金史 · 脱脱 · Chapter 71 of 136

列传·卷九

PinyinModern Translation
Size

wò lǔ wò lǔ gǔ bó qín pó lú huǒ wú zā hū dū mǔ zōng xù běn míng dé shòu

现代白话:斡鲁 斡鲁古勃堇 婆卢火我紥忽 阇母 宗叙(本名德寿)。

wò lǔ hán guó gōng hé zhě dì sān zi

这句话大意是:斡鲁,韩国公劾者第三子。

kāng zōng chū sū bīn shuǐ hán guó bù wò huō bó qín jí wò zhǔn tīng bèi èr bù yǒu yì zhì wò dài zhì zhī wò sài wò lǔ wèi zhī zuǒ suì fá wò huō bá qí chéng yǐ guī

这句话大意是:康宗初,苏滨水含国部斡豁勃堇及斡准、听备二部有异志,斡带治之,斡赛、斡鲁为之佐,遂伐斡豁,拔其城以归。

gāo lí zhù jiǔ chéng yú hé lǎn diān

这句话大意是:高丽筑九城于曷懒甸。

wò sài mǔ jí bìng wò lǔ dài jiāng qí bīng zhě shù yuè

这句话大意是:斡赛母疾病,斡鲁代将其兵者数月。

wò lǔ yì duì zhù jiǔ chéng yǔ gāo lí kàng chū zé zhàn rù zé shǒu wò sài yòng zhī zú chéng gāo lí

这句话大意是:斡鲁亦对筑九城与高丽抗,出则战,入则守,斡赛用之,卒城高丽。

shōu guó èr nián sì yuè zhào wò lǔ tǒng zhū jūn yǔ dū mǔ pú chá dí gǔ nǎi hé xián zhōu lù dū tǒng wò lǔ gǔ děng fá gāo yǒng chāng

这句话大意是:收国二年四月,诏斡鲁统诸军,与阇母、蒲察、迪古乃合咸州路都统斡鲁古等,伐高永昌。

zhào yuē yǒng chāng yòu xié shù zú qiè jù yī fāng zhí tóu qí xì ér qǔ zhī ěr

这句话大意是:诏曰:“永昌诱胁戍卒,窃据一方,直投其隙而取之耳。

cǐ fēi yǒu yuǎn dà jì qí wáng kě lì ér dài yě

这句话大意是:此非有远大计,其亡可立而待也。

dōng jīng bó hǎi rén dé wǒ jiù yǐ yì wèi zhāo huái

现代白话:东京渤海人德我旧了,易为招怀。

rú qí bù cóng jí yì jìn tǎo wú shì duō shā

这句话大意是:如其不从,即议进讨,无事多杀。

gāo yǒng chāng bó hǎi rén zài liáo wèi pí jiàng yǐ bīng sān qiān zhūn dōng jīng bā dàn kǒu

这句话大意是:高永昌渤海人,在辽为裨将,以兵三千,屯东京八甔口。

yǒng chāng jiàn liáo zhèng rì bài tài zǔ qǐ bīng liáo rén bù néng zhī suì jì yú fēi cháng

这句话大意是:永昌见辽政日败,太祖起兵,辽人不能支,遂觊觎非常。

shì shí dōng jīng hàn rén yǔ bó hǎi rén yǒu yuàn ér duō shā bó hǎi rén

这句话大意是:是时,东京汉人与渤海人有怨,而多杀渤海人。

yǒng chāng nǎi yòu zhū bó hǎi bìng qí shù zú rén jù dōng jīng xún yuè zhī jiān yuǎn jìn xiǎng yìng yǒu bīng bā qiān rén suì tiě chēng dì gǎi yuán lóng jī

这句话大意是:永昌乃诱诸渤海,并其戍卒人据东京,旬月之间,远近响应,有兵八千人,遂僣称帝,改元隆基。

liáo rén tǎo zhī jiǔ bù néng kè

这句话大意是:辽人讨之,久不能克。

yǒng chāng shǐ tà bù yě biāo hé yǐ bì qiú jiù yú tài zǔ qiě yuē yuàn bìng lì yǐ qǔ liáo

这句话大意是:永昌使挞不野、杓合,以币求救于太祖,且曰:“愿并力以取辽。

tài zǔ shǐ hú shā bǔ wǎng yù zhī yuē tóng lì qǔ liáo gù kě

这句话大意是:”太祖使胡沙补往谕之曰:“同力取辽固可。

dōng jīng jìn dì rǔ zhé jù zhī yǐ tiě dà hào kě hu

现代白话:东京近地,你辄据之,以僣大号可吗。

ruò néng guī kuǎn dāng chǔ yǐ wáng jué

这句话大意是:若能归款,当处以王爵。

réng qiǎn xì liáo jí nǚ zhí hú tū gǔ lái

这句话大意是:仍遣系辽籍女直胡突古来。

gāo yǒng chāng shǐ tà bù yě yǔ hú shā bǔ hú tū gǔ xié lái ér yǒng chāng biǎo cí bù xùn qiě qǐng hái suǒ fú bó hǎi rén

这句话大意是:”高永昌使挞不野与胡沙补、胡突古偕来,而永昌表辞不逊,且请还所俘渤海人。

tài zǔ liú hú tū gǔ bù qiǎn qiǎn dà yào shī nú yǔ tà bù yě wǎng zhāo yù zhī

这句话大意是:太祖留胡突古不遣,遣大药师奴与挞不野往招谕之。

wò lǔ fāng qū dōng jīng liáo bīng liù wàn lái gōng zhào sàn chéng ā tú hǎn bó qín wū lùn shí zhǔn yǔ zhàn yú yì tùn zhī de dà pò zhī

这句话大意是:斡鲁方趋东京,辽兵六万来攻照散城,阿徒罕勃堇、乌论石准与战于益褪之地,大破之。

wǔ yuè wò lǔ yǔ liáo jūn yù yú shěn zhōu bài zhī jìn gōng shěn zhōu qǔ zhī

这句话大意是:五月,斡鲁与辽军遇于渖州,败之,进攻渖州,取之。

yǒng chāng wén qǔ shěn zhōu dà jù shǐ jiā nú duó cì yǐ jīn yìn yī yín pái wǔ shí lái yuàn qù míng hào chēng fān

这句话大意是:永昌闻取渖州,大惧,使家奴铎刺以金印一、银牌五十来,愿去名号,称藩。

wò lǔ shǐ hú shā bǔ sā bā wǎng bào zhī

这句话大意是:斡鲁使胡沙补、撒八往报之。

huì bó hǎi gāo zhēn jiàng yán yǒng chāng fēi zhēn jiàng zhě tè yǐ huǎn shī ěr

这句话大意是:会渤海高桢降,言永昌非真降者,特以缓师耳。

wò lǔ jìn bīng yǒng chāng suì shā hú shā bǔ děng lǜ zhòng lái jù

这句话大意是:斡鲁进兵,永昌遂杀胡沙补等,率众来拒。

yù yú wò lǐ huó shuǐ wǒ jūn jì jì yǒng chāng zhī jūn bù zhàn ér què zhú běi zhì dōng jīng chéng xià

这句话大意是:遇于沃里活水,我军既济,永昌之军不战而却,逐北至东京城下。

míng rì yǒng chāng jǐn lǜ qí zhòng lái zhàn fù dà bài zhī suì yǐ wǔ qiān jì bēn cháng sōng dǎo

这句话大意是:明日,永昌尽率其众来战,复大败之,遂以五千骑奔长松岛。

chū tài zǔ xià níng jiāng zhōu huò dōng jīng bó hǎi rén jiē shì zhī wǎng wǎng zhōng dào wáng qù zhū jiāng qǐng shā zhī tài zǔ yuē jì yǐ kè dí xià chéng hé wéi duō shā

这句话大意是:初,太祖下宁江州,获东京渤海人皆释之,往往中道亡去,诸将请杀之,太祖曰:“既以克敌下城,何为多杀。

xī xiān tài shī cháng pò dí huò bǎi yú rén shì zhī jiē wáng qù

这句话大意是:昔先太师尝破敌,获百余人,释之,皆亡去。

jì ér wǎng wǎng zhāo qí bù rén lái jiàng

这句话大意是:既而,往往招其部人来降。

jīn cǐ bèi wáng hòu rì dāng yǒu xiào yòng zhě

这句话大意是:今此辈亡,后日当有效用者。

zhì shì dōng jīng rén ēn shèng nú xian gē děng zhí yǒng chāng qī zǐ yǐ chéng jiàng jí níng jiāng zhōu suǒ shì dōng jīng bó hǎi rén yě

这句话大意是:”至是,东京人恩胜奴、仙哥等,执永昌妻子以城降,即宁江州所释东京渤海人也。

xiān tài shī gài wèi shì zǔ yún

这句话大意是:先太师,盖谓世祖云。

wèi jǐ tà bù yě zhí yǒng chāng jí duó cì yǐ xiàn jiē shā zhī

这句话大意是:未几,挞不野执永昌及铎刺以献,皆杀之。

yú shì liáo zhī nán lù xì jí nǚ zhí jí dōng jīng zhōu xiàn jǐn jiàng

这句话大意是:于是,辽之南路系籍女直及东京州县尽降。

yǐ wò lǔ wèi nán lù dū tǒng dié bó jí liè liú wū chǔn zhī dōng jīng shì

这句话大意是:以斡鲁为南路都统、迭勃极烈,留乌蠢知东京事。

zhào chú liáo fǎ shěng fù shuì zhì měng ān móu kè yī rú běn cháo zhī zhì

这句话大意是:诏除辽法,省赋税,置猛安谋克一如本朝之制。

jiǔ yuè wò lǔ shàng yè yú pó lǔ mǎi shuǐ shàng wèi láo zhī

这句话大意是:九月,斡鲁上谒于婆鲁买水,上慰劳之。

xīn hài xìng wò lǔ dì zhāng yàn guān shǔ jiē yù cì lài yǒu chà

这句话大意是:辛亥,幸斡鲁第,张宴,官属皆预,赐赉有差。

zhú wēi shuǐ bù shí lǐ gǔ dá shā chou wò pū hū de wò lǔ fēn hú cì gǔ wū chǔn zhī bīng tǎo zhī

