辽史 · 脱脱 · Chapter 116 of 117

列传·卷四十六

PinyinModern Translation
Size

guó yǔ jiě

这句话大意是:◎国语解。

shǐ zì qiān gù yǐ qì jìn táng qí wéi shū xióng shēn hào bó dú zhě wèi néng jǐn xiǎo

这句话大意是:史自迁、固,以迄《晋》、《唐》,其为书雄深浩博,读者未能尽晓。

yú shì péi yīn yán shī gǔ li xián hé chāo dǒng chōng zhū rú xùn gǔ zhù shì rán hòu zhì dù míng wù fāng yán qí zì kě yǐ yī lǎn ér zhōu zhī

现代白话:于是裴骃、颜师古、李贤、何超、董冲诸儒,训诂注释,然后制度名物、方言奇字,能够一览而周知。

qí yǒu zhù yú hòu xué duō yǐ

现代白话:其有助于后学多了。

liáo zhī chū xìng yǔ xī shì wéi mì ěr tǔ sú yán yǔ dà gài jìn lǐ

这句话大意是:辽之初兴,与奚、室韦密迩,土俗言语,大概近俚。

zhì tài zǔ tài zōng yǎn yǒu shuò fāng qí zhì suī cān yòng hàn fǎ ér xiān shì qí shǒu yáo niǎn zhī zhì shàng duō cún zhě

这句话大意是:至太祖、太宗,奄有朔方,其治虽参用汉法,而先世奇首、遥辇之制,尚多存者。

zǐ sūn xiāng jì yì zūn shǒu ér bù yì

这句话大意是:子孙相继,亦遵守而不易。

gù shǐ zhī suǒ zài guān zhì gōng wèi bù zú dì lǐ lǜ yǐ guó yǔ wèi zhī chēng hào

这句话大意是:故史之所载,官制、宫卫、部族、地理,率以国语为之称号。

bù yǒu zhù shì yǐ biàn zhī zé shì hé cóng ér zhī hòu hé cóng ér kǎo zāi

现代白话:不有注释以辨之,则世何从而知,后何从而考啊?

jīn jí běn shǐ cān hù yán jiū zhuàn cì liáo guó yǔ jiě yǐ fù qí hòu shù jī dú zhě wú jǔ yǔ zhī huàn yún

这句话大意是:今即本史参互研究,撰次《辽国语解》以附其后,庶几读者无龃龉之患云。

dì jì

这句话大意是:帝纪。

tài zǔ jì

这句话大意是:《太祖纪》。

yē lǜ shì xiāo shì běn jì shǒu shū tài zǔ xìng yē lǜ shì jì shū huáng hòu xiāo shì zé yǒu guó zhī chū yǐ fēn èr xìng yǐ

现代白话:耶律氏、萧氏:《本纪》首书太祖姓耶律氏,继书皇后萧氏,则有国之初,已分二姓了。

yǒu wèi shǐ xīng zhī de yuē shì lǐ yì zhě yǐ shì lǐ wèi yē lǜ gù guó zú jiē yǐ yē lǜ wèi xìng

这句话大意是:有谓始兴之地曰世里,译者以世里为耶律,故国族皆以耶律为姓。

yǒu wèi shù lǜ huáng hòu xiōng zi míng xiāo hàn zhě wèi xuān wǔ jūn jié dù shǐ qí mèi fù wèi huáng hòu gù hòu zú jiē yǐ xiāo wèi xìng

这句话大意是:有谓述律皇后兄子名萧翰者,为宣武军节度使,其妹复为皇后,故后族皆以萧为姓。

qí shuō yǔ jì bù hé gù chén dà rèn bù qǔ

这句话大意是:其说与《纪》不合,故陈大任不取。

yòu yǒu yán yǐ hàn zì shū zhě yuē yē lǜ xiāo yǐ qì dān zì shū zhě yuē yí cì shí mǒ zé yì wú kě kǎo yǐ

现代白话:又有言以汉字书者曰耶律、萧,以契丹字书者曰移刺、石抹,则亦无可考了。

xiá lài yì shí liè xiāng míng

这句话大意是:霞濑益石烈:乡名。

zhū gōng xià jiē yǒu shí liè shè guān zhì zhī

这句话大意是:诸宫下皆有石烈,设官治之。

mí lǐ xiāng zhī xiǎo zhě

这句话大意是:弥里:乡之小者。

tà mǎ xuè shā lǐ tà mǎ rén cóng yě

这句话大意是:挞马狘沙里:挞马,人从也。

shā lǐ láng jūn yě

这句话大意是:沙里,郎君也。

guǎn lǜ zhòng rén zhī guān

这句话大意是:管率众人之官。

hòu yǒu zhǐ chēng tà mǎ zhě

这句话大意是:后有止称挞马者。

dà dié liè fǔ jí dié là bù zhī fǔ yě

这句话大意是:大迭烈府:即迭剌部之府也。

chū zǔ wǔ kè hán yǔ qí dì sā lǐ běn lǐng zhī jí tài zǔ yǐ bù yí lí jǐn jí wèi yīn qiáng dà nán zhì xī wèi èr yuàn

这句话大意是:初,阻午可汗与其弟撒里本领之,及太祖以部夷离堇即位,因强大难制,析为二院。

liè là yīn xiāng jìn

这句话大意是:烈、剌音相近。

yí lí jǐn tǒng jūn mǎ dà guān

这句话大意是:夷离堇:统军马大官。

huì tóng chū gǎi wéi dài wáng

这句话大意是:会同初,改为大王。

jí huì guō xià wō tuó èr yīn dì míng

这句话大意是:集会埚(下窝、陀二音):地名。

ā zhǔ shā lǐ ā zhǔ fù zǔ chēng

这句话大意是:阿主沙里:阿主,父祖称。

tì yǐn diǎn zú shǔ guān

这句话大意是:惕隐:典族属官。

jí zōng zhèng zhí yě

这句话大意是:即宗正职也。

xī xí xià yīn xí guó míng

这句话大意是:奚、霫(下音习):国名。

zhōng jīng de yě

这句话大意是:中京地也。

hēi chē zi guó yě

这句话大意是:黑车子:国也。

yǐ shàn zhì chē zhàng dé míng

这句话大意是:以善制车帐得名。

qì dān zhī xiān cháng qiǎn rén wǎng xué zhī

这句话大意是:契丹之先,尝遣人往学之。

yú yuè guì guān wú suǒ zhí

这句话大意是:于越:贵官,无所职。

qí wèi jū běi nán dà wáng shàng fēi yǒu dà gōng dé zhě bù shòu

这句话大意是:其位居北、南大王上,非有大功德者不授。

yīng jūn yīng zhì niǎo yǐ zhī míng jūn qǔ jié sù zhī yì

这句话大意是:鹰军:鹰,鸷鸟,以之名军,取捷速之义。

hòu jì lóng jūn hǔ jūn tiě yào jūn zhě fǎng cǐ

这句话大意是:后记龙军、虎军、铁鹞军者,仿此。

wà niang gǎi shàng yīn wán dì míng

这句话大意是:嗢娘改(上音丸):地名。

xi lóu liáo yǒu sì lóu

这句话大意是:西楼:辽有四楼。

zài shàng jīng zhě yuē xi lóu

这句话大意是:在上京者曰西楼;。

mù yè shān yuē nán lóu

这句话大意是:木叶山曰南楼;。

lóng huà zhōu yuē dōng lóu

这句话大意是:龙化州曰东楼;。

táng zhōu yuē běi lóu

这句话大意是:唐州曰北楼。

suì shí yóu liè cháng zài sì lóu jiān

这句话大意是:岁时游猎,常在四楼间。

ā diǎn yí lí de ā diǎn guì chēng

这句话大意是:阿点夷离的:阿点,贵称。

yí lí de dà chén fū rén zhī chēng

这句话大意是:夷离的,大臣夫人之称。

jiū xiá jiū jūn míng

这句话大意是:𫄙辖:𫄙,军名。

xiá zhě guǎn shù zhī yì

这句话大意是:辖者,管束之义。

yí lí bì jí cān zhī zhèng shì hòu zhì yí lí bì yuàn yǐ zhǎng xíng zhèng

这句话大意是:夷离毕:即参知政事,后置夷离毕院以掌刑政。

sòng diāo yuē shǐ liáo yǒu shī yún yā yàn yí lí bì zhī qí wèi zhí zhèng guān yě

这句话大意是:宋刁约使辽,有诗云“押宴夷离毕”,知其为执政官也。

shè guǐ jiàn fán dì qīn zhēng fú jiè zhòu jì zhū xiān dì chū zé qǔ sǐ qiú yī rén zhì suǒ xiàng zhī fāng luàn shǐ shè zhī míng shè guǐ jiàn yǐ fú bù xiáng

这句话大意是:射鬼箭:凡帝亲征,服介胄,祭诸先帝,出则取死囚一人,置所向之方,乱矢射之,名射鬼箭,以祓不祥。

jí bān shī zé shè suǒ fú

这句话大意是:及班师,则射所俘。

hòu yīn wèi xíng fǎ zhī yòng

这句话大意是:后因为刑法之用。

bào lǐ è rén míng yě

这句话大意是:暴里:恶人名也。

dà xiǎo gǔ jūn èr shì wéi jūn hào yě

这句话大意是:大、小鹄军:二室韦军号也。

shén dào cóng zhě suǒ zhí

这句话大意是:神纛:从者所执。

yǐ máo niú wěi wèi zhī yīng qiāng shǔ yě

这句话大意是:以旄牛尾为之,缨枪属也。

lóng méi gōng tài zǔ qǔ tiān tī méng guó bié lǔ sān shān zhī shì yú wěi diàn shè jīn chuò jiàn yǐ shi zhī míng lóng méi gōng

这句话大意是:龙眉宫:太祖取天梯、蒙国、别鲁三山之势于苇淀,射金龊箭以识之,名龙眉宫。

shén cè sān nián zhù dū chéng yú qí de lín huáng fǔ shì yě

这句话大意是:神册三年,筑都城于其地,临潢府是也。

chuò cè jiǎo qiè jiàn míng

这句话大意是:龊,测角切,箭名。

xiáo lǐ shì wéi bù míng

这句话大意是:崤里:室韦部名。

jūn jī tài yī shén fú shén míng

这句话大意是:君基太一神:福神名。

qí shén suǒ lín zhī guó jūn néng jiàn jí fú yú shàng xià zé zhì huà shēng píng mín xiǎng duō fú

这句话大意是:其神所临之国,君能建极,孚于上下,则治化升平,民享多福。

tà lín guān míng

这句话大意是:挞林:官名。

hòu èr shì wéi bù gǎi wéi pú yè yòu míng sī kōng

这句话大意是:后二室韦部改为仆射,又名司空。

shè lì qì dān háo mín yào guǒ tóu jīn zhě nà niú tuo shí tóu mǎ bǎi pǐ nǎi gěi guān míng yuē shè lì

