,胡后令二嫔自杀。

èr pín bēi kū hòu zhǔ wèi zhī cè chuàng

这句话大意是:二嫔 悲哭,后主为之恻怆。

sī yí yī wù lìng chū wài bì yān

现代白话:私遗衣物,令出外避呢。

lú yǎng huái nán wáng hòu wèi tài fēi

这句话大意是:卢养淮南王,后为太妃。

yòu yǒu mǎ pín yì de xìng wèi hòu suǒ dù zì yì sǐ

这句话大意是:又有马嫔,亦得幸,为后所妒,自缢死。

péng róng rèn xiáng bìng yǒu nǚ yīn zuò fù xiōng shì jiē rù gōng wéi wén xuān suǒ xìng

这句话大意是:彭荣、任祥并有女,因坐父兄事,皆入宫,为文宣所幸。

wǔ chéng yǐ péng wèi fū rén yǎng qí ān wáng rèn shēng dān yáng wáng bìng wèi tài fēi

这句话大意是:武成以彭为夫人,养 齐安王,任生丹杨王,并为太妃。

hòu zhǔ huáng hòu hú lǜ shì zuǒ chéng xiàng guāng zhī nǚ yě

这句话大意是:后主皇后斛律氏,左丞相光之女也。

chū wèi huáng tài zǐ fēi hòu zhǔ shòu shàn lì wèi huáng hòu

这句话大意是:初为皇太子妃,后主受禅,立为皇后。

wǔ píng sān nián zhēng yuè shēng nǚ

这句话大意是:武 平三年正月,生女。

dì yù yuè guāng zhà chēng shēng nán wèi zhī dà shè

这句话大意是:帝欲悦光,诈称生男,为之大赦。

guāng zhū hòu fèi zài bié gōng hòu lìng wèi ní

这句话大意是:光诛,后废在别宫,后令为 尼。

qí miè jià wèi kāi fǔ yuán rén qī

这句话大意是:齐灭,嫁为开府元仁妻。

hòu zhǔ huáng hòu hú shì lǒng dōng wáng zhǎng rén nǚ yě

这句话大意是:后主皇后胡氏,陇东王长仁女也。

hú tài hòu shī mǔ yí zhī dào shēn yǐ wéi kuì yù qiú yuè hòu zhǔ gù shì hòu yú gōng zhōng

这句话大意是:胡太后失母仪之道,深以为愧,欲求悦后主, 故饰后于宫中。

lìng dì jiàn zhī

这句话大意是:令帝见之。

dì guǒ yuè lì wèi hóng dé fū rén jìn zuǒ zhāo yí dà bèi chǒng ài

这句话大意是:帝果悦,立为弘德夫人,进左昭仪,大被宠爱。

hú lǜ hòu fèi lù ǎo yù yǐ mù fū rén dài zhī tài hòu bù xǔ

这句话大意是:斛律后 废,陆媪欲以穆夫人代之,太后不许。

zǔ xiào zhēng qǐng lì hú zhāo yí suì dēng wèi huáng hòu

这句话大意是:祖孝征请立胡昭仪,遂登为皇后。

lù ǎo jì fēi quàn lì yòu yì zài mù fū rén qí hòu yú tài hòu qián zuò sè ér yán yuē hé wù qīn zhí nǚ zuò rú cǐ yǔ yán

这句话大意是:陆媪既非 劝立,又意在穆夫人,其后于太后前作色而言曰:“何物亲侄女,作如此语言!

tài hòu wèn yǒu hé yán

这句话大意是:” 太后问有何言。

yuē bù kě dào

这句话大意是:曰:“不可道。

gù wèn zhī nǎi yuē yǔ dà jiā yún tài hòu xíng duō fēi fǎ bù kě yǐ xun

现代白话:”固问之,乃曰:“语大家云,太后行多非法,不 能够训。

tài hòu dà nù huàn hòu chū lì tì qí fā sòng lìng huán jiā

这句话大意是:”太后大怒,唤后出,立剃其发,送令还家。

dì sī zhī měi zhì shī yǐ tōng yì

这句话大意是:帝思之,每致诗以通意。

hòu yǔ hú lǜ fèi hòu jù zhào rù nèi

这句话大意是:后 与斛律废后俱召入内。

shù rì ér yè bù shǒu hòu yì gǎi jià yún

这句话大意是:数日而邺不守,后亦改嫁云。

hòu zhǔ huáng hòu mù shì míng yá lì běn hú lǜ hòu cóng bì yě

这句话大意是:后主皇后穆氏,名邪利,本斛律后从婢也。

mǔ míng qīng xiāo běn mù zi lún bì yě zhuǎn rù shì zhōng sòng qīn dào jiā jiān sī ér shēng hòu mò zhī shì zú huò yún hòu jí qīn dào nǚ zǐ yě

这句话大意是:母名轻霄,本穆子伦婢也,转入侍 中宋钦道家,奸私而生后,莫知氏族,或云后即钦道女子也。

xiǎo zì huáng huā hòu zì shè lì

这句话大意是:小字黄花,后字舍利。

qīn dào fù dù qīng xiāo miàn qíng wèi sòng zì

这句话大意是:钦道妇妒,轻霄面黥为宋字。

qīn dào fú zhū huáng huā yīn cǐ gù gōng

这句话大意是:钦道伏诛,黄花因此故宫。

yǒu xìng yú hòu zhǔ gōng nèi chēng wéi shè lì dà jiān

这句话大意是:有幸于后主,宫内称为 “舍利大监”。

nǚ shì zhōng lù tài jī zhī qí chǒng yǎng yǐ wéi nǚ jiàn wèi hóng dé fū rén

这句话大意是:女侍中陆太姬知其宠,养以为女,荐为弘德夫人。

wǔ píng yuán nián liù yuè shēng huáng zǐ héng

这句话大意是:武平元年六月, 生皇子恒。

yú shí hòu zhǔ wèi yǒu chǔ sì lù yīn jié dài yǐ chén fǔ zhī rèn bù kě wú zhǔ

这句话大意是:于时后主未有储嗣,陆阴结待,以臣抚之任不可无主。

shí huáng hòu hú lǜ shì chéng xiàng guāng zhī nǚ yě lǜ qí huái hèn xiān lìng mǔ yǎng zhī lì wèi huáng tài zǐ

这句话大意是:时皇后斛律氏, 丞相光之女也,虑其怀恨,先令母养之立为皇太子。

lù yǐ guó xìng zhī zhòng mù lù xiāng duì yòu zòu cì xìng mù shì

这句话大意是:陆以国姓之重,穆、陆相对, 又奏赐姓穆氏。

hú shù rén zhī fèi yě lù yǒu zhù yān

现代白话:胡庶人之废也,陆有助呢。

gù suì lì wèi huáng hòu dà shè

这句话大意是:故遂立为皇后,大赦。

chū yǒu zhé chōng jiāng jūn yuán zhèng liè yú yè chéng dōng shuǐ zhōng de xǐ yǐ xiàn wén yuē tiān huáng hòu xǐ gài shí shì suǒ zuò

这句话大意是:初,有折冲将军 元正烈,于邺城东水中得玺以献,文曰“天皇后玺”,盖石氏所作。

zhào shū bān gào yǐ wèi mù hòu zhī ruì yān

现代白话:诏书颁告,以 为穆后之瑞呢。

wǔ chéng wèi hú hòu zào zhēn zhū qún kù suǒ fèi bù kě chēng jì bèi huǒ shāo

这句话大意是:武成为胡后造真珠裙裤,所费不可称计,被火烧。

hòu zhǔ jì lì mù huáng hòu fù wèi yíng zhī

这句话大意是:后主既立穆皇后, 复为营之。

shǔ zhōu wǔ zāo tài hòu sàng zhào shì zhōng xuē gū kāng mǎi děng wéi diào shǐ yòu qiǎn shāng hú jī jǐn cǎi sān wàn shū yǔ diào shǐ tóng wǎng

这句话大意是:属周武遭太后丧,诏侍中薛孤、康买等为吊使,又遣商胡赍锦彩三万疋 与吊使同往。

yù shì zhēn zhū wèi huáng hòu zào qī bǎo chē

这句话大意是:欲市真珠,为皇后造七宝车。

zhōu rén bù yǔ jiāo yì rán ér jìng zào yān

现代白话:周人不与交易,然而竟造呢。

xiān shì tóng yáo yuē huáng huā shì yù luò qīng shāng mǎn bēi zhuó

这句话大意是:先是,童 谣曰:“黄花势欲落,清觞满杯酌。

yán huáng huā bù jiǔ yě

这句话大意是:”言黄花不久也。

hòu zhǔ zì lì mù hòu yǐ hòu hūn yǐn wú dù gù yún qīng shāng mǎn bēi zhuó

这句话大意是:后主自立穆后以后,昏饮无 度,故云“清觞满杯酌”。

lù xi luò tí pó zhào gǎi xìng wèi mù

这句话大意是:陆息骆提婆,诏改姓为穆;。

lù tài jī

这句话大意是:陆,太姬。

jiē yǐ huáng hòu gù yě

这句话大意是:皆以皇后故也。

hòu jì yǐ lù wèi mǔ tí pó wèi jiā gèng bù cǎi qīng xiāo

这句话大意是:后既以陆为母,提婆为家,更不采轻霄。

qīng xiāo hòu zì liáo miàn yù qiú jiàn wèi tài jī lù ǎo shǐ jìn zhǎng zhī jìng bù dé jiàn

这句话大意是:轻霄后自疗面,欲求见,为太姬陆媪使禁 掌之,竟不得见。

féng shū fēi míng xiǎo lián dà mù hòu cóng bì yě

这句话大意是:冯淑妃名小怜,大穆后从婢也。

mù hòu ài shuāi yǐ wǔ yuè wǔ rì jìn zhī hào yuē xù mìng

这句话大意是:穆后爱衰,以五月五日进之,号曰“续命”。

huì xiá néng dàn pí pá gōng gē wǔ

这句话大意是:慧黠能弹琵琶,工歌舞。

hòu zhǔ huò zhī zuò zé tóng xí chū zé bìng mǎ yuàn de shēng sǐ yī chù

这句话大意是:后主惑之,坐则同席,出则并马,愿得生死一处。

mìng shū fēi chù lóng jī táng shū fēi è cáo zhāo yí suǒ cháng jū yě xī lìng fǎn huàn qí de

这句话大意是:命淑妃 处隆基堂,淑妃恶曹昭仪所常居也,悉令反换其地。

zhōu shī zhī qǔ píng yáng dì liè yú sān duī jìn zhōu jí gào jí

这句话大意是:周师之取平阳,帝猎于三堆, 晋州亟告急。

dì jiāng hái shū fēi qǐng gèng shā yī wéi dì cóng qí yán

这句话大意是:帝将还,淑妃请更杀一围,帝从其言。

shí zhě yǐ wéi hòu zhǔ míng wěi shā wéi yán fēi jí zhēng

这句话大意是:识者以为后主名纬,杀围言非 吉征。

jí dì zhì jìn zhōu chéng yǐ yù méi yǐ

现代白话:及帝至晋州,城已欲没了。

zuò dì dào gōng zhī chéng xiàn shí yú bù jiàng shì chéng shì yù rù

这句话大意是:作地道攻之,城陷十余步,将士乘势欲入。

dì chì qiě zhǐ zhào shū fēi gòng guān zhī

这句话大意是:帝敕 且止,召淑妃共观之。

shū fēi zhuāng diǎn bù huò shí zhì

这句话大意是:淑妃妆点,不获时至。

zhōu rén yǐ mù jù sāi chéng suì bù xià

这句话大意是:周人以木拒塞,城遂不下。

jiù sú xiāng chuán jìn zhōu chéng xi shí shàng yǒu shèng rén jī shū fēi yù wǎng guān zhī

这句话大意是:旧俗相传, 晋州城西石上有圣人迹,淑妃欲往观之。

dì kǒng nǔ shǐ jí qiáo gù chōu gōng chéng mù zào yuǎn qiáo jiān zuò shè rén yǐ bù sù chéng shòu fá

这句话大意是:帝恐弩矢及桥,故抽攻城木造远桥,监作 舍人以不速成受罚。

dì yǔ shū fēi dù qiáo qiáo huài zhì yè nǎi hái

这句话大意是:帝与淑妃度桥,桥坏,至夜乃还。

chēng fēi yǒu gōng xūn jiāng lì wèi zuǒ huáng hòu jí lìng shǐ chí qǔ yī dí děng huáng hòu fú yù

这句话大意是:称妃有功勋,将立为左皇后, 即令使驰取祎翟等皇后服御。

réng yǔ zhī bìng qí guān zhàn dōng piān shǎo què shū fēi bù yuē jūn bài yǐ

现代白话:仍与之并骑观战,东偏少却,淑妃怖曰:“军败了!

dì suì yǐ shū fēi bēn hái

这句话大意是:” 帝遂以淑妃奔还。

zhì hóng dòng shù shū fēi fāng yǐ fěn jìng zì wán hòu shēng luàn chàng zéi zhì yú shì fù zǒu

这句话大意是:至洪洞戍,淑妃方以粉镜自玩,后声乱唱贼至,于是复走。

nèi cān zì jìn yáng yǐ huáng hòu yī zhì dì wèi àn pèi mìng shū fēi zhe zhī rán hòu qù

这句话大意是:内参 自晋阳以皇后衣至,帝为按辔,命淑妃著之,然后去。

dì bēn yè tài hòu hòu zhì dì bù chū yíng

这句话大意是:帝奔邺,太后后至,帝不出 迎;。

shū fēi jiāng zhì záo chéng běi mén chū shí lǐ yíng zhī

这句话大意是:淑妃将至,凿城北门出十里迎之。

fù yǐ shū fēi bēn qīng zhōu

这句话大意是:复以淑妃奔青州。

hòu zhǔ zhì cháng ān qǐng zhōu wǔ dì qǐ shū fēi dì yuē zhèn shì tiān xià rú tuō xǐ yī lǎo yù qǐ yǔ gōng xī yě

这句话大意是:后主至长安,请周武帝乞 淑妃,帝曰:“朕视天下如脱屣,一老妪岂与公惜也!

réng yǐ cì zhī

这句话大意是:”仍以赐之。

jí dì yù hài yǐ shū fēi cì dài wáng dá shén bì zhī

这句话大意是:及帝遇害,以淑妃赐代王达,甚嬖之。

shū fēi dàn pí pá yīn xián duàn zuò shī yuē suī méng jīn rì chǒng yóu yì xī shí lián

这句话大意是:淑妃弹琵琶,因弦断,作诗曰:“虽蒙 今日宠,犹忆昔时怜。

yù zhī xīn duàn jué yīng kàn jiāo shàng xián

这句话大意是:欲知心断绝,应看胶上弦。

dá fēi wèi shū fēi suǒ zèn jǐ zhì yú sǐ

这句话大意是:”达妃为淑妃所谮,几致于死。

suí wén dì jiāng cì dá fēi xiōng li xún lìng zhe bù qún pèi chōng

这句话大意是:隋文帝将赐达妃兄李询,令著布裙配舂。

xún mǔ bī lìng zì shā

这句话大意是:询母逼令自杀。

hòu zhǔ yǐ li zǔ qīn nǚ wèi zuǒ zhāo yí jìn wèi zuǒ é yīng

这句话大意是:后主以李祖钦女为左昭仪,进为左娥英。

péi shì wèi yòu é yīng

这句话大意是:裴氏为右娥英。

é yīng zhě jiān qǔ shùn fēi é huáng nǚ yīng míng yáng xiū zhī suǒ zhì

这句话大意是:娥英者,兼取舜妃娥 皇、女英名,阳休之所制。

lè rén cáo sēng nú jìn èr nǚ dà zhě wǔ zhǐ bāo miàn pí

这句话大意是:乐人曹僧奴进二女,大者忤旨,剥面皮;。

shǎo zhě dàn pí pá wèi zhāo yí

这句话大意是:少者弹琵琶,为昭仪。

yǐ sēng nú wèi rì nán wáng

这句话大意是:以僧奴为日南 王。

sēng nú sǐ hòu yòu guì qí xiōng dì miào dá děng èr rén tóng rì jiē wèi jùn wáng

这句话大意是:僧奴死后,又贵其兄弟妙达等二人,同日皆为郡王。

wèi zhāo yí bié qǐ lóng jī táng jí wéi qǐ lì

这句话大意是:为昭仪别起隆基堂,极为 绮丽。

lù ǎo wū yǐ zuǒ dào suì shā zhī

这句话大意是:陆媪诬以左道,遂杀之。

yòu yǒu dǒng zhāo yí máo fū rén péng fū rén wáng fū rén xiǎo wáng fū rén èr lǐ fū rén jiē bì chǒng zhī

