武经总要 · 丁度 · Chapter 13 of 43

前集·卷十三

PinyinModern Translation
Size

qì tú

这句话大意是:器图。

gǔ chēng gōng yù shàn qí shì bì xiān lì qí qì

这句话大意是:古称工欲善其事,必先利其器。

gài shì zú yóu gōng yě bīng xiè yóu qì yě qì lì ér gōng shàn bīng jīng ér shì qiáng shì zé rán yǐ

现代白话:盖士卒犹工也,兵械犹器也,器利而工善,兵精而事强,势则然了。

gù yuē bīng bù jīng lì yǔ kōng shǒu tóng

这句话大意是:故曰:兵不精利,与空手同;。

jiǎ bù jiān mì yǔ tǎn xī tóng

这句话大意是:甲不坚密,与袒裼同;。

nǔ bù jí yuǎn yǔ duǎn bīng tóng

这句话大意是:弩不及远,与短兵同;。

shè bù néng zhōng yǔ wú shǐ tóng

这句话大意是:射不能中,与无矢同;。

zhōng bù néng rù yǔ wú zú tóng

这句话大意是:中不能入,与无镞同;。

dòu ér bù yǒng yǔ wú shǒu tóng

这句话大意是:斗而不勇,与无手同。

qí fǎ wǔ bù dàng yī rán zé wǔ bīng zhě sān jūn suǒ yǐ shì ér wèi yǒng yě kě bù jǐn hu

这句话大意是:其法五不当一,然则五兵者,三军所以恃而为勇也,可不谨吗?

lì dài yì yí xíng zhì yǒu yì jīn dàn qǔ dāng shì bīng jī huì chū qí xíng jì xīn zhì yún

这句话大意是:历代异宜,形制有异,今但取当世兵机,绘出其形,纪新制云。

tú quē yòu qí shì yǒu hēi qī huáng bái huà má bèi zhī bié qí qiáng ruò yǐ shí dòu wèi děng

这句话大意是:(图A)(缺)右其饰有黑漆、黄白桦、麻背之别,其强弱以石斗为等。

jiàn yǒu diǎn gāng mù pū tóu míng

这句话大意是:箭有点钢、木扑头、鸣。

diǎn gāng jīng tiě yě

这句话大意是:点钢,精铁也;。

mù pū tóu shī yú jiào yuè

这句话大意是:木扑头,施于教阅;。

míng xì shè zhě

这句话大意是:鸣,戏射者。

yòu yǒu huǒ jiàn shī huǒ yào yú jiàn shǒu gōng nǔ tōng yòng zhī

这句话大意是:又有火箭,施火药于箭首,弓弩通用之。

qí fu yào qīng zhòng yǐ gōng lì wéi zhǔn

这句话大意是:其傅药轻重,以弓力为准。

tú quē yòu yǐ pí gé wèi zhī suí gōng nǔ jí jiàn dà xiǎo cháng duǎn yòng zhī

这句话大意是:(图A)(缺)右以皮革为之,随弓弩及箭大小长短用之。

tú quē yòu shuāng gōng chuáng nǔ qián hòu gè shī yī gōng yǐ shéng zhóu jiǎo zhāng zhī xià shī chuáng chéng nǔ

这句话大意是:(图A)(缺)右双弓床弩,前后各施一弓,以绳轴绞张之,下施床承弩。

qí míng yǒu xiǎo dà hé chán yǒu shǒu shè hé chán zhě wèi rú liǎng chán zhī zhuàng

这句话大意是:其名有小大合蝉,有手射合蝉者,谓如两蝉之状。

dà zhě zhāng shí yòng shí xǔ rén cì zhě wǔ qī rén yī gōng zhǔn suǒ shè gāo xià yī rén yǐ zhuì fā qí yá jiàn yòng dà xiǎo záo tóu jiàn

这句话大意是:大者张时用十许人,次者五七人,一工准所射高下,一人以槌发其牙,箭用大小凿头箭。

wéi shǒu shè dǒu zi nǔ zuì xiǎo shù rén jiù chuáng zhāng qì yī rén shǒu fā zhī shè bìng jí yī bǎi èr shí dà bù

这句话大意是:惟手射斗子弩最小,数人就床张讫,一人手发之,射并及一百二十大步。

sān gōng chuáng nǔ qián èr gōng hòu yī gōng shì yì míng bā niú nǔ

这句话大意是:三弓床弩,前二弓,后一弓,世亦名八牛弩。

zhāng shí fán bǎi xǔ rén fǎ jiē rú shuāng gōng nǔ jiàn yòng mù tiě yǔ shì wèi zhī yī qiāng sān jiàn jiàn