这句话大意是:烛偎水部实里古达,杀酬斡、仆忽得,斡鲁分胡刺古、乌蠢之兵讨之。

chou wò zōng shì zi kuí wěi shàn zhàn nián shí wǔ lì jūn zhōng duō jiàn rèn yòng

这句话大意是:酬斡宗室子,魁伟善战,年十五,隶军中,多见任用。

yǐ bīng wǔ bǎi bài shì wéi huò qí mín zhòng

这句话大意是:以兵五百,败室韦,获其民众。

jí zhāo xiáng zhú wēi shuǐ bù yǐ gōng wèi móu kè

这句话大意是:及招降烛偎水部,以功为谋克。

pū hū de chū shì sā gǎi cóng tǎo xiāo hǎi lǐ jiàng zhú wēi shuǐ bù lǐng xíng jūn qiān hù

这句话大意是:仆忽得初事撒改,从讨萧海里,降烛偎水部,领行军千户。

cóng pò huáng lóng fǔ zhàn dá lǔ gǔ chéng jiē yǒu gōng

这句话大意是:从破黄龙府,战达鲁古城,皆有功。

qí pò níng jiāng zhōu bó hǎi yǐ sāi bǔ pàn qù pū hū de zhuī fù zhī

这句话大意是:其破宁江州,渤海乙塞补叛去,仆忽得追复之。

zhì shì yǔ chou wò tóng bèi hài

这句话大意是:至是,与酬斡同被害。

wò lǔ zhì shí lǐ hǎn hé shí lǐ gǔ dá dùn qù zhuī jí yú hé tà cì shān zhū qí shǒu è sì rén fǔ dìng yú zhòng

这句话大意是:斡鲁至石里罕河,实里古达遁去,追及于合挞刺山,诛其首恶四人,抚定余众。

zhào yuē rǔ tǎo píng pàn luàn bù láo shī zhòng zhèn shén jiā zhī

现代白话:诏曰:“你讨平叛乱,不劳师众,朕甚嘉之。

chou wò děng sǐ yú guó shì wén qí shī qì yú hé sì bīng shì bì qiú yǐ zàng

这句话大意是:酬斡等死于国事,闻其尸弃于河,俟冰释,必求以葬。

qí mín kě sān bǎi hù wèi yī móu kè yǐ zhòng suǒ tuī fú zhě lǐng zhī réng yǐ qí zǐ dì děng wéi zhì

这句话大意是:其民可三百户为一谋克,以众所推服者领之,仍以其子弟等为质。

wò lǔ nǎi hái

这句话大意是:”斡鲁乃还。

tiān juàn zhōng chou wò zèng fèng guó shàng jiàng jūn pū hū de zèng zhāo yì dà jiàng jūn

这句话大意是:天眷中,酬斡赠奉国上将军,仆忽得赠昭义大将军。

wò lǔ cóng dū tǒng xí liáo zhǔ liáo zhǔ xi zǒu xī jīng yǐ xiáng fù pàn dí jù chéng xi fú tú xià shè gōng chéng zhě

这句话大意是:斡鲁从都统袭辽主,辽主西走,西京已降复叛,敌据城西浮图,下射攻城者。

wò lǔ yǔ gǔ ba lǔ gōng fú tú duó zhī fù yǐ jīng ruì chéng fú tú xià shè chéng zhōng suì pò xī jīng

这句话大意是:斡鲁与鹘巴鲁攻浮图,夺之,复以精锐乘浮图下射城中,遂破西京。

xià guó wáng shǐ li liáng fǔ jiàng bīng sān wàn lái jiù liáo cì yú tiān dé zhī jìng

这句话大意是:夏国王使李良辅将兵三万来救辽,次于天德之境。

lóu shì yǔ wò lǔ hé jūn jī bài zhī zhuī zhì yě gǔ shā shù qiān rén

这句话大意是:娄室与斡鲁合军击败之,追至野谷,杀数千人。

xià rén dù jiàn shuǐ shuǐ bào zhì piào ruò zhě bù kě shèng jì

这句话大意是:夏人渡涧水,水暴至,漂溺者不可胜计。

liáo zhǔ zài yīn shān qīng zhǒng zhī jiān wò lǔ wèi xī nán lù dū tǒng wǎng xí zhī

这句话大意是:辽主在阴山、青冢之间,斡鲁为西南路都统,往袭之。

shǐ bó cì shū sā hé mèn yǐ bīng èr bǎi xí liáo quán liù yuàn sī hē lí zhì yú bái shuǐ luò huò zhī

这句话大意是:使勃刺淑、撒曷懑以兵二百,袭辽权六院司喝离质于白水泺,获之。

liáo zhǔ liú zī zhòng yú qīng zhǒng lǐng bīng yī wàn wǎng yīng zhōu

这句话大意是:辽主留辎重于青冢,领兵一万,往应州。

qiǎn zhào lǐ bèi dá gè lǜ bīng yāo zhī zōng wàng yǎn zhì liáo zhǔ yíng jǐn fú qí qī zi zōng zú de qí chuán guó xǐ

这句话大意是:遣照里、背答各率兵邀之,宗望奄至辽主营,尽俘其妻、子、宗族,得其传国玺。

wò lǔ shǐ shǐ zòu jié yuē lài bì xià wēi líng lǚ bài dí bīng liáo zhǔ wú guī shì bì lái jiàng

这句话大意是:斡鲁使使奏捷曰:“赖陛下威灵,屡败敌兵,辽主无归,势必来降。

yǐ yán jiè lín jìng wú nà sòng rén hé kuì jūn liáng lìng yín shù kě wǎng dài zhōu shòu zhī

这句话大意是:已严戒邻境,毋纳宋人,合馈军粮,令银术可往代州受之。

zhào biàn yù yǒu gōng jiàng shì sì zhèn zhì bǐ dāng cì dì tuī shǎng

这句话大意是:”诏:“遍谕有功将士,俟朕至彼,当次第推赏。

liáo zhǔ qī shǔ wù qù qí yú zhàng shàn fǔ cún zhī

这句话大意是:辽主戚属勿去其舆帐,善抚存之。

liáo zhǔ líng pīng qù guó huái bēi fù chǐ kǒng yǔn qí mìng

这句话大意是:辽主伶俜去国,怀悲负耻,恐陨其命。

niè suī zì zuò ér cháng jū dà wèi shēn suǒ bù rěn

这句话大意是:孽虽自作,而尝居大位,深所不忍。

rú zhāo zhī kěn lái yǐ qí zōng zú fù zhī

这句话大意是:如招之肯来,以其宗族付之。

yǐ qiǎn yáng pú zhēng liáng yú sòng yín shù kě bù xū wǎng yǐ

现代白话:已遣杨璞征粮于宋,银术可不须往了。

liáo zhào wáng xí ní liè jí zhū guān lì bìng shì qí zuì qiě fǔ wèi zhī

这句话大意是:辽赵王习泥烈及诸官吏,并释其罪,且抚慰之。

tài zǔ hái jīng shī zōng hàn wèi xī běi xī nán liǎng lù dū tǒng wò lǔ jí pú jiā nú fù zhī

这句话大意是:太祖还京师,宗翰为西北、西南两路都统,斡鲁及蒲家奴副之。

zōng hàn cháo jīng shī zhào yǐ xià rén yán sòng qīn lüè xīn gē dì yǐ biàn yi jué zhī

这句话大意是:宗翰朝京师,诏:“以夏人言,宋侵略新割地,以便宜决之。

wò lǔ zòu yuē xià rén bù jìn guī hù kǒu zī tǎng yòu yǐ sòng rén qīn cì de qiú yuán bīng

这句话大意是:”斡鲁奏曰:“夏人不尽归户口资帑,又以宋人侵赐地求援兵。

sòng zhī biān chén jiāng qǔ suǒ cì xià rén jiāng tǔ gài yǒu yì tú

这句话大意是:宋之边臣将取所赐夏人疆土,盖有异图。

zhào yuē xià rén lǚ qiú yuán bīng zhě huò bù yù guī wǒ hù kǒu jū wú zhuī xí liáo zhǔ shì yě

现代白话:”诏曰:“夏人屡求援兵者,或不欲归我户口,沮我追袭辽主事也。

sòng rén gǎn yán zì qǔ jiāng tǔ yú xià chéng yǒu yì tú

这句话大意是:宋人敢言自取疆土于夏,诚有异图。

yi jǐn shǒu bèi jǐn suǒ zài xià hù kǒu tōng wén liǎng guó shì shěn chǔ zhī

这句话大意是:宜谨守备,尽索在夏户口,通闻两国,事审处之。

wò lǔ fù qǐng fú gē shān xī yǔ sòng zé liáo zhǔ bù néng yǔ sòng guō yào shī jiāo tōng