这句话大意是:舍利:契丹豪民要裹头巾者,纳牛驼十头,马百匹,乃给官名曰舍利。

hòu suì wèi zhū zhàng guān

这句话大意是:后遂为诸帐官。

yǐ láng jūn xì zhī

这句话大意是:以郎君系之。

ā lú duo lǐ yī míng ā lǔ dūn guì xiǎn míng

这句话大意是:阿庐朵里(一名阿鲁敦):贵显名。

liáo yú yuè guān jiān cǐ zhě wéi hé lǔ ěr

这句话大意是:辽于越官兼此者,惟曷鲁耳。

xuǎn dǐ zhǔ yù guān

这句话大意是:选底:主狱官。

cháng gǔn guān míng

这句话大意是:常衮:官名。

zhǎng yáo niǎn bù zú hù jí děng shì

这句话大意是:掌遥辇部族户籍等事;。

xī liù bù cháng gǔn zhǎng xī zhī zú shǔ

这句话大意是:奚六部常衮掌奚之族属。

yīn xī bó hǎi guó zhǔ míng

这句话大意是:𬤇歙:渤海国主名。

kè shì lǔ kè guān míng

这句话大意是:克释鲁:克,官名。

shì lǔ rén míng

这句话大意是:释鲁,人名。

hòu kè lǎng kè tái shěn fǎng cǐ

这句话大意是:后克朗、克台哂仿此。

wū lǔ gǔ ā lǐ zhǐ tài zǔ jí shù lǜ hòu shòu yīn xī jiàng shí suǒ chéng èr mǎ míng yě yīn cì yīn xī fū fù yǐ wéi míng

这句话大意是:乌鲁古、阿里只:太祖及述律后受𬤇歙降时所乘二马名也,因赐𬤇歙夫妇以为名。

tài zōng jì

这句话大意是:《太宗纪》。

jiàn gǎn shān gǎn yīn gǎn

这句话大意是:箭笴山(笴音簳)。

hú sǔn xī suǒ jū

这句话大意是::胡损奚所居。

chái cè lǐ míng

这句话大意是:柴册:礼名。

jī xīn wèi tán shòu qún chén yù cè

这句话大意是:积薪为坛,受群臣玉册。

lǐ bì fán chái sì tiān

这句话大意是:礼毕,燔柴,祀天。

zǔ wǔ kè hán zhì yě

这句话大意是:阻午可汗制也。

yáo niǎn shì jiǔ zhàng yáo niǎn jiǔ kè hán gōng fēn

这句话大意是:遥辇氏九帐:遥辇九可汗宫分。

běi kè nán kè zhǎng jūn guān míng yóu hàn nán běi jūn zhī zhí

这句话大意是:北克、南克:掌军官名,犹汉南北军之职。

jì biāo lù shén liáo sú hǎo shè biāo lù měi chū liè bì jì qí shén yǐ qí duō huò

这句话大意是:祭麃鹿神:辽俗好射麃鹿,每出猎,必祭其神,以祈多获。

lín yá zhǎng wén hàn guān shí chēng wéi xué shì

这句话大意是:林牙:掌文翰官,时称为学士。

qí qún mù suǒ shè zhǐ guǎn bù shū

这句话大意是:其群牧所设,止管簿书。

sè sè lǐ qí yǔ shè liǔ zhī yí yáo niǎn sū kè hán zhì

这句话大意是:瑟瑟礼:祈雨射柳之仪,遥辇苏可汗制。

zài shēng lǐ guó sú měi shí èr nián yī cì xíng shǐ shēng zhī lǐ míng yuē zài shēng

这句话大意是:再生礼:国俗,每十二年一次,行始生之礼,名曰再生。

wéi dì yǔ tài hòu tài zǐ jí yí lí jǐn de xíng zhī

这句话大意是:惟帝与太后、太子及夷离堇得行之。

yòu míng fù dàn

这句话大意是:又名覆诞。

shén sù gū zōng shì rén míng néng zhī shé yǔ

这句话大意是:神速姑:宗室人名,能知蛇语。

báo gē níng yè xià nǎi dǐng qiè gōng zhǔ míng yě

这句话大意是:薄割〈宁页〉(下乃顶切):公主名也。

sān kè tǒng jūn guān yóu yún sān shuài yě

这句话大意是:三克:统军官,犹云三帅也。

xiáng wěn zhū guān fǔ jiān zhì zhǎng guān

这句话大意是:详稳:诸官府监治长官。

tī lǐ jǐ zhū bù xià guān yě hòu shēng sī tú

这句话大意是:梯里己:诸部下官也,后升司徒。

dá là gàn xiàn guān yě hòu shēng fù shǐ

这句话大意是:达剌干:县官也,后升副使。

má dōu bù xiàn guān zhī zuǒ yě hòu shēng wèi lìng

这句话大意是:麻都不:县官之佐也,后升为令。

mǎ bù wèi xiáng hé guān yǐ dá là gàn shēng wèi zhī

这句话大意是:马步:未详何官,以达剌干升为之。

yá shǔ guān míng

这句话大意是:牙署:官名。

yí jí yá shū shí liè guān yě

这句话大意是:疑即牙书,石烈官也。

shì zhú yáo niǎn zhàng shì zhōng zhī guān

这句话大意是:世烛:遥辇帐侍中之官。

chang shǐ guān fǔ zhī zuǒ lì yě

这句话大意是:敞史:官府之佐吏也。

sī nú gǔ guān yǔ chang shǐ xiāng jìn

这句话大意是:思奴古:官与敞史相近。

tú dǔ gǔ biān jiǎo wài xiǎo guó

这句话大意是:徒睹古:边徼外小国。

shì zōng mù zōng jì

这句话大意是:《世宗》、《穆宗纪》。

dài lín shàng yīn dài dì míng jí sōng lín gù dì

这句话大意是:蹛林(上音带):地名,即松林故地。

zhá sā xuè mǒ lǐ sī guān yì zhǎng gōng wèi zhī jìn zhě

这句话大意是:闸撒狘:抹里司官,亦掌宫卫之禁者。

tà mǎ hù cóng zhī guān

这句话大意是:挞马:扈从之官。

nóng wù bù fèn míng

这句话大意是:浓兀:部分名。

yè gé xì sòng qián xī gōng jiā yǒu yè zi jiē gé zhī xì

这句话大意是:叶格戏:宋钱僖公家有叶子揭格之戏。

jǐng zōng shèng zōng jì

这句话大意是:《景宗》、《圣宗纪》:。

fēi lóng shǐ zhǎng mǎ guān yì wèi dǎo qí

这句话大意是:飞龙使:掌马官,亦为导骑。

héng zhàng dé zǔ zú shǔ hào sān fù fáng chēng héng zhàng zōng shì zhī yóu guì zhě

这句话大意是:横帐:德祖族属号三父房,称横帐,宗室之尤贵者。

zhe zhàng fán shì guān zhī jiā jí zhū sè rén yīn shì jí mò zhě wèi zhe zhàng hù guān yǒu zhe zhàng láng jūn

这句话大意是:著帐:凡世官之家及诸色人,因事籍没者为著帐户,官有著帐郎君。

sháo wā yìn biāo wā zhì niǎo zǒng chēng yǐ wéi yìn niǔ qǔ jí sù zhī yì

这句话大意是:杓窊印:杓窊,鸷鸟总称,以为印纽,取疾速之义。

fán diào fā jūn mǎ zé yòng zhī yǔ jīn yú fú yín pái lüè tóng

这句话大意是:凡调发军马则用之,与金鱼符、银牌略同。

guó jiù zhàng kè guān zhì yǒu dà guó jiù zhàng cǐ zé běn zhàng xià zhǎng bīng zhī guān

这句话大意是:国舅帐克:官制有大国舅帐,此则本帐下掌兵之官。

bài ào lǐ fán nà hòu jí zú zhòng xuǎn zūn zhě yī rén dāng ào ér zuò yǐ zhǔ qí lǐ wèi zhī ào gū

这句话大意是:拜奥礼:凡纳后,即族中选尊者一人当奥而坐,以主其礼,谓之奥姑。

sòng hòu zhě bài ér zhì jìng gù yún bài ào lǐ

这句话大意是:送后者拜而致敬,故云拜奥礼。

bài shān lǐ sì mù yè shān zhī yí

这句话大意是:拜山礼:祀木叶山之仪。

chang wěn zhū zhàng xià guān

这句话大意是:敞稳:诸帐下官。

yì zuò cháng gǔn gài zì yīn xiāng jìn yě

这句话大意是:亦作常衮,盖字音相近也。

xiàn hé yě dì míng

这句话大意是:陷河冶:地名。

běn hàn tǔ yín xiàn yǒu yín kuàng

这句话大意是:本汉土垠县,有银矿。

tài zǔ mù mín lì zhài yǐ zhuān cǎi liàn gù míng xiàn hé yě

这句话大意是:太祖募民立寨以专采炼,故名陷河冶。

hé sū gǔn nǚ zhí bié bù míng yòu zuò hé sū guǎn

这句话大意是:合苏衮:女直别部名,又作曷苏馆。

zhí shǒu lǐ jiàng shuài yǒu kè dí gōng shàng qīn zhí shǒu wèi láo

这句话大意是:执手礼:将帅有克敌功,上亲执手慰劳;。

ruò jiāng zài jūn zé qiǎn rén dài xíng zhí shǒu lǐ

这句话大意是:若将在军,则遣人代行执手礼。

yōu yù zhī yì

这句话大意是:优遇之意。

ā zhá gē zhǐ guān míng

这句话大意是:阿札割只:官名。

wèi zài shū mì shǐ xià gài dūn guān yě

这句话大意是:位在枢密使下,盖墩官也。

sì jié jūn liáo yǐ sòng jiàng zhě fēn lì èr bù yī yuē sì jié jūn yī yuē guī shèng jūn

这句话大意是:四捷军:辽以宋降者分立二部:一曰四捷军,一曰归圣军。

shān jīn sī yǐ yīn shān chǎn jīn zhì yě cǎi liàn gù yǐ míng sī

这句话大意是:山金司:以阴山产金,置冶采炼,故以名司;。

hòu gǎi tǒng jūn sī

这句话大意是:后改统军司。

xìng zōng jì

这句话大意是:《兴宗纪》。

bié niǎn dòu dì míng

这句话大意是:别辇斗:地名。

hǔ fān qù xià běi pān qiè pó lí bā bù rén míng

这句话大意是:虎〈番去〉(下北潘切):婆离八部人名。

jiě xǐ lǐ jiě zhuāng qián fú yǐn zhì zhī yì

这句话大意是:解洗礼:解装前祓,饮至之义。

dú lú jīn dì míng

这句话大意是:独卢金:地名。

liù yuàn guān shǔ qiū dōng jū zhī

这句话大意是:六院官属秋冬居之。

xíng shí èr shén dào lǐ shén dào jiě jiàn qián

这句话大意是:行十二神纛礼:神纛解见前。

fán dà jì sì dà cháo huì yǐ shí èr dào liè zhū yù qián

这句话大意是:凡大祭祀、大朝会,以十二纛列诸御前。

nán sā gé bǎi dì míng

这句话大意是:南撒葛柏:地名。

hé zhǐ hū lǐ dì míng

这句话大意是:合只忽里:地名。

tuō gǔ liè dì míng

这句话大意是:拖古烈:地名。

hé lǐ xuè dì míng

这句话大意是:曷里狘:地名。

dào zōng jì

这句话大意是:《道宗纪》。

tǎ lǐ shè dì míng

这句话大意是:塔里舍:地名。

sā lǐ nǎi dì míng

这句话大意是:撒里乃:地名。

sān bān yuàn zhī hòu zuǒ yòu bān bìng jì bān wèi sān bān

这句话大意是:三班院祗候:左、右班并寄班为三班。

zhī hòu guān míng

这句话大意是:祗候,官名。

gāo dūn liáo pái bān tú yǒu gāo dūn ǎi dūn fāng dūn zhī liè

这句话大意是:高墩:辽《排班图》,有高墩、矮墩、方墩之列。

zì dà chéng xiàng zhì ā zhá gē zhǐ jiē dūn guān yě

这句话大意是:自大丞相至阿札割只,皆墩官也。

tiān zuò jì

这句话大意是:《天祚纪》。

hou lǐ jí dì míng

这句话大意是:候里吉:地名。

tóu yú yàn shàng suì shí diào yú de tóu yú zhé zhì jiǔ zhāng yàn yǔ tóu é yàn tóng

这句话大意是:头鱼宴:上岁时钓鱼,得头鱼,辄置酒张宴,与头鹅宴同。

é suō liè dì míng

这句话大意是:讹莎烈:地名。

ōu lǐ jǐn dì míng

这句话大意是:沤里谨:地名。

huan tà xīn chá là dì míng

这句话大意是:欢挞新查剌:地名。

shè liáng jūn shè qǐng yě

这句话大意是:射粮军:射,请也。

nǚ gǔ dǐ dì míng

这句话大意是:女古底:地名。

luò kūn suǐ dì míng

这句话大意是:落昆髓:地名。

ā lǐ zhěn dòu dì míng

这句话大意是:阿里轸斗:地名。

hū ér shān xī yù dà jūn jiāng míng

这句话大意是:忽儿珊:西域大军将名。

qǐ r màn dì míng

这句话大意是:起儿漫:地名。

hǔ sī wò lǔ duǒ sī yì zuò sī yǒu lì chēng

这句话大意是:虎思斡鲁朵:思亦作斯,有力称。

wò lǔ duǒ gōng zhàng míng

这句话大意是:斡鲁朵,宫帐名。

gé r hǎn mò běi jūn wáng chēng

这句话大意是:葛儿罕:漠北君王称。

zhì

这句话大意是:志。

lǐ zhì

这句话大意是:《礼志》。

jì dōng guó sú fán jì jiē dōng xiàng gù yuē jì dōng

这句话大意是:祭东:国俗,凡祭皆东向,故曰祭东。

dí liè má dōu zhǎng lǐ guān

这句话大意是:敌烈麻都:掌礼官。

qí gǔ zhuài là zhuài là guān míng

这句话大意是:旗鼓拽剌:拽剌,官名。

jūn zhì yǒu zhuài là sī

这句话大意是:军制有拽剌司;。

cǐ zé zhǎng qí gǔ zhě yě

这句话大意是:此则掌旗鼓者也。

ruò jié suì shí zá lǐ míng

这句话大意是:𦶟节:岁时杂礼名。

jiǔ xī shǒu xī shǒu yíng zhàng míng

这句话大意是:九奚首:奚首,营帐名。

shí gǔ zhī cì dà xíng bìn chū qún chén yǐ gǔ yáng jì yú lù míng yuē shí gǔ zhī cì

这句话大意是:食羖之次:大行殡出,群臣以羖羊祭于路,名曰食羖之次。

shì yàn jì shàng yú yǎn qiè fán chū zhēng yǐ pìn mǔ páo gè yī jì zhī yuē shì yàn zǔ dí yě

这句话大意是:礻厌祭(上于琰切):凡出征,以牝牡麃各一祭之曰礻厌,诅敌也。

kān jiàn chē jià yuǎn guī gé mén shǐ chí xióng jiàn kān jiàn guān chí cí jiàn bǐ jiào xiāng hé ér hòu rù gōng

这句话大意是:勘箭:车驾远归,阁门使持雄箭,勘箭官持雌箭,比较相合,而后入宫。

yán chuáng yī rén jiān rèn yuē yán liǎng rén yǐ shǒu gòng yú yuē chuáng

这句话大意是:檐床:一人肩任曰檐,两人以手共舁曰床。

zǎn duì shì zú cuán cù gè wèi duì wǔ

这句话大意是:攒队:士卒攒簇,各为队伍。

fāng yīn duǒ diàn fán yù yàn guān bēi dì zuò diàn zhōng fāng dūn zhī shàng

这句话大意是:方裀、朵殿:凡御宴,官卑,地坐殿中方墩之上;。

qí bù yīng shēng diàn zé cì zuò zuǒ yòu duǒ diàn

这句话大意是:其不应升殿,则赐坐左右朵殿。

de pāi tián shǔ míng

这句话大意是:地拍:田鼠名。

zhēng dàn rì shàng yú chuāng jiān zhì mǐ tuán de zhǐ shù wèi bù lì zé shāo dì pāi shǔ yǐ ráng zhī

这句话大意是:正旦日,上于窗间掷米团,得只数为不利,则烧地拍鼠以禳之。

nǎi niē yī r zhēng yuè shuò dàn yě

这句话大意是:乃捏咿儿 正月朔旦也。

xin jiǎ lǐ pǒ xin jiǎ dú zuò xiá pǒ dú zuò pō

这句话大意是:忄甲里叵忄甲读作狎,叵读作颇。

èr yuè yī rì yě

这句话大意是:二月一日也。

liù yuè shí bā rì yàn guó jiù zú yì yuē xin jiǎ lǐ pǒ

这句话大意是:六月十八日宴国舅族,亦曰忄甲里叵。

táo lǐ huà shàng sì rì shè tù zhī jié míng

这句话大意是:陶里桦:上巳日,射兔之节名。

tǎo sài yī ér chóng wǔ rì yě

这句话大意是:讨赛咿唲:重午日也。

sài yī ér shē rì chén zhī hǎo yě

这句话大意是:赛伊唲奢:日辰之好也。

niē hè nài quǎn shǒu yě

这句话大意是:捏褐耐:犬首也。

bì lǐ chí lí chóng jiǔ rì yě

这句话大意是:必里迟离:重九日也。

dài là shāo jiǎ yě

这句话大意是:戴辣:烧甲也。

chǎo wu ér pǒ yǔ zhàn míng yě

这句话大意是:炒伍侕〈叵雨〉:战名也。

zhuō zhàng zhuō lì yě

这句话大意是:卓帐:卓,立也。

zhàng zhān lú yě

这句话大意是:帐,毡庐也。

bǎi guān zhì

这句话大意是:《百官志》。

shí liè xīn gǔn shí liè guān zhī zhǎng

这句话大意是:石烈辛衮:石烈官之长。

lìng wěn guān míng

这句话大意是:令稳:官名。

mí lǐ mǎ tè běn guān míng hòu shēng xīn gǔn

这句话大意是:弥里马特本:官名,后升辛衮。

má pǔ jí má dōu bù xiàn guān zhī fù yě chū míng dá là gàn

这句话大意是:麻普:即麻都不,县官之副也,初名达剌干。

zhī shèng zhǐ tóu zi shì zhǎng gào mìng zòu shì guān

这句话大意是:知圣旨头子事:掌诰命奏事官。

tí xiá sī zhū gōng diǎn bīng guān

这句话大意是:提辖司:诸宫典兵官。

pí shì jūn zhì yǒu nán běi zuǒ yòu pí shì jí huáng pí shì jiē zhǎng jīng bīng

这句话大意是:皮室:军制,有南、北、左、右皮室及黄皮室,皆掌精兵。

tīng fáng jí gōng bù

这句话大意是:厅房:即工部。

méi lǐ guì qī guān míng

这句话大意是:梅里:贵戚官名。

shù lǜ huáng hòu zú yǒu shèn sī méi lǐ pó gū méi lǐ wèi xiáng hé zhí

这句话大意是:述律皇后族有慎思梅里、婆姑梅里,未详何职。

mǒ gǔ wǎ lǐ sī zhī guān

这句话大意是:抹鹘:瓦里司之官。

xiān lí tà lǎn xī bó hǎi děng guó guān míng yí jí tà lín zì é

这句话大意是:先离挞览:奚、渤海等国官名,疑即挞林字讹。

yíng wèi zhì

这句话大意是:《营卫志》。

xiàng wěn huáng dì zhì gōng shì táo chī yóu xiàng zhì dòng shàng míng yuē chī wěn

这句话大意是:象吻:黄帝治宫室,陶蚩尤象置栋上,名曰蚩吻。

wǎ lǐ guān fǔ míng gōng zhàng bù zú jiē shè zhī

这句话大意是:瓦里:官府名,宫帐、部族皆设之。

fán zōng shì wài qī dà chén fàn zuì zhě jiā shǔ mò rù yú cǐ

这句话大意是:凡宗室、外戚、大臣犯罪者,家属没入于此。

mǒ lǐ guān fǔ míng

这句话大意是:抹里:官府名。

zhá sā xuè yì mǒ lǐ guān zhī yī

这句话大意是:闸撒狘亦抹里官之一。

suàn wò lǔ duǒ suàn fù xīn zhuài là yě

这句话大意是:算斡鲁朵:算,腹心拽剌也。

wò lǔ duǒ gōng yě

这句话大意是:斡鲁朵,宫也。

yǐ xià guó ā niǎn zhì jiān mǔ jiē wò lǔ duǒ míng

这句话大意是:已下国阿辇至监母,皆斡鲁朵名;。

qí zhù yǔ zé shǐ zhì zhī yì yě

这句话大意是:其注语,则始置之义也。

guó ā niǎn shōu guó yě

这句话大意是:国阿辇:收国也。

duó lǐ běn tǎo píng yě

这句话大意是:夺里本:讨平也。

yē lǔ wǎn xīng wàng yě

这句话大意是:耶鲁碗:兴旺也。

pú sù wǎn yì yǔ yē lǔ wǎn tóng

这句话大意是:蒲速碗:义与耶鲁碗同。

nǚ gǔ jīn yě

这句话大意是:女古:金也。

gū wěn yù yě

这句话大意是:孤稳:玉也。

wō dǔ wǎn zī xī yě

这句话大意是:窝笃碗:孳息也。

ā sī kuān dà yě

这句话大意是:阿斯:宽大也。

ā lǔ wǎn fǔ yòu yě

这句话大意是:阿鲁碗:辅佑也。

dé shī de běn xiào yě

这句话大意是:得失得本:孝也。

jiān mǔ yí liú yě

这句话大意是:监母:遗留也。

dì lǐ zhì

这句话大意是:《地理志》。

shǔ shān yìng tiān huáng hòu cóng tài zǔ zhēng tǎo suǒ fú rén hù yǒu jì yì zhě zhì zhī zhàng xià míng shǔ shān gài bǐ shān hú zhī bǎo