这句话大意是:张时,凡百许人,法皆如双弓弩,箭用木铁羽,世谓之一枪三剑箭。

qí cì zhě yòng wǔ qī shí rén jiàn zé huò tiě huò líng wèi yǔ

这句话大意是:其次者用五七十人,箭则或铁或翎为羽。

cì sān gōng bìng lì gōng chéng gù rén wèi qí jiàn wèi tà jué jiàn zhě yǐ qí shè zhe chéng shàng rén kě tà ér dēng zhī yě

这句话大意是:次三弓并利攻城,故人谓其箭为踏橛箭者,以其射著城上,人可踏而登之也。

yòu yǒu xì tiě dòu yú xián shàng dòu zhōng zhe cháng jiàn shù shí zhǐ fán yī fà kě zhōng shù shí rén shì wèi zhī dǒu zi jiàn yì yún hán yā jiàn yán shǐ zhī fēn sàn rú yā fēi yě

这句话大意是:又有系铁斗于弦上,斗中著常箭数十只,凡一发可中数十人,世谓之斗子箭,亦云寒鸦箭,言矢之纷散如鸦飞也。

sān nǔ bìng shè jí èr bǎi dà bù qí jiàn jiē kě shī huǒ yào yòng zhī qīng zhòng yǐ nǔ lì wéi zhǔn

这句话大意是:三弩并射及二百大步,其箭皆可施火药用之,轻重以弩力为准。

gǔ rén zì tà zhāng zhě qí shì yǒu hēi qī huáng bái huà cí huáng huà shāo xiǎo zé yǒu tiào dèng nǔ mù nǔ

这句话大意是:古人自踏张者,其饰有黑漆、黄白桦、雌黄桦,稍小则有跳镫弩、木弩。

tiào dèng nǔ chì yuē xiǎo huáng qí yòng yóu lì

这句话大意是:跳镫弩赤曰小黄,其用尤利;。

mù nǔ suī kě shī bù néng jiǔ biān bīng bù shèn yòng

这句话大意是:木弩虽可施,不能久,边兵不甚用。

qí lì zhī qiáng ruò jiē yǐ shí dòu wèi děng

这句话大意是:其力之强弱,皆以石斗为等。

jiàn yǒu diǎn gāng mù yǔ fēng wù mù pū tóu sān tíng

这句话大意是:箭有点钢、木羽、风物、木扑头、三停。

mù yǔ zhě yǐ mù wèi yǔ

这句话大意是:木羽者,以木为羽。

xián píng chū jūn xiào shí guī sòng shàng zhī

这句话大意是:咸平初,军校石归宋上之。

jiàn zhōng rén suī qù zú liú láo bù kě bá róng rén zuì wèi zhī

这句话大意是:箭中人,虽去,镞留,牢不可拔,戎人最畏之。

fēng yǔ zhě wèi dāng ān yǔ chù tī kōng liǎng biān yǐ kè fēng qì zé shè shí bù diào cǐ bù cháng yòng bèi líng yǔ zhī fá ěr