这句话大意是:”斡鲁复请弗割山西与宋,则辽主不能与宋郭药师交通。

fù zhào yuē zōng hàn qǐng wú yǔ sòng shān xī de qīng fù jí cǐ jiāng chǎng zhī shì dāng shèn wú hū

这句话大意是:复诏曰:“宗翰请毋与宋山西地,卿复及此,疆场之事当慎毋忽。

jí zōng hàn děng fá sòng wò lǔ xíng xī nán xī běi liǎng lù dū tǒng shì

这句话大意是:”及宗翰等伐宋,斡鲁行西南、西北两路都统事。

tiān huì wǔ nián hōng

这句话大意是:天会五年,薨。

huáng tǒng wǔ nián zhuī fēng zhèng guó wáng

这句话大意是:皇统五年,追封郑国王。

tiān dé èr nián yí xiǎng tài zǔ miào tíng

这句话大意是:天德二年,酏享太祖庙廷。

zi sā bā yín qīng guāng lù dài fu

这句话大意是:子撒八,银青光禄大夫。

zi sài lǐ

这句话大意是:子赛里。

wò lǔ gǔ bó qín zōng shì zi yě

这句话大意是:斡鲁古勃堇,宗室子也。

tài zǔ fá liáo shǐ wò lǔ gǔ ā lǔ fǔ yù wò hū jí sài liǎng lù xì liáo nǚ zhí yǔ liáo jié dù shǐ tà bù yě zhàn bài zhī zhǎn tà bù yě kù niǎn lǐng ā lǔ tái hǎn děng shí sì tài wān jiē jiàng wò hū jí sài liǎng lù yì jiàng

这句话大意是:太祖伐辽,使斡鲁古、阿鲁抚谕斡忽、急赛两路系辽女直,与辽节度使挞不也战,败之,斩挞不也,酷辇岭阿鲁台罕等十四太弯皆降,斡忽、急赛两路亦降。

yǔ liáo dū tǒng shí lóu zhàn yú xián zhōu xi bài zhī zhǎn shí lóu yú zhèn yǔ lóu shì kè xián zhōu

这句话大意是:与辽都统实娄战于咸州西,败之,斩实娄于阵,与娄室克咸州。

zhì mǎn hū tǔ yǐ suǒ bù jiàng yú wò lǔ gǔ lín bù hù qī qiān yì lái guī suì yǔ liáo jiāng hē bǔ zhàn pò qí jūn shù wàn rén

这句话大意是:陁满忽吐以所部降于斡鲁古,邻部户七千亦来归,遂与辽将喝补战,破其军数万人。

tài zǔ jiā zhī yǐ wéi xián zhōu jūn shuài

这句话大意是:太祖嘉之,以为咸州军帅。

wò lǔ fá gāo yǒng chāng yú dōng jīng wò lǔ gǔ yǐ xián zhōu jūn zuǒ zhī

这句话大意是:斡鲁伐高永昌于东京,斡鲁古以咸州军佐之。

liáo qín jìn guó wáng yē lǜ niē lǐ lái fá dí gǔ nǎi lóu shì pó lú huǒ děng jiāng èr wàn zhòng hé wò lǔ gǔ xián zhōu bīng wǎng jī zhī

这句话大意是:辽秦晋国王耶律捏里来伐,迪古乃、娄室、婆卢火等将二万众,合斡鲁古咸州兵往击之。

hú tū gǔ cháng pàn rù yú liáo jū yú dōng jīng gāo yǒng chāng jù dōng jīng tài zǔ suǒ zhī yǐ guī

这句话大意是:胡突古尝叛入于辽,居于东京,高永昌据东京,太祖索之以归。

wò lǔ gǔ fá yǒng chāng yǐ biàn yi shǔ hú tū gǔ wèi qiān hù

这句话大意是:斡鲁古伐永昌,以便宜署胡突古为千户。

sàn dōu lǔ é lǔ bǔ jiē wú gōng yì yǐ biàn yi chú guān

这句话大意是:散都鲁、讹鲁补皆无功,亦以便宜除官。

jí yǐ pián yí jiě quán móu kè hú bá lǔ huáng gē dá jí bǎo děng zhí jiē fēi qí zuì

这句话大意是:及以便宜解权谋克斛拔鲁、黄哥、达及保等职,皆非其罪。

tài zǔ wén zhī jǐn fù hú bá lǔ děng móu kè hú tū gǔ děng jiē bà qù

这句话大意是:太祖闻之,尽复斛拔鲁等谋克,胡突古等皆罢去。

tài zǔ wén wò lǔ gǔ jūn zhōng wǎng wǎng quē mǎ ér guān mǎ duō nì yú sī jiā suì jiǎn kuò zhī

这句话大意是:太祖闻斡鲁古军中往往阙马,而官马多匿于私家,遂检括之。

yē lǜ niē lǐ fú dǐng yí wò lǔ gǔ shū qǐng hé

这句话大意是:耶律捏里、佛顶遗斡鲁古书,请和。

wò lǔ gǔ yǐ niē lǐ shū bìng suǒ dá shū lái shàng qiě qǐng yuē fù yǒu shū wèn yi rú hé bào zhī

这句话大意是:斡鲁古以捏里书并所答书来上,且请曰:“复有书问,宜如何报之?

zhào yuē ruò bǐ zài lái qǐng hé rǔ dāng yǐ ā shū děng pàn wáng suǒ ér bù huò zhì yú jiāo bīng wǒ xíng rén sài cì yì bù qiǎn hái

现代白话:”诏曰:“若彼再来请和,你当以阿疏等叛亡,索而不获至于交兵,我行人赛刺亦不遣还。

ruò guī sài cì jí sòng ā shū děng zé hé hǎo zhī yì fāng gǎn zòu wén

这句话大意是:若归赛刺,及送阿疏等,则和好之议方敢奏闻。

réng kǒng yì hé fēi shí wú shī bèi yù

这句话大意是:仍恐议和非实,无失备御。

yē lǜ niē lǐ jūn jí lí shān wò lǔ gǔ yǐ bīng yī wàn shù dōng jīng

这句话大意是:耶律捏里军蒺藜山,斡鲁古以兵一万,戍东京。

tài zǔ shǐ dí gǔ nǎi lóu shì fù yǐ bīng yī wàn yì zhī zhào yuē liáo zhǔ shī dào sì mìng cú zhēng wéi ěr jiàng shì dāng tǐ zhèn yì jù mìng zhě tǎo zhī fú zhě fǔ ān zhī

现代白话:太祖使迪古乃、娄室复以兵一万益之,诏曰:“辽主失道,肆命徂征,惟你将士,当体朕意,拒命者讨之,服者抚安之。

wú tān fú lüě wú sì shā lù

这句话大意是:毋贪俘掠,毋肆杀戮。

suǒ cì niē lǐ zhào shū kě chuán zhì yě

这句话大意是:所赐捏里诏书,可传致也。

zhào niē lǐ yuē rǔ děng chéng yù qǐng hé dāng fèi chù hūn zhǔ zé lì xián zhě fù zhèn diào fá zhī yì rán hòu kě yì hé yuē

现代白话:”诏捏里曰:“你等诚欲请和,当废黜昏主,择立贤者,副朕吊伐之意,然后可议和约。

bù rán dāng jǐn bìng ěr guó

现代白话:不然,当尽并你国。

qí shěn tú zhī

这句话大意是:其审图之。

niē lǐ fù shū wò lǔ gǔ yún jiàng qù rén hén bèi jiàn hái zé dāng sòng ā shū děng

这句话大意是:”捏里复书斡鲁古,云:“降去人痕孛见还,则当送阿疏等。

shàng yuē hén bèi děng nǎi jiāo bīng zhī hòu lái jiàng ā shū zé píng rì yǐ zuì wáng qù qí shì tè yì

这句话大意是:”上曰:“痕孛等乃交兵之后来降,阿疏则平日以罪亡去,其事特异。

fù zhào niē lǐ lìng cǐ yuè shí sān rì sòng ā shū zhì xiǎn zhōu gè qiǎn zhòng chén yì jiāng chǎng shì

这句话大意是:”复诏捏里,令此月十三日送阿疏至显州,各遣重臣议疆场事。

wò lǔ gǔ děng gōng xiǎn zhōu zhī dōng jīng shì wán yán wò lùn yǐ bīng lái huì jí yǐ bīng sān qiān xiān dù liáo shuǐ de jiàng hù qiān yú suì báo xiǎn zhōu

这句话大意是:斡鲁古等攻显州,知东京事完颜斡论以兵来会,即以兵三千先渡辽水,得降户千余,遂薄显州。

guō yào shī chéng yè lái xí wò lùn jī zǒu zhī

这句话大意是:郭药师乘夜来袭,斡论击走之。

wò lǔ gǔ děng suì yǔ niē lǐ děng zhàn yú jí lí shān dà bài liáo bīng zhuī běi zhì ā lǐ zhēn bēi huò fú dǐng jiā shǔ

这句话大意是:斡鲁古等遂与捏里等战于蒺藜山,大败辽兵,追北至阿里真陂,获佛顶家属。

suì wéi xiǎn zhōu gōng qí chéng xī nán jūn shì shén dǔ yú chéng xiān rù shāo qí fó sì yān yàn pū rén shǒu pí zhě bù néng lì zhū jūn chéng zhī suì bá xiǎn zhōu