这句话大意是:又有董昭仪、毛夫人、彭夫人、王夫人、小王夫人、二李夫人,皆嬖宠之。

máo néng dàn zhēng běn hé shì kāi jiàn rù

这句话大意是:毛 能弹筝,本和士开荐入。

dì suǒ xìng péng fū rén yì yīn jì jìn

这句话大意是:帝所幸彭夫人,亦音妓进;。

sǐ yú jìn yáng zào fó sì yǔ zǒng chí xiāng liè

这句话大意是:死于晋阳,造佛寺,与总持相 埒。

yī li shì lì hù nǚ yǐ wǔ xián jìn

这句话大意是:一李是隶户女,以五弦进。

yī li jí xiào zhēn zhī nǚ yě

这句话大意是:一李即孝贞之女也。

xiǎo wáng shēng yī nán zhū yān rén zài bàng jiē méng cì gěi

这句话大意是:小王生一,男,诸阉人在傍, 皆蒙赐给。

máo xiōng sī ān chāo dēng wǔ wèi

这句话大意是:毛兄思安,超登武卫。

dǒng fù xián yì wéi zuò jūn zhǔ yóu zhāo yí yì chāo dēng kāi fǔ

这句话大意是:董父贤义,为作军主,由昭仪亦超登开府。

zì yú yīn shǔ duō zhì dà guān

这句话大意是:自余 姻属,多至大官。

zhōu wén huáng hòu yuán shì wèi xiào wǔ zhī mèi yě

这句话大意是:周文皇后元氏,魏孝武之妹也。

chū fēng píng yuán gōng zhǔ shì kāi fǔ zhāng huan

这句话大意是:初封平原公主,适开府张欢。

huan xìng tān cán yù hòu wú lǐ

这句话大意是:欢性贪残,遇后 无礼。

dì shā huan gǎi fēng hòu wèi féng yì gōng zhǔ yǐ pèi zhōu wén dì

这句话大意是:帝杀欢,改封后为冯翊公主,以配周文帝。

shēng xiào mǐn dì

这句话大意是:生孝闵帝。

wèi dà tǒng shí qī nián hōng

这句话大意是:魏大统十七年,薨。

gōng dì sān nián shí èr yuè hé zàng chéng líng

这句话大意是:恭帝三年十二月,合葬成陵。

xiào mǐn jiàn zuò zhuī zūn wèi wáng hòu

这句话大意是:孝闵践阼,追尊为王后。

wǔ chéng chū yòu zhuī zūn wèi huáng hòu

这句话大意是:武成初,又追尊为皇后。

wén xuān huáng hòu chì nú shì dài rén yě

这句话大意是:文宣皇后叱奴氏,代人也。

zhōu wén dì wèi chéng xiàng nà wèi jī shēng wǔ dì

这句话大意是:周文帝为丞相,纳为姬,生武帝。

tiān hé èr nián liù yuè zūn wèi huáng tài hòu

这句话大意是:天和二年六月, 尊为皇太后。

jiàn dé sān nián sān yuè bēng

这句话大意是:建德三年三月,崩。

wǔ yuè zàng yǒng gù líng

这句话大意是:五月,葬永固陵。

xiào mǐn huáng hòu yuán shì míng hú mó wèi wén dì dì wǔ nǚ yě

这句话大意是:孝闵皇后元氏,名胡摩,魏文帝第五女也。

chū fēng jìn ān gōng zhǔ

这句话大意是:初封晋安公主。

dì zhī wèi lüè yáng gōng yě shàng yān

现代白话:帝之为略阳公也, 尚呢。

jí jiàn zuò lì wèi wáng hòu

这句话大意是:及践阼,立为王后;。

dì bèi fèi hòu chū sú wèi ní

这句话大意是:帝被废,后出俗为尼。

jiàn dé chū wǔ dì zhū jìn gōng hù shàng dì zūn hào yǐ hòu wèi xiào mǐn huáng hòu jū chóng yì gōng

这句话大意是:建德初,武帝诛晋公护,上帝尊 号,以后为孝闵皇后,居崇义宫。

duò gé mìng hòu chū jū lǐ dì

这句话大意是:隋革命,后出居里第。

dà yè shí èr nián cú

这句话大意是:大业十二年,殂。

míng jìng huáng hòu dú gū shì tài bǎo wèi gōng xìn zhī cháng nǚ yě

这句话大意是:明敬皇后独孤氏,太保、卫公信之长女也。

dì zhī zài fān nà wèi fū rén

这句话大意是:帝之在籓,纳为夫人。

èr nián zhēng yuè lì wèi wáng hòu

这句话大意是:二年正月, 立为王后。

sì yuè bēng zàng zhāo líng

这句话大意是:四月,崩,葬昭陵。

wǔ chéng chū zhuī chóng wèi huáng hòu

这句话大意是:武成初,追崇为皇后。

míng dì bēng yǔ hòu hé zàng yān

现代白话:明帝崩,与后合葬呢。

wǔ chéng huáng hòu ā shǐ nà shì tū jué mù gǎn kè hán sì jīn zhī nǚ yě

这句话大意是:武成皇后阿史那氏,突厥木杆可汗俟斤之女也。

tū jué miè rú rú hòu jǐn yǒu sāi biǎo zhī de zhì líng zhōng xià

这句话大意是:突厥灭蠕蠕后,尽有塞表之地, 志陵中夏。

zhōu wén fāng yǔ qí rén zhēng héng

这句话大意是:周文方与齐人争衡。

jié yǐ wéi yuán

这句话大意是:结以为援。

sì jīn chū yù yǐ nǚ pèi dì jì ér huǐ zhī

这句话大意是:俟斤初欲以女配帝,既而悔之。

wǔ dì jí wèi qián hòu lèi qiǎn shǐ yān

现代白话:武帝即 位,前后累遣使呢。

bǎo dìng wǔ nián èr yuè zhào chén gōng chún

这句话大意是:保定五年二月,诏陈公纯。

xǔ gōng yú wén guì shén wǔ gōng dòu yì nán ān gōng yáng jiàn děng bèi huáng hòu wén wù jí xíng diàn bìng liù gōng yǐ xià yī bǎi èr shí rén zhì sì jīn yá suǒ yíng hòu

这句话大意是:许公于文贵、神武公窦毅、南安公 杨荐等,备皇后文物及行殿,并六宫以下一百二十人,至俟斤牙所迎后。

sì jīn yòu xǔ qí hūn jiāng yǒu yì zhì chún děng lèi qǐng bù dé fǎn mìng

这句话大意是:俟斤又许 齐婚,将有异志,纯等累请,不得反命。

huì léi fēng dà qǐ piāo huài qí qióng lú sì jīn dà jù yǐ wèi tiān qiǎn nǎi lǐ sòng hòu chún děng fèng zhī yǐ guī

这句话大意是:会雷风大起,飘坏其穹庐,俟斤大惧,以 为天谴,乃礼送后,纯等奉之以归。

tiān hé sān nián sān yuè zhì wǔ dì jiē yǐ qīn yíng zhī lǐ

这句话大意是:天和三年三月至,武帝接以亲迎之礼。

hòu yǒu zī mào shàn róng zhǐ dì shēn jìng lǐ yān

现代白话:后有姿 貌,善容止,帝深敬礼呢。

xuān dì jí wèi zūn hòu wèi huáng tài hòu

这句话大意是:宣帝即位,尊后为皇太后。

dà xiàng yuán nián èr yuè gǎi wéi tiān yuán huáng tài hòu

这句话大意是:大象元年二月,改为天元皇 太后。

èr nián èr yuè yòu zūn yuē tiān yuán shàng huáng tài hòu

这句话大意是:二年二月,又尊曰天元上皇太后。

xuān dì bēng jìng dì zūn wèi tài huáng tài hòu

这句话大意是:宣帝崩,静帝尊为太皇太后。

duò kāi huáng èr nián cú nián sān shí èr

这句话大意是:隋开皇二年, 殂,年三十二。

duò wén zhào yǒu sī bèi lǐ fù zàng hòu yú xiào líng

这句话大意是:隋文诏有司备礼,祔葬后于孝陵。

wǔ huáng hòu lǐ shì míng é zī chu rén yě

这句话大意是:武皇后李氏,名娥姿,楚人也。

yú jǐn píng jiāng líng hòu jiā bèi jí mò

这句话大意是:于谨平江陵,后家被籍没。

zhì cháng ān zhōu wén yǐ hòu cì wǔ dì

这句话大意是:至长安,周文以后 赐武帝。

hòu de qīn xìng shēng xuān dì

这句话大意是:后得亲幸,生宣帝。

xuān zhèng yuán nián qī yuè zūn wèi dì tài hòu

这句话大意是:宣政元年七月,尊为帝太后。

dà xiàng yuán nián èr yuè gǎi wéi tiān yuán dì tài hòu

这句话大意是:大象元年二月,改为天 元帝太后。

qī yuè yòu zūn wèi tiān huáng tài hòu

这句话大意是:七月,又尊为天皇太后。

èr nián èr yuè zūn wèi tiān yuán shèng huáng tài hòu

这句话大意是:二年二月,尊为天元圣皇太后。

xuān dì bēng jìng dì zūn wèi dà dì tài hòu

这句话大意是:宣帝崩,静帝 尊为大帝太后。

duò kāi huáng yuán nián sān yuè chū sú wèi ní gǎi míng cháng bēi

这句话大意是:隋开皇元年三月,出俗为尼,改名常悲。

bā nián cú yǐ ní lǐ zàng yú jīng chéng nán

这句话大意是:八年,殂,以尼礼葬于京 城南。

xuān huáng hòu yáng shì míng lì huá suí wén dì zhī cháng nǚ yě

这句话大意是:宣皇后杨氏名丽华,隋文帝之长女也。

dì zài dōng gōng wǔ dì wèi dì nà hòu wèi huáng tài zǐ fēi

这句话大意是:帝在东宫,武帝为帝纳后为皇太子妃。

xuān zhèng yuán nián rùn liù yuè bìng wèi huáng hòu

这句话大意是:宣政元年闰六月,并为皇后。

dì hòu zì chēng tiān yuán huáng dì hào hòu wèi tiān yuán huáng hòu

这句话大意是:帝后自称天元皇帝,号后为天元皇后。

xún yòu lì tiān huáng hòu jí zuǒ yòu huáng hòu yǔ wèi sì huáng hòu

这句话大意是:寻又立天皇后 及左右皇后,与为四皇后。

èr nián èr yuè zhào qǔ xiàng sì xīng yú shì hòu jí sān huáng hòu bìng jiā dà yān

现代白话:二年二月,诏取象四星,于是后及三皇后并加大呢。

cè shòu hòu wèi tiān yuán tài huáng hòu yòu lì tiān zhōng tài huáng hòu yǔ hòu wèi wǔ huáng hòu yān

现代白话:册 授后为天元大皇后,又立天中大皇后,与后为五皇后呢。

hòu xìng róu wǎn bù dù jì sì huáng hòu jí pín yù děng xián ài ér yǎng zhī

这句话大意是:后性柔婉,不妒忌,四皇 后及嫔御等咸爱而仰之。

dì hòu hūn bào zī shén xǐ nù guāi dù

这句话大意是:帝后昏暴滋甚,喜怒乖度。

cháng qiǎn hòu yù jiā zhī zuì hòu jìn zhǐ xiáng xián cí sè bù náo

这句话大意是:尝谴后,欲加之罪,后进止详 闲,辞色不挠。

dì dà nù suì cì hòu sǐ bī lìng zì yǐn jué

这句话大意是:帝大怒,遂赐后死,逼令自引决。

hòu mǔ dú gū shì wén zhī yì gé chén xiè kòu tóu liú xiě rán hòu de miǎn

这句话大意是:后母独孤氏闻之,诣阁陈谢,叩 头流血,然后得免。

dì bēng jìng dì zūn hòu wèi huáng tài hòu jū hóng shèng gōng

这句话大意是:帝崩,静帝尊后为皇太后,居弘圣宫。

chū xuān dì bù yù zhào duò wén dì rù jìn zhōng shì jí

这句话大意是:初,宣帝不豫,诏隋文 帝入禁中侍疾。

jí dà jiàn liú fǎng zhèng yì děng yīn jiǎo zhào yǐ suí wén dì shòu yí fǔ zhèng

这句话大意是:及大渐,刘昉、郑译等因矫诏以隋文帝受遗辅政。

hòu chū suī bù yù móu rán yǐ sì zhǔ yòu chōng kǒng quán zài tā zú bù lì yú jǐ wén fǎng yì yǐ xíng cǐ zhào xīn shén yuè

这句话大意是:后初虽不预谋, 然以嗣主幼冲,恐权在他族,不利于己,闻昉、译已行此诏,心甚悦。

hòu zhī duò wén yǒu yì tú yì pō bù píng

这句话大意是:后知隋文有 异图,意颇不平。

jí xíng chán dài fèn wǎn yù shén

这句话大意是:及行禅代,愤惋愈甚。

duò wén nèi shén kuì zhī

这句话大意是:隋文内甚愧之。

kāi huáng chū fēng hòu wéi lè píng gōng zhǔ

这句话大意是:开皇初,封后为乐平公主。

hòu yòu yì duó qí zhì hòu shì bù xǔ nǎi zhǐ

这句话大意是:后又议夺其志,后誓不许,乃止。

dà yè wǔ nián cóng yáng dì xìng zhāng yè cú yú hé xī

这句话大意是:大业五年,从炀帝幸张掖,殂于河西。

zhào hái jīng suǒ sī bèi lǐ fù zàng hòu yú dìng líng

这句话大意是:诏还京, 所司备礼,祔葬后于定陵。

xuān dì hòu zhū shì míng mǎn yuè wú rén yě

这句话大意是:宣帝后朱氏,名满月,吴人也。

qí jiā zuò shì mò rù dōng gōng

这句话大意是:其家坐事,没入东宫。

xuān dì zhī wèi tài zǐ hòu bèi xuǎn zhǎng yī fú dì zhào xìng zhī suì shēng jìng dì

这句话大意是:宣帝之为太子,后被选 掌衣服,帝召幸之,遂生静帝。

dà xiàng yuán nián sì yuè lì wèi tiān yuán dì hòu

这句话大意是:大象元年四月,立为天元帝后。

qī yuè gǎi wéi tiān huáng hòu

这句话大意是:七月,改为天皇后。

èr nián èr yuè yòu gǎi wéi tiān dà huáng hòu

这句话大意是:二年二月,又改为天大皇后。

hòu běn fēi liáng jiā zǐ yòu nián zhǎng yú dì shí yú suì shū jiàn wú chǒng

这句话大意是:后本非良家子,又年长于帝十余岁,疏贱无宠。

yǐ jìng dì gù tè zūn chóng zhī bān yà yáng huáng hòu yān

现代白话:以静 帝故,特尊崇之,班亚杨皇后呢。

xuān dì bēng jìng dì zūn hòu wèi dì tài hòu

这句话大意是:宣帝崩,静帝尊后为帝太后。

duò kāi huáng yuán nián èr yuè chū sú wèi ní gǎi míng fǎ jìng

这句话大意是:隋开皇元年二月, 出俗为尼,改名法静。

liù nián cú yǐ ní lǐ zàng yú jīng chéng xi

这句话大意是:六年,殂,以尼礼葬于京城西。

xuān dì hòu chén shì míng yuè yí zì yún yǐng chuān rén dà jiàng jūn shān tí zhī dì bā nǚ yě

这句话大意是:宣帝后陈氏,名月仪,自云颍川人,大将军山提之第八女也。

dà xiàng yuán nián liù yuè yǐ xuǎn rù gōng bài wèi dé fēi

这句话大意是:大象元年六月, 以选入宫,拜为德妃。

yuè yú rì lì wèi tiān zuǒ huáng hòu

这句话大意是:月余日,立为天左皇后。

èr nián èr yuè gǎi wéi tiān zuǒ tài huáng hòu

这句话大意是:二年二月,改为天左大皇后。

sān yuè yòu zhào yǐ kūn yí bǐ dé tǔ shù wéi wǔ sì dà huáng hòu wài zēng zhì tiān zhōng tài huáng hòu yī rén

这句话大意是:三月, 又诏以坤仪比德,土数惟五,四大皇后外,增置天中大皇后一人。

yú shì yǐ hòu wèi tiān zhōng tài huáng hòu

这句话大意是:于是以后为天中 大皇后。

dì bēng hòu chū sú wèi ní gǎi míng huá guāng

这句话大意是:帝崩,后出俗为尼,改名华光。

hòu yǒng huī chū zhōng

这句话大意是:后永徽初终。

fù shān tí běn ěr zhū zhào zhī lì

现代白话:父山提,本你朱兆之隶。

shì qí wèi tè jìn kāi fǔ dōng yǎn zhōu cì shǐ xiè yáng wáng

这句话大意是:仕齐,位特进、开府、东兖州刺史、谢阳王。

wǔ dì píng qí bài dà jiàng jūn fēng xī yáng gōng

这句话大意是:武帝平 齐,拜大将军,封淅阳公。

dà xiàng yuán nián yǐ hòu fù chāo shòu shàng zhù guó jìn yǔ guó gōng chú dà zōng bó

这句话大意是:大象元年,以后父超授上柱国,进鄅国公,除大宗伯。

xuān dì huáng hòu yuán shì míng lè shàng hé nán luò yáng rén kāi fǔ shèng zhī dì èr nǚ yě

这句话大意是:宣帝皇后元氏,名乐尚,河南洛阳人,开府晟之第二女也。

nián shí wǔ bèi xuǎn rù gōng bài guì fēi

这句话大意是:年十五,被选入宫, 拜贵妃。

dà xiàng yuán nián qī yuè lì wèi tiān yòu huáng hòu

这句话大意是:大象元年七月,立为天右皇后。

èr nián èr yuè gǎi wéi tiān yòu tài huáng hòu

这句话大意是:二年二月,改为天右大皇后。

dì bēng hòu chū jiā wèi ní gǎi míng huā shèng

这句话大意是:帝崩,后出 家为尼,改名华胜。

chū hòu yǔ chén huáng hòu tóng shí bèi xuǎn rù gōng jù bài wèi fēi

这句话大意是:初,后与陈皇后同时被选入宫,俱拜为妃;。

jí shēng hòu yòu tóng rì shòu cè

这句话大意是:及升后,又同日受 册。

dì chǒng yù èr hòu lǐ shù jūn děng nián chǐ fù tóng tè xiāng qīn ài

这句话大意是:帝宠遇二后,礼数均等,年齿复同,特相亲爱。

jí wèi ní hòu li zhū jí yù chí hòu bìng xiāng jì yǔn mò ér èr hòu zhēn guàn zhōng shàng cún

这句话大意是:及为尼后,李、朱及尉迟后并 相继殒殁,而二后贞观中尚存。

hòu fù shèng shǎo yǐ yuán shì zōng shì bài kāi fǔ

这句话大意是:后父晟,少以元氏宗室,拜开府。

dà xiàng yuán nián qī yuè yǐ hòu fù jìn wèi shàng zhù guó fēng yì guó gōng

这句话大意是:大象元年七月,以后父进位上柱国,封翼国 公。

xuān dì huáng hòu yù chí shì míng fán chì shǔ gōng jiǒng zhī sūn nǚ yě

这句话大意是:宣帝皇后尉迟氏名繁炽,蜀公迥之孙女也。

yǒu měi sè

这句话大意是:有美色。

chū shì qǐ gōng liàng zi xī yáng gōng wēn yǐ zōng fù lì rù cháo dì bī xìng zhī

这句话大意是:初适杞公亮子西阳公温, 以宗妇例入朝,帝逼幸之。

jí liàng móu nì dì zhū wēn zhuī hòu rù gōng bài zhǎng guì fēi

这句话大意是:及亮谋逆,帝诛温,追后入宫,拜长贵妃。

dà xiàng èr nián sān yuè lì wèi tiān zuǒ tài huáng hòu

这句话大意是:大象二年三 月,立为天左大皇后。

dì bēng hòu chū sú wèi ní gǎi míng huá dào

这句话大意是:帝崩,后出俗为尼,改名华道。

duò kāi huáng shí wǔ nián cú

这句话大意是:隋开皇十五年,殂。

jìng dì sī mǎ huáng hòu míng lìng jī zhù guó xíng yáng gōng xiāo nán zhī nǚ yě

这句话大意是:静帝司马皇后名令姬,柱国、荥阳公消难之女也。

dà xiàng yuán nián èr yuè xuān dì chuán wèi yú dì qī yuè wèi dì nà hòu wèi huáng hòu

这句话大意是:大象元年二月,宣帝传位于 帝,七月为帝纳后为皇后。

èr nián jiǔ yuè suí wén dì yǐ hòu fù bēn chén fèi hòu wèi shù rén

这句话大意是:二年九月,隋文帝以后父奔陈,废后为庶人。

hòu jià wèi duò sī zhōu cì shǐ li dān qī zhēn guàn chū yóu cún

这句话大意是:后嫁为隋 司州刺史李丹妻,贞观初犹存。

duò wén xiàn huáng hòu dú gū shì huì qié luō hé nán luò yáng rén zhōu dà sī mǎ wèi gōng xìn zhī nǚ yě

这句话大意是:隋文献皇后独孤氏,讳伽罗,河南洛阳人,周大司马、卫公信之女也。

xìn jiàn wén dì yǒu jī biǎo gù yǐ hòu qī yān

现代白话:信见文 帝有奇表,故以后妻呢。

shí nián shí sì

这句话大意是:时年十四。

dì yǔ hòu xiāng de shì wú yì shēng zhī zǐ

这句话大意是:帝与后相得,誓无异生之子。

hòu zǐ wèi zhōu míng dì hòu cháng nǚ wèi zhōu xuān dì hòu

这句话大意是:后姊为周明帝后, 长女为周宣帝后;。

guì qī zhī shèng mò yǔ wéi bǐ ér hòu měi qiān bēi zì shǒu

这句话大意是:贵戚之盛,莫与为比,而后每谦卑自守。

jí zhōu xuān dì bēng duò wén jū jìn zhōng zǒng bǎi kuí

这句话大意是:及周宣帝崩,隋文居禁 中,总百揆。

hòu shǐ li yuán tōng wèi wén dì yuē qí shòu zhī shì bì bù dé xià miǎn zhī

这句话大意是:后使李圆通谓文帝曰:“骑兽之势,必不得下,勉之!

jí dì shòu shàn lì wèi huáng hòu

这句话大意是:”及帝受禅, 立为皇后。

tū jué cháng yǔ zhōng guó jiāo shì yǒu míng zhū yī qiè jià zhí bā bǎi wàn

这句话大意是:突厥尝与中国交市,有明珠一箧,价直八百万;。

yōu zhōu zǒng guǎn yīn shòu bái hòu shì zhī

这句话大意是:幽州总管阴寿白后市之。

hòu yuē dāng jīn róng dí lǚ kòu jiàng shì bà láo wèi ruò yǐ bā bǎi wàn fēn shǎng yǒu gōng zhě

这句话大意是:后曰: “当今戎狄屡寇,将士罢劳,未若以八百万分赏有功者。

bǎi liáo wén ér bì hè

这句话大意是:”百寮闻而毕贺。

wén dì shén chǒng dàn zhī

这句话大意是:文帝甚 宠惮之。

dì měi lín cháo hòu zhé yǔ shàng fāng niǎn ér jìn zhì gé nǎi zhǐ

这句话大意是:帝每临朝,后辄与上方辇而进,至阁乃止。

shǐ gōng guān cì dì zhèng yǒu suǒ shī suí zé kuāng jiàn duō suǒ hóng yì

这句话大意是:使宫官伺帝,政有所失,随则 匡谏,多所弘益。

hou dì tuì cháo ér tóng fǎn yàn qǐn xiāng gù xīn rán

这句话大意是:候帝退朝而同反宴寝,相顾欣然。

hòu zǎo shī èr qīn cháng huái gǎn mù jiàn gōng qīng yǒu fù mǔ zhě měi wèi zhì lǐ yān

现代白话:后早失二亲,常怀感慕,见公 卿有父母者,每为致礼呢。

yǒu sī zòu yuē zhōu lǐ bǎi guān zhī qī mìng yú wáng hòu

这句话大意是:有司奏曰:“《周礼》,百官之妻,命于王后。

xiàn zhāng zài xī qǐng yī gǔ zhì

这句话大意是:宪章在 昔,请依古制。

hòu yuē yǐ fù rén yǔ zhèng huò cóng cǐ jiàn bù kě kāi qí yuán yě

这句话大意是:”后曰:“以妇人与政,或从此渐,不可开其源也。

bù xǔ

这句话大意是:”不许。

hòu měi wèi zhū gōng zhǔ yuē zhōu jiā gōng zhǔ lèi wú fù dé shī lǐ yú jiù gū lí báo rén gǔ ròu cǐ bù shùn shì ěr děng dāng jiè zhī

现代白话:后每 谓诸公主曰:“周家公主类无妇德,失礼于舅姑,离薄人骨肉,此不顺事,你等当 诫之。

hòu gū zǐ dū du cuī zhǎng rén fàn fǎ dāng zhǎn wén dì yǐ hòu gù miǎn zhī

这句话大意是:”后姑子都督崔长仁犯法当斩,文帝以后故免之。

hòu yuē guó jiā zhī shì yān kě gù sī

现代白话:后曰:“国家之事,呢可 顾私!

zhǎng rén jìng zuò sǐ

这句话大意是:”长仁竟坐死。

yì mǔ dì tuó yǐ māo guǐ wū gǔ zhòu zǔ yú hòu zuò dāng sǐ

这句话大意是:异母弟陀以猫鬼巫蛊咒诅于后,坐当死。

hòu sān rì bù shí wèi zhī qǐng mìng yuē tuó ruò dù zhèng hài mín zhě bù gǎn yán

这句话大意是:后三日不食,为之 请命曰:“陀若蠹政害民者,不敢言。

jīn zuò wèi qiè shēn qǐng qí mìng

这句话大意是:今坐为妾身,请其命。

tuó yú shì jiǎn sǐ yī děng

这句话大意是:”陀于是减死一等。

hòu yǎ xìng jiǎn yuē

这句话大意是:后雅性俭约。

dì cháng hé zhǐ lì yào xū hú fěn yī liǎng gōng nèi bù yòng qiú zhī jìng bù dé

这句话大意是:帝常合止利药,须胡粉一两,宫内不用,求之竟不得。

yòu yù cì zhù guó liú sōng qī zhī chéng yī lǐng gōng nèi yì wú

这句话大意是:又欲赐柱 国刘嵩妻织成衣领,宫内亦无。

shàng yǐ hòu bù hǎo huá lì shí qí qī bǎo chē jí jìng tái jué qiǎo lì shǐ huǐ chē ér yǐ jìng tái cì hòu

这句话大意是:上以后不好华丽,时齐七宝车及镜台绝巧丽,使毁 车而以镜台赐后。

hòu yǎ hǎo dú shū shí dá jīn gǔ fán yán shì jiē yǔ shàng yì hé gōng zhōng chēng wéi èr shèng

这句话大意是:后雅好读书,识达今古,凡言事皆与上意合,宫中称为二圣。

cháng mèng zhōu ā shǐ nà hòu yán shòu zuì xīn kǔ qiú yíng gōng dé

这句话大意是:尝 梦周阿史那后,言受罪辛苦,求营功德。

míng rì yán zhī shàng wèi lì sì zhuī fú yān

现代白话:明日言之,上为立寺追福呢。

hòu xiōng nǚ fu sǐ yú bīng zhōu hòu sǎo yǐ nǚ yǒu shēn qǐng bù fù zàng

这句话大意是:后兄女,夫 死于并州,后嫂以女有娠,请不赴葬。

hòu yuē fù rén shì fu hé róng bù wǎng

这句话大意是:后曰:“妇人事夫,何容不往!

qí gū zài yi zì zī zhī

这句话大意是:其姑在,宜 自谘之。

gū bù xǔ nǚ suì xíng

这句话大意是:”姑不许,女遂行。

hòu pō rén ài měi wén dà lǐ jué qiú wèi cháng bù liú tì

这句话大意是:后颇仁爱,每闻大理决囚,未尝不流涕。

rán xìng yóu dù jì hòu gōng mò gǎn jìn yù

这句话大意是:然性尤妒忌,后宫莫敢进御。

yù chí jiǒng nǚ sūn yǒu měi sè xiān zài gōng zhōng dì yú rén shòu gōng jiàn ér yuè zhī yīn de xìng

这句话大意是:尉迟迥 女孙有美色,先在宫中,帝于仁寿宫见而悦之,因得幸。

hòu cì dì tīng cháo yīn shā zhī

这句话大意是:后伺帝听朝,阴杀之。

shàng dà nù dān qí cóng yuàn zhōng chū bù yóu jìng lù rù shān gǔ jiān sān shí yú lǐ

这句话大意是:上 大怒,单骑从苑中出,不由径路,入山谷间三十余里。

gāo jiǒng yáng sù děng zhuī jí kòu mǎ jiàn

这句话大意是:高颎、杨素等追及,扣马谏。

dì tài xī yuē wú guì wèi tiān zǐ bù dé zì yóu

现代白话:帝太息曰:“我贵为天子,不得自由!

gāo jiǒng yuē bì xià qǐ yǐ yī fù rén ér qīng tiān xià

这句话大意是:”高颎曰:“陛下岂以一妇人而轻天下?

dì yì shǎo jiě zhù mǎ liáng jiǔ yè fāng hái gōng

这句话大意是:” 帝意少解,驻马良久,夜方还宫。

hòu hou shàng yú gé nèi jí dì zhì liú tì bài xiè

这句话大意是:后候上于阁内,及帝至,流涕拜谢。

jiǒng sù děng hé jiě zhī shàng zhì jiǔ jí huān

这句话大意是:颎、素等和 解之,上置酒极欢。

hòu zì cǐ yì pō zhé

这句话大意是:后自此意颇折。

chū hòu yǐ gāo jiǒng shì fù zhī jiā kè shén jiàn qīn lǐ

这句话大意是:初,后以高颎是父之家客,甚见亲礼。

zhì shì wén jiǒng wèi jǐ wèi yī fù rén yīn yǐ xián hèn

这句话大意是:至是,闻颎谓己为一妇人,因以衔恨。

yòu yǐ jiǒng fū rén sǐ qí qiè shēng nán yì bù shàn zhī jiàn jiā zèn huǐ

这句话大意是:又以颎夫人死,其妾生男,益不善之,渐加谮毁。

dì yì měi shì wéi hòu yán shì yòng

这句话大意是:帝亦每事唯后言是用。

hòu jiàn zhū wáng jí cháo shì yǒu qiè yùn zhě bì quàn dì chì zhī

这句话大意是:后见诸王 及朝士有妾孕者,必劝帝斥之。

shí huáng tài zǐ duō nèi chǒng fēi yuán shì bào hōng hòu yì tài zǐ ài qiè yún shì hài zhī

这句话大意是:时皇太子多内宠,妃元氏暴薨,后意太子爱妾云氏 害之。

yóu shì fěng dì chù gāo jiǒng jìng fèi tài zǐ lì jìn wáng guǎng jiē hòu zhī móu yě

这句话大意是:由是讽帝,黜高颎,竟废太子立晋王广,皆后之谋也。

rén shòu èr nián bā yuè jiǎ zǐ rì yùn sì zhòng

这句话大意是:仁寿二年八月甲子,日晕四重。

jǐ sì

这句话大意是:己巳。

tài bái fàn xuān yuán

这句话大意是:太白犯轩辕。

qí yè hòu bēng yú yǒng ān gōng shí nián wǔ shí jiǔ zàng yú tài líng

这句话大意是:其夜,后崩于永安宫,时 年五十九,葬于太陵。

qí hòu xuān huá fū rén chén shì róng huá fū rén cài shì jù yǒu chǒng dì pō huò zhī yóu shì fā jí

这句话大意是:其后宣华夫人陈氏、容华夫人蔡氏俱有宠,帝颇惑之,由是 发疾。

jí wēi dǔ wèi shì zhě yuē shǐ huáng hòu zài wú bù jí cǐ yún

现代白话:及危笃,谓侍者曰“使皇后在,我不及此”云。

xuān huá fū rén chén shì chén xuān dì nǚ yě

这句话大意是:宣华夫人陈氏,陈宣帝女也。

xìng cōng huì zī mào wú shuāng

这句话大意是:性聪慧,姿貌无双。

jí chén miè pèi yè tíng hòu xuǎn rù gōng wèi pín

这句话大意是:及陈灭,配掖庭,后选入宫 为嫔。

shí dú gū huáng hòu xìng dù hòu gōng hǎn de jìn yù wéi chén shì yǒu chǒng

这句话大意是:时独孤皇后性妒,后宫罕得进御,唯陈氏有宠。

yáng dì zhī zài fān yě yīn yǒu duó zōng zhī jì guī wéi nèi zhù měi zhì lǐ yān

现代白话:炀帝之在籓也,阴有夺宗之 计,规为内助,每致礼呢。

jìn jīn shé jīn tuo děng wù yǐ qǔ mèi yú chén shì

这句话大意是:进金蛇、金驼等物,以取媚于陈氏。

huáng tài zǐ fèi lì zhī jì pō yǒu lì yān

现代白话:皇太子废立之际, 颇有力呢。

jí wén xiàn huáng hòu bēng jìn wèi wèi guì rén

这句话大意是:及文献皇后崩,进位为贵人。

zhuān fáng shàn chǒng zhǔ duàn nèi shì liù gōng mò yǔ wéi bǐ

这句话大意是:专房擅宠,主断内事,六宫莫与为比。

jí dì dà jiàn yí zhào bài wèi xuān huá fū rén

这句话大意是:及 帝大渐,遗诏拜为宣华夫人。

chū dì qǐn jí yú rén shòu gōng fū rén yǔ huáng tài zǐ tóng shì jí

这句话大意是:初,帝寝疾于仁寿宫,夫人与皇太子同侍疾。

píng dàn gèng yī wèi tài zǐ suǒ bī fū rén jù zhī de miǎn

这句话大意是:平旦更 衣,为太子所逼,夫人拒之得免。

guī yú shàng suǒ shàng guài qí shén sè yǒu yì wèn zhī

这句话大意是:归于上所,上怪其神色有异,问之。

fū rén qì yǐ shí duì

这句话大意是:夫人泣以实 对。

dì huì yuē chù shēng hé kān fù dà shì dú gū chéng wù wǒ

这句话大意是:帝恚曰:“畜生何堪付大事,独孤诚误我!

yì wèi xiàn huáng hòu yě

这句话大意是:”意谓献皇后也。

yīn hū bīng bù shàng shū liǔ shù huáng mén shì láng yuán yán yuē hū wǒ r

这句话大意是:因呼兵部尚书柳 述、黄门侍郎元岩曰:“呼我儿!

shù děng hū tài zǐ

这句话大意是:”述等呼太子。

dì yuē yǒng yě

这句话大意是:帝曰:“勇也。

shù yán chū gé wèi chì shū qì shì zuǒ pú yè yáng sù

这句话大意是:”述、岩出阁为 敕书讫,示左仆射杨素。

sù yǐ bái tài zǐ tài zǐ qiǎn zhāng héng rù qǐn diàn suì lìng fū rén jí hòu gōng tóng shì jí zhě bìng jiù bié shì

这句话大意是:素以白太子,太子遣张衡入寝殿,遂令夫人及后宫同侍疾 者并就别室。

é wén shàng bēng ér wèi fā sāng yě

这句话大意是:俄闻上崩,而未发丧也。

fū rén yǔ zhū hòu gōng xiāng gù yuē shì biàn yǐ

现代白话:夫人与诸后宫相顾曰:“事变了!

jiē sè dòng gǔ sù

这句话大意是:”皆色动 股粟。

bū hòu tài zǐ qiǎn shǐ zhě jī jīn hé tiè zhǐ yú jì qīn shǔ fēng zì yǐ cì fū rén

这句话大意是:晡后,太子遣使者赍金合,帖纸于际,亲署封字,以赐夫人。

fū rén jiàn pà jù yǐ wéi zhèn dú bù gǎn fā

这句话大意是:夫人见,怕惧, 以为鸩毒,不敢发。

shǐ zhě cù zhī nǎi fā jiàn hé zhōng yǒu tóng xīn jié shù méi

这句话大意是:使者促之,乃发,见合中有同心结数枚。

zhū gōng rén xiāng wèi yuē de miǎn sǐ yǐ

现代白话:诸宫人相谓曰:“得 免死了!

chén shì huì ér què zuò bù kěn zhì xiè

这句话大意是:”陈氏恚而却坐,不肯致谢。

zhū gōng rén gòng bī zhī nǎi bài shǐ zhě

这句话大意是:诸宫人共逼之,乃拜使者。

qí yè tài zǐ zhēng yān

现代白话:其夜,太子蒸呢。

yáng dì jí wèi chū jū xiān dōu gōng

这句话大意是:炀帝即位,出居仙都宫。

xún zhào rù suì yú ér zhōng shí nián èr shí jiǔ

这句话大意是:寻召入,岁余而终,时年二十九。

dì shēn dào zhī wèi zhì shén shāng fù

这句话大意是:帝深悼之,为制《神伤 赋》。

róng huá fū rén cài shì dān yáng rén yě

这句话大意是:容华夫人蔡氏,丹阳人也。

chén miè

这句话大意是:陈灭。

yǐ xuǎn rù gōng wèi shì fù

这句话大意是:以选入宫,为世妇。

róng yí wǎn ráo dì shén yuè zhī

这句话大意是:容仪婉娆,帝甚悦之。

yǐ wén xiàn hòu gù xī de jìn xìng

这句话大意是:以文献后故,希得进幸。

hòu bēng hòu jiàn jiàn chǒng yù bài wèi guì rén cān duàn gōng yè yà yú chén shì

这句话大意是:后崩后,渐见宠遇,拜为贵人,参断宫掖,亚于陈氏。

dì qǐn jí jiā hào róng huá fū rén

这句话大意是:帝 寝疾,加号容华夫人。

dì bēng hòu yì wèi yáng dì suǒ zhēng

这句话大意是:帝崩后,亦为炀帝所蒸。

yáng dì mǐn huáng hòu xiāo shì liáng míng dì kuī zhī nǚ yě

这句话大意是:炀帝愍皇后萧氏,梁明帝岿之女也。

jiāng nán fēng sú èr yuè shēng zǐ zhě bù jǔ

这句话大意是:江南风俗,二月生子者不举。

hòu yǐ èr yuè shēng yóu shì jì fù jí shōu yǎng zhī

这句话大意是:后以二月生, 由是季父岌收养之。

wèi suì jí fū qī jù sǐ zhuǎn yǎng jiù zhāng kē jiā

这句话大意是:未岁,岌夫妻俱死,转养舅张轲家。

kē shén pín jù hòu gōng qīn láo kǔ

这句话大意是:轲甚贫窭,后躬亲劳苦。

yáng dì wèi jìn wáng wén dì wèi xuǎn fēi yú liáng bo zhū nǚ jiē bù jí

这句话大意是:炀帝为晋王,文帝为选妃于梁,卜诸女皆不吉。

kuī nǎi yíng hòu yú jiù shì lìng shǐ zhě zhàn zhī yuē jí

这句话大意是:岿乃迎后于舅氏,令使者占之,曰: “吉。

suì cè wèi fēi

这句话大意是:”遂册为妃。

hòu xìng wǎn shùn yǒu zhì shí hào xué jiě zhǔ wén pō zhī zhàn hòu wén dì dà shàn zhī

这句话大意是:后性婉顺,有智识,好学解属文,颇知占候,文帝大善之。

yáng dì shén chǒng jìng yān

现代白话:炀帝甚宠敬呢。

jí dì sì wèi lì wèi huáng hòu

这句话大意是:及 帝嗣位,立为皇后。

dì měi yóu xìng wèi cháng bù suí cóng

这句话大意是:帝每游幸,未尝不随从。

shí hòu jiàn dì shī dé xīn zhī bù kě bù gǎn cuò yán yīn wèi shù zhì fù yǐ zì jì yān

现代白话:时后见帝失德,心知不可,不敢措言, 因为《述志赋》以自寄呢。

qí cí yuē

这句话大意是:其词曰:。

chéng jī shàn zhī yú qìng bèi jī zhǒu yú huáng tíng

这句话大意是:承积善之余庆,备箕帚于皇庭。

kǒng xiū míng zhī bù lì jiāng fù lèi yú xiān líng

这句话大意是:恐修名之不立,将负累于先灵。

nǎi sù yè ér fěi xiè shí yín jù yú xuán míng

这句话大意是:乃夙夜而匪懈, 实夤惧于玄冥。

suī zì qiáng ér bù xī liàng yú méng zhī duō zhì

这句话大意是:虽自强而不息,亮愚蒙之多滞。

sī jié jié yú tiān qú cái zhuī xīn ér fú dǎi

这句话大意是:思竭节于天衢,才追心而弗逮。

shí yōng báo zhī duō xìng hé lóng chǒng zhī jiā huì

这句话大意是:实 庸薄之多幸,荷隆宠之嘉惠。

lài tiān gāo ér de hòu shǔ wáng dào zhī shēng píng

这句话大意是:赖天高而地厚,属王道之升平。

jūn èr yí zhī fù zǎi yǔ rì yuè ér zī míng

这句话大意是:均二仪之覆载,与日 月而齐明。

nǎi chūn shēng ér xià zhǎng děng pǐn wù ér tóng róng

这句话大意是:乃春生而夏长,等品物而同荣。

yuàn lì zhì yú gōng jiǎn sī zì jīng yú jiè yíng

这句话大意是:愿立志于恭俭,私自兢于诫盈。

shú yǒu niàn yú zhī zú gǒu wú xī yú làn míng

这句话大意是:孰有念 于知足,苟无希于滥名。

wéi zhì dé zhī hóng shēn qíng fú ěr yú shēng sè

这句话大意是:惟至德之弘深,情弗迩于声色。

gǎn huái jiù zhī yú ēn qiú gù jiàn yú chén jí

这句话大意是:感怀旧之余恩,求故剑于 宸极。

tāo bu shi zhī shū miǎn miù fēi cái ér fèng zhí

这句话大意是:叨不世之殊眄,谬非才而奉职。

hé chǒng lù zhī yú fèn fǔ xiōng jīn ér wèi shi

这句话大意是:何宠禄之逾分,抚胸襟而未识。

suī mù yù yú ēn guāng nèi cán huáng ér lèi xī

这句话大意是:虽沐浴于恩 光,内惭惶而累息。

gù wēi gōng zhī guǎ mèi sī lìng shū zhī liáng nán

这句话大意是:顾微躬之寡昧,思令淑之良难。

shí bù huáng yú qǐ chǔ jiāng yǒu qíng ér zì ān

这句话大意是:实不遑于启处,将有情而自安!

ruò lín shēn ér lǚ báo xīn zhàn sù qí rú hán

这句话大意是:若临深而履薄,心战粟其如寒。

fu jū gāo ér bì wēi měi chù mǎn ér fáng yì

这句话大意是:夫居高而必危,每处满而防溢。

zhī zì kuā zhī fēi dào nǎi shè shēng yú chōng mì

这句话大意是:知恣夸之非道,乃 摄生于冲谧。

jiē chǒng rǔ zhī yì jīng shàng wú wèi ér bào yī

这句话大意是:嗟宠辱之易惊,尚无为而抱一。

lǚ qiān guāng ér shǒu zhì qiě yuàn shǒu hu róng xī

这句话大意是:履谦光而守志,且愿守乎容膝。

zhū lián yù bó zhī qí jīn wū yáo tái zhī měi

这句话大意是:珠帘 玉箔之奇,金屋瑶台之美;。

suī shí sú zhī chóng lì gài zhé rén zhī suǒ bǐ

这句话大意是:虽时俗之崇丽,盖哲人之所鄙。

kuì chī xì zhī bù gōng qǐ sī zhú ér xuān ěr

这句话大意是:愧𫄨绤之不工,岂丝竹 而喧耳。

zhī dào dé zhī kě zūn míng shàn è zhī yóu jǐ

这句话大意是:知道德之可尊,明善恶之由己。

dàng áo fán zhī sú lǜ nǎi fú yīng yú jīng shǐ

这句话大意是:荡嚣烦之俗虑,乃伏膺于经史。

zōng zhēn jiè yǐ xùn xīn guān nǚ tú ér zuò guǐ

这句话大意是:综箴诫以 训心,观女图而作轨。

zūn gǔ xián zhī lìng fàn jì fú lù zhī néng suí

这句话大意是:遵古贤之令范,冀福禄之能绥。

shí xún gōng ér sān xǐng jué jīn shì ér zuó fēi

这句话大意是:时循躬而三省,觉今是而昨 非。

chī huáng lǎo zhī sǔn sī xìn wéi shàn zhī kě guī

这句话大意是:嗤黄、老之损思,信为善之可归。

mù zhōu sì zhī yí fēng měi yú fēi zhī shèng zé

这句话大意是:慕周姒之遗风,美虞妃之圣则。

yǎng xiān zhé zhī gāo cái mù zhì rén zhī xiū dé

这句话大意是:仰先哲之高 才,慕至人之休德。

zhì fēi báo ér nán zōng xīn tián yú ér qù huò

这句话大意是:质非薄而难踪,心恬愉而去惑。

nǎi píng shēng zhī gěng jiè shí lǐ yì zhī suǒ zūn

这句话大意是:乃平生之耿介,实礼义之所遵。

suī shēng zhī zhī bù mǐn zhù jī xíng yǐ chéng rén

这句话大意是:虽生知之不敏,庶积行以成仁。

jù dá rén zhī gài guǎ wèi hé qiú ér zì chén

这句话大意是:惧达人之盖寡,谓何求而自陈。

chéng sù zhì zhī nán xiě tóng jué bǐ yú huò lín

这句话大意是:诚素志之难写,同 绝笔于获麟。

jí dì xìng jiāng dū chén xià lí èr yǒu gōng rén bái hòu yuē wài wén rén rén yù fǎn

这句话大意是:及帝幸江都,臣下离贰,有宫人白后曰:“外闻人人欲反。

hòu yuē rèn rǔ zòu zhī

现代白话:”后曰:“任你奏 之。

gōng rén yán yú dì dì dà nù yuē fēi rǔ yi yán

现代白话:”宫人言于帝,帝大怒曰:“非你宜言!

nǎi zhǎn zhī

这句话大意是:”乃斩之。

hòu gōng rén fù bái hòu yuē sù wèi zhě wǎng wǎng ǒu yǔ móu fǎn

这句话大意是:后宫人复白后曰:“宿卫 者往往偶语谋反。

hòu yuē tiān xià shì yī zhāo zhì cǐ shì qù yǐ rán wú kě jiù yě

这句话大意是:”后曰:“天下事一朝至此,势去已然,无可救也。

hé yòng yán tú lìng dì yōu fán ěr

这句话大意是:何用言,徒 令帝忧烦耳!

zì shì wú fù yán zhě

这句话大意是:”自是无复言者。

jí yǔ wén huà jí zhī luàn suí jūn zhì liáo chéng

这句话大意是:及宇文化及之乱,随军至聊城。

huà jí bài méi yú dòu jiàn dé

这句话大意是:化及败,没于窦建德。

jiàn dé qī cáo shì dù hàn yáng dì fēi pín měi rén bìng shǐ chū jiā bìng hòu zhì yú wǔ qiáng xiàn

这句话大意是:建德妻曹氏妒悍,炀帝 妃嫔美人并使出家,并后置于武强县。

shì shí tū jué chù luō kè hán fāng shèng qí kě hè dūn jí duò yì chéng gōng zhǔ yě qiǎn shǐ yíng hòu

这句话大意是:是时突厥处罗可汗方盛,其可贺敦即隋义城 公主也,遣使迎后。

jiàn dé bù gǎn liú suì xié qí sūn zhèng dào jí zhū nǚ rù yú lǔ tíng

这句话大意是:建德不敢留,遂携其孙正道及诸女入于虏庭。

dà táng zhēn guàn sì nián pò tū jué jiē yǐ lǐ zhì zhī

这句话大意是:大唐贞观四年, 破突厥,皆以礼致之。

guī yú jīng shī cì zhái yú xīng dào lǐ

这句话大意是:归于京师,赐宅于兴道里。

èr shí yī nián cú

这句话大意是:二十一年,殂。

zhào yǐ huáng hòu lǐ yú yáng zhōu hé zàng yú yáng dì líng shì yuē mǐn

这句话大意是:诏以皇后礼于扬 州合葬于炀帝陵,谥曰愍。

lùn yuē nán nǚ zhèng wèi rén lún dà gāng

这句话大意是:论曰:男女正位,人伦大纲。

sān dài yǐ hái dǎi yú hàn jìn hé cháng bù bài yú jiāo bì ér xìng yú shèng shū

这句话大意是:三代已还,逮于汉、晋,何尝不败于娇诐而兴于 圣淑。

zhì rú hòu jì bǐng líng jù jì shén yuán shēng zì tiān nǚ kè chāng lái yè yì shì tóng fú

这句话大意是:至如后稷禀灵巨迹,神元生自天女,克昌来叶,异世同符。

wèi zhū hòu fù rén zhī shi wú zú lùn zhě

这句话大意是:魏诸后妇人之识, 无足论者。

wén míng xié xiǎn xìng bù zhuì guó

这句话大意是:文明邪险,幸不坠国。

líng hòu yín zì zú wáng tiān xià

这句话大意是:灵后淫恣,卒亡天下。

qīng chéng zhī jiè qí zài cí hu

这句话大意是:倾城之诫,其在兹吗。

yǐ hòu pò yú wèi bī yǒu zú shāng yǐ

现代白话:乙 后迫于畏逼,有足伤了。

xī gōu yì nián shào zi yòu hàn wǔ suǒ yǐ xíng quán wèi shì suì wèi cháng zhì zi guì ér qí mǔ bì sǐ

这句话大意是:昔钩弋年少子幼,汉武所以行权,魏世遂为常制,子贵而 其母必死。

jiǎo wǎng zhī yì bù yì guò hu

现代白话:矫枉之义,不是也很过吗!

xiào wén zhōng gé qí shī liáng yǒu yǐ yě

这句话大意是:孝文终革其失,良有以也。

shén wǔ zhào xīng qí yè wǔ míng zhuī zōng zhōu luàn

这句话大意是:神武肇兴齐业,武明追踪周乱。

wēn gōng zhī bài bāng jiā féng fēi bǐ jì bāo hòu

这句话大意是:温公之败邦家,冯妃比迹褒后。

rán zé wū lóng zhī yì gài yǒu xì yān

现代白话:然则污隆之义, 盖有系呢。

qí yú zuò niè wèi shěng wài píng nèi dù jiàn zhī jìn dài yú qí wéi shèn

这句话大意是:其余作孽为眚,外平内蠹,鉴之近代,于齐为甚。

zhōu shì yuè zì wén huáng dǎi hu wǔ dì nián yú èr jì shì lì sì jūn

这句话大意是:周氏粤自文皇,逮乎武帝,年逾二纪,世历四君。

yè fēi cǎo mèi zhī chén shì shū quán yí zhī rì

这句话大意是:业非草昧之辰,事殊权宜之 日。

nǎi qì tóng jí yì yǐ yí luàn huá

这句话大意是:乃弃同即异,以夷乱华。

mì hūn yīn zhī yí xù qiú chái láng zhī wài lì

这句话大意是:汨婚姻之彝序,求豺狼之外利。

jì ér bào zhě juàn yǐ shī zhě wú yàn

现代白话:既而报者倦了,施者 无厌。

xiàng zhī suǒ wèi hé qīn wèi jǐ yǐ chéng chóu dí

这句话大意是:向之所谓和亲,未几已成仇敌。

qí zhèng zhī dào yǒu yì yú sī

这句话大意是:奇正之道,有异于斯。

yú shí wǔ huáng suī shòu zhì yù rén wèi qīn shù zhèng ér móu shì yùn qí zhí chén qián kǒu guò yǐ zāi

现代白话:于时武皇虽受制于人, 未亲庶政,而谋士韫奇,直臣钳口,过了啊!

ér lì guān qián zǎi yǐ wài qi ér jū zǎi fǔ zhě duō yǐ

现代白话:而历观前载,以外戚而居宰辅者多了;。

ér qīng hàn shì zhě wáng zú sàng zhōu jiā zhě yáng shì hé miè wáng zhī huò ruò hé qì yān

现代白话:而倾汉室者王族,丧周家者杨氏,何灭亡之祸,若合契呢。

duò wén qǔ jiàn yú yǐ yuǎn dà gé qián shī gù mǔ hòu zhī jiā bù lí huò gù

这句话大意是:隋文取鉴于已远,大革前失,故母后之家不罹祸故。

dú gū quán wú lǚ huò huò quán rén shòu zhī qián

这句话大意是:独孤权无吕、霍,获全仁 寿之前;。

xiāo shì shì yì liáng dòu bù qīng dà yè zhī hòu

这句话大意是:萧氏势异梁、窦,不倾大业之后。

zhì huò bù yǔn jiù jī huò gèng lóng kè gòu qǐ fēi chù zhī yǐ dào qí suǒ zhì rán hu

这句话大意是:至或不陨旧基,或更隆克构,岂非处之 以道,其所致然吗?

✦ You read 列传·卷二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.