这句话大意是:风羽者,谓当安羽处,剔空两边,以客风气,则射时不掉,此不常用,备翎羽之乏耳。

sān tíng zhě jiàn xíng zhì duǎn yǔ zú sān tíng gù yún sān tíng

这句话大意是:三停者,箭形至短,羽、、镞三停,故云三停;。

jiàn zhōng wù bù néng chū yǐ duǎn gù yě

这句话大意是:箭中物,不能出,以短故也。

tú quē yòu yǐ qī rén zhāng fā dà záo tóu jiàn shè jí yī bǎi wǔ shí bù

这句话大意是:(图A)(缺)右以七人张,发大凿头箭,射及一百五十步。

tú quē yǐ qī rén zhāng fā dà záo tóu jiàn shè jí yī bǎi sì shí bù

这句话大意是:(图A)(缺)以七人张,发大凿头箭,射及一百四十步。

tú quē yǐ sì rén zhāng fà xiǎo záo tóu jiàn shè jí yī bǎi wǔ shí bù

这句话大意是:(图A)(缺)以四人张,发小凿头箭,射及一百五十步。

tú quē yǐ èr shí rén zhāng fā tà juē jiàn shè jí èr bǎi wǔ shí bù

这句话大意是:(图A)(缺)以二十人张,发踏撅箭,射及二百五十步。

tú quē yǐ qī shí rén zhāng fā yī qiāng sān jiàn jiàn shè jí sān bǎi bù

这句话大意是:(图A)(缺)以七十人张,发一枪三剑箭,射及三百步。

tú quē yǐ sān shí rén zhāng fā tà juē jiàn shè jí èr bǎi bù

这句话大意是:(图A)(缺)以三十人张,发踏撅箭,射及二百步。

tú quē yòu jí lí suàn tóu gū duǒ èr sè yǐ tiě ruò mù wèi dà shǒu

这句话大意是:(图A)(缺)右蒺藜、蒜头骨朵二色,以铁若木为大首。

jī qí yì běn wèi guā zhūn

这句话大意是:迹其意,本为胍肫。

guā zhūn dà fù yě wèi qí xíng rú gū ér dà hòu rén yǔ é yǐ gū wèi gǔ yǐ zhūn wèi duo qí shǒu xíng zhì bù cháng huò rú jí lí huò rú gāo shǒu sú yì suí yí hū zhī

这句话大意是:胍肫,大腹也,谓其形如胍而大,后人语讹,以胍为骨,以肫为朵(其首形制不常,或如蒺藜,或如羔首,俗亦随宜呼之)。

duǎn bǐng tiě liàn jiē gū duǒ lèi tè xíng zhì xiǎo yì ěr

现代白话:短柄铁链皆骨朵类,特形制小异你。

tiě biān tiě jiǎn liǎng sè

这句话大意是:铁鞭、铁简,两色。

biān qí xíng dà xiǎo cháng duǎn suí rén lì suǒ shèng yòng zhī

这句话大意是:鞭其形,大小长短,随人力所胜用之。

rén yǒu zuò sì léng zhě wèi zhī tiě jiǎn yán fāng léng shì jiǎn xíng jiē biān lèi yě

这句话大意是:人有作四棱者,谓之铁简,言方棱似简形,皆鞭类也。

tiě liàn jiā bàng běn chū xī róng mǎ shàng yòng zhī yǐ dí hàn zhī bù bīng

这句话大意是:铁链夹棒,本出西戎,马上用之,以敌汉之步兵。

qí zhuàng rú nóng jiā dǎ mài zhī jiā yǐ tiě shì zhī lì yú zì shàng jī xià gù hàn bīng shàn yòng zhě qiǎo yú róng rén

这句话大意是:其状如农家打麦之枷,以铁饰之,利于自上击下,故汉兵善用者巧于戎人。

tú quē yòu qǔ jiān zhòng mù wèi zhī zhǎng sì wǔ chǐ yì míng yǒu sì yuē bàng yuē lún yuē chǔ yuē gān

这句话大意是:(图A)(缺)右取坚重木为之,长四五尺,异名有四:曰棒、曰轮、曰杵、曰杆。

yǒu yǐ tiě guǒ qí shàng zhě rén wèi hē lí bàng

这句话大意是:有以铁裹其上者,人谓诃藜棒。

jìn biān chén shī bàng shǒu shī ruì rèn xià zuò dào shuāng gōu wèi zhī gōu bàng

这句话大意是:近边臣施棒首施锐刃,下作倒双钩,谓之钩棒。

wú rèn ér gōu zhě yì yuē tiě shou guā

这句话大意是:无刃而钩者,亦曰铁扌瓜。

zhí dīng yú shàng rú láng yá zhě yuē láng yá bàng

这句话大意是:植钉于上,如狼牙者,曰狼牙棒。

běn mò jūn dà zhě wèi chǔ

这句话大意是:本末均大者,为杵;。

zhǎng xì ér jiān zhòng zhě wèi gān

这句话大意是:长细而坚重者,为杆。

yì yǒu shī rèn zhě dà dǐ jiē bàng zhī yī zhǒng

这句话大意是:亦有施刃者,大抵皆棒之一种。

tú quē yòu dǎo mǎ tū qiāng qí zhuàng rú qiāng ér rèn shǒu wēi kuò

这句话大意是:(图A)(缺)右捣马突枪,其状如枪,而刃首微阔。

jiàn shì yǒu yín shí tóng sù zhī pǐn jìn biān chén qǐ zhì hòu jí duǎn shēn jiàn jūn pō biàn qí yòng

这句话大意是:剑饰有银、石、铜素之品,近边臣乞制厚脊短身剑,军颇便其用。

dà fǔ yī miàn rèn zhǎng kē jìn yǒu kāi shān jìng yàn rì huá wú dí zhǎng kē zhī míng dà dǐ qí xíng yī ěr