这句话大意是:遂围显州,攻其城西南,军士神笃逾城先入,烧其佛寺,烟焰扑人,守陴者不能立,诸军乘之,遂拔显州。

yú shì qián yì háo huī chéng chuān huì děng zhōu jiē jiàng

这句话大意是:于是、干、懿、豪、徽、成、川、惠等州皆降。

qián zhōu hòu wèi lǘ yáng xiàn liáo zhū líng duō zài cǐ jìn wú suǒ fàn

这句话大意是:干州后为闾阳县,辽诸陵多在此,禁无所犯。

xǐ chéng chuān zhōu rén yú tóng yín èr zhōu jū zhī

这句话大意是:徙成、川州人于同、银二州居之。

niē lǐ zài yǐ shū lái qǐng hé wò lǔ gǔ chéng qián zhào yǐ ā shū wéi yán dá zhī

这句话大意是:捏里再以书来请和,斡鲁古承前诏,以阿疏为言,答之。

zhù jūn xiǎn zhōu yǐ tīng mìng

这句话大意是:驻军显州以听命。

cì wò lǔ gǔ děng mǎ shí pǐ zhào yuē rǔ děng lì cuī dà dí gōng xià zhū chéng zhèn shén jiā zhī

现代白话:赐斡鲁古等马十匹,诏曰:“你等力摧大敌,攻下诸城,朕甚嘉之。

liáo zhǔ wèi huò rén xīn yì yáo bù kě shì zhàn shèng ér shī bèi yù

这句话大意是:辽主未获,人心易摇,不可恃战胜而失备御。

liáo shuāng zhōu jié dù shǐ zhāng chóng jiàng wò lǔ gǔ yǐ biàn yi mìng fù qí zhí réng lìng shì xí

这句话大意是:”辽双州节度使张崇降,斡鲁古以便宜命复其职,仍令世袭。

wò lǔ gǔ jiǔ zài xián zhōu duō lì gōng yì duō zì zì hé lǐ bǎo shuāng gǔ děng gào wò lǔ gǔ bù fǎ shì liáo dì zài zhōng jīng kě zhuī xí ér bù zhuī xí xián zhōu liáng cǎo fēng zú ér zòu shù bù yǐ shí gōng xiǎn zhōu huò shēng kǒu cái chù duō zì qǔ

这句话大意是:斡鲁古久在咸州,多立功,亦多自恣,劾里保、双古等告斡鲁古不法事:辽帝在中京可追袭而不追袭,咸州粮草丰足而奏数不以实,攻显州获生口财畜多自取。

niē lǐ bèi cì shù děng yì gào bèi qín méng gé má jí wō lùn chì rùn ā cì běn yǐ cì děng duō qǔ shēng kǒu cái chù

这句话大意是:捏里、孛刺束等亦告孛堇瞢葛、麻吉、窝论、赤闰、阿刺本、乙刺等多取生口财畜。

suì yǐ dū gē dài wéi xián zhōu lù dōu xǐ

这句话大意是:遂以阇哥代为咸州路都铣。

dū gē yì zōng shì zi yě jì dài wò lǔ gǔ zhì xián zhōu

这句话大意是:阇哥亦宗室子也,既代斡鲁古治咸州。

chū dí gǔ nǎi lóu shì zòu gōng xiǎn zhōu xīn jiàng fù zhī mín kě qiān qí fù zhě yú xián zhōu lù qí pín zhě xǐ nèi dì

这句话大意是:初,迪古乃、娄室奏,攻显州新降附之民,可迁其富者于咸州路,其贫者徙内地。

yú shì zhào shǐ dū gē zé qí cái kě gàn shì zhě shòu zhī móu kè qí háo yòu chéng xīn guī fù zhě nǐ wèi měng ān lù qí xìng míng yǐ wén jī pín zhī mín guān zhèn gěi zhī ér shǐ dū mǔ wèi qí fù tǒng yún

这句话大意是:于是,诏使阇哥择其才可干事者授之谋克,其豪右诚心归附者拟为猛安,录其姓名以闻,饥贫之民,官赈给之,而使阇母为其副统云。

jiǔ zhī liáo tōng qí shuāng liáo sì zhōu zhī mín bā bǎi yú jiā yì xián zhōu dū tǒng jiàng

这句话大意是:久之,辽通、祺、双、辽四州之民八百余家,诣咸州都统降。

shàng yuē liáo rén fù liǎn wú dù mín bù kān mìng xiāng shuài qiú shēng bù kě shǐ shī wàng fēn zhì zhū bù zé shàn dì yǐ chù zhī

这句话大意是:上曰:“辽人赋敛无度,民不堪命,相率求生,不可使失望,分置诸部,择善地以处之。

tài zǔ zhào wò lǔ gǔ zì wèn zhī wò lǔ gǔ yǐn fú

这句话大意是:太祖召斡鲁古自问之,斡鲁古引伏。

dū gē jū wō lùn děng

这句话大意是:阇哥鞫窝论等。

zhào jiàng wò lǔ gǔ wèi móu kè ér jìn gù wō lùn děng

这句话大意是:诏降斡鲁古为谋克,而禁锢窝论等。

tiān fǔ liù nián tǎo zéi yú niú xīn shān dào bìng zú

这句话大意是:天辅六年,讨贼于牛心山,道病卒。

tiān juàn zhōng zèng tè jìn

这句话大意是:天眷中,赠特进。

tiān dé èr nián pèi xiǎng tài zǔ miào tíng

这句话大意是:天德二年,配享太祖庙廷。

dà dìng shí wǔ nián shì zhuāng yì

这句话大意是:大定十五年,谥庄翼。

pó lú huǒ ān dì wǔ dài sūn

这句话大意是:婆卢火,安帝五代孙。

tài zǔ fá liáo shǐ pó lú huǒ zhēng dí gǔ nǎi bīng shī qī zhàng zhī

这句话大意是:太祖伐辽,使婆卢火征迪古乃兵,失期,杖之。

hòu yǔ hún chù yǐ sì qiān rén wǎng zhù lóu shì yín shù gē gōng huáng lóng fǔ

这句话大意是:后与浑黜以四千人,往助娄室、银术哥攻黄龙府。

cí lēi hǎn sā bèi de xiōng dì zhí diān lǐ bù rén cháng kòu yé lǎn lù mù zōng qiǎn pó lú huǒ tǎo zhī

这句话大意是:辞勒罕、撒孛得兄弟,直攧里部人,尝寇耶懒路,穆宗遣婆卢火讨之。

zhì ā lǐ mén hé cí lēi hǎn wěi jiàng suì lüè mǎ chù sān bǎi ér qù fù lüè wù lēi bù èr shí wǔ zhài

这句话大意是:至阿里门河,辞勒罕伪降,遂略马畜三百而去,复掠兀勒部二十五寨。

tài zǔ fù shǐ pó lú huǒ tǎo zhī

这句话大意是:太祖复使婆卢火讨之。

pó lú huǒ dù sū gǔn hé zhāo xiáng páng jìn zhū bù yīn jí dīng zhuàng wèi jūn zhì tè téng wú shuǐ zhé bèi de wěi jiàng fù pàn qù zhí ér shā zhī

这句话大意是:婆卢火渡苏衮河,招降旁近诸部,因籍丁壮为军,至特滕吴水,辙孛得伪降,复叛去,执而杀之。

pó lú huǒ zhì tè lín chéng wéi zhī cí lēi hǎn dùn qù

这句话大意是:婆卢火至特邻城,围之,辞勒罕遁去。

pó lú huǒ pò qí chéng zhí qí qī zǐ cí lēi hǎn suì jiàng yuē wǒ zhī mǎ niú cái huò jǐn yǐ hé yǐ wéi shēng

现代白话:婆卢火破其城,执其妻子,辞勒罕遂降,曰:“我之马牛财货尽了,凭什么为生。

pó lú huǒ yǔ zhī mǎ shí pǐ

这句话大意是:”婆卢火与之马十匹。

zhí diān lǐ bù chǎn liáng mǎ tài zǔ shǐ hé shí liè ā xí hǎn zhǎng qí xù mù pó lú huǒ jí zi pó sù jù wèi móu kè

这句话大意是:直攧里部产良马,太祖使纥石烈阿习罕掌其畜牧,婆卢火及子婆速,俱为谋克。

tiān fǔ wǔ nián zhāi qǔ zhū lù měng ān zhōng wàn yú jiā tún tián yú tài zhōu pó lú huǒ wèi dū tǒng cì gēng niú wǔ shí

这句话大意是:天辅五年,摘取诸路猛安中万余家,屯田于泰州,婆卢火为都统,赐耕牛五十。

pó lú huǒ jiù jū àn chū hǔ shuǐ zì shì xǐ jū tài zhōu ér qiǎn shí dé chá duān ā lǐ tú huan xī tà hǎn děng jù xǐ yān

现代白话:婆卢火旧居按出虎水,自是徙居泰州,而遣拾得、查端、阿里徒欢、奚挞罕等俱徙呢。

wéi zú zǐ sā cì hē cháng wèi shì zǔ yǎng zǐ dú de bù xǐ

这句话大意是:唯族子撒刺喝尝为世祖养子,独得不徙。

tài zǔ qǔ yān jīng pó lú huǒ wèi yòu yì bīng chū jū yōng guān dà bài liáo bīng suì qǔ jū yōng