这句话大意是:属珊:应天皇后从太祖征讨,所俘人户有技艺者置之帐下,名属珊,盖比珊瑚之宝。

yǒng zhōu qí de jū huáng hé tǔ hé èr shuǐ zhī jiān gù míng yǒng zhōu gài yǐ zì cóng èr cóng shuǐ yě

这句话大意是:永州:其地居潢河、土河二水之间,故名永州,盖以字从二从水也。

mào jié shàng mù gè qiè xià hú jié qiè bó hǎi jùn fǔ míng

这句话大意是:鄚颉(上慕各切,下胡结切):渤海郡府名。

qiě lǜ jiē píng shēng xìng zhōng fǔ xiàn míng

这句话大意是:且虑(皆平声)兴中府县名。

xī yǎng shàng yīn xī yōu zhōu zé sǒu míng jiàn zhōu zhí fāng

这句话大意是:貕养(上音奚):幽州泽薮名,见《周职方》。

zī shí yōu zhōu jìn míng chū tóng shàng

这句话大意是:菑、时:幽州浸名,出同上。

duò guī mén míng liáo yǒu duò guī bù

这句话大意是:堕瑰:门名,辽有堕瑰部。

yě lǚ yín yě wèi xīng yě lǚ wèi chán cì yín zhě chén shě

这句话大意是:野旅寅:野谓星野,旅谓躔次,寅者辰舍。

dōng běi zhī wèi yàn fēn xī jīn zhī suǒ yě

这句话大意是:东北之位,燕分析津之所也。

yí wèi zhì

这句话大意是:《仪卫志》。

jīn zhī xià zǔ cóng qiè mǎ shǒu shì yě

这句话大意是:金𫛛(下祖丛切):马首饰也。

guǒ xià mǎ mǎ míng

这句话大意是:果下马:马名。

wèi guǒ shù xià kě chéng xíng zhě yán qí xiǎo yě

这句话大意是:谓果树下可乘行者,言其小也。

shí lǐ xuē gǔn jì fú zhī guān xíng bài shān lǐ zé fú zhī

这句话大意是:实里薛衮:祭服之冠,行拜山礼则服之。

gé zhàn xiè dài shàng tā xié qiè xià tú xié qiè wǔ guān shù dài yě

这句话大意是:〈革占〉鞢带(上他协切,下徒协切):武官束带也。

hàn yāo jí zhǔ yāo yǐ é xiàng yā tóu wèi zhī

这句话大意是:扞腰:即拄腰,以鹅项、鸭头为之。

hú mù móu zhòu míng

这句话大意是:胡木鍪:胄名。

gé yán mǎ shàng yīn dàn mǎ bù shī ān pèi yuē gé yán

这句话大意是:〈革延〉马(上音诞):马不施鞍辔曰〈革延〉。

bái ěr yīn ěr yǐ bái lù yǔ wèi wǎng yòu jì yě

这句话大意是:白毦(音饵):以白鹭羽为网,又罽也。

bīng wèi zhì

这句话大意是:《兵卫志》。

zhuō mǎ jū shuā mǎ yě

这句话大意是:捉马:抅刷马也。

lán zi jūn jū xiān fēng qián èr shí yú lǐ zhēn hòu dí rén dòng jìng

这句话大意是:栏子军:居先锋前二十余里,侦候敌人动静。

gōng zi pù liáo jūn mǎ dùn shè bù shè yíng qiàn zhé mù shāo wéi gōng yǐ wéi tuán jí zhī suǒ

这句话大意是:弓子铺:辽军马顿舍,不设营堑,折木稍为弓,以为团集之所。

yòu zhū guó shǐ lái dào páng qiān zhì mù shāo gōng yǐ chōng lán shǔn

这句话大意是:又诸国使来,道旁签置木稍弓,以充栏楯。

shí huò zhì

这句话大意是:《食货志》。

yún wéi hù yì jí yíng yùn zì zhī é

这句话大意是:云为户:义即营运,字之讹。

xíng fǎ zhì

这句话大意是:《刑法志》。

zhōng yuàn yǒu yuān zhě jī zhōng yǐ dá yú shàng yóu yuàn gǔ yún

这句话大意是:钟院:有冤者击钟,以达于上,犹怨鼓云。

chu gǔ guān míng

这句话大意是:楚古:官名。

zhǎng běi miàn xùn qiú zhě

这句话大意是:掌北面讯囚者。

biǎo

这句话大意是:表。

huáng zǐ biǎo

这句话大意是:《皇子表》。

wǔ dàn liè jí wǔ yuàn

这句话大意是:五石烈:即五院。

fēi shì fēn yuàn wèi wǔ yǐ wǔ dàn liè wèi yī yuàn yě

这句话大意是:非是分院为五,以五石烈为一院也。

liù zhǎo zhǎo bǎi shù yě

这句话大意是:六爪:爪,百数也。

liáo yǒu liù bǎi jiā xī hòu wèi liù yuàn yì yǔ wǔ yuàn tóng

这句话大意是:辽有六百家奚,后为六院,义与五院同。

èr yuàn jí dié là bù xī zhī wèi èr zhě shì yě

这句话大意是:二院,即迭剌部析之为二者是也。

liè chán pí chán mǔ lù

这句话大意是:裂鋋皮:鋋,牡鹿。

lì néng fēn mǔ lù pí

这句话大意是:力能分牡鹿皮。

shì biǎo

这句话大意是:《世表》。

mò fú gē zhū bù qiú zhǎng chēng yòu yún mò fú hè

这句话大意是:莫弗纥:诸部酋长称,又云莫弗贺。

rú rú ér xuān qiè guó míng

这句话大意是:蠕蠕(而宣切):国名。

sì jīn tū jué guān míng

这句话大意是:俟斤:突厥官名。

yóu xìng biǎo

这句话大意是:《游幸表》。

tiǎn jiǎn lù xìng shì jiǎn sǎ jiǎn yú de yǐ yòu lù shè zhī

这句话大意是:舔碱:鹿性嗜碱,洒碱于地以诱鹿,射之。

nǚ guī yú rén míng

这句话大意是:女瑰:虞人名。

liè zhuàn

这句话大意是:列传。

kě dūn tū jué huáng hòu zhī chēng

这句话大意是:可敦:突厥皇后之称。

tè lǐ jiǎn liáo huáng hòu zhī chēng

这句话大意是:忒里蹇:辽皇后之称。

nòu wò mó mó yì zuò gǎi

这句话大意是:耨斡么:么,亦作改。

nòu wò hòu tǔ chēng

这句话大意是:耨斡,后土称。

mó mǔ chēng

这句话大意是:么,母称。

yǐ shì bá lǐ guó jiù zhàng èr zú míng

这句话大意是:乙室、拔里:国舅帐二族名。

zhū gōng chén chuán

这句话大意是:《诸功臣传》。

lóng xī jīn pèi tài zǔ cóng xiōng duó gǔ zhá yǐ běn zhàng xià shé míng mìng zhī shé yǔ zhě shén sù gū jiě zhī zhī shé wèi xué bàng shù zhōng yǒu jīn wǎng qǔ zhī guǒ de jīn yǐ wéi dài míng lóng xī jīn

这句话大意是:龙锡金佩:太祖从兄铎骨札以本帐下蛇鸣,命知蛇语者神速姑解之,知蛇谓穴傍树中有金,往取之,果得金,以为带,名“龙锡金”。

sā là jiǔ zūn míng

这句话大意是:撒剌:酒樽名。

yáo niǎn jiū yáo niǎn zhàng xià jūn yě

这句话大意是:遥辇𫄙:遥辇帐下军也。

qí shū yǒng xīng gōng fēn jiū shí èr xíng jiū huáng pí shì jiū zhě fǎng cǐ

这句话大意是:其书永兴宫分𫄙、十二行𫄙、黄皮室𫄙者,仿此。

tǔ lǐ guān míng

这句话大意是:吐里:官名。

yǔ xī liù bù tū lǐ tóng

这句话大意是:与奚六部秃里同。

tǔ tū zì é

这句话大意是:吐、秃字讹。

qǐn diàn xiǎo dǐ guān míng

这句话大意是:寝殿小底:官名。

liáo zhì duō xiǎo dǐ guān yú bù zhù

这句话大意是:辽制多小底官,余不注。

zá dīng huáng lǐ nán yòu wèi huáng sì suì wèi xiǎo shí liù wèi zhōng èr shí yī wèi dīng

这句话大意是:杂丁黄:礼,男幼为黄,四岁为小,十六为中,二十一为丁。

jūn zhōng zá yòu ruò yǐ yí dí yě

这句话大意是:军中杂幼弱,以疑敌也。

yáo niǎn kè yáo niǎn zhàng xià zhǎng bīng guān

这句话大意是:遥辇克:遥辇帐下掌兵官。

dǐ hù gōng wèi mén wài xíng mǎ yě

这句话大意是:柢枑:宫卫门外行马也。

gǔ duò xī qiān suì shé jiǎo yòu wèi dǔ nè xī

这句话大意是:榾柮犀:千岁蛇角,又为笃讷犀。

zhū èr bèi xià pú mèi qiè zhū wǔ bǎi méi wèi bèi

这句话大意是:珠二琲(下蒲昧切):珠五百枚为琲。

tí lǐ sī tú tí lǐ guān fǔ míng

这句话大意是:题里司徒:题里,官府名。

zhì zhōng shàng zhì lì qiè dì míng

这句话大意是:庢中(上陟栗切):地名。

táng yìn bó zhī cǎi míng

这句话大意是:堂印:博之采名。

lín kù yǐ bó wèi tōng lì jù yī kù zhī wù jìn shù jí zhī yuē lín kù

这句话大意是:临库:以帛为通历,具一库之物,尽数籍之,曰临库。

táng tiē liáo zhì zǎi xiàng fán chú bài xíng tou zi táng tiē quán chà sì zài qǔ zhǐ chū gěi gào chì

这句话大意是:堂帖:辽制,宰相凡除拜,行头子堂帖权差,俟再取旨,出给告敕。

gù guān yǒu zhī tóu zi shì

这句话大意是:故官有知头子事。

jiàn yīn shān zá lù

这句话大意是:见《阴山杂录》。

yí lí jǐn huà zhě huà zhě rén míng wèi yí lí jǐn guān

这句话大意是:夷离堇画者:画者,人名,为夷离堇官。

hǔ sī yǒu lì chēng

这句话大意是:虎斯:有力称。

jì yán hǔ sī yì tóng

这句话大意是:《纪》言“虎思”,义同。

✦ You read 列传·卷四十六

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.