这句话大意是:大斧,一面刃,长柯,近有开山、静燕、日华、无敌、长柯之名,大抵其形一耳。

tú quē yòu shǒu dāo yī páng rèn bǐng duǎn rú jiàn diào dāo rèn shǒu shàng kuò cháng bǐng shī

这句话大意是:(图A)(缺)右手刀,一旁刃,柄短如剑掉刀,刃首上阔,长柄,施。

jīn qū dāo rèn qián ruì hòu xié kuò cháng bǐng shī

这句话大意是:钅屈刀,刃前锐,后斜阔,长柄,施。

qí xiǎo bié yǒu bǐ dāo

这句话大意是:其小别有笔刀。

cǐ jiē jūn zhōng cháng yòng

这句话大意是:此皆军中常用。

qí jiān jiàn dòu zhě jīng wèi yì zhì yǐ zì biǎo gù dāo zé yǒu tài píng dìng wǒ cháo tiān kāi shān kāi zhèn gē zhèn piān dāo chē dāo qī shǒu zhī míng diào zé yǒu liǎng rèn shān zì zhī zhì yào jiē xiǎo yì gù bù xī chū

这句话大意是:其间健斗者,兢为异制以自表,故刀则有太平、定我、朝天、开山、开阵、割阵、偏刀、车刀、七首之名,掉则有两刃、山字之制,要皆小异,故不悉出。

yòu qiāng jiǔ sè qí zhì mù gǎn shàng rèn xià qí bīng zé qiāng shǒu zhī cè shī lì shuāng gōu dào dān gōu huò gān shàng shī huán

这句话大意是:右枪九色,其制:木杆,上刃下,骑兵则枪首之侧施例双钩、倒单钩,或杆上施环;。

bù bīng zé zhí yòng sù mù huò yā xiàng

这句话大意是:步兵则直用素木或鸦项。

yā xiàng zhě yǐ xī shì tiě zuǐ rú niǎo xiàng zhī bái

这句话大意是:鸦项者,以锡饰铁嘴,如鸟项之白。

qí xiǎo bié yǒu zhuī qiāng suō qiāng zhuì qiāng

这句话大意是:其小别,有锥枪、梭枪、槌枪。

zhuī qiāng zhě qí rèn wèi sì léng pō zhuàng ruì bù kě zhé xíng rú mài suì biān rén wèi wéi mài suì qiāng

这句话大意是:锥枪者,其刃为四棱,颇壮锐,不可折,形如麦穗,边人谓为麦穗枪。

suō qiāng zhǎng shù chǐ běn chū nán fāng mán liáo yòng zhī yī shǒu chí páng pái yī shǒu biāo yǐ zhì rén shù shí bù nèi zhōng zhě jiē bó

这句话大意是:梭枪,长数尺,本出南方,蛮獠用之,一手持旁牌,一手标以掷人,数十步内,中者皆踣。

yǐ qí rú xùn zhī zhì gù yún suō qiāng yì yuē fēi suō qiāng

这句话大意是:以其如梭之掷,故云梭枪,亦曰飞梭枪。

zhuì qiāng zhě mù wèi yuán shǒu jiào yuè yòng zhī

这句话大意是:槌枪者,木为圆首,教阅用之。

jìn biān chén xiàn tài níng bǐ qiāng shǒu rèn xià shù cùn shī xiǎo tiě pán jiē yǒu rèn yù cì rén bù néng zhuō nuò yě

这句话大意是:近边臣献太宁笔枪,首刃下数寸施小铁盘,皆有刃,欲刺,人不能捉搦也。

yǐ zhuàng lèi bǐ gù yún

这句话大意是:以状类笔,故云。

jìn yǒu jìng róng bǐ yì qí xiǎo yì yě

这句话大意是:近有静戎笔,亦其小异也。

jīn bù xī chū

这句话大意是:今不悉出。

jù mǎ qiāng qí zhì yǐ zhú ruò mù sān zhī liù shǒu jiāo gān xiāng guàn

这句话大意是:拒马枪,其制以竹若木,三枝六首,交竿相贯。

shǒu jiē yǒu rèn zhí de zhé lì

这句话大意是:首皆有刃,植地辄立。

guàn chǔ yǐ tiě wèi suǒ gēng xiāng gōu lián huò bù zhèn lì yíng jù xiǎn sāi kōng jiē yi shè zhī suǒ yǐ yù zéi tū qí shǐ bù dé chěng gù yuē jù mǎ