这句话大意是:太祖取燕京,婆卢火为右翼,兵出居庸关,大败辽兵,遂取居庸。

xiāo fēi dùn qù dōu jiān gāo liù děng lái sòng kuǎn qǐ xiáng

这句话大意是:萧妃遁去,都监高六等来送款乞降。

xí gǔ nǎi zhuī xiāo fēi zhì gǔ běi kǒu xiāo fēi yǐ guò sān rì bù jí ér hái

这句话大意是:习古乃追萧妃至古北口,萧妃已过三日,不及而还。

shàng lìng pó lú huǒ hú shí lài lǜ qīng jì zhuī zhī xiāo fēi yǐ yuǎn qù huò qí cóng guān tǒng jūn chá cì xuān huī chá cì bìng qí jiā zú jí yín pái èr yìn shí yǒu yī

这句话大意是:上令婆卢火、胡实赉率轻骑追之,萧妃已远去,获其从官统军察刺、宣徽查刺,并其家族,及银牌二、印十有一。

jí dié cì pàn pó lú huǒ shí gǔ nǎi tǎo píng zhī qí qún guān lǜ zhòng jiàng zhě jiù shǐ lǐng qí suǒ bù

这句话大意是:及迭刺叛,婆卢火、石古乃讨平之,其群官率众降者,就使领其所部。

tài zōng yǐ kōng míng xuān tóu jí yín pái gěi zhī

这句话大意是:太宗以空名宣头及银牌给之。

tóng shí yǒu pó lú huǒ zhě lóu shì píng shǎn xī pó lú huǒ shéng guǒ jiān zhàn

这句话大意是:同时有婆卢火者,娄室平陕西,婆卢火、绳果监战。

hòu wèi píng yáng yǐn xī nán lù zhāo tǎo shǐ zhōng yú qìng yáng yǐn

这句话大意是:后为平阳尹,西南路招讨使,终于庆阳尹。

tài zhōu pó lú huǒ shǒu biān lǚ yǒu gōng tài zōng cì yī yī xí bìng cì qí zi pōu shū

这句话大意是:泰州婆卢火守边屡有功,太宗赐衣一袭,并赐其子剖叔。

bā nián yǐ jiǎ zhòu cì suǒ bù zhū móu kè

这句话大意是:八年,以甲胄赐所部诸谋克。

tiān huì shí sān nián jiā tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì

这句话大意是:天会十三年,加同中书门下平章事。

tiān juàn yuán nián zhù wū gǔ dí liè de hōng

这句话大意是:天眷元年,驻乌骨迪烈地,薨。

zèng kāi fǔ yí tóng sān sī shì gāng yì

这句话大意是:赠开府仪同三司,谥刚毅。

zi pōu shū xí měng ān tiān juàn èr nián wèi tài zhōu fù dū tǒng zi wò dài guǎng wēi jiāng jūn

这句话大意是:子剖叔,袭猛安,天眷二年,为泰州副都统,子斡带,广威将军。

pó sù guān tè jìn zi wú zā hū

现代白话:婆速,官特进,子我紥忽。

wú zā hū shàn qí shè nián èr shí yǐ běn bān zhī hòu láng jūn dōu guǎn cóng zhēng fá yǒu gōng shòu xiū wǔ xiào wèi

现代白话:我紥忽,善骑射,年二十,以本班祗候郎君都管,从征伐有功,授修武校尉。

huáng tǒng èr nián quán lǐng tài zhōu jūn

这句话大意是:皇统二年,权领泰州军。

píng shǎn xī zhì jīng zhōu dà pò sòng bīng yú mǎ xi zhèn chāo qiān níng yuǎn dà jiàng jūn xí měng ān

这句话大意是:平陕西,至泾州,大破宋兵于马西镇,超迁宁远大将军,袭猛安。

fù yǐ běn bù jūn cóng zōng bì quán dū tǒng

这句话大意是:复以本部军从宗弼,权都统。

zhèng lóng mò cóng hǎi líng fá sòng

这句话大意是:正隆末,从海陵伐宋。

qì dān fǎn yǔ dé chāng jūn jié dù shǐ yí zhì mèn tóng tǎo qì dān xǔ yǐ biàn yi cóng shì

这句话大意是:契丹反,与德昌军节度使移至懑同讨契丹,许以便宜从事。

dà dìng chū chú xián píng yǐn zhù jūn tài zhōu

这句话大意是:大定初,除咸平尹,驻军泰州。

é gǎi lín huáng yǐn shè yuán shuài zuǒ dōu jiān

这句话大意是:俄改临潢尹,摄元帅左都监。

yǔ guǎng níng yǐn pú sàn hún tǎn jù cóng yuán shuài yòu dōu jiān shén tǔ mèn jiě lín huáng zhī wéi

这句话大意是:与广宁尹仆散浑坦俱从元帅右都监神土懑解临潢之围。

qì dān yǐn zhòng dōng xíng wú zā hū zhuī jí yú wā lì shān

现代白话:契丹引众东行,我紥忽追及于窊历山。

yā jūn měng ān qì dān hū cì shū yǐ suǒ bù zhù dí gōng guān jūn guān jūn shī lì

这句话大意是:押军猛安契丹忽刺叔以所部助敌,攻官军,官军失利。

tài zhōu jié dù shǐ wū lǐ yā lái jiù wèi zhì lín huáng yǔ dí yù wū lǐ yā bài jǐn yǐ shù qí tuō guī

这句话大意是:泰州节度使乌里雅来救,未至临潢与敌遇,乌里雅败,仅以数骑脱归。

dí gōng tài zhōu qí shì dà zhèn chéng zhōng zhèn hài jiàng shì bù gǎn chū zhàn dí sì miàn dēng chéng

这句话大意是:敌攻泰州,其势大振,城中震骇,将士不敢出战,敌四面登城。

yā jūn měng ān wū gǔ sūn ā lǐ bǔ shuài jūn shì shù rén chí jīn suàn dāo xún chéng yìng dí lì zhàn zhuó yì shén zhòng dí nǎi tuì tài zhōu de wán

这句话大意是:押军猛安乌古孙阿里补率军士数人持钅算刀循城,应敌力战,斫刈甚众,敌乃退,泰州得完。

wú zā hū nǎi shǐ móu kè pú lú hún xǐ bǎi xìng páng yì jí xiǎn è zhī de yǐ sì dà jūn

现代白话:我紥忽乃使谋克蒲卢浑徙百姓旁邑及险厄之地,以俟大军。

míng nián jù jiá shì wàn sān qiān yú jì zhōu huì yuán shuài móu yǎn bài wō wò yú zhǎng luò

这句话大意是:明年,聚甲士万三千于济州,会元帅谋衍,败窝斡于长泺。

zhàn méng yǔ sōng hé zhàn xiàn quán jiē yǒu gōng gǎi hú lǐ gǎi jié dù shǐ zú

这句话大意是:战霿{雨松}河,战陷泉,皆有功,改胡里改节度使,卒。

wú zā hū xìng cōng mǐn yǒu cái zhì shàn yòng jūn cháng chū dí zhī bù yì gù néng yǐ guǎ dí zhòng ér suǒ wǎng wú bù kè hào wèi hú jūn yún

现代白话:我紥忽性聪敏,有才智,善用军,常出敌之不意,故能以寡敌众,而所往无不克,号为“鹘军”云。

dū mǔ shì zǔ dì shí yī zi tài zǔ yì mǔ dì yě

这句话大意是:阇母,世祖第十一子,太祖异母弟也。

gāo yǒng chāng jù dōng jīng wò lǔ wǎng fá zhī dū mǔ děng wéi zhī zuǒ

这句话大意是:高永昌据东京,斡鲁往伐之,阇母等为之佐。

yǐ kè shěn zhōu chéng zhōng chū bēn zhě dū mǔ yāo jī dài jìn

这句话大意是:已克渖州,城中出奔者阇母邀击殆尽。

yǔ yǒng chāng gé wò lǐ huó shuǐ zhòng yù nào bù gǎn jìn dū mǔ yǐ suǒ bù xiān jì zhū jūn bì jì

这句话大意是:与永昌隔沃里活水,众遇淖不敢进,阇母以所部先济,诸军毕济。

jūn dōng jīng chéng xià chéng zhōng rén chū chéng lái zhàn dū mǔ pò zhī yú shǒu shān jiān qí zhòng huò mǎ wǔ bǎi pǐ

这句话大意是:军东京城下,城中人出城来战,阇母破之于首山,歼其众,获马五百匹。

jí wò lǔ gǔ yǐ zuì qù xián zhōu dū mǔ shì dài zhī yú shì dū mǔ wèi xián zhōu lù fù tǒng

这句话大意是:及斡鲁古以罪去咸州,阇母氏代之,于是阇母为咸州路副统。

liáo yì hé jiǔ bù chéng tài zǔ jìn bīng zhào xián zhōu lù dū tǒng sī lìng xié gé liú bīng yī qiān zhèn shǒu dū mǔ yǐ yú bīng huì yú hún hé

这句话大意是:辽议和久不成,太祖进兵,诏咸州路都统司,令斜葛留兵一千镇守,阇母以余兵会于浑河。

tài zǔ gōng shàng jīng shí lín huáng fǔ yù zhī bù xià

这句话大意是:太祖攻上京,实临潢府,谕之不下。

liáo rén shì chǔ xù zì gù

这句话大意是:辽人恃储蓄自固。

shàng qīn lín zhèn dū mǔ yǐ zhòng xiān dēng kè qí wài chéng liú shǒu tà bù yě lǜ zhòng chū jiàng

这句话大意是:上亲临阵,阇母以众先登,克其外城,留守挞不野率众出降。

dū tǒng gǎo bīng zhì zhōng jīng dū mǔ zì chéng xi yán tǔ hé yǐ jìn chéng zhōng bīng shàng yú sān qiān jiē bù néng shǒu suì kè zhī

这句话大意是:都统杲兵至中京,阇母自城西沿土河以进,城中兵尚余三千,皆不能守,遂克之。

zōng hàn děng gōng xī jīng dū mǔ lóu shì děng yú chéng dōng wèi mù dòng yǐ hàn bì shǐ shí yú běi yú yǐ chú jiāo sāi qí huáng chéng zhōng chū bīng wàn yú jiāng shāo zhī

这句话大意是:宗翰等攻西京,阇母、娄室等于城东为木洞以捍蔽矢石,于北隅以刍茭塞其隍,城中出兵万余,将烧之。

wēn dí hǎn pú xiá lǜ zhòng lì zhàn zhí qí zhě bèi chuàng pú xiá zì zhí qí fèn jī què zhī

这句话大意是:温迪罕蒲匣率众力战,执旗者被创,蒲匣自执旗,奋击却之。

yòu wèi sì lún gé chē gāo chū yú dié dū mǔ yǔ huī xià chéng chē xiān dēng zhū jūn jì zhī suì kè xī jīng

这句话大意是:又为四轮革车,高出于堞,阇母与麾下乘车先登,诸军继之,遂克西京。

yǔ liáo bù qí wǔ qiān zhàn yú shuò zhōu zhī jìng zhǎn shǒu sān bǎi jí

这句话大意是:与辽步骑五千战于朔州之境,斩首三百级。

fù bài liáo qí sān bǎi yú hé yīn

这句话大意是:复败辽骑三百于河阴。

liáo bīng wǔ qiān zhūn yú mǎ yì xiàn nán fù jī pò zhī huī qí yíng lěi jǐn de qí chē mǎ qì xiè

这句话大意是:辽兵五千屯于马邑县南,复击破之,隳其营垒,尽得其车马、器械。

liáo bīng sān wàn liè yíng yú xī jīng zhī xi dū mǔ yǐ sān qiān jī zhī

这句话大意是:辽兵三万,列营于西京之西,阇母以三千击之。

dū mǔ shǐ shì zú jiē qù mǎ zhèn yú gōu qiàn zhī jiān yuē yǐ yī jī shí bù zhì zhī sǐ dì bù kě shǐ zhàn yě

这句话大意是:阇母使士卒皆去马,阵于沟堑之间,曰:“以一击十,不致之死地,不可使战也。

wèi zhòng yuē ruò bù shèng dí bù kě yǐ qiú shēng

现代白话:”谓众曰:“若不胜敌,不能够求生。

yú shì rén jiē shū sǐ zhàn liáo bīng suì bài zhuī zhì qí yíng ér zhǐ

这句话大意是:”于是人皆殊死战,辽兵遂败,追至其营而止。

míng rì fù bài qí bīng qī bǎi yú rén

这句话大意是:明日,复败其兵七百余人。

xìng zhōng fǔ yí zhōu fù pàn dū mǔ tǎo zhī bìng xià zhào zhāo yù zhào dū mǔ yuē liáo zhī tǔ dì jiē wèi wǒ yǒu bǐ suī fù pàn zhōng jiē wú mín kě zòng qí gēng jià wú de qīn lüè

现代白话:兴中府宜州复叛,阇母讨之,并下诏招谕,诏阇母曰:“辽之土地皆为我有,彼虽复叛,终皆我民,可纵其耕稼,毋得侵掠。

bó qín méng guā xié bō wú tà děng huò qì dān jiǔ jīn xìng zhōng píng

现代白话:”勃堇蒙刮、斜钵、我挞等获契丹九斤,兴中平。

dū mǔ wèi nán lù dū tǒng tǎo huí lí bǎo zhào yuē huí lí bǎo yǐ wū hé zhī zhòng bǎo jù xiǎn zǔ qí shì bì jiāng zì bì

这句话大意是:阇母为南路都统,讨回离保,诏曰:“回离保以乌合之众,保据险阻,其势必将自毙。

ruò bǐ bù chū lüè wú yōng gōng tǎo

这句话大意是:若彼不出掠,毋庸攻讨。

yē lǜ ào gǔ zhé děng shā huí lí bǎo yú jǐng jì zhī jiān qí zhòng suì kuì

这句话大意是:”耶律奥古哲等杀回离保于景、蓟之间,其众遂溃。

zhāng jué jù píng zhōu pàn rù yú sòng dū mǔ zì jǐn zhōu wǎng tǎo zhī

这句话大意是:张觉据平州叛,入于宋,阇母自锦州往讨之。

jué jiāng yǐ bīng xié qiān lái rùn xí sì zhōu zhī mín dū mǔ zhì rùn zhōu jī zǒu zhāng jué jūn zhú běi zhì yú guān qiǎn fú shì shū zhāo zhī

这句话大意是:觉将以兵胁迁、来、润、隰四州之民阇母至润州,击走张觉军,逐北至榆关,遣俘侍书招之。

fù bài jué bīng yú yíng zhōu dōng běi yù chéng shèng jìn qǔ nán jīng

这句话大意是:复败觉兵于营州东北,欲乘胜进取南京。

shí fāng shǔ yǔ tuì tún hǎi ruán zhú shuǐ cǎo xiū xī shǐ pū huǐ méng guā liǎng měng ān zhūn rùn zhōu zhì wèi jiàng zhōu xiàn bù dé yǔ jué jiāo tōng

这句话大意是:时方暑雨,退屯海壖,逐水草休息,使仆虺、蒙刮两猛安屯润州,制未降州县,不得与觉交通。

jiǔ yuè dū mǔ pò jué jiāng wáng xiào gǔ yú xīn ān bài jué jūn yú lóu fēng kǒu

这句话大意是:九月,阇母破觉将王孝古于新安,败觉军于楼峰口。

fù yǔ jué zhàn yú tù ěr shān dū mǔ dà bài

这句话大意是:复与觉战于兔耳山,阇母大败。

tài zōng shǐ zōng wàng wèn dū mǔ bài jūn zhī zhuàng zōng wàng suì yǐ dū mǔ jūn tǎo jué

这句话大意是:太宗使宗望问阇母败军之状,宗望遂以阇母军讨觉。

jí zōng wàng pò zhāng jué tài zōng nǎi shè dū mǔ zhào zōng wàng fù quē

这句话大意是:及宗望破张觉,太宗乃赦阇母,召宗望赴阙。

dū mǔ lián pò wěi dū tǒng zhāng dūn gù suì kè nán jīng zhí dūn gù shā zhī

这句话大意是:阇母连破伪都统张敦固,遂克南京,执敦固杀之。

shàng qiǎn shǐ yíng láo zhī zhào yuē wén xià nán jīng fǔ dìng bīng mín shén shàn

这句话大意是:上遣使迎劳之,诏曰:“闻下南京,抚定兵民,甚善。

zhū jūn zhī shǎng qīng chà děng yǐ gěi zhī

这句话大意是:诸军之赏,卿差等以给之。

yòu zhào yuē nán jīng jiāng chǎng rú jiù tún bīng yǐ zhèn zhī

这句话大意是:”又诏曰:“南京疆场如旧,屯兵以镇之。

mìng yǒu sī yùn mǐ wǔ wàn dàn yú guǎng níng gěi nán jīng rùn zhōu shù zú

这句话大意是:命有司运米五万石于广宁,给南京、润州戍卒。

suì xià yí zhōu bá chā yá shān shā qí jié dù shǐ hán qìng mín de liáng wǔ qiān dàn

这句话大意是:”遂下宜州,拔叉牙山,杀其节度使韩庆民,得粮五千石。

zhào yǐ nán lù suì jī xǔ tián liè

这句话大意是:诏以南路岁饥,许田猎。

qí hòu sòng tóng guàn guō yào shī zhì bīng dū mǔ zhé yīn xiáng rén zhī zhī jí jù zòu yǔ zài sòng shì zhōng

这句话大意是:其后宋童贯、郭药师治兵,阇母辄因降人知之,即具奏,语在宋事中。

ér zōng hàn zōng wàng jiē qǐng fá sòng yú shì dū mǔ fù zōng wàng fá sòng zōng wàng yǐ dū mǔ shǔ zūn xiān huáng dì rèn shǐ yǒu gōng qǐng yǐ wéi dū tǒng jǐ jiān zhàn shì

这句话大意是:而宗翰、宗望皆请伐宋,于是阇母副宗望伐宋,宗望以阇母属尊,先皇帝任使有功,请以为都统,己监战事。

yú shì dū mǔ wèi dū tǒng sǎo hē fù zhī bài guō yào shī bīng yú bái hé suì jiàng yān shān yǐ xiān fēng dù hé wéi biàn sòng rén qǐng méng

这句话大意是:于是阇母为都统,扫喝副之,败郭药师兵于白河,遂降燕山,以先锋渡河围汴,宋人请盟。

jiàng shì fēn tún yú ān sù xióng bà guǎng xìn zhī jìng zōng wàng hái shān xi dū mǔ yǔ liú yàn zōng liú yān jīng jié zhì zhū jūn

这句话大意是:将士分屯于安肃、雄、霸、广、信之境,宗望还山西,阇母与刘彦宗留燕京,节制诸军。

bā yuè fù fá sòng dà jūn kè biàn zhōu zhū jūn tún yú chéng shàng

这句话大意是:八月,复伐宋,大军克汴州,诸军屯于城上。

chéng zhōng zhū jūn kuì ér xi chū zhě shí sān wàn rén dū mǔ tà lǎn fēn jī dà bài zhī

这句话大意是:城中诸军溃而西出者十三万人,阇母、挞懒分击,大败之。

shī hái dū mǔ wèi yuán shuài zuǒ dōu jiān gōng hé jiān xià zhī dà pò dí bīng wàn yú yú mò zhōu

这句话大意是:师还,阇母为元帅左都监,攻河间,下之,大破敌兵万余于莫州。

zōng fǔ wèi yòu fù yuán shuài xùn dì zī qīng

这句话大意是:宗辅为右副元帅,徇地淄、青。

dū mǔ yǔ zōng bì fēn bīng pò shān gǔ zhū zhūn

这句话大意是:阇母与宗弼分兵破山谷诸屯。

sòng li chéng bīng wéi zī zhōu wū lín dá tài yù pò zhī

这句话大意是:宋李成兵围淄州,乌林荅泰欲破之。

dū mǔ kè wéi zhōu

这句话大意是:阇母克潍州。

dí gǔ bǔ shù liè sù lián pò zhào zi fǎng děng bīng zhì yú hé shàng

这句话大意是:迪古补、术烈速连破赵子昉等兵,至于河上。

wū lín dá tài yù pò dí yú líng chéng zhèn

这句话大意是:乌林荅泰欲破敌于灵城镇。

jí yí fá kāng wáng dū mǔ yù xiān dìng hé běi rán hòu jìn tǎo tài zōng nǎi zhuó qǔ qún yì zhī zhōng shǐ lóu shì qǔ shǎn xī zōng hàn zōng fǔ nán fá

这句话大意是:及仪伐康王,阇母欲先定河北,然后进讨,太宗乃酌取群议之中,使娄室取陕西,宗翰、宗辅南伐。

tiān huì qī nián hōng nián sì shí

这句话大意是:天会七年,薨,年四十。

xī zōng shí zhuī fēng wú guó wáng

这句话大意是:熙宗时,追封吴国王。

tiān dé èr nián pèi xiǎng tài zǔ miào tíng

这句话大意是:天德二年,配享太祖庙廷。

zhèng lóng gǎi fēng tán wáng

这句话大意是:正隆,改封谭王。

dà dìng èr nián xǐ fēng lǔ wáng shì zhuāng xiāng

这句话大意是:大定二年,徙封鲁王,谥庄襄。

zi zōng xù

这句话大意是:子宗叙。

zōng xù běn míng dé shòu dū mǔ dì sì zǐ yě

这句话大意是:宗叙,本名德寿,阇母第四子也。

qí wěi yǒu dà zhì xǐ tán bīng

这句话大意是:奇伟有大志,喜谈兵。

tiān dé èr nián chōng hù wèi shòu wǔ yì jiāng jūn

这句话大意是:天德二年,充护卫,授武义将军。

míng nián shòu shì xí móu kè zhuó yù yuàn tōng jìn qiān hàn lín dài zhì jiān xiū qǐ jū zhù zhuǎn guó zǐ sī yè jiān zuǒ bǔ quē

这句话大意是:明年,授世袭谋克,擢御院通进,迁翰林待制,兼修起居注,转国子司业,兼左补阙。

zhèng lóng chū zhuǎn fú bǎo láng zài gōng zhí fán wǔ nián jiē dài jiàn yā lǐng sù wèi

这句话大意是:正隆初,转符宝郎,在宫职凡五年,皆带剑押领宿卫。

qiān dà zōng zhèng chéng yǐ mǔ yōu qù guān

这句话大意是:迁大宗正丞,以母忧去官。

yǐ běn guān qǐ fù wèi jǐ qiān shì wèi qīn jūn mǎ jūn dōu zhǐ huī shǐ gǎi zuǒ xiāo qí dōu zhǐ huī shǐ

这句话大意是:以本官起复,未几,迁侍卫亲军马军都指挥使,改左骁骑都指挥使。

míng nián hǎi líng xìng nán jīng zōng xù zhì biàn

这句话大意是:明年,海陵幸南京,宗叙至汴。

qì dān sā bā fǎn zōng xù wèi xián píng yǐn jiān běn lù bīng mǎ dōu zǒng guǎn yǐ jiǎ zhàng sì qiān fù zhī xǔ yǐ biàn yi

这句话大意是:契丹撒八反,宗叙为咸平尹,兼本路兵马都总管,以甲仗四千付之,许以便宜。

zōng xù chū sōng tíng guān qǔ niú dì yú guǎng níng

这句话大意是:宗叙出松亭关,取牛递于广宁。

wén shì zōng jí wèi jiāng guī zhī

这句话大意是:闻世宗即位,将归之。

guǎng níng yǐn àn dá hǎi dì yān jīng quàn zōng xù nǎi hái xìng zhōng

这句话大意是:广宁尹按荅海弟燕京劝宗叙,乃还兴中。

bái yàn jìng hé shí liè zhì níng shǐ zōng xù fèng biǎo jiàng

这句话大意是:白彦敬、纥石烈志宁使宗叙奉表降。

zōng xù xiàn shì zōng yú liáng yú wu shòu níng chāng jūn jié dù shǐ

这句话大意是:宗叙见世宗于梁鱼务,授宁昌军节度使。

míng nián èr yuè qì dān gōng níng chāng zōng xù zhǐ yǒu nǚ zhí bó hǎi qí bīng sān shí hàn bīng bǎi èr shí rén zì jiāng jī zhī

这句话大意是:明年二月,契丹攻宁昌,宗叙止有女直、渤海骑兵三十、汉兵百二十人,自将击之。

yù zéi qiān yú qí hàn bīng jiē sàn zǒu zōng xù yǔ nǚ zhí bó hǎi sān shí qí jǐn ruì lì zhàn shēn bèi èr chuàng suǒ chéng mǎ zhōng jiàn ér pū suì wèi suǒ zhí

这句话大意是:遇贼千余骑,汉兵皆散走,宗叙与女直、渤海三十骑尽锐力战,身被二创,所乘马中箭而仆,遂为所执。

jū bǎi yú rì huì zéi zhōng yǒu lín huáng mín yí cì ā tǎ děng dào mǎ shòu zhī de tuō guī

这句话大意是:居百余日,会贼中有临潢民移刺阿塔等,盗马授之,得脱归。

zōng xù xiàn zéi jiǔ jǐn de qí xū shí jiàn yuán shuài wán yán móu yǎn píng zhāng zhèng shì wán yán yuán yi wèi zhī yuē zéi zhòng wū hé wú jì lǜ pò zhī yì ěr

这句话大意是:宗叙陷贼久,尽得其虚实,见元帅完颜谋衍、平章政事完颜元宜,谓之曰:“贼众乌合,无纪律,破之易耳。

yú shì shuài fǔ yù shòu jūn zhí zōng xù jiàn móu yǎn tān lǔ lüě shī shì jī yù guī bái shàng bù kěn shòu zhí yuē wǒ yǒu jī mì xū miàn zòu

这句话大意是:”于是帅府欲授军职,宗叙见谋衍贪卤掠,失事机,欲归白上,不肯受职,曰:“我有机密,须面奏。

shì xī nǎi dùn qù zhì guǎng níng jiáo qǔ yì mǎ chí zhì jīng shī

这句话大意是:”是夕,乃遁去,至广宁,矫取驿马,驰至京师。

ér shuài fǔ xiān shì yǐ wén shàng qiǎn zhōng shǐ jí zhī yuē rǔ wèi jié dù bù dù zhòng guǎ zhàn bài bèi huò xìng de tuō guī nǎi jù shuài fǔ mìng zhé zì chéng chuán fù dōu zhèn gū zhì rǔ zuì kě sù hái jūn bìng lì pò zéi

现代白话:而帅府先事以闻,上遣中使诘之曰:“你为节度,不度众寡,战败被获,幸得脱归,乃拒帅府命,辄自乘传赴都,朕姑置你罪,可速还军,并力破贼。

zōng xù fù zòu yuē chén fēi cí nán zhě shì xū miàn zòu bù dé bù lái

这句话大意是:”宗叙附奏曰:“臣非辞难者,事须面奏,不得不来。

suì zhào rù nǎi tiáo zòu zéi zhōng xū shí jí zhū jūn jìn tuì bù hé shì jī zhuàng

这句话大意是:”遂召入,乃条奏贼中虚实,及诸军进退不合事机状。

zhào dà chén yì jiē yǐ qí yán wéi rán

这句话大意是:诏大臣议,皆以其言为然。

shì shí yǐ zhào pú sàn zhōng yì dài móu yǎn wèi yuán shuài jìn tǎo yú shì bài zōng xù wèi bīng bù shàng shū yǐ běn zhí lǐng yòu yì dū tǒng lǜ zōng níng wū yán chá cì wū lín dá cì sā bīng gè qiān rén hào sān wàn zuǒ zhōng yì jūn

这句话大意是:是时,已诏仆散忠义代谋衍为元帅进讨,于是拜宗叙为兵部尚书,以本职领右翼都统,率宗宁、乌延查刺、乌林荅刺撒兵各千人,号三万,佐忠义军。

zhì huā dào yù zéi yǔ zhàn zuǒ yì dū tǒng zōng hēng xiān bài zǒu zhōng yì yì yǐn què zōng xù lēi běn bù zhē jī zhī huī zhàng xià shì sān bǎi shě mǎ bù zhàn zéi bù dé chěng

这句话大意是:至花道,遇贼,与战,左翼都统宗亨先败走,忠义亦引却,宗叙勒本部遮击之,麾帐下士三百,舍马步战,贼不得逞。

dà jūn zhěng liè fù zhì hé shì jī zhī zéi suì bài qù

这句话大意是:大军整列复至,合势击之,贼遂败去。

ér yuán shuài yòu jiān jūn hé shí liè zhì níng shuài jūn zhì zhuī jí wō wò yú xiàn quán dà pò zhī

这句话大意是:而元帅右监军纥石烈志宁率军至,追及窝斡于陷泉,大破之。

fù yǔ zhì níng jí tú dān kè níng zhuī zhì qī dù hé fù dà bài zhī

这句话大意是:复与志宁及徒单克宁,追至七渡河,复大败之。

yuán shuài zhōng yì suì liú zōng xù zì cóng

这句话大意是:元帅忠义遂留宗叙自从。

zéi píng rù wèi yòu xuān huī shǐ

这句话大意是:贼平,入为右宣徽使。

sòng bīng jù hǎi zhōu jiāng móu shēn rù

这句话大意是:宋兵据海州,将谋深入。

zhào yǐ zōng xù wèi yuán shuài yòu jiān jūn wǎng yù zhī

这句话大意是:诏以宗叙为元帅右监军,往御之。

zōng xù zhù shān dōng fēn bīng jù shǒu yào hài dí bù dé xi

这句话大意是:宗叙驻山东,分兵据守要害,敌不得西。

xún fèng zhào yǔ zuǒ fù yuán shuài hé shí liè zhì níng cān yì jūn shì

这句话大意是:寻奉诏,与左副元帅纥石烈志宁参议军事。

sì nián zōng xù rù cháo zòu yuē shǔ yuè zài jìn dùn bīng biān chuí fēi wǎn pō jiān qǐ sì qiū liáng jìn fā

这句话大意是:四年,宗叙入朝,奏曰:“暑月在近,顿兵边陲,飞挽颇艰,乞俟秋凉进发。

shàng cóng qí qǐng

这句话大意是:”上从其请。

jí hái jūn shòu yǐ chéng suàn cì xí yī gōng shǐ

这句话大意是:及还军,授以成算,赐袭衣、弓矢。

jiǔ yuè dù huái zōng xù chū táng shān bǐ zhì xiāng yáng lǚ zhàn jiē jié

这句话大意是:九月,渡淮,宗叙出唐、邓,比至襄阳,屡战皆捷。

míng nián sòng rén qǐng hé jūn hái chú hé nán lù tǒng jūn shǐ

这句话大意是:明年,宋人请和,军还,除河南路统军使。

hé jué li gù dù fēn liú cáo dān zhī jiān

这句话大意是:河决李固渡,分流曹、单之间。

zhào qiǎn dōu shuǐ jiān liáng sù shì hé jué zōng xù yán hé dào tián yū bù shòu shuǐ gù yǒu jué yì zhī huàn

这句话大意是:诏遣都水监梁肃视河决,宗叙言:“河道填淤不受水,故有决溢之患。

jīn yù hé fù gù dào zú nán chéng gōng xìng ér kě sài tā rì bù miǎn jué yì shān dōng fēi cáo dān bǐ yě

这句话大意是:今欲河复故道,卒难成功,幸而可塞,它日不免决溢山东,非曹、单比也。

yán hé shù zhōu zhòu xīng dà yì rén xīn dòng yáo kǒng sòng rén chéng jiàn shàn yòu gòu wèi biān huàn

这句话大意是:沿河数州,骤兴大役,人心动摇,恐宋人乘间扇诱,构为边患。

liáng sù yì qǐng tīng liǎng hé fēn liú yǐ shā shuǐ shì suì zhǐ bù sāi

这句话大意是:”梁肃亦请听两河分流,以杀水势,遂止不塞。

shí nián zhào zhì jīng shī bài cān zhī zhèng shì shàng yuē qīng zòu huáng hé lì hài shén hé zhèn yì

这句话大意是:十年,召至京师,拜参知政事,上曰:“卿奏黄河利害,甚合朕意。

zhèn niàn bǎi xìng chà diào guān lì wèi jiān lǜ liǎn xīng huǒ suǒ fèi bèi xǐ wěi jī jīng nián fǔ xiǔ bù kě fù yòng ruò cǐ děng lèi bǎi kǒng qiān chuāng bǎi xìng hé yǐ kān zhī

现代白话:朕念百姓差调,官吏为奸,率敛星火,所费倍蓰,委积经年,腐朽不可复用,若此等类,百孔千疮,百姓凭什么堪之。

qīng cān cháo zhèng zé lì ér xíng yǐ fù zhèn xīn

这句话大意是:卿参朝政,择利而行,以副朕心。

jí yǔ shàng lùn nán biān shì zōng xù yuē nán rén qiǎn dié lái duō de wǒ shì qíng

这句话大意是:”及与上论南边事,宗叙曰:“南人遣谍来,多得我事情。

wǒ qiǎn dié rén duō bù dé qí shí

这句话大意是:我遣谍人,多不得其实。

gài bǐ yǐ hòu shǎng gù yě

这句话大意是:盖彼以厚赏故也。

shàng yuē bǐ yǐ hòu lì zī dié rén tú fèi qí cái hé néng wéi yě

这句话大意是:”上曰:“彼以厚利资谍人,徒费其财,何能为也。

shí yī nián fèng zhào xún biān

这句话大意是:十一年,奉诏巡边。

liù yuè zhì jūn zhōng jiāng zhàn yǒu jí zhào yǐ yòu chéng xiàng hé shí liè zhì níng dài zōng xù hái

这句话大意是:六月,至军中,将战,有疾,诏以右丞相纥石烈志宁代,宗叙还。

qī yuè bìng shén yí biǎo cháo zhèng dé shī jí biān fáng lì hài lì jí shǐ qí zi shàng zhī

这句话大意是:七月,病甚,遗表朝政得失,及边防利害,力疾,使其子上之。

hōng nián sì shí liù

这句话大意是:薨,年四十六。

shàng jiàn qí yí biǎo shāng dào bù yǐ chuò cháo qiǎn xuān huī shǐ jìng sì huī zhì jì fù yín qiān liǎng cǎi sì shí duān juàn sì bǎi pǐ

这句话大意是:上见其遗表,伤悼不已,辍朝,遣宣徽使敬嗣晖致祭,赙银千两、彩四十端、绢四百匹。

shàng wèi zǎi chén yuē zōng xù qín láo guó jiā tā rén bù néng jí yě

这句话大意是:上谓宰臣曰:“宗叙勤劳国家,他人不能及也。

chū zōng xù cháng qǐng mù pín mín shù biān tún tián gěi yǐ lǐn sù jì pín zhě wú jiān shí zhī huàn ér fù jiā miǎn gēng dài zhī láo de zhuān nóng yè

这句话大意是:初,宗叙尝请募贫民戍边屯田,给以廪粟,既贫者无艰食之患,而富家免更代之劳,得专农业。

shàng shàn qí yán ér wèi xíng yě

这句话大意是:上善其言,而未行也。

shí qī nián shàng wèi zǎi chén yuē shù biān zhī zú suì mào hán shǔ wǎng lái fān xiū yǐ mǎ niú wǎng shù wǎng wǎng jiē sǐ

这句话大意是:十七年,上谓宰臣曰:“戍边之卒,岁冒寒暑,往来番休,以马牛往戍,往往皆死。

qiě duó qí nóng shí bài qí shēng yè zhèn shén mǐn zhī

这句话大意是:且夺其农时,败其生业,朕甚闵之。

zhèn yù shǐ bǎi xìng ān yú tián lǐ ér biān yǔ qiáng gù qīng děng hé shù kě yǐ zhì sǐ

现代白话:朕欲使百姓安于田里,而边圉强固,卿等何术能够致死。

zuǒ chéng xiàng liáng bì yuē biān dì bù kān gēng zhòng bù néng jiǔ shù suǒ yǐ fān dài ěr

这句话大意是:”左丞相良弼曰:“边地不堪耕种,不能久戍,所以番代耳。

shàng yuē qīng děng yǐ cǐ jí wù wèi wèi shì yé

这句话大意是:”上曰:“卿等以此急务为未事耶。

wǎng suì cān zhèng zōng xù cháng wèi zhèn yán cǐ shì

这句话大意是:往岁,参政宗叙尝为朕言此事。

ruò zōng xù kě wèi jìn xīn yú guó zhě yǐ

现代白话:若宗叙,可谓尽心于国者了。

jīn yǐ liǎng lù zhāo tǎo sī wū gǔ lǐ shí lěi bù zú lín huáng tài zhōu děng lù fēn zhì bǎo shù xiáng dìng yǐ wén zhèn jiāng qīn lǎn

这句话大意是:今以两路招讨司、乌古里石垒部族、临潢、泰州等路,分置堡戍,详定以闻,朕将亲览。

shàng zhuī niàn zōng xù wén qí zǐ sūn jiā yòng bù gěi zhào cì qián sān qiān guàn

这句话大意是:上追念宗叙,闻其子孙家用不给,诏赐钱三千贯。

míng chāng wǔ nián pèi xiǎng shì zōng miào tíng

这句话大意是:明昌五年,配享世宗庙廷。

✦ You read 列传·卷九

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.