金史 · 脱脱 · Chapter 70 of 136

列传·卷八

PinyinModern Translation
Size

sā gǎi zōng xiàn běn míng ā lǎn xí bù shī zōng hēng běn míng tà bù yě zōng xián běn míng sài lǐ shí tǔ mén zhōng běn míng dí gǔ nǎi xí shì sī jìng běn míng sā gǎi

这句话大意是:撒改 宗宪(本名阿懒) 习不失 宗亨(本名挞不也) 宗贤(本名赛里) 石土门 忠(本名迪古乃) 习室 思敬(本名撒改)。

sā gǎi zhě jǐng zǔ sūn hán guó gōng hé zhě zhī zhǎng zǐ shì zǔ zhī xiōng zi yě

这句话大意是:撒改者,景祖孙,韩国公劾者之长子,世祖之兄子也。

hé zhě yú cì zuì zhǎng

这句话大意是:劾者于次最长。

jǐng zǔ fāng jì dìng zhū bù ài shì zǔ dǎn yǒng cái lüè

这句话大意是:景祖方计定诸部,爱世祖胆勇材略。

jí zhū zǐ zhǎng guó sú dāng yì gōng jū ér mìng hé zhě yǔ shì zǔ tóng dǐ hé zhě zhuān zhì jiā wù shì zǔ zhǔ wài shì

这句话大意是:及诸子长,国俗当异宫居,而命劾者与世祖同邸,劾者专治家务,世祖主外事。

shì zǔ xí jié dù shǐ yuè hé sūn ér chuán sù zōng mù zōng jiē jǐng zǔ zhì yě

这句话大意是:世祖袭节度使,越劾孙而传肃宗、穆宗,皆景祖志也。

mù zōng chū xí wèi niàn hé zhě zhǎng xiōng bù dé lì suì mìng sā gǎi wéi guó xiāng

这句话大意是:穆宗初袭位,念劾者长兄不得立,遂命撒改为国相。

mù zōng lǚ jiè fù xiōng zhǐ yè chú chú qiáng gěng bù fú jǐ zhě shǐ sā gǎi qǔ mǎ jì lǐng dào gōng ā shū mù zōng zì jiāng qī ā shū chéng xià huì jūn

这句话大意是:穆宗履藉父兄址业,锄除强梗不服己者,使撒改取马纪岭道攻阿疏,穆宗自将,期阿疏城下会军。

sā gǎi háng cì ā bù sāi shuǐ wū yán bù xié lēi bó qín lái yè wèi sā gǎi yuē wén guó xiāng jiāng yǔ tài shī huì jūn ā shū chéng xià cǐ wèi shēn rù bì qǔ zhī cè yi xiān fǔ dìng chán chǔn xīng xiǎn zhī lù luò qí dǎng fù duó qí mín rén rán hòu hé jūn wèi wǎn yě

这句话大意是:撒改行次阿不塞水,乌延部斜勒勃堇来谒,谓撒改曰:“闻国相将与太师会军阿疏城下,此为深入必取之策,宜先抚定潺蠢、星显之路,落其党附,夺其民人,然后合军未晚也。

sā gǎi cóng zhī gōng dùn ēn chéng qǐng jì shī mù zōng yǔ zhī sā gǎi suì gōng xià dùn ēn chéng ér yǔ mù zōng lái huì ā shū chéng xià

这句话大意是:”撒改从之,攻钝恩城,请济师,穆宗与之,撒改遂攻下钝恩城,而与穆宗来会阿疏城下。

dùn ēn zài nán ā shū zài běi mù zōng chū qiǎn sā gǎi fēn dào jí huì gōng ā shū

这句话大意是:钝恩在南,阿疏在北,穆宗初遣撒改分道,即会攻阿疏。

wén qí yòng xié lēi jì xiān qǔ dùn ēn chéng yǔ chū yì bù hé pō bù rán zhī

这句话大意是:闻其用斜勒计,先取钝恩城,与初议不合,颇不然之。

jí liáo shǐ lái zhǐ wù gōng ā shū rán hòu shēn yǐ xiān qǔ dùn ēn chéng wèi gōng yě

这句话大意是:及辽使来止勿攻阿疏,然后深以先取钝恩城为功也。

jí yǐ guó xiāng dū tǒng tǎo liú kě zhà dōu wù tǎ děng jūn ér ā shū wáng rù yú liáo zhōng bù gǎn guī liú kě zhà dōu wù tǎ dùn ēn jiē jiàng

这句话大意是:及以国相都统讨留可、诈都、坞塔等军,而阿疏亡入于辽,终不敢归,留可、诈都、坞塔、钝恩皆降。

kāng zōng méi tài zǔ chēng dōu bó jí liè yǔ sā gǎi fēn zhì zhū bù pǐ tuō shuǐ yǐ běi tài zǔ tǒng zhī lái liú shuǐ rén mín sā gǎi tǒng zhī

这句话大意是:康宗没,太祖称都勃极烈,与撒改分治诸部,匹脱水以北太祖统之,来流水人民撒改统之。

míng nián jiǎ wǔ sì jié dù mìng fāng zhì

这句话大意是:明年甲午,嗣节度命方至。

liáo zhǔ huāng yú yóu tián zhèng shì dài fèi tài zǔ zhī liáo kě fá suì qǐ bīng

这句话大意是:辽主荒于游畋,政事怠废,太祖知辽可伐,遂起兵。

jiǔ yuè yǔ liáo rén zhàn yú jiè shàng huò xiè shí tài zǔ shǐ gào kè yú sā gǎi zé yǐ suǒ huò xiè shí chéng mǎ sā gǎi jí jiàng shì jiē huān hū yuē yì bīng shǐ zhì liáo jiè yī zhàn miàn shì shèng miè liáo bì zì cǐ shǐ yǐ

现代白话:九月,与辽人战于界上,获谢十,太祖使告克于撒改,则以所获谢十乘马,撒改及将士皆欢呼曰:“义兵始至辽界,一战面是胜,灭辽必自此始了。

qiǎn zi zōng hàn jí wán yán xī yǐn lái hè jié yīn quàn jìn tài zǔ wèi zhī cóng yě

这句话大意是:”遣子宗翰及完颜希尹来贺捷,因劝进,太祖未之从也。

shí yuè shī kè níng jiāng zhōu pò liáo shī shí wàn yú yā zǐ hé shī hái

这句话大意是:十月,师克宁江州,破辽师十万于鸭子河,师还。

shí èr yuè tài zōng jí sā gǎi cí bù shī lǜ zhū jiāng fù quàn jìn

这句话大意是:十二月,太宗及撒改、辞不失率诸将复劝进。

shōu guó yuán nián zhēng yuè shuò tài zǔ jí wèi sā gǎi háng guó xiāng rú gù

这句话大意是:收国元年正月朔,太祖即位,撒改行国相如故。

fá liáo zhī jì jué yú dí gǔ nǎi zàn chéng dà jì shí zì sā gǎi qǐ zhī

这句话大意是:伐辽之计决于迪古乃,赞成大计实自撒改启之。

sā gǎi zì yǐ zōng shì jìn shǔ qiě zhǎng fáng jì sù zōng wèi guó xiāng jì guì qiě zhòng gù shēn rèn dà jì zàn chéng rú cǐ zhū rén mò zhī huò xiān yě

这句话大意是:撒改自以宗室近属,且长房,继肃宗为国相,既贵且重,故身任大计,赞成如此,诸人莫之或先也。

tài zǔ jí wèi hòu qún chén zòu shì sā gǎi děng qián guì shàng qǐ qì zhǐ zhī yuē jīn rì chéng gōng jiē zhū jūn xié fǔ zhī lì wú suī chù dà wèi wèi yì gǎi jiù sú yě

现代白话:太祖即位后,群臣奏事,撒改等前跪,上起,泣止之曰:“今日成功,皆诸君协辅之力,我虽处大位,未易改旧俗也。

sā gǎi děng gǎn jī zài bài xiè

这句话大意是:”撒改等感激,再拜谢。

fán chén xià yàn jí tài zǔ cháng fù zhī zhǔ rén bài shàng yì dá bài

这句话大意是:凡臣下宴集,太祖尝赴之,主人拜,上亦答拜。

tiān fǔ hòu shǐ zhèng jūn chén zhī lǐ yān

现代白话:天辅后,始正君臣之礼呢。

qī yuè tài zōng wèi ān bǎn bó jí liè sā gǎi guó lùn bó jí liè cí bù shī ā mǎi bó jí liè gǎo guó lùn hào bó jí liè

这句话大意是:七月,太宗为谙版勃极烈,撒改国论勃极烈,辞不失阿买勃极烈,杲国论昊勃极烈。

bó jí liè nǚ zhí zhī zūn guān yě

这句话大意是:勃极烈,女直之尊官也。

tài yī zì zhèng wèi hào fán bàn suì wèi wén yǒu fēng bài

这句话大意是:太衣自正位号,凡半岁,未闻有封拜。

tài zōng jiè dì yōu lǐ jué děng gǎo mǔ dì zhī zuì yòu zhě sā gǎi cí bù shī yǐ zōng shì tóng fēng bài

这句话大意是:太宗介弟优礼绝等,杲母弟之最幼者,撒改、辞不失以宗室,同封拜。

jiǔ yuè jiā guó lùn hú lǔ bó jí liè

这句话大意是:九月,加国论胡鲁勃极烈。

tiān fǔ wǔ nián hōng

这句话大意是:天辅五年,薨。

tài zǔ wǎng diào chéng bái mǎ lí é kū zhī tòng

这句话大意是:太祖往吊,乘白马,剺额哭之恸。

jí zàng fù qīn lín zhī fèng yǐ suǒ yù mǎ

这句话大意是:及葬,复亲临之,赗以所御马。

sā gǎi wéi rén dūn hòu duō zhì cháng yú yòng rén jiā jū chún jiǎn hǎo jià sè

这句话大意是:撒改为人,敦厚多智,长于用人,家居纯俭,好稼穑。

zì shǐ wèi guó xiāng néng xùn fú zhū bù sòng yù de qí qíng dāng shí yǒu yán bú jiàn guó xiāng shì hé cóng jué

这句话大意是:自始为国相,能驯服诸部,讼狱得其情,当时有言:“不见国相,事何从决。

jí jǔ bīng fá liáo sā gǎi měi yǐ zōng chén wèi nèi wài yǐ zhòng bù yǐ zhàn duō wèi qí gōng yě

这句话大意是:”及举兵伐辽,撒改每以宗臣为内外倚重,不以战多为其功也。

tiān huì shí wǔ nián zhuī fēng yān guó wáng

这句话大意是:天会十五年,追封燕国王。

zhèng lóng jiàng fēng chén guó gōng

这句话大意是:正隆降封陈国公。

dà dìng sān nián gǎi zèng jīn yuán jùn wáng pèi xiǎng tài zǔ miào tíng shì zhōng yì

这句话大意是:大定三年,改赠金源郡王,配飨太祖庙廷,谥忠毅。

shí wǔ nián zhào tú xiàng yú yǎn qìng gōng

这句话大意是:十五年,诏图像于衍庆宫。

zi zōng hàn zōng xiàn

这句话大意是:子宗翰、宗宪。

zōng hàn bié yǒu chuán

这句话大意是:宗翰别有传。

zōng xiàn sān míng ā lǎn

这句话大意是:宗宪三名阿懒。

bān xíng nǚ zhí zì shū nián shí liù xuǎn rù xué

这句话大意是:颁行女直字书,年十六,选入学。

tài zōng xìng xué zōng xiàn yǔ zhū shēng jù yè zōng xiàn jìn zhǐ xún yā tài zōng zhào zhì qián lìng sòng suǒ xí yǔ yīn qīng liàng shàn yìng duì

这句话大意是:太宗幸学,宗宪与诸生俱谒,宗宪进止恂雅,太宗召至前,令诵所习,语音清亮,善应对。

shì chén zòu yuē cǐ zuǒ fù yuán shuài zōng hàn dì yě

这句话大意是:侍臣奏曰:“此左副元帅宗翰弟也。

shàng jiē shǎng jiǔ zhī

这句话大意是:”上嗟赏久之。

jiān tōng qì dān hàn zì

这句话大意是:兼通契丹、汉字。

wèi guàn hòu zōng hàn fá sòng biàn jīng pò zhòng rén zhēng fǔ kù qǔ cái wù zōng xiàn dú zài tú shū yǐ guī

这句话大意是:未冠,后宗翰伐宋,汴京破,众人争府库取财物,宗宪独载图书以归。

cháo tíng yì zhì dù lǐ yuè wǎng wǎng yīn réng liáo jiù zōng xiàn yuē fāng jīn yǎn yǒu liáo sòng dāng yuǎn yǐn qián gǔ yīn shí zhì yí chéng yī dài zhī fǎ hé nǎi jìn qǔ liáo rén zhì dù zāi

现代白话:朝廷议制度礼乐,往往因仍辽旧,宗宪曰:“方今奄有辽、宋,当远引前古,因时制宜,成一代之法,何乃近取辽人制度啊。

xī yǐn yuē ér yì shén yǔ wǒ hé

这句话大意是:”希尹曰:“而意甚与我合。

yóu shì qì zhòng zhī

这句话大意是:”由是器重之。

tà lǎn zōng juàn chàng yì yǐ qí de yǔ sòng zōng xiàn tíng zhēng zhé zhī dāng shí bù yòng qí yán qí hòu zōng bì fù qǔ hé nán shǎn xī de rú zōng xiàn cè

这句话大意是:挞懒、宗隽唱议以齐地与宋,宗宪廷争折之,当时不用其言,其后宗弼复取河南、陕西地,如宗宪策。

yǐ bǔ zōng pán zōng jùn gōng

这句话大意是:以捕宗磐、宗隽功。

shòu zhāo wǔ dà jiàng jūn xiū guó shǐ lèi guān shàng shū zuǒ chéng

这句话大意是:授昭武大将军”修国史,累官尚书左丞。

xī zōng cóng róng wèi zhī yuē xiǎng yǐ hé nán shǎn xī de yǔ sòng rén qīng yǐ wéi bù dàng yǔ jīn fù qǔ zhī shì yóu yòng qīng yán yě

这句话大意是:熙宗从容谓之曰:“响以河南、陕西地与宋人,卿以为不当与,今复取之,是犹用卿言也。

qīng shí lǜ shēn yuǎn zì jīn yǐ wǎng qí jìn yán wú yǐn

这句话大意是:卿识虑深远,自今以往,其尽言无隐。

zōng xiàn bài xiè suì shè mén xià shì láng

这句话大意是:”宗宪拜谢,遂摄门下侍郎。

chū xī zōng yǐ yí sì shā zuǒ chéng xiàng xī yǐn jiǔ zhī chá qí wú zuì shēn mǐn xī zhī wèi zōng xiàn yuē xī yǐn yǒu dà gōng yú guó wú zuì ér sǐ zhèn jiāng lù yòng qí sūn rú zhī hé

这句话大意是:初,熙宗以疑似杀左丞相希尹,久之,察其无罪,深闵惜之,谓宗宪曰:“希尹有大功于国,无罪而死,朕将录用其孙,如之何?

zōng xiàn duì yuē bì xià shēn niàn xī yǐn lù yòng qí sūn xìng shèn

这句话大意是:”宗宪对曰:“陛下深念希尹,录用其孙,幸甚。

ruò bù xiān míng sǐ zhě wú zuì shēng zhě hé yóu de shì

这句话大意是:若不先明死者无罪,生者何由得仕。

shàng yuē qīng yán shì yě

这句话大意是:”上曰:“卿言是也。

jí rì fù xī yǐn guān jué yòng qí sūn shǒu dào wèi yìng fèng hàn lín wén zì

这句话大意是:”即日复希尹官爵,用其孙守道为应奉翰林文字。

huáng tǒng wǔ nián jiāng sì shè yì tán ēn zhǐ jí nǚ zhí rén zōng xiàn zòu yuē mò fēi wáng chén qìng xìng qǐ kě yǒu jiàn yá

这句话大意是:皇统五年,将肆赦,议覃恩止及女直人,宗宪奏曰:“莫非王臣,庆幸岂可有间邪。

suì gǎi qí wén shǐ jūn bèi yān

现代白话:”遂改其文,使均被呢。

zhuǎn háng tái píng zhāng zhèng shì

这句话大意是:转行台平章政事。

tiān dé chū wèi zhōng jīng liú shǒu ān wǔ jūn jié dù shǐ

这句话大意是:天德初,为中京留守、安武军节度使。

fēng hé nèi jùn wáng

这句话大意是:封河内郡王。

gǎi tài yuán yǐn jìn fēng jù lù jùn wáng

这句话大意是:改太原尹,进封钜鹿郡王。

zhèng lóng lì duó wáng jué zài qiān zhèn wǔ wǔ dìng jūn jié dù shǐ

这句话大意是:正隆例夺王爵,再迁震武、武定军节度使。

shì zōng jí wèi qiǎn shǐ zhào zhī zhào yuē shū ruò néng lái yi sù zhì cǐ ruò wéi hé shí liè zhì níng bái yàn jìng suǒ è yì bù fán shū yōu

这句话大意是:世宗即位,遣使召之,诏曰:“叔若能来,宜速至此,若为纥石烈志宁、白彦敬所遏,亦不烦叔忧。

zōng xiàn wén shì zōng jí wèi xiān yǐ qì guān lái guī yǔ shǐ zhě yù yú zhōng dōu suì jiàn shàng yú xiǎo liáo kǒu chú zhōng dōu liú shǒu jí qiǎn fù rèn

这句话大意是:”宗宪闻世宗即位,先已弃官来归,与使者遇于中都,遂见上于小辽口,除中都留守,即遣赴任。

zhào yǔ yuán shuài wán yán gòu yīng tóng yì jūn shì

这句话大意是:诏与元帅完颜彀英同议军事。

míng nián gǎi xī jīng liú shǒu

这句话大意是:明年,改西京留守。

bā yuè gǎi nán jīng

这句话大意是:八月,改南京。

pú sàn zhōng yì zì xíng tái cháo jīng shī zōng xiàn shè xíng tái shàng shū shěng shì

这句话大意是:仆散忠义自行台朝京师,宗宪摄行台尚书省事。

zhào wèi tài zǐ tài shī shàng wèi zōng xiàn yuē qīng nián lǎo jiù rén gēng shì duō yǐ huáng tài zǐ nián shàng shǎo jǐn xùn dǎo zhī

现代白话:召为太子太师,上谓宗宪曰:“卿年老旧人,更事多了,皇太子年尚少,谨训导之。

é bài píng zhāng zhèng tài zǐ tài shī rú gù

这句话大意是:”俄拜平章政,太子太师如故。

zhào yǐ tài zǔ shí lù cì zōng xiàn jí píng zhāng zhèng shì wán yán yuán yi zuǒ chéng hé shí liè liáng bì pàn mì shū jiān wēn wáng shuǎng gè yī běn

这句话大意是:诏以《太祖实录》赐宗宪及平章政事完颜元宜、左丞纥石烈良弼、判秘书监温王爽各一本。

yí cì gāo shān nú qián wèi níng zhōu cì shǐ yǐ tān wū miǎn shì zōng yǐ gōng chén zǐ sūn zōng zú zhōng wú xiǎn shì zhě yǐ wéi mì shū shǎo jiān

这句话大意是:移刺高山奴前为宁州刺史,以贪污免,世宗以功臣子孙宗族中无显仕者,以为秘书少监。

shì shí mǔ sāng wèi chú yǒu sī zòu qí shì zōng xiàn yuē gāo shān nú ào hěn tān mò bù kě zhì zhī zuǒ yòu

这句话大意是:是时,母丧未除,有司奏其事,宗宪曰:“高山奴傲狠贪墨,不可致之左右。

shì zōng yuē zhèn yǐ qí fù zǔ yǒu gōng ěr jì wéi rén rú cǐ qǐ kě diàn zhí wèi zāi

现代白话:”世宗曰:“朕以其父祖有功耳,既为人如此,岂可玷职位啊。

zhuī huán zhì mìng yīn gù yòu chéng sū bǎo héng cān zhèng shí jū yuē cǐ zhèn zhī guò jǔ bù kě bù gǎi qīng děng dāng jìn xīn yǐ fǔ zhèn yě

这句话大意是:”追还制命,因顾右丞苏保衡、参政石琚曰:“此朕之过举,不可不改,卿等当尽心以辅朕也。

yǒu sī yán zhū lù měng ān móu kè hù qí shì xí duō rǎo mín qǐng tóng liú guān yǐ sān shí yuè wèi kǎo

这句话大意是:”有司言,诸路猛安谋克,怙其世袭多扰民,请同流官,以三十月为考。

zhào xià shàng shū shěng yì zōng xiàn nǎi shàng yì yuē xī tài zǔ huáng dì fǔ dìng tiān xià shì fēng gōng chén xí měng ān móu kè jīn ruò gǎi wéi qiān diào fēi tài zǔ yuē

这句话大意是:诏下尚书省议,宗宪乃上议曰:“昔太祖皇帝抚定天下,誓封功臣袭猛安谋克,今若改为迁调,非太祖约。

chén wèi fán měng ān móu kè dāng míng hé shàn è jìn xián tuì bù xiào yǒu bù zhí zhě qí dì zhí zhōng gēng zé xián zhě dài zhī

这句话大意是:臣谓凡猛安谋克,当明核善恶,进贤退不肖,有不职者,其弟侄中更择贤者代之。

shàng cóng qí yì

这句话大意是:”上从其议。

jìn bài yòu chéng xiàng

这句话大意是:进拜右丞相。

dà dìng liù nián hōng nián wǔ shí jiǔ

这句话大意是:大定六年,薨,年五十九。

shàng chuò cháo dào xī zhě jiǔ zhī mìng bǎi guān zhì diàn fù yín yī qiān wǔ bǎi liǎng zhòng cǎi wǔ shí duān juàn wǔ bǎi pǐ

这句话大意是:上辍朝,悼惜者久之,命百官致奠,赙银一千五百两、重彩五十端、绢五百匹。

xí bù shī běn zuò cí bù shī hòu dìng wèi xí bù shī zhāo zǔ zhī sūn wū gǔ chū zhī cì zǐ yě

这句话大意是:习不失本作辞不失,后定为习不失,昭祖之孙,乌骨出之次子也。

chū zhāo zǔ jiǔ wú jì sì yǔ wēi shùn huáng hòu tú dān shì dǎo yú wū ér shēng jǐng zǔ jí wū gǔ chū

这句话大意是:初,昭祖久无继嗣,与威顺皇后徒单氏祷于巫,而生景祖及乌骨出。

wū gǔ chū zhǎng ér xù jiǔ lǚ bèi qí mǔ

这句话大意是:乌骨出长而酗酒,屡悖其母。

zhāo zǔ méi tú dān shì yǔ jǐng zǔ móu ér shā zhī

这句话大意是:昭祖没,徒单氏与景祖谋而杀之。

bù rén nù yù hài jǐng zǔ tú dān shì zì yǐ wéi shì ér jǐng zǔ nǎi de miǎn

这句话大意是:部人怒,欲害景祖,徒单氏自以为事,而景祖乃得免。

xí bù shī jiàn jié néng zuǒ yòu shè

这句话大意是:习不失健捷,能左右射。

shì zǔ xí jié dù sù zōng yǔ jù huán nǎn sàn dá zhàn yú wò lǔ gàn chū shuǐ yǐ zài shī lì shì zǔ zhì jūn lì shì wú rén sè

这句话大意是:世祖袭节度,肃宗与拒桓赧、散达,战于斡鲁绀出水,已再失利,世祖至军,吏士无人色。

shì zǔ shǐ xí bù shī xiān zhèn yú tuō huō gǎi yuán ér shēn chū bó zhàn bài qí bù jūn

这句话大意是:世祖使习不失先阵于脱豁改原,而身出搏战,败其步军。

xí bù shī zì zhèn hòu fèn jī zhī bài qí qí jūn suǒ chéng mǎ zhōng jiǔ shǐ bù néng chí suì bù qū ér chū

这句话大意是:习不失自阵后奋击之,败其骑军,所乘马中九矢,不能驰,遂步趋而出。

fāng zhàn qí wài xiōng wū gé míng shàn shè jū dí qí zhōng jiāng shè xí bù shī shú shì shi zhī hū yuē cǐ xiǎo ér shì rǔ yī rén zhī shì hu hé wéi tuī fēng jū qián rú cǐ

现代白话:方战,其外兄乌葛名善射,居敌骑中,将射,习不失熟视识之,呼曰:“此小儿,是你一人之事乎,何为推锋居前如此。

yǐ gōng shāo jī mǎ shǒu ér qù

这句话大意是:”以弓弰击马首而去。

shì yì yě xí bù shī zhī gōng jū duō

这句话大意是:是役也,习不失之功居多。

huán nǎn sàn dá jì bài xí bù shī mǎ qì zhèn zhōng zhě yì zì guī

这句话大意是:桓赧、散达既败,习不失马弃阵中者亦自归。

shì zǔ cháng yí shù jiǎ bèi lǐ dǔ huò yǔ wū chūn děng wéi biàn qiǎn xí bù shī dān qí wǎng guān bèi lǐ dǔ yǔ hū lǔ zhì jiǔ lóu shàng yǐ yǐn zhī

这句话大意是:世祖尝疑术甲孛里笃或与乌春等为变,遣习不失单骑往观,孛里笃与忽鲁置酒楼上以饮之。

xí bù shī wén qí sī yǔ nì nì ruò jiāng zhí jǐ zhě yī yuè xià lóu bàng chū fān lí zhī wài qì mǎ ér guī qí yǒng rú cǐ

这句话大意是:习不失闻其私语昵昵,若将执己者,一跃下楼,傍出藩篱之外,弃马而归,其勇如此。

bēi nǎi yuē wū chūn jǔ bīng shì zǔ zhì sū sù hǎi diàn yǔ wū chūn yù sù zōng qián zhàn xié liè xí bù shī zuǒ zhī shù yùn zòng huǒ yān yàn bì tiān dà bài wū chūn zhí bēi nǎi yǐ guī

这句话大意是:杯乃约乌春举兵,世祖至苏素海甸与乌春遇,肃宗前战,斜列、习不失佐之,束缊纵火,烟焰蔽天,大败乌春,执杯乃以归。

tài zǔ huò má chǎn xiàn guó yú liáo liáo rén shǎng gōng mù zōng tài zǔ huan dōu xí bù shī jiē wèi xiáng yǐn yān

现代白话:太祖获麻产,献馘于辽,辽人赏功,穆宗、太祖、欢都、习不失皆为详隐呢。

hòu yǔ ā lǐ hé mèn wò dài jù zuǒ sā gǎi gōng liú kě chéng xià zhī

这句话大意是:后与阿里合懑、斡带俱佐撒改攻留可城,下之。

tài zǔ fá liáo shǐ lǐng bīng qiān rén jiā shì zuǒ yòu

这句话大意是:太祖伐辽,使领兵千人,夹侍左右。

chū hé diàn zhī yì wéi xí bù shī zhī cè yǔ tài zǔ hé zú pò shí wàn zhī shī cuò qí jūn fēng

这句话大意是:出河店之役,惟习不失之策与太祖合,卒破十万之师,挫其军锋。

suì yǔ tài zōng sā gǎi děng quàn jìn

这句话大意是:遂与太宗、撒改等劝进。

shōu guó yuán nián qī yuè yǔ tài zōng sā gǎi gǎo jù wèi bó jí liè xí bù shī wéi ā mǎi bó jí liè yún

这句话大意是:收国元年七月,与太宗、撒改、杲俱为勃极烈,习不失为阿买勃极烈云。

tiān fǔ qī nián tài zōng yǔ xí bù shī jū shǒu yùn wáng áng wéi jì lǜ shī zhòng fǎ dāng sǐ

这句话大意是:天辅七年,太宗与习不失居守,郓王昂违纪律失众,法当死。

yú shì liáo rén yǐ yān jīng jiàng sòng rén yuē suì bì

这句话大意是:于是,辽人以燕京降,宋人约岁币。

sān yuè shì zōng shēng

这句话大意是:三月,世宗生。

xí bù shī wèi tài zōng yuē xiōng dì gǔ ròu yǐ ēn yǎn yì níng qū fǎ yǐ quán zhī

这句话大意是:习不失谓太宗曰:“兄弟骨肉,以恩掩义,宁屈法以全之。

jīn guó jiā dié yǒu dà qìng kě jiǎn áng yǐ wú sǐ ruò zhǔ shàng yǒu zé yán yǐ wǒ wèi shuō

这句话大意是:今国家迭有大庆,可减昂以无死,若主上有责言,以我为说。

tài zōng rán zhī suì zhàng áng yǐ wén

这句话大意是:”太宗然之,遂杖昂以闻。

tài zǔ měi fá liáo zhé mìng xí bù shī yǔ tài zōng jū shǒu suī wú fāng miàn gōng ér yǐ rèn yǔ sā gǎi bǐ móu yǐ

现代白话:太祖每伐辽,辄命习不失与太宗居守,虽无方面功,而倚任与撒改比侔了。

shì suì qī yuè hōng huì tài zǔ bān shī dào bìng tài zōng fèng yíng yè jiàn kǒng tài zǔ gǎn dòng ér jí zhuǎn shén bù gǎn yǐ hōng gào

这句话大意是:是岁七月,薨会太祖班师道病,太宗奉迎谒见,恐太祖感动而疾转甚,不敢以薨告。

tài zǔ zhé wèn yuē ā mǎi bó jí liè ān zài

这句话大意是:太祖辄问曰:“阿买勃极烈安在?

tài zōng dài duì yuē jīn jí zhì yǐ

现代白话:”太宗绐对曰:“今即至了。

zhèng lóng èr nián zèng kāi fǔ yí tóng sān sī

这句话大意是:”正隆二年,赠开府仪同三司。

zhuī fēng cáo guó gōng

这句话大意是:追封曹国公。

dà dìng sān nián jìn fēng jīn yuán jùn wáng pèi xiǎng tài zǔ miào tíng shì yuē zhōng yì

这句话大意是:大定三年,进封金源郡王,配飨太祖庙廷,谥曰忠毅。

zi gǔ shā hǔ guó chū yǒu gōng tiān huì jiān wéi zhēn dìng liú shǒu

这句话大意是:子鹘沙虎,国初有功,天会间,为真定留守。

zi tà bù yě

这句话大意是:子挞不也。

zōng hēng běn míng tà bù yě xìng zhōng jǐn

这句话大意是:宗亨本名挞不也,性忠谨。

tiān juàn chū yǐ zōng shì zi chōng hù wèi

这句话大意是:天眷初,以宗室子,充护卫。

qín zōng pán zōng juàn yǒu gōng jiā zhōng yǒng xiào wèi qiān zhāo xìn xiào wèi shàng jiù jú zhí zhǎng

这句话大意是:擒宗磐、宗隽有功,加忠勇校尉,迁昭信校尉、尚厩局直长。

sān nián shēng běn jú fù shǐ

这句话大意是:三年,升本局副使。

dīng fù yōu shí zōng zhèng guān shǔ lì yǐ cái xuǎn zōng hēng zài xuǎn zhòng suì qǐ fù wèi shū wēn tè zōng shì jiāng jūn

这句话大意是:丁父忧,时宗正官属,例以材选,宗亨在选中,遂起复,为淑温特宗室将军。

gǎi huì níng fǔ shǎo yǐn lì dēng zhōu cì shǐ gǎi xiàn zhōu cì shǐ wèi tè mǎn qún mù shǐ tóng zhī běi jīng lù zhuǎn yùn shǐ gǎi zé zhōu dìng guó jūn jié dù shǐ

这句话大意是:改会宁府少尹,历登州刺史,改献州刺史,为特满群牧使、同知北京路转运使,改泽州定国军节度使。

hǎi líng shù rén nán fá yǐ běn zhí lǐng wǔ yáng jūn dōu zǒng guǎn guò huái

这句话大意是:海陵庶人南伐,以本职领武扬军都总管,过淮。

shì zōng jí wèi yǐ shǒu zhào cì zōng hēng zōng hēng de zhào jí rù cháo

这句话大意是:世宗即位,以手诏赐宗亨,宗亨得诏,即入朝。

dà dìng èr nián shòu yòu xuān huī shǐ wèi jǐ wèi běi jīng lù bīng mǎ dū tǒng yǐ tǎo qì dān zéi

这句话大意是:大定二年,授右宣徽使,未几,为北京路兵马都统,以讨契丹贼。

yòu fù yuán shuài pú sàn zhōng yì yǔ wō wò yù yú huā dào zōng hēng yǔ zuǒ yì wàn hù pú chá shì jié děng yǐ qī móu kè jūn yǔ zhī zhàn shī lì

这句话大意是:右副元帅仆散忠义与窝斡遇于花道,宗亨与左翼万户蒲察世杰等,以七谋克军与之战,失利。

jí wō wò bài qí dǎng kuò lǐ zā bā lǜ zhòng nán bēn zōng hēng zhuī jí zhī

这句话大意是:及窝斡败,其党括里、紥八率众南奔,宗亨追及之。

zā bā zhà xiáng zōng hēng xìn zhī

这句话大意是:紥八诈降,宗亨信之。

zā bā guǐ yuē kuò lǐ dùn yuàn wǎng yāo

这句话大意是:紥八诡曰:“括里遁,愿往邀。

zōng hēng tīng qí qù

这句话大意是:”宗亨听其去。

dà zòng jūn shì qǔ zéi suǒ qì náng tuó rén chù duō zì yǒu zhī

这句话大意是:大纵军士,取贼所弃囊橐人畜,多自有之。

kuò lǐ zā bā wáng rù yú sòng

这句话大意是:括里、紥八亡入于宋。

zuò shì jiàng wèi níng zhōu cì shǐ

这句话大意是:坐是,降为宁州刺史。

zōng xián běn míng sài lǐ xí bù shī zhī sūn yě

这句话大意是:宗贤本名赛里,习不失之孙也。

cóng dū tǒng gǎo qǔ zhōng jīng xí liáo dì yú yuān yāng luò

这句话大意是:从都统杲取中京,袭辽帝于鸳鸯泺。

zōng hàn shǐ tà lǎn xí yē lǜ mǎ gē dū tǒng shǐ pú jiā nú jí sài lǐ děng yǐ bīng zhù zhī

这句话大意是:宗翰使挞懒袭耶律马哥,都统使蒲家奴及赛里等,以兵助之。

pú jiā nú shǐ sài lǐ xié yě péi mǎn hú tà dá lǔ gǔ sī liè yē lǜ wú shí děng gè lǜ bīng fēn háng zhāo yù huò liáo liú shǒu dí yuè jiā rén zī zhòng bìng jiàng qún mù guān mù lú wǎ de mǎ shén duō shǐ zhú shuǐ cǎo mù zhī

这句话大意是:蒲家奴使赛里、斜野、裴满胡挞、达鲁古厮列、耶律吴十等各率兵分行招谕,获辽留守迪越家人辎重,并降群牧官木卢瓦,得马甚多,使逐水草牧之。

sài lǐ děng qū yè dié suì yǐ piān shī shēn rù dí yāo jī zhī sā hé zhàn méi

这句话大意是:赛里等趋业迭,遂以偏师深入,敌邀击之,撒合战没。

pú jiā nú zhì wàng guó yá xi sài lǐ bīng huì zhī

这句话大意是:蒲家奴至旺国崖西,赛里兵会之。

lèi guān zhì zuǒ fù diǎn jiǎn

这句话大意是:累官至左副点检。

tiān juàn èr nián fāng bǔ zōng juàn sài lǐ zuò huì yǐn qí jiā duó guān jué

这句话大意是:天眷二年,方捕宗隽,赛里坐会饮其家,夺官爵。

wèi jǐ fù guān

这句话大意是:未几,复官。

huáng tǒng sì nián shòu shì xí móu kè zhuǎn dōu diǎn jiǎn fēng bīn guó gōng

这句话大意是:皇统四年,授世袭谋克,转都点检,封豳国公。

bài píng zhāng zhèng shì

这句话大意是:拜平章政事。

jìn bài yòu chéng xiàng jiān zhōng shū lìng

这句话大意是:进拜右丞相,兼中书令。

jìn bài tài bǎo zuǒ chéng xiàng jiān xiū guó shǐ

这句话大意是:进拜太保、左丞相,监修国史。

ba wèi zuǒ fù yuán shuài

这句话大意是:罢为左副元帅。

wú hé fù wèi tài bǎo zuǒ chéng xiàng zuǒ fù yuán shuài rú gù

这句话大意是:无何,复为太保、左丞相,左副元帅如故。

jìn tài shī lǐng sān xǐng shì jiān dōu yuán shuài jiān xiū guó shǐ

这句话大意是:进太师,领三省事,兼都元帅,监修国史。

chū wèi nán jīng liú shǒu lǐng xíng tái shàng shū shěng shì

这句话大意是:出为南京留守,领行台尚书省事。

fù wèi zuǒ fù yuán shuài jiān xī jīng liú shǒu

这句话大意是:复为左副元帅,兼西京留守。

zài wèi tài bǎo lǐng sān xǐng shì

这句话大意是:再为太保,领三省事。

fù wèi zuǒ chéng xiàng jiān dōu yuán shuài

这句话大意是:复为左丞相,兼都元帅。

sài lǐ zì hù wèi wèi shí nián wèi jiān jiàng xiàng cháng gǎn jī sī zì xiào yǐ bào cháo tíng

这句话大意是:赛里自护卫,未十年位兼将相,常感激,思自效以报朝廷。

suī yú dào hòu wèi mǔ dǎng hòu zhuān zhèng dà chén huò yīn zhī yǐ qǔ jìn yòng sài lǐ wèi cháng fù zhī

这句话大意是:虽于悼后为母党,后专政,大臣或因之以取进用,赛里未尝附之。

huáng tài zǐ jì ān hōng wèi wáng dào jì sǐ xī zōng wèi yǒu sì zi sài lǐ quàn xī zōng xuǎn hòu guān yǐ guǎng jì sì bù shǎo gù jì yú hòu hòu yǐ cǐ yuàn zhī

这句话大意是:皇太子济安薨,魏王道济死,熙宗未有嗣子,赛里劝熙宗选后官以广继嗣,不少顾忌于后,后以此怨之。

yǔ hǎi líng tóng zài xiàng wèi wèi cháng shǎo kěn jiǎ jiè hǎi líng suī zhuān ér xīn dàn sài lǐ wài yǐ shǔ zūn jiā lǐ jìng ér nèi cháng jì zhī

这句话大意是:与海陵同在相位,未尝少肯假借,海陵虽专而心惮赛里,外以属尊加礼敬而内常忌之。

hǎi líng zhī dào hòu yuàn sài lǐ yīn yǔ hòu gòng lì pái chū zhī sài lǐ yì bù yǐ shì shǎo biàn

这句话大意是:海陵知悼后怨赛里,因与后共力排出之,赛里亦不以是少变。

zuò wáng cháng shèng sǐ xī zōng nà qí qī gōng zhōng qǐng zhī shā dào hòu jí fēi shù rén jiāng yǐ cháng shèng qī wèi hòu wèi guǒ yě

这句话大意是:胙王常胜死,熙宗纳其妻宫中,顷之,杀悼后及妃数人,将以常胜妻为后,未果也。

jí hǎi líng shì xī zōng guǐ yǐ xī zōng jiāng yì lì hòu zhào zhū wáng dà chén sài lǐ wén zhào yǐ wéi xìn rán jiāng rù gōng wèi rén yuē shàng bì yù lì cháng shèng qī wèi hòu wǒ dāng lì zhēng zhī

这句话大意是:及海陵弑熙宗,诡以熙宗将议立后,召诸王大臣,赛里闻召,以为信然,将入宫,谓人曰:“上必欲立常胜妻为后,我当力争之。

jí bèi zhí yóu yǐ wéi xī zōng jiāng lì cháng shèng qī ér xiān shā zhī yě yuē shuí néng wéi wǒ yán zhě wǒ sǐ gù bù zú xī dú niàn zhǔ shàng zuǒ yòu wú zhù ěr

这句话大意是:”及被执,犹以为熙宗将立常胜妻,而先杀之也,曰:“谁能为我言者,我死固不足惜,独念主上左右无助耳。

suì yù hài

这句话大意是:”遂遇害。

shí tǔ mén hàn zì yī zuò shén tú mén yé lǎn lù wán yán bù rén shì wèi qí bù zhǎng

这句话大意是:石土门,汉字一作神徒门,耶懒路完颜部人,世为其部长。

fù zhí lí hǎi shǐ zǔ dì bǎo huó lǐ sì shì sūn suī tóng zōng shǔ bù xiāng tōng wèn jiǔ yǐ

现代白话:父直离海,始祖弟保活里四世孙,虽同宗属,不相通问久了。

jǐng zǔ shí zhí lí hǎi shǐ bù rén miǎo sūn lái qǐng fù tōng zōng xì

这句话大意是:景祖时,直离海使部人邈孙来,请复通宗系。

jǐng zǔ liú miǎo sūn suì yú hòu qí xì lǐn yǐn shí shàn yù zhī

这句话大意是:景祖留邈孙岁余,厚其饩廪饮食,善遇之。

jí hái yǐ bì bó shù fěi wèi zèng jié qí hòu yì

这句话大意是:及还,以币帛数篚为赠,结其厚意。

jiǔ zhī yé lǎn suì jī jǐng zǔ yǔ zhī mǎ niú wèi zhù dí fèi shǐ shì zǔ wǎng zhì zhī

这句话大意是:久之,耶懒岁饥,景祖与之马牛,为助籴费,使世祖往致之。

huì shì zǔ yǒu jí shí tǔ mén rì xī bù lí zuǒ yòu shì zǔ jí yù cí guī yǔ wò shǒu wéi bié yuē tā rì wú xiāng wàng

这句话大意是:会世祖有疾,石土门日夕不离左右,世祖疾愈辞归,与握手为别,约它日无相忘。

shí tǔ mén tǐ mào kuí wěi yǒng gǎn shàn zhàn zhì zhí xiào yǒu qiáng jì biàn jié lín shì guǒ duàn

这句话大意是:石土门体貌魁伟,勇敢善战,质直孝友,强记辩捷,临事果断。

shì zǔ xí wèi jiāo hǎo yì shēn lín bù bú yuè suì hé bīng gōng zhī

这句话大意是:世祖袭位,交好益深,邻部不悦,遂合兵攻之。

shí tǔ mén shǐ dì ā sī mèn lǜ èr bǎi rén nán xià jù dí dí bīng qiān rén yǐ chū qí dōng jù gāo fù shí tǔ mén jiāng wǔ qiān rén yíng jī zhī

这句话大意是:石土门使弟阿斯懑率二百人南下拒敌,敌兵千人,已出其东据高阜,石土门将五千人迎击之。

dí jiàng wò lǐ běn zhě yǒng tǔ yě chū tiāo zhàn shí tǔ mén shè zhòng qí mǎ wò lǐ běn fǎn shè shè zhòng shí tǔ mén fù shí tǔ mén bá jiàn zhàn yù lì

这句话大意是:敌将斡里本者,勇土也,出挑战,石土门射中其马,斡里本反射,射中石土门腹,石土门拔箭,战愈力。

ā sī mèn yǔ yǒng shì qī rén bù zhàn shā wò lǐ běn zhū bù bīng suì bài

这句话大意是:阿斯懑与勇士七人步战,杀斡里本,诸部兵遂败。

shí tǔ mén yīn zhāo yù zhū bù shǐ fù yú shì zǔ shì zǔ jiā zhī

这句话大意是:石土门因招谕诸部,使附于世祖,世祖嘉之。

hòu fá wū chūn wō móu hǎn jí dùn ēn dí kù dé děng jiē yǐ suǒ bù cóng zhàn yǒu gōng

这句话大意是:后伐乌春、窝谋罕及钝恩、狄库德等,皆以所部从战,有功。

dì ā sī mèn xún zú jí zhōng sàng dà huì qí zú tài zǔ lǜ guān shǔ wǎng yān jiù yǐ dài liáo zhī yì fǎng zhī

现代白话:弟阿斯懑寻卒,及终丧,大会其族,太祖率官属往呢,就以代辽之议访之。

fāng huì jì yǒu fēi niǎo zì yàn ér xi tài zǔ shè zhī shǐ guàn zuǒ yì ér zhuì shí tǔ mén chí zhì shàng qián chēng qìng yuē wū yuān rén suǒ shén è jīn shè huò zhī cǐ jí zhào yě

这句话大意是:方会祭,有飞鸟自燕而西,太祖射之,矢贯左翼而坠,石土门持至上前称庆曰:“乌鸢人所甚恶,今射获之,此吉兆也。

jí yǐ jīn bǎn xiàn zhī hòu yǐ běn bù bīng cóng jī gāo lí

这句话大意是:”即以金版献之,后以本部兵从击高丽。

jí fá liáo gōng yóu duō

这句话大意是:及伐辽,功尤多。

wáng shī gōng xià xī jīng cì yǐ jīn pái

这句话大意是:王师攻下西京,赐以金牌。

qí zi chán chǔn cóng xíng shàng yǔ zhī yuē wú fēi zhī mèi bái sàn zhě zài liáo sì qí huò dāng yǐ wéi rǔ fù

现代白话:其子蝉蠢从行,上语之曰:“我妃之妹白散者在辽,俟其获,当以为你妇。

jìng rú qí yán

这句话大意是:”竟如其言。

shàng zhī xī zhēng zhū jiāng jiē cóng shí tǔ mén nǎi lǜ shàn shè zhě sān bǎi rén lái wèi jīng shī shí tài zōng jū shǒu xǐ qí zhì qīn chū yíng láo

这句话大意是:上之西征,诸将皆从,石土门乃率善射者三百人来卫京师,时太宗居守,喜其至,亲出迎劳。

jì wén huáng lóng fǔ pàn yǔ ruì zōng tǎo píng zhī ruì zōng cì yǐ nú bì wǔ bǎi rén shī hái shǎng lài liáng wò

这句话大意是:继闻黄龙府叛,与睿宗讨平之,睿宗赐以奴婢五百人,师还,赏赉良渥。

zhì shì zú nián liù shí yī

这句话大意是:至是卒,年六十一。

zhèng lóng èr nián fēng jīn yuán jùn wáng

这句话大意是:正隆二年,封金源郡王。

zi xí shī sī jìng

这句话大意是:子习失、思敬。

wán yán zhōng běn míng dí gǔ nǎi zì ā sī kuí

这句话大意是:完颜忠本名迪古乃,字阿思魁。

shí tǔ mén zhī dì

这句话大意是:石土门之弟。

tài zǔ qì zhòng zhī jiāng jǔ bīng fá liáo ér wèi jué yě yù yǔ dí gǔ nǎi jì shì yú shì zōng wò zōng gàn wán yán xī yǐn jiē cóng

这句话大意是:太祖器重之,将举兵伐辽,而未决也,欲与,迪古乃计事,于是宗斡、宗干、完颜希尹皆从。

jū shù rì shǎo jiàn tài zǔ yǔ dí gǔ nǎi féng jiān ér yǔ yuē wǒ cǐ lái qǐ tú rán yě yǒu móu yú rǔ rǔ wèi wǒ jué zhī

现代白话:居数日,少间,太祖与迪古乃冯肩而语曰:“我此来岂徒然也,有谋于你,你为我决之。

liáo míng wéi dà guó qí shí kōng xū zhǔ jiāo ér shì qiè zhàn zhèn wú yǒng kě qǔ yě

这句话大意是:辽名为大国,其实空虚,主骄而士怯,战阵无勇,可取也。

wú yù jǔ bīng zhàng yì ér xi jūn yǐ wéi rú hé

现代白话:我欲举兵,杖义而西,君以为如何?

dí gǔ nǎi yuē yǐ zhǔ gōng yīng wǔ shì zhòng lè wèi yòng

这句话大意是:”迪古乃曰:“以主公英武,士众乐为用。

liáo dì huāng yú tián liè zhèng lìng wú cháng yì yǔ yě

这句话大意是:辽帝荒于畋猎,政令无常,易与也。

tài zǔ rán zhī

这句话大意是:”太祖然之。

míng nián tài zǔ fá liáo shǐ pó lú huǒ lái zhēng bīng dí gǔ nǎi yǐ bīng huì shī

这句话大意是:明年,太祖伐辽,使婆卢火来征兵,迪古乃以兵会师。

shōu guó yuán nián shí èr yuè shàng yù liáo zhǔ bīng cì yáo cì dí gǔ nǎi yǔ yín shù gē shǒu dá lǔ gǔ lù

这句话大意是:收国元年十二月,上御辽主兵,次爻刺,迪古乃与银术哥守达鲁古路。

èr nián yǔ wò lǔ pú chá huì wò lǔ gǔ tǎo gāo yǒng chāng pò qí bīng dōng jīng jiàng

这句话大意是:二年,与斡鲁、蒲察会斡鲁古,讨高永昌,破其兵,东京降。

suì yǔ wò lǔ gǔ děng yù yē lǜ niē lǐ bài zhī yú jí lí shān bá xiǎn zhōu qián huì děng zhōu jiàng

这句话大意是:遂与斡鲁古等御耶律捏里,败之于蒺藜山,拔显州,干、惠等州降。

tiān fǔ èr nián yǔ lóu shì jù rù jiàn shàng yuē liáo zhǔ jìn zài zhōng jīng ér gǎn zhé lái gè zhàng zhī sān shí

这句话大意是:天辅二年,与娄室俱入见,上曰:“辽主近在中京,而敢辄来,各杖之三十。

tài zǔ zhù jūn cǎo luò dí gǔ nǎi gǎn fèng shèng zhōu pò qí bīng wǔ qiān yú jī míng shān fèng shèng zhōu jiàng

这句话大意是:”太祖驻军草泺,迪古乃敢奉圣州,破其兵五千于鸡鸣山,奉圣州降。

tài zǔ rù yān jīng dí gǔ nǎi chū dé shèng kǒu yǐ dài shí tǔ mén wèi yé lǎn lù dōu bó qín

这句话大意是:太祖入燕京,迪古乃出德胜口,以代石土门为耶懒路都勃堇。

tiān huì èr nián yǐ yé lǎn de pú chì lǔ qiān qí bù yú sū bīn shuǐ réng yǐ shù shí lēi zhī tián yì zhī

这句话大意是:天会二年,以耶懒地蒲斥卤,迁其部于苏滨水,仍以术实勒之田益之。

xī zōng jí wèi jiā tài zǐ tài shī

这句话大意是:熙宗即位,加太子太师。

shí sì nián jiā bǎo dà jūn jié dù shǐ tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì hōng

这句话大意是:十四年,加保大军节度使,同中书门下平章事,薨。

tiān dé èr nián dí gǔ nǎi pèi xiǎng tài zǔ miào tíng

这句话大意是:天德二年,迪古乃配飨太祖庙廷。

dà dìng èr nián zhuī fēng jīn yuán jùn wáng

这句话大意是:大定二年,追封金源郡王。

xí shì

这句话大意是:习室。

kāng zōng shí gāo lí zhù jiǔ chéng yú hé lǎn diān xí shì cóng wò sài jūn

这句话大意是:康宗时,高丽筑九城于曷懒甸,习室从斡赛军。

tài zǔ gōng níng jiāng zhōu xí shì tuī fēng lì zhàn shòu měng ān

这句话大意是:太祖攻宁江州,习室推锋力战,授猛安。

hòu cóng xié yě kè zhōng jīng xí liáo zhǔ yú yuān yāng luò lüè dìng shān wéi bài xià jiāng li liáng fǔ bīng yǔ lóu shì jù huò liáo dì yú yú dǔ gǔ

这句话大意是:后从斜也克中京,袭辽主于鸳鸯泺,略定山囗,败夏将李良辅兵,与娄室俱获辽帝于余睹谷。

zōng hàn fá sòng yǔ yín shù kě wéi shǒu tài yuán

这句话大意是:宗翰伐宋,与银术可围守太原。

míng nián gōng xiāng yuán xià lù chéng jiàng xī jīng zhì biàn

这句话大意是:明年,攻襄垣,下潞城,降西京,至汴。

yuán shuài fǔ yǐ huái mèng běi zǔ tài xíng nán bīn hé kòng zhì xiǎn yào shǐ xí shì tǒng shí èr měng ān jūn zhèn fǔ zhī

这句话大意是:元帅府以怀、孟北阻太行,南濒河,控制险要,使习室统十二猛安军镇抚之。

yú shì tiǎn píng kòu dào zhāo jí liú wáng sì jìng yǐ ān

这句话大意是:”于是,殄平寇盗,招集流亡,四境以安。

tiān huì wǔ nián hōng

这句话大意是:天会五年,薨。

xī zōng shí zèng tè jìn

这句话大意是:熙宗时,赠特进。

dà dìng jiān shì wēi mǐn

这句话大意是:大定间,谥威敏。

shì zōng sī tài zǔ tài zōng chuàng yè jiān nán

这句话大意是:世宗思太祖、太宗创业艰难,。

qiú dāng shí qún chén xūn yè zuì zhù zhě

这句话大意是:求当时群臣勋业最著者,。

tú xiàng yú yǎn qìng gōng liáo wáng xié yě jīn yuán jùn wáng sā gǎi liáo wáng zōng gàn qín wáng zōng hàn sòng wáng zōng wàng liáng wáng zōng bì jīn yuán jùn wáng xí bù shī jīn yuán jùn wáng wò lǔ jīn yuán jùn wáng xī yǐn jīn yuán jùn wáng lóu shì chǔ wáng zōng xióng lǔ wáng dū mǔ jīn yuán jùn wáng yín shù kě duò guó gōng ā lí hé mèn jīn yuán jùn wáng wán yán zhōng yù guó gōng pú jiā nú jīn yuán jùn wáng sā lí hē yǎn guó gōng liú yàn zōng tè jìn wò lǔ gǔ qí guó gōng hán qǐ xiān

这句话大意是:图像于衍庆宫:辽王斜也、金源郡王撒改、辽王宗干、秦王宗翰、宋王宗望、梁王宗弼、金源郡王习不失、金源郡王斡鲁、金源郡王希尹、金源郡王娄室、楚王宗雄、鲁王阇母、金源郡王银术可、隋国公阿离合懑、金源郡王完颜忠、豫国公蒲家奴、金源郡王撒离喝、兖国公刘彦宗、特进斡鲁古、齐国公韩企先,。

bìng xí shì fán èr shí yī rén

这句话大意是:并习室凡二十一人。

chū hǎi líng ba zhū lù wàn hù zhì sū bīn lù jié dù shǐ

这句话大意是:初,海陵罢诸路万户,置苏滨路节度使。

shì zōng shí jìn chén zòu qǐng gǎi sū bīn wèi yé lǎn jié dù shǐ bù wàng jiù gōng

这句话大意是:世宗时,近臣奏请改苏滨为耶懒节度使,不忘旧功。

shàng yuē sū bīn yé lǎn èr shuǐ xiāng jù qiān lǐ jié dù shǐ zhì sū bīn bù bì bài

这句话大意是:上曰:“苏滨、耶懒二水相距千里,节度使治苏滨,不必败。

shí tǔ mén qīn guǎn měng ān yú sūn xí fēng zhě kě gǎi wéi yé lǎn měng ān yǐ shì bù wàng qí chū

这句话大意是:石土门亲管猛安于孙袭封者,可改为耶懒猛安,以示不忘其初。

sī jìng běn míng sā gǎi yā lǎn hé rén jīn yuán jùn wáng shén tǔ mèn zhī zǐ xí shī dì yě

这句话大意是:思敬本名撒改,押懒河人,金源郡王神土懑之子,习失弟也。

chū míng sī gōng bì xiǎn zōng huì gǎi yān

现代白话:初名思恭,避显宗讳改呢。

tǐ mào xióng wěi měi xū rán chún zhí yǒu cái gàn

这句话大意是:体貌雄伟,美须髯,纯直有材干。

nián shí yī cóng qí fù yè jiàn tài zǔ

这句话大意是:年十一,从其父谒见太祖。

tài zǔ zài nà lín diàn fāng liè yīn zhào cóng liè shè huáng yáng huò zhī tài zǔ cì yǐ cóng mǎ

这句话大意是:太祖在纳邻淀,方猎,因诏从猎,射黄羊获之,太祖赐以从马。

zōng hàn zì tài yuán fá sòng cóng qí xiōng xí shì gōng tài yuán

这句话大意是:宗翰自太原伐宋,从其兄习室攻太原。

zōng hàn qǔ hé nán sī jìng cóng wán yán huó nǚ shè dù hé xià luò yáng wéi biàn jiē yǒu gōng

这句话大意是:宗翰取河南,思敬从完颜活女涉渡河,下洛阳、围汴皆有功。

shī hái lì liáo wáng zōng gàn huī xià

这句话大意是:师还,隶辽王宗干麾下。

tài zōng xìng dōng jīng wēn tāng sī jìng quán hù wèi yā wèi zú bǎi rén cóng xíng

这句话大意是:太宗幸东京温汤,思敬权护卫,押卫卒百人从行。

lǐng móu kè

这句话大意是:领谋克。

cóng zhēng shù hǔ lín yǒu gōng suì chōng hù wèi

这句话大意是:从征术虎麟有功,遂充护卫。

tiān juàn èr nián yǐ bǔ zōng pán zōng jùn gōng qiān xiǎn wǔ jiāng jūn

这句话大意是:天眷二年,以捕宗磐、宗隽功,迁显武将军。

xī zōng bǔ yú hùn tóng jiāng wǎng suǒ jué cáo guó wáng zōng mǐn chéng zuì biān mǎ rù jiāng shǒu yǐn xì wǎng dà shéng chén yú shuǐ zhōng

这句话大意是:熙宗捕鱼混同江,网索绝,曹国王宗敏乘醉,鞭马入江,手引系网大绳,沉于水中。

xī zōng hū zuǒ yòu jiù zhī cāng cù mò yǒu yīng zhě sī jìng yuè rù shuǐ yǐn zōng mǐn chū

这句话大意是:熙宗呼左右救之,仓卒莫有应者,思敬跃入水,引宗敏出。

xī zōng chēng tàn shǎng lài shén hòu

这句话大意是:熙宗称叹,赏赉甚厚。

zhuó yòu wèi jiāng jūn xí yā lǎn lù wàn hù shòu shì xí móu kè

这句话大意是:擢右卫将军,袭押懒路万户,授世袭谋克。

qī nián zhào jiàn cì yǐ xí yī jiù mǎ qián wàn guàn

这句话大意是:七年,召见,赐以袭衣、厩马、钱万贯。

jí guī fù qiǎn shǐ cì gōng jiàn

这句话大意是:及归,复遣使赐弓剑。

shì nián rù wèi gōng bù shàng shū gǎi diàn qián dōu diǎn jiǎn

这句话大意是:是年,入为工部尚书,改殿前都点检。

wú hé wèi lì bù shàng shū

这句话大意是:无何,为吏部尚书。

tiān dé chū wèi bào yù sòng guó shǐ

这句话大意是:天德初,为报谕宋国使。

sòng rén yǐ jiù lì qǐng guān qián táng jiāng cháo sī jìng bù guān yuē wǒ guó dōng yǒu jù hǎi ér jiāng shuǐ yǒu dà yú qián táng zhě

这句话大意是:宋人以旧例,请观钱塘江潮,思敬不观,曰:“我国东有巨海,而江水有大于钱塘者。

jìng bù wǎng

这句话大意是:”竟不往。

shǐ hái bài shàng shū yòu chéng ba wéi zhēn dìng yǐn

这句话大意是:使还,拜尚书右丞,罢为真定尹。

yòng lián fēng hé nèi jùn wáng xǐ fēng jù lù

这句话大意是:用廉,封河内郡王,徙封钜鹿。

dīng mǔ yōu qǐ fù běn guān gǎi yì dōu yǐn

这句话大意是:丁母忧,起复本官,改益都尹。

zhèng lóng èr nián lì duó wáng jué gǎi qìng yáng yǐn

这句话大意是:正隆二年,例夺王爵,改庆阳尹。

dà dìng èr nián shòu xī nán lù zhāo tǎo shǐ fēng jì guó gōng jiān tiān dé jūn jié dù shǐ

这句话大意是:大定二年,授西南路招讨使,封济国公,兼天德军节度使。

é wèi běi lù dū tǒng pèi jīn pái jí yín pái èr

这句话大意是:俄为北路都统,佩金牌及银牌二。

xī běi lù zhāo tǎo shǐ táng kuò bèi gǔ dǐ fù zhī

这句话大意是:西北路招讨使唐括孛古底副之。

jiāng běn lù bīng èr qiān huì bèi gǔ dǐ shì dì xíng chōng yào huò yú gǒu luò tún zhù cì qì dān zéi chū mò zhī de zhì shǒu yù yuǎn chì hou zéi zhì zé zhàn bù yǐ zhòu yè wéi xiàn

这句话大意是:将本路兵二千,会孛古底,视地形冲要,或于狗泺屯驻,伺契丹贼出没之地,置守御,远斥候,贼至则战,不以昼夜为限。

zhào bèi gǔ dǐ yuē ěr bīng shǎo sī jìng wèi zhì bù dé xiān zhàn

现代白话:诏孛古底曰:“你兵少,思敬未至,不得先战。

pú sàn zhōng yì bài wō wò yú xiàn quán zhào sī jìng xuǎn xīn mǎ sān qiān bèi zhuī xí

这句话大意是:”仆散忠义败窝斡于陷泉,诏思敬选新马三千,备追袭。

wō wò rù yú xī zhōng sī jìng wèi yuán shuài yòu dōu jiān yǐ jiù lǐng jūn rù xī de zhāng gē zhái huì dà jūn tǎo zhī

这句话大意是:窝斡入于奚中,思敬为元帅右都监,以旧领军入奚地张哥宅,会大军讨之。

bài wěi jié dù tè mò yě huò èr bǎi yú rén

这句话大意是:败伪节度特末也,获二百余人。

zéi xiáng jiàng shāo hé zhù yǔ qí dǎng shén dú wò zhí wō wò bìng qí mǔ xú niǎn qī zǐ dì zhí jiā shǔ jí jīn yín pái yìn yì sī jìng jiàng

这句话大意是:贼降将稍合住与其党神独斡,执窝斡并其母徐辇、妻子弟侄家属及金银牌印诣思敬降。

sī jìng xiàn fú yú jīng shī cì jīn bǎi liǎng yín qiān liǎng zhòng cǎi sì shí duān yù dài jiù mǎ míng yīng

这句话大意是:思敬献俘于京师,赐金百两、银千两、重彩四十端、玉带、厩马、名鹰。

bài yòu fù yuán shuài jīng lüè nán biān zhù shān dōng

这句话大意是:拜右副元帅,经略南边,驻山东。

ba wèi běi jīng liú shǒu

这句话大意是:罢为北京留守。

fù bài yòu fù yuán shuài réng jīng lüè shān dōng

这句话大意是:复拜右副元帅,仍经略山东。

chū měng ān móu kè tún tián shān dōng gè suí suǒ shòu dì tǔ sàn chǔ zhōu xiàn

这句话大意是:初,猛安谋克屯田山东,各随所受地土,散处州县。

shì zōng bù yù měng ān móu kè yǔ mín hù nán chǔ yù shǐ xiāng jù jū zhī qiǎn hù bù láng zhōng wán yán ràng wǎng yuán shuài fǔ yì zhī

这句话大意是:世宗不欲猛安谋克与民户难处,欲使相聚居之,遣户部郎中完颜让往元帅府议之。

sī jìng yǔ shān dōng lù zǒng guǎn tú dān kè níng yì yuē dà jūn fāng jìn fá sòng yi yǐ jiā shǔ quán yù zhōu xiàn liàng liú jūn zhòng yǐ wéi bèi yù

这句话大意是:思敬与山东路总管徒单克宁议曰:“大军方进伐宋,宜以家属权寓州县,量留军众以为备御。

sì biān shì níng xī měng ān móu kè gè shǐ jù jū zé jūn mín jù biàn

这句话大意是:俟边事宁息,猛安谋克各使聚居,则军民俱便。

hái zòu shàng cóng zhī

这句话大意是:”还奏,上从之。

qí hòu suì yǐ měng ān móu kè zì wèi bǎo jù qí tián tǔ yǔ mín tián quǎn yá xiāng rù zhě hù yì zhī

这句话大意是:其后遂以猛安谋克自为保聚,其田土与民田犬牙相入者,互易之。

sān nián sì yuè zhào hái jīng shī yǐ wéi běi jīng liú shǒu cì jīn ān lè mǎ

这句话大意是:三年四月,召还京师,以为北京留守,赐金鞍、勒马。

qī nián zhào wèi píng zhāng zhèng shì

这句话大意是:七年,召为平章政事。

xiān shì shěng bìng měng ān móu kè jí hǎi líng shí wú gōng shòu měng kè zhě jiē ba zhī shī zhí zhě shén zhòng

这句话大意是:先是,省并猛安谋克,及海陵时无功授猛、克者,皆罢之,失职者甚众。

sī jìng qǐng liàng cái yòng zhī shàng cóng qí qǐng

这句话大意是:思敬请量才用之,上从其请。

sī jìng qián wéi zhēn dìng yǐn qí zi qǔ bù mín nǚ wèi qiè

这句话大意是:思敬前为真定尹,其子取部民女为妾。

zhì shì qí xiōng qǐ lí yì qí qiè wèi sī jìng zài xiàng wèi bù gǎn qù

这句话大意是:至是,其兄乞离异,其妾畏思敬在相位,不敢去。

zhào hái qí jiā

这句话大意是:诏还其家。

jiǔ nián bài shū mì shǐ shàng shū lùn wǔ shì qí yī nǚ zhí rén kě yī hàn rén yǐ wén lǐ xuǎn shì

这句话大意是:九年,拜枢密使,上疏论五事:其一,女直人可依汉人以文理选试。

qí èr qì dān rén kě fēn lì nǚ zhí měng ān

这句话大意是:其二,契丹人可分隶女直猛安。

qí sān yán luò guān kě bà qù

这句话大意是:其三,盐泺官可罢去。

qí sì yǔ měng ān tóng gòu dàng fù qiān hù guān yì kě ba

这句话大意是:其四,与猛安同勾当副千户官亦可罢。

qí wǔ qīn wáng fǔ guān shǔ yǐ wén zī guān nǐ zhù jiào yǐ nǚ zhí yǔ yán wén zì

这句话大意是:其五,亲王府官属以文资官拟注,教以女直语言文字。

shàng jiē cóng zhī

这句话大意是:上皆从之。

qí hòu nǚ zhí rén shì jìn shì jiā gǔ héng ní máng gǔ jiàn tú dān yì wán yán kuāng bèi jiē yóu cǐ zhì zǎi xiàng shí sī jìng qǐ zhī yě

这句话大意是:其后女直人试进士,夹谷衡、尼厖古鉴、徒单镒、完颜匡辈,皆由此致宰相,实思敬启之也。

jiǔ zhī shàng wèi sī jìng yuē zhèn yù xiū xī zōng shí lù qīng cháng wèi shì cóng bì néng jì qí shì jì

这句话大意是:久之,上谓思敬曰:“朕欲修《熙宗实录》,卿尝为侍从,必能记其事迹。

duì yuē xī zōng shí nèi wài jiē dé rén fēng yǔ shí nián gǔ fēng dào zéi xi bǎi xìng ān cǐ qí dà gài yě hé bì yú shì

这句话大意是:”对曰:“熙宗时,内外皆得人,风雨时,年谷丰,盗贼息,百姓安,此其大概也,何必余事。

shàng dà yuè

这句话大意是:”上大悦。

shì zōng xǐ lì shì gù qí wēi jiàn rú cǐ

这句话大意是:世宗喜立事,故其微谏如此。

dà dìng shí sān nián hōng

这句话大意是:大定十三年,薨。

shàng chuò cháo qīn lín sàng kū zhī tòng

这句话大意是:上辍朝,亲临丧,哭之恸。

yuē jiù chén yě

这句话大意是:曰:“旧臣也。

fù zèng jiā hòu zàng lǐ xī cóng guān gěi

这句话大意是:”赙赠加厚,葬礼悉从官给。

sūn wú kǎn shù tè dà dìng èr shí sì nián chú míng wēi jiāng jūn shòu sù bīn lù bǎo lín shān měng ān

现代白话:孙我侃术特,大定二十四年,除明威将军,授速滨路宝邻山猛安。

zàn yuē hé zhě ràng guó shì zǔ yǐ kāi dì yè

这句话大意是:赞曰:劾者让国世祖,以开帝业。

sā gǎi zhì guó jiā dìng shè jì zūn lì tài zǔ shēn móu yuǎn lüè wèi yī dài zōng chén xián yǐ zāi

现代白话:撒改治国家,定社稷,尊立太祖,深谋远略,为一代宗臣,贤了啊。

xí bù shī gài qián rén zhī qiān zhe xūn wǔ shì

这句话大意是:习不失盖前人之愆,著勋五世。

yì yuē yǒu zi kǎo wú jiù qí cǐ zhī wèi hu

这句话大意是:《易》曰“有子考无咎”,其此之谓吗。

shǐ zǔ yǔ jì dì yì bù ér chù zǐ sūn jù wèi qiáng zōng ér qǔ liáo zhī cè zú dìng yú dí gǔ nǎi qǐ tiān dào yīn yǒu yǐ xiāng zhī yá

这句话大意是:始祖与季弟异部而处,子孙俱为强宗,而取辽之策,卒定于迪古乃,岂天道阴有以相之邪。

✦ You read 列传·卷八

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.