这句话大意是:贯处以铁为索,更相勾联,或布阵立营,拒险塞空,皆宜设之,所以御贼突骑,使不得骋,故曰拒马。

tú quē yòu bìng yǐ mù wèi zhì yǐ gé shù ér jiān zhī

这句话大意是:(图A)(缺)右并以木为质,以革束而坚之。

bù bīng pái cháng kě bì shēn nèi shī qiāng mù yǐ lì yú de

这句话大意是:步兵牌长可蔽身,内施枪木,倚立于地。

qí pái zhèng yuán shī yú mǎ shè zuǒ bì jī zhī yǐ hàn fēi shǐ

这句话大意是:骑牌正圆,施于马射,左臂击之,以捍飞矢。

tú quē yòu qí zhī sè cǎi míng hào wú cháng suí yí hū zhī

这句话大意是:(图A)(缺)右旗之色采、名号无常,随宜呼之。

gān shǒu shī tiě shì wèi yào bì

这句话大意是:竿首施铁,世谓耀篦。

xià zhù jīng wèi zhī dào tóu qí

这句话大意是:下注旌,谓之纛头旗。

jiǎo huò sān huò èr

这句话大意是:脚或三或二。

tú quē yòu wàng lóu gāo bā zhàng yǐ jiān mù wèi gān dà bù jí bā zhàng zé sān liǎng lóu yì kě shàng shī bǎn wū fāng kuò wǔ chǐ shàng xià kāi qiào guò rén

这句话大意是:(图A)(缺)右望楼,高八丈,以坚木为竿(大不及八丈,则三两楼亦可),上施版屋,方阔五尺,上下开窍,过人。

gān liǎng páng dīng xún bā shí gè yòng suǒ sān péng shàng péng sì tiáo gè yī bǎi èr shí chǐ

这句话大意是:竿两旁钉寻八十个,用索三棚,上棚四条,各一百二十尺;。

zhōng péng sì tiáo gè yī bǎi chǐ

这句话大意是:中棚四条,各一百尺;。

xià péng sì tiáo gè bā shí chǐ

这句话大意是:下棚四条,各八十尺。

jiān tiě jué shí èr gè gè cháng sān chǐ jué duān chuān tiě huán

这句话大意是:尖铁橛十二个,各长三尺,橛端穿铁环。

fán qǐ lóu yòng lù jiá mù èr gè zhǎng yī zhàng wǔ chǐ shēn mái zhī chū dì bā chǐ yòng tiě chā céng gān shù tiáo gèng yòng mù mǎ jí ba mù jiān zhī rú chuán shàng jiàn qiáng fǎ

这句话大意是:凡起楼,用鹿颊木二,各长一丈五尺,深埋之,出地八尺,用铁叉、层竿数条(更用木马及巴木坚之),如船上建樯法。

qí gāo yì yǒu bǎi chǐ bǎi èr shí chǐ zhě péng suǒ suí ér zēng zhī

这句话大意是:其高亦有百尺、百二十尺者,棚索随而增之。

bǎn wū zhōng zhì wàng zǐ yī rén shǒu zhí bái qí yǐ hòu wàng dí rén wú kòu cháng juǎn qí kòu lái zé kāi zhī qí gān píng zé kòu jìn chuí zé zhì yǐ kòu tuì xú jǔ zhī kòu qù fù juǎn zhī cǐ jūn zhōng bèi yù zhī dào yě

现代白话:版屋中置望子一人,手执白旗,以候望敌人,无寇常卷旗,寇来则开之,旗杆平则寇近,垂则至了,寇退徐举之,寇去复卷之,此军中备预之道也。

yòu yǒu tiě pí zhǐ sān děng qí zhì yǒu jiǎ shēn shàng zhui pī bó xià shǔ diào tuǐ shǒu zé dōu móu dùn xiàng

这句话大意是:右有铁、皮、纸三等,其制有甲身,上缀披膊,下属吊腿,首则兜鍪顿项。

guì zhě tiě zé yǒu suǒ jiǎ

这句话大意是:贵者铁,则有锁甲;。

cì zé jǐn xiù yuán zēng lǐ

这句话大意是:次则锦绣缘缯里;。

mǎ zhuāng zé bìng yǐ pí huò rú liè tiě huò rú hù tóu shàng zhě yǐ yín shì cì zé zhū qī èr zhǒng ér yǐ

这句话大意是:马装,则并以皮,或如列铁,或如笏头,上者以银饰,次则朱漆二种而已